wiązanie leku z białkami

Wiązanie leku z białkami osocza to istotny proces farmakokinetyczny, który wpływa na dystrybucję, metabolizm i działanie farmakologiczne substancji leczniczych. Większość leków w krwiobiegu występuje w dwóch frakcjach: związanej z białkami (głównie z albuminami i α1-kwaśną glikoproteiną) oraz w postaci wolnej. Tylko frakcja wolna może przenikać przez błony biologiczne i wywierać efekt terapeutyczny.

Stopień wiązania z białkami wyrażany jest jako odsetek leku związanego i może wynosić od kilku do ponad 99%. Leki silnie wiążące się z białkami (>90%) charakteryzują się mniejszą objętością dystrybucji, wolniejszą eliminacją i potencjalnie większym ryzykiem interakcji wypierania. Przykładami leków silnie wiążących się z białkami są warfaryna, fenytoina i kwas walproinowy.

Klinicznie istotne zmiany w wiązaniu z białkami mogą występować w stanach patologicznych (niewydolność nerek, wątroby, niedobiałczenie, stany zapalne) oraz w wyniku interakcji lekowych. Wypieranie leku z połączeń z białkami przez inny lek może przejściowo zwiększyć stężenie wolnej frakcji, prowadząc do nasilenia działania farmakologicznego lub toksyczności. W praktyce klinicznej monitorowanie całkowitego stężenia leków silnie wiążących się z białkami może być niewystarczające – w niektórych przypadkach konieczna jest ocena stężenia wolnej frakcji.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Przedawkowanie – Clozapine Aristo 25 mg

Przedawkowanie klozapiny stanowi poważny stan kliniczny z wysokim ryzykiem powikłań i śmiertelności sięgającej około 12%, zwłaszcza przy dawkach przekraczających 2000 mg. Objawy przedawkowania obejmują szerokie spektrum zaburzeń neurologicznych (senność, śpiączka, drgawki), psychiatrycznych (splątanie, omamy, majaczenie), pozapiramidowych (sztywność mięśni, drżenia), sercowo-naczyniowych (niedociśnienie, zapaść, częstoskurcz, arytmie) oraz oddechowych (zachłystowe zapalenie płuc, niewydolność oddechowa). Szczególnie niebezpieczne są dawki powyżej 2000 mg, choć u osób nieprzyjmujących wcześniej klozapiny objawy śpiączkowe mogą wystąpić już po 400 mg. U dzieci dawki 50-200 mg mogą wywołać silne działanie uspokajające lub śpiączkę, choć bez zgonów. Charakterystyka kliniczna jest silnie zindywidualizowana i zależy od wcześniejszej ekspozycji na lek.
arefleksja, arytmia serca, częstoskurcz, dekontaminacja przewodu pokarmowego, dializa otrzewnowa, drgawki, duszność, halucynacje, hemodializa, hipertermia, hipoksemia, hipotermia, letarg, majaczenie, nadmierne wydzielanie śliny, niedociśnienie, niewydolność oddechowa, niewydolność serca, objawy neurologiczne, objawy oddechowe, objawy pozapiramidowe, objawy psychiatryczne, objawy sercowo-naczyniowe, płukanie żołądka, przedawkowanie klozapiny, równowaga elektrolitowa, rozszerzenie źrenic, śpiączka, splątanie, stan śpiączkowy, węgiel aktywny, wiązanie leku z białkami, zaburzenia termoregulacji, zachłystowe zapalenie płuc, zapaść
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Fevarin 50 mg

Maleinian fluwoksaminy, substancja czynna leku Fevarin (50 mg, tabletki powlekane), charakteryzuje się całkowitym wchłanianiem z przewodu pokarmowego z maksymalnym stężeniem w osoczu (Cmax) osiąganym po 3-8 godzinach. Biodostępność wynosi około 53% z powodu efektu pierwszego przejścia w wątrobie, a wchłanianie jest niezależne od posiłku. Lek wiąże się z białkami osocza w 80%, co oznacza, że 20% pozostaje w formie wolnej, farmakologicznie aktywnej. Objętość dystrybucji wynosi 25 l/kg, co wskazuje na dobrą penetrację do tkanek, w tym do ośrodkowego układu nerwowego. Okres półtrwania fluwoksaminy po pojedynczej dawce wynosi 13-15 godzin, a przy terapii przewlekłej wydłuża się do 17-22 godzin, co determinuje schemat dawkowania. Stan stacjonarny osiągany jest po 10-14 dniach, co jest istotne dla oceny pełnego efektu terapeutycznego.
biodostępność fluwoksaminy, biotransformacja w wątrobie, Cmax, CYP1A2, CYP2C9, CYP2D6, efekt pierwszego przejścia, eliminacja metabolitów, Fevarin, fluwoksamina, frakcja wolna, izoenzym cytochromu P450, liniowa farmakokinetyka, maleinian fluwoksaminy, metabolizm pierwszego przejścia, nieliniowa farmakokinetyka, objętość dystrybucji, okres półtrwania, oksydacyjna demetylacja, ośrodkowy układ nerwowy, penetracja do tkanek, powinowactwo do białek osocza, proces farmakokinetyczny, równowaga dynamiczna, silna inhibicja, stan stacjonarny, stężenie leku w osoczu, szlak metaboliczny, szybki metabolizm, umiarkowanie silna inhibicja, wchłanianie z przewodu pokarmowego, wiązanie leku z białkami, wolny metabolizm CYP2D6, wydalanie nerkowe
Leksykon leków
Przedawkowanie – Ranozek 500 mg

Przedawkowanie ranolazyny stanowi poważne zagrożenie dla pacjentów, prowadząc do nasilenia działań niepożądanych takich jak zawroty głowy, nudności, wymioty, a także objawów neurologicznych jak podwójne widzenie, letarg i omdlenia. W badaniach klinicznych u pacjentów z dławicą piersiową zaobserwowano, że częstość i nasilenie tych objawów koreluje z dawką leku. Szczególnie niebezpieczne są przypadki celowego przedawkowania produktu Ranozek, które w raportach bezpieczeństwa wiązały się z przypadkami zgonów. Warto podkreślić, że ranolazyna wiąże się z białkami osocza w około 62%, co ogranicza skuteczność hemodializy jako metody eliminacji leku z organizmu.
białko osocza, celowe przedawkowanie, dławica piersiowa, funkcje życiowe, hemodializa, leczenie objawowe, letarg, monoterapia, niedokrwienie mózgu, nudności i wymioty, omdlenie, przedawkowanie ranolazyny, ranolazyna, spowolnienie psychoruchowe, terapia objawowa, wiązanie leku z białkami, zawroty głowy
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Edicin 1000 mg

Wankomycyna, podawana wyłącznie dożylnie w dawce 1 g (15 mg/kg mc.) podczas terapii zakażeń ogólnoustrojowych, charakteryzuje się liniową farmakokinetyką z typowym profilem stężeń w osoczu: 50-60 mg/l bezpośrednio po infuzji, 20-25 mg/l po 2 godzinach oraz 5-10 mg/l po 10 godzinach. Objętość dystrybucji wynosi około 60 l/1,73 m², a wiązanie z białkami osocza w zakresie 10-100 mg/l to 30-55%. Lek jest eliminowany głównie przez nerki (filtracja kłębuszkowa), z klirensem osoczowym około 0,058 l/kg/h i okresem półtrwania 4-6 godzin u dorosłych z prawidłową funkcją nerek. U pacjentów z niewydolnością nerek okres półtrwania może wydłużyć się do 7,5 dnia, co wymaga monitorowania stężenia leku i dostosowania dawkowania. Wankomycyna nie ulega istotnemu metabolizmowi, a 75-90% dawki jest wydalane w postaci niezmienionej w ciągu 24 godzin, głównie z moczem (około 80%). Wchłanianie doustne jest minimalne, jednak w przypadku rzekomobłoniastego zapalenia jelita grubego może dojść do absorpcji i kumulacji leku.
bariera krew-mózg, dializa otrzewnowa, droga dożylna, działanie ototoksyczne, eliminacja nerkowa, filtracja kłębuszkowa, hemodializa, hemofiltracja, hemoperfuzja, klirens nerkowy, klirens osoczowy, metabolizm wątrobowy, monitorowanie stężenia leku, objętość dystrybucji, oczyszczanie krwi, okres półtrwania, podanie pozajelitowe, rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego, stężenie w osoczu, wankomycyna, wiązanie leku z białkami, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Palexia 20 mg/ml

Farmakokinetyka tapentadolu w postaci roztworu doustnego (20 mg/ml) jest porównywalna do tabletek powlekanych, z szybkim i całkowitym wchłanianiem oraz średnią biodostępnością bezwzględną około 32% po podaniu na czczo, co wynika z intensywnego metabolizmu pierwszego przejścia. Maksymalne stężenie w surowicy (Cmax) osiągane jest po około 1,25 godziny, a parametry farmakokinetyczne (Cmax, AUC) rosną proporcjonalnie do dawki w zakresie terapeutycznym. Po podaniu wielokrotnym (co 6 godzin, dawki 75-175 mg) obserwuje się współczynnik akumulacji 1,4-1,7 dla substancji macierzystej i 1,7-2,0 dla metabolitu O-glukuronidu. Spożycie bogatotłuszczowego posiłku zwiększa AUC o 25% i Cmax o 16%, wydłużając czas do osiągnięcia Cmax do 1,5 godziny, jednak nie wpływa klinicznie istotnie na skuteczność leku. Tapentadol wykazuje dużą objętość dystrybucji (540 ± 98 l po podaniu dożylnym) i niskie wiązanie z białkami osocza (~20%).
biodostępność bezwzględna, biodostępność leku, cytochrom P450, dystrybucja leku, farmakokinetyka populacyjna, glukuronidacja, hydroksytapentadol, interakcje farmakokinetyczne, klirens całkowity, maksymalne stężenie, metabolizm leku, metabolizm pierwszego przejścia, N-desmetylotapentadol, O-glukuronid tapentadolu, objętość dystrybucji, parametry farmakokinetyczne, sprzęganie z kwasem glukuronowym, szlak metaboliczny, UDP-glukuronylotransferaza, wchłanianie leku, wiązanie leku z białkami, współczynnik akumulacji, wydalanie leku
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Palexia retard 100 mg

Tapentadol, substancja czynna Palexia retard w tabletkach o przedłużonym uwalnianiu (dawki 25-250 mg), charakteryzuje się biodostępnością około 32% po podaniu doustnym na czczo, z maksymalnym stężeniem w surowicy osiąganym między 3 a 6 godziną. W zakresie dawek terapeutycznych AUC rośnie proporcjonalnie do dawki, a współczynnik akumulacji przy podawaniu dwukrotnym na dobę wynosi około 1,5. Spożycie leku z posiłkiem bogatotłuszczowym zwiększa AUC o 8% i Cmax o 18%, co jest klinicznie nieistotne. Tapentadol wykazuje dużą objętość dystrybucji (540 ± 98 l po podaniu dożylnym) i niskie wiązanie z białkami surowicy (~20%). Metabolizm jest intensywny (97% leku metabolizowane), głównie przez glukuronidację (UGT1A6, UGT1A9, UGT2B7), z niewielkim udziałem CYP2C9, CYP2C19 i CYP2D6. Lek i metabolity wydalane są głównie przez nerki (99%), z klirensem całkowitym 1530 ± 177 ml/min i okresem półtrwania 5-6 godzin.
analiza farmakokinetyczna populacyjna, biodostępność bezwzględna, cytochrom P450, działanie przeciwbólowe, glukuronid tapentadolu, indukcja enzymów, interakcja farmakokinetyczna, klirens całkowity, metabolizm leku, metabolizm pierwszego przejścia, objętość dystrybucji, okres półtrwania tapentadolu, parametr farmakokinetyczny, pole pod krzywą stężenia leku, pozorny klirens doustny, sprzęganie z kwasem glukuronowym, stężenie leku w surowicy, substancja macierzysta, szlak metaboliczny, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, UDP-glukuronylotransferaza, wiązanie leku z białkami, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zmienność międzyosobnicza
Leksykon leków
Przedawkowanie – Irprestan 150 mg

Przedawkowanie irbesartanu, substancji czynnej preparatu Irprestan, może prowadzić do poważnych zaburzeń hemodynamicznych, głównie niedociśnienia tętniczego oraz tachykardii, będących wynikiem nadmiernej blokady receptorów angiotensyny II typu AT1. W rzadkich przypadkach obserwuje się również bradykardię (<60 uderzeń/min), co wymaga odmiennego podejścia terapeutycznego. Doświadczenia kliniczne wykazały, że dawki do 900 mg/dobę przez 8 tygodni nie wywołują bezpośrednich działań toksycznych, jednak przedawkowanie wymaga natychmiastowej interwencji medycznej i ścisłej obserwacji parametrów życiowych, ze szczególnym uwzględnieniem ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca.
antidotum, bradykardia, hemodializa, leczenie objawowe, mechanizm kompensacyjny, niedociśnienie tętnicze, płukanie żołądka, receptor angiotensyny II, rozszerzenie naczyń krwionośnych, tachykardia, układ autonomiczny, układ sercowo-naczyniowy, węgiel aktywny, wiązanie leku z białkami, wstrząs, zaburzenie hemodynamiczne
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Opokan FAST 15 mg/1,5 ml

Meloksykam, podawany domięśniowo w dawce 15 mg (Opokan FAST), charakteryzuje się całkowitym wchłanianiem z biodostępnością bliską 100% w porównaniu z podaniem doustnym. Maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) wynosi około 1,6–1,8 µg/ml, osiągane w czasie 1–6 godzin (Tmax). Lek wykazuje silne wiązanie z białkami osocza (99%, głównie albuminami) oraz małą objętość dystrybucji około 11 litrów po podaniu domięśniowym lub dożylnym, która wzrasta do około 16 litrów po wielokrotnym podaniu doustnym w dawkach 7,5–15 mg. Meloksykam przenika do mazi stawowej, osiągając stężenie około połowy stężenia osoczowego, co jest istotne dla jego działania przeciwzapalnego. Farmakokinetyka leku jest liniowa w zakresie dawek terapeutycznych i nie wymaga korekty dawki przy zmianie drogi podania.
5′-hydroksymetylomeloksykam, 5′-karboksymeloksykam, albuminy, biodostępność substancji czynnej, biodostępność względna, biotransformacja, Cmax, CYP 2C9, CYP 3A4, dawka terapeutyczna, działanie przeciwzapalne, ekspozycja na lek, farmakokinetyka liniowa, izoenzym, klirens leku, klirens osoczowy, maź stawowa, meloksykam, metabolit, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania, parametr farmakokinetyczny, peroksydaza, podanie domięśniowe, pole pod krzywą stężenia leku, roztwór do wstrzykiwań, schyłkowa niewydolność nerek, stan równowagi dynamicznej, stężenie w osoczu, Tmax, wiązanie leku z białkami, wiązanie z białkami osocza
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Aregalu 14 mg

Teriflunomid w dawce 14 mg (Aregalu) jest bezwzględnie przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub laktozę jednowodną (72,2 mg/tabletkę), ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby (klasa C wg Child-Pugh), ciężkimi niedoborami odporności (w tym AIDS), znaczącymi zaburzeniami czynności szpiku kostnego (niedokrwistość, leukopenia, neutropenia, małopłytkowość), a także u pacjentów z ciężkim, aktywnym zakażeniem. Ze względu na teratogenność, lek jest przeciwwskazany u kobiet w ciąży, karmiących piersią oraz u kobiet w wieku rozrodczym niestosujących skutecznej antykoncepcji podczas terapii i do momentu, gdy stężenie leku w osoczu przekracza 0,02 mg/l. Przed rozpoczęciem leczenia konieczne jest wykluczenie ciąży oraz ocena funkcji wątroby, szpiku kostnego i układu immunologicznego.
AIDS, ciężka hipoproteinemia, ciężki niedobór odporności, ciężkie czynne zakażenie, ciężkie zaburzenia czynności nerek, ciężkie zaburzenia czynności wątroby, działanie teratogenne, farmakokinetyka leku, laktoza jednowodna, leukopenia, małopłytkowość, mechanizm immunosupresyjny, neutropenia, niedokrwistość, nietolerancja laktozy, pacjent dializowany, skala Child-Pugh, stężenie leku w osoczu, stwardnienie rozsiane, teriflunomid, wiązanie leku z białkami, zaburzenia czynności szpiku kostnego, zespół nerczycowy
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Zahron 20 mg

Rozuwastatyna, substancja czynna leku Zahron, charakteryzuje się niską bezwzględną biodostępnością (~20%) oraz osiąga maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) po około 5 godzinach od podania doustnego. Lek wykazuje wysokie powinowactwo do tkanki wątrobowej, z objętością dystrybucji około 134 l i wiązaniem z białkami osocza na poziomie 90%. Metabolizm rozuwastatyny jest ograniczony (~10% dawki), głównie przez izoenzym CYP2C9, z udziałem CYP2C19, CYP3A4 i CYP2D6. Metabolity N-demetylowane wykazują zmniejszoną aktywność farmakologiczną o około 50%, natomiast pochodne laktonowe są klinicznie nieaktywne. Eliminacja odbywa się głównie z kałem (~90% dawki w formie niezmienionej) oraz w mniejszym stopniu przez nerki (~5% w formie niezmienionej). Okres półtrwania (t₁/₂) wynosi około 19 godzin, a klirens osoczowy średnio 50 l/h. Farmakokinetyka rozuwastatyny jest liniowa, bez kumulacji przy wielokrotnym podawaniu.
AUC, BCRP, białko transportujące OATP1B1, biodostępność leku, cholesterol LDL, CYP 2C19, CYP 2C9, CYP 2D6, CYP 3A4, cytochrom P450, dyslipidemia, farmakokinetyka liniowa, hepatocyt, hipercholesterolemia rodzinna heterozygotyczna, inhibitor reduktazy HMG-CoA, klirens kreatyniny, klirens osoczowy, metabolity N-demetylowane, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, objętość dystrybucji leku, okres półtrwania leku, pochodne laktonowe, pochodne N-demetylowane, polimorfizm ABCG2, polimorfizm genetyczny, polimorfizm SLCO1B1, powinowactwo do tkanki wątrobowej, reduktaza HMG-CoA, rozuwastatyna, skala Child-Pugh, stężenie leku w osoczu, transporter OATP-C, wiązanie leku z białkami, Zahron