nadpłytkowość dziedziczna

Nadpłytkowość dziedziczna (trombocytoza rodzinna) to rzadkie zaburzenie hematologiczne o podłożu genetycznym, charakteryzujące się zwiększoną liczbą płytek krwi powyżej wartości referencyjnych (najczęściej >450 000/µl). W przeciwieństwie do nadpłytkowości wtórnej, nie jest ona reakcją na inny proces chorobowy, lecz wynika z bezpośredniego uszkodzenia genetycznego mechanizmów kontrolujących produkcję płytek krwi.

Patogeneza schorzenia wiąże się najczęściej z mutacjami genów zaangażowanych w regulację hematopoezy, w tym MPL (receptor trombopoetyny), THPO (gen dla trombopoetyny), JAK2, CALR czy TET2. Mutacje te prowadzą do konstytutywnej aktywacji szlaków sygnałowych, skutkując niekontrolowaną proliferacją megakariocytów i nadmiernym uwalnianiem płytek krwi.

Klinicznie nadpłytkowość dziedziczna może przebiegać bezobjawowo lub manifestować się epizodami zakrzepowymi (zakrzepica żylna lub tętnicza), krwawieniami (paradoksalnie, z powodu dysfunkcji płytek) oraz objawami ogólnymi jak zmęczenie, świąd skóry czy erytromelalgia. Diagnostyka różnicowa wymaga wykluczenia wtórnych przyczyn nadpłytkowości oraz innych nowotworów mieloproliferacyjnych, w szczególności nadpłytkowości samoistnej.

Leczenie nadpłytkowości dziedzicznej zależy od oceny ryzyka powikłań zakrzepowo-krwotocznych. U pacjentów z grupy niskiego ryzyka może wystarczyć obserwacja i stosowanie kwasu acetylosalicylowego w małych dawkach. W przypadkach wysokiego ryzyka powikłań zakrzepowych stosuje się leki cytoredukcyjne (hydroksykarbamid, anagrelid, interferon alfa) w celu zmniejszenia liczby płytek krwi.

Powiązane wpisy

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl