terapia cytoredukcyjna
Terapia cytoredukcyjna to strategia leczenia onkologicznego polegająca na maksymalnym zmniejszeniu masy nowotworowej przed zastosowaniem kolejnych metod terapeutycznych. Jej głównym celem jest usunięcie jak największej ilości tkanki nowotworowej, co może odbywać się poprzez zabieg chirurgiczny (cytoredukcję chirurgiczną), chemioterapię, radioterapię lub kombinację tych metod.
W kontekście chirurgicznym terapia cytoredukcyjna często określana jest mianem operacji cytoredukcyjnej lub debulkingu. Szczególnie istotna jest w leczeniu nowotworów jajnika, otrzewnej oraz niektórych nowotworów przewodu pokarmowego. Skuteczność terapii cytoredukcyjnej mierzy się stopniem redukcji masy guza, gdzie optymalna cytoredukcja oznacza brak widocznych makroskopowo zmian nowotworowych po zabiegu.
Badania kliniczne wykazały, że stopień cytoredukcji koreluje z czasem przeżycia pacjentów – im większa redukcja masy nowotworu, tym lepsze rokowanie. W niektórych przypadkach terapię cytoredukcyjną łączy się z metodami leczenia miejscowego, takimi jak dootrzewnowa chemioterapia perfuzyjna w hipertermii (HIPEC), co znacząco poprawia wyniki leczenia w wybranych typach nowotworów z rozsiewem otrzewnowym.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Policytemia vera – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Policytemia vera (PV) to przewlekły nowotwór mieloproliferacyjny charakteryzujący się klonalną proliferacją erytroidalną, mieloidalną i megakariocytową, najczęściej spowodowaną mutacją JAK2 V617F (obecną u około 95% pacjentów). Klinicznie manifestuje się podwyższonym poziomem hemoglobiny, hematokrytu (powyżej 45% u mężczyzn i 42% u kobiet) oraz liczby płytek krwi, co prowadzi do nadlepkości krwi i zwiększonego ryzyka powikłań zakrzepowych i krwawień. Diagnostyka opiera się na kryteriach WHO, obejmujących morfologię krwi, obniżony poziom erytropoetyny, badania genetyczne oraz biopsję szpiku kostnego. Stratyfikacja ryzyka (wiek >60 lat i/lub historia zakrzepów) determinuje intensywność terapii, która obejmuje flebotomię, niskodawkową aspirynę (40-100 mg/dobę) oraz terapię cytoredukcyjną (hydroksymocznik, interferon, ruksolitynib) u pacjentów wysokiego ryzyka lub nietolerujących flebotomii.
allopurinol, biopsja szpiku kostnego, dna moczanowa, epizod zakrzepowy, erytropoetyna, flebotomia, fototerapia, hiperkomórkowość, hiperurykemia, hipotonia ortostatyczna, hydroksymocznik, interferon, kwas acetylosalicylowy, lek przeciwhistaminowy, mielofibroza, morfologia krwi, mutacja chromosomalna, mutacja JAK2, ostra białaczka, panmieloza, ropeginterferon alfa-2b, ruksolitynib, splenomegalia, świąd skóry, terapia cytoredukcyjna, upust krwi, zakrzepica, zawał serca - Leksykon chorób i schorzeń
Nadpłytkowość – Patofizjologia i mechanizm
Nadpłytkowość definiuje się jako liczbę płytek krwi przekraczającą 450 000/μL i dzieli na pierwotną (klonalną) oraz wtórną (reaktywną). Nadpłytkowość wtórna, stanowiąca około 80% przypadków, jest związana z podwyższonym poziomem cytokin prozapalnych, zwłaszcza IL-6, które stymulują produkcję trombopoetyny (TPO) i megakariocytów. Etiologie wtórnej nadpłytkowości obejmują m.in. infekcje, stany zapalne, niedobór żelaza, nowotwory, splenektomię oraz leki. U noworodków i niemowląt nadpłytkowość wtórna jest częstsza, co wiąże się z wyższymi poziomami TPO i zwiększoną wrażliwością prekursorów megakariocytów. W nadpłytkowości pierwotnej (essential thrombocythemia, ET) obserwuje się klonalną proliferację megakariocytów z mutacjami w genach JAK2 (50-60%), CALR (ok. 25%) lub MPL (3-15%), prowadzącą do niekontrolowanej produkcji płytek. Mimo wysokiej liczby płytek, w ET występuje podwyższone stężenie wolnej TPO z powodu wadliwych receptorów trombopoetyny na płytkach.
białko C-reaktywne, choroba von Willebranda, czynnik stymulujący kolonię granulocytów, erytromelalgia, hydroksymocznik, interferon alfa, interleukina-6, małopłytkowość immunologiczna, megakariocyty, megakariopoeza, mutacja CALR, mutacja JAK2, mutacja MPL, nadpłytkowość, nadpłytkowość pierwotna, nadpłytkowość samoistna, nadpłytkowość wtórna, niedobór żelaza, nieswoiste zapalenie jelit, nowotwór mieloproliferacyjny, powikłania zakrzepowo-zatorowe, rak wątrobowokomórkowy, reumatoidalne zapalenie stawów, rozsiane wykrzepianie wewnątrznaczyniowe, szpik kostny, terapia cytoredukcyjna, trombopoetyną, trombopoeza, udar mózgu, zakrzepica tętnicza, zakrzepica żylna, zapalenie naczyń, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Anagrelide Vipharm 0,5 mg
Anagrelide Vipharm, dostępny w dawkach 0,5 mg i 1 mg w postaci kapsułek twardych, jest wskazany do leczenia nadpłytkowości samoistnej (NS) u pacjentów, którzy nie tolerują wcześniejszej terapii lub u których dotychczasowe leczenie nie obniżyło liczby płytek krwi do bezpiecznego poziomu. Substancją czynną jest anagrelid chlorowodorek jednowodny. Kryteria kwalifikacji do terapii obejmują obecność co najmniej jednego z czynników ryzyka powikłań zakrzepowo-krwotocznych: wiek powyżej 60 lat, liczba płytek przekraczająca 1000 x 10^9/l lub przebyte zdarzenia zakrzepowo-krwotoczne w wywiadzie. Leczenie ma na celu redukcję patologicznie podwyższonej liczby płytek, co jest kluczowe w zapobieganiu powikłaniom naczyniowym u tych pacjentów.
anagrelid, chlorowodorek anagrelidu, działanie niepożądane, kapsułka twarda, laktoza jednowodna, nadpłytkowość samoistna, nietolerancja laktozy, płytki krwi, powikłania naczyniowe, powikłania zakrzepowe, powikłania zakrzepowo-krwotoczne, schorzenie hematologiczne, terapia cytoredukcyjna, zdarzenie zakrzepowo-krwotoczne - Leksykon chorób i schorzeń
Mastocytoza – Leczenie
Mastocytoza to rzadka choroba charakteryzująca się proliferacją i gromadzeniem komórek tucznych w różnych narządach. Leczenie zależy od typu mastocytozy (skórna lub układowa), stopnia zaawansowania i nasilenia objawów. Podstawą terapii jest kontrola objawów związanych z uwalnianiem mediatorów mastocytów, w tym unikanie czynników wyzwalających oraz stosowanie leków przeciwhistaminowych (H1 i H2). W mastocytozie skórnej, najczęściej występującej u dzieci, stosuje się miejscowe kortykosteroidy, fototerapię PUVA oraz leczenie objawowe. W mastocytozie układowej, w zależności od podtypu, stosuje się stabilizatory komórek tucznych (kromoglikan sodowy), antagoniści leukotrienów (montelukast), kortykosteroidy ogólnoustrojowe oraz bisfosfoniany w przypadku osteoporozy. Kluczowe jest noszenie autostrzykawki z adrenaliną ze względu na ryzyko anafilaksji.
adrenalina, allogeniczne przeszczepienie komórek macierzystych, anafilaksja, antagonista leukotrienów, antagonista receptora H1, antagonista receptora H2, awapritynib, białaczka z komórek tucznych, bisfosfonian, choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi, fototerapia, hipotensja, imatynib, inhibitor kinazy tyrozynowej, interferon alfa-2b, kladrybina, komórki tuczne, kortykosteroid miejscowy, kromoglikan sodowy, lek przeciwhistaminowy, mastocytoma, mastocytoza, mastocytoza skórna, mastocytoza układowa, masytynib, midostauryna, montelukast, nilotynib, omalizumab, przeciwciało monoklonalne anty-IgE, psoralen, PUVA, stabilizator komórek tucznych, terapia cytoredukcyjna, tryptaza w surowicy, wąskopasmowe UVB - Leksykon chorób i schorzeń
Nadpłytkowość – Leczenie
W terapii nadpłytkowości kluczowe jest rozróżnienie między nadpłytkowością reaktywną a samoistną (esencjalną, ET). W nadpłytkowości reaktywnej leczenie koncentruje się na eliminacji przyczyny pierwotnej, co zwykle prowadzi do normalizacji liczby płytek. Wartości powyżej 1 000 000/μl mogą wymagać wprowadzenia kwasu acetylosalicylowego w małej dawce (75-100 mg/dobę) przy współistniejących czynnikach ryzyka zakrzepicy. W ET, chorobie przewlekłej, leczenie opiera się na stratifikacji ryzyka powikłań zakrzepowych i krwotocznych, uwzględniając wiek (>60 lat), historię zakrzepów, mutacje JAK2/MPL, czynniki sercowo-naczyniowe oraz liczbę płytek (>1 500 000/μl). Terapia obejmuje kwas acetylosalicylowy, leki cytoredukcyjne (głównie hydroksymocznik) oraz alternatywnie interferon alfa lub anagrelid, z indywidualnym doborem w zależności od ryzyka i tolerancji leków.
anagrelid, białaczka, czynniki ryzyka sercowo-naczyniowego, działanie teratogenne, fedratynib, heparyna drobnocząsteczkowa, hydroksymocznik, inhibitor fosfodiesterazy, inhibitor JAK, interferon alfa, kwas acetylosalicylowy, leki modyfikujące przebieg choroby, mielofibroza, mutacja JAK2, nadpłytkowość, nadpłytkowość reaktywna, nadpłytkowość samoistna, niedobór żelaza, niesteroidowe leki przeciwzapalne, nowotwór mieloproliferacyjny, objawy naczyniowe, płytkopochodny czynnik wzrostu, powikłania zakrzepowe, progresja do mielofibrozy, ruksolitynib, ryzyko zakrzepicy, suplementacja żelaza, terapia cytoredukcyjna, transformujący czynnik wzrostu, trombocytemia esencjalna, trombocytofereza - Leksykon chorób i schorzeń
Rak gruczołu krokowego z przerzutami – Zapobieganie i profilaktyka
Rak gruczołu krokowego z przerzutami (stadium IV) charakteryzuje się rozprzestrzenianiem komórek nowotworowych poza prostatę, najczęściej do węzłów chłonnych, kości i narządów wewnętrznych, co wiąże się z gorszym rokowaniem i średnim czasem przeżycia około 5-6 lat. Kluczowe czynniki ryzyka obejmują wiek powyżej 50 lat, uwarunkowania genetyczne (w tym mutacje BRCA1, BRCA2, ATM, CHEK2), rasę (wyższe ryzyko u mężczyzn rasy czarnej), nadwagę, dietę bogatą w produkty mleczne i wapń. Profilaktyka opiera się na modyfikacji stylu życia: dieta roślinna (min. 5 porcji owoców i warzyw dziennie), regularna aktywność fizyczna (redukcja ryzyka zaawansowanego raka o 30%), utrzymanie prawidłowej masy ciała oraz częste ejakulacje (>21/miesięcznie) wiążące się z 20% niższym ryzykiem. Badania przesiewowe PSA u mężczyzn 55-69 lat mogą zapobiec około 1,3 zgonów i 3 przypadkom raka z przerzutami na 1000 przebadanych w ciągu 13 lat, z indywidualnym podejściem do pacjenta, szczególnie w grupach wysokiego ryzyka.
antygen swoisty dla prostaty, badanie PSA, biopsja prostaty, bisfosfonian, docetaksel, dysfunkcja seksualna, efekt abskopalny, gęstość kości, glejak wielopostaciowy, hormonowrażliwy rak prostaty, immunoterapia, inhibitor 5-alfa-reduktazy, likopen, mutacja BRCA, mutacja genetyczna, otyłość, poradnictwo genetyczne, prostatektomia, przerzut do kości, przerzutowy rak prostaty, rak gruczołu krokowego z przerzutami, rak prostaty oporny na kastrację, stadium IV, stereotaktyczna radioterapia ciała, terapia cytoredukcyjna, terapia deprywacji androgenowej, terapia hormonalna, węzeł chłonny - Leksykon chorób i schorzeń
Nadpłytkowość – Zapobieganie i profilaktyka
Nadpłytkowość, definiowana jako liczba płytek krwi >450 000/μl, dzieli się na samoistną (ET) i reaktywną. ET, będąca wynikiem mutacji genetycznych (m.in. JAK2, MPL, CALR), wiąże się z podwyższonym ryzykiem powikłań zakrzepowych i krwotocznych. Kluczowym elementem terapii jest profilaktyka tych powikłań, oparta na stratyfikacji ryzyka za pomocą narzędzi takich jak kalkulator IPSET-thrombosis. Kategorie ryzyka obejmują: bardzo niskie (brak czynników ryzyka), niskie (mutacje JAK2 lub MPL), pośrednie (czynniki sercowo-naczyniowe) oraz wysokie (wiek >60 lat i/lub przebyte epizody zakrzepowe). Podstawą profilaktyki jest modyfikacja odwracalnych czynników ryzyka (np. zaprzestanie palenia, kontrola masy ciała, leczenie nadciśnienia, cukrzycy i dyslipidemii) oraz stosowanie niskodawkowej aspiryny (81-100 mg/dzień), której dawkowanie może wymagać dostosowania do schematu dwukrotnego podania u pacjentów z ET ze względu na zwiększoną produkcję płytek i niedostateczne zahamowanie TxA2 przy dawce jednokrotnej.
anagrelid, aspiryna, białaczka szpikowa, choroba von Willebranda, czynniki ryzyka sercowo-naczyniowego, heparyna drobnocząsteczkowa, hydroksymocznik, leukocytoza, mielofibroza, mutacja genetyczna, mutacja JAK2, nadpłytkowość samoistna, nadpłytkowość wtórna, nowotwór mieloproliferacyjny, powikłania zakrzepowe, splenomegalia, stratyfikacja ryzyka, terapia cytoredukcyjna, terapia przeciwpłytkowa, trombafereza, trombocytoza, udar mózgu, zaburzenia naczynioruchowe, zaburzenie genetyczne - Leksykon chorób i schorzeń
Mielofibroza – Epidemiologia
Mielofibroza (MF) to rzadki nowotwór mieloproliferacyjny BCR-ABL-ujemny, charakteryzujący się włóknieniem szpiku, niedokrwistością, pozaszpikową hematopoezą i splenomegalią. Roczna zapadalność waha się od 0,1 do 1,5 na 100 000 osób, z wyższymi wartościami w krajach rozwiniętych (do 1,9 na 100 000 w UE, 1,6 na 100 000 w Niemczech w 2021 r.). Chorobowość globalnie wynosi około 1 na 100 000, z wyższymi wskaźnikami w USA i Europie (do 11,0 na 100 000 w Niemczech). Mediana wieku diagnozy to 65-68 lat, z przewagą mężczyzn (stosunek 1,5:1) i częstszym występowaniem u osób białych. Pierwotna mielofibroza (PMF) stanowi około 75% przypadków, a mutacje JAK2 występują u 50-60% pacjentów, co podkreśla znaczenie genetycznej stratyfikacji ryzyka. Przeżycie mediana wynosi 3-7 lat w stadium włóknienia, a 5-letnie przeżycie to 50-58%. Powikłania obejmują zakrzepicę (do 10%), nadciśnienie wrotne (7%) oraz ryzyko progresji do ostrej białaczki szpikowej.
cytopenia, czerwienica prawdziwa, hydroksykarbamid, hydroksymocznik, leczenie cytoredukcyjne, mutacja JAK2, nadciśnienie wrotne, nadpłytkowość samoistna, niedokrwistość, nowotwór mieloproliferacyjny, ostra białaczka szpikowa, pierwotna mielofibroza, pozaszpikowa hematopoeza, splenomegalia, stadium włóknienia, terapia cytoredukcyjna, włóknienie szpiku kostnego, zakrzepica tętnicza, zakrzepica żył trzewnych, zawał śledziony, zdarzenie zakrzepowo-zatorowe, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon chorób i schorzeń
Erytrocytoza – Objawy
Erytrocytoza charakteryzuje się podwyższoną liczbą erytrocytów, co skutkuje wzrostem hematokrytu i stężenia hemoglobiny, często przekraczającym 60-65% i 18,0 g/dl odpowiednio, co koreluje z nasileniem objawów. Wczesne symptomy są niespecyficzne i obejmują bóle głowy, zawroty, zmęczenie, zaczerwienienie skóry oraz nadciśnienie tętnicze. W miarę progresji dochodzi do zwiększenia lepkości krwi, co predysponuje do powikłań zakrzepowych (udar mózgu, zawał serca, zatorowość płucna) oraz objawów takich jak świąd wodny, erytromelalgia, splenomegalia, zaburzenia krwawienia i dna moczanowa. Czerwienica prawdziwa (PV) cechuje się specyficznymi symptomami, w tym pruritus aquagenic, erytromelalgią i ryzykiem transformacji do mielofibrozy (6-14% w 15 lat) oraz ostrej białaczki szpikowej (5,5-18,7% w 15 lat). Wtórna erytrocytoza wynika z przewlekłego niedotlenienia i manifestuje się objawami związanymi z chorobą podstawową, z mniejszym ryzykiem powikłań zakrzepowych i brakiem transformacji nowotworowej.
bezdech senny, czerwienica prawdziwa, dna moczanowa, erytrocytoza, erytrocytoza pierwotna, erytrocytoza wtórna, erytrocyty, erytromelalgia, erytropoetyna, flebotomia, hematokryt, hemoglobina, hydroksymocznik, methemoglobinemia, mielofibroza, mutacja JAK2, nadciśnienie tętnicze, ostra białaczka szpikowa, splenomegalia, świąd wodny, terapia cytoredukcyjna, udar mózgu, zakrzepica, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zawał serca - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Anagrelid Aurovitas 0,5 mg
Anagrelid Aurovitas w dawce 0,5 mg (chlorowodorek jednowodny) jest wskazany do leczenia nadpłytkowości samoistnej (NS) u pacjentów z grupy podwyższonego ryzyka powikłań zakrzepowo-krwotocznych. Lek stanowi alternatywę terapeutyczną u chorych nietolerujących standardowej cytoredukcji lub u tych, u których dotychczasowe leczenie nie przyniosło oczekiwanej redukcji liczby płytek. Kryteria kwalifikacji obejmują wiek >60 lat, liczbę płytek >1000 x 10⁹/l oraz historię zdarzeń zakrzepowo-krwotocznych (np. udar, zawał serca, zakrzepica żył głębokich). Anagrelid jest szczególnie zalecany jako lek drugiej linii w przypadkach niepowodzenia terapii pierwszego wyboru, najczęściej hydroksymocznikiem.
anagrelid, działanie niepożądane, hydroksymocznik, kapsułka żelatynowa, laktoza jednowodna, nadpłytkowość samoistna, nietolerancja laktozy, płytki krwi, powikłania zakrzepowo-krwotoczne, terapia cytoredukcyjna, trombocytoza, udar mózgu, zakrzepica, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zawał serca, zdarzenie zakrzepowo-krwotoczne - Leksykon chorób i schorzeń
Mastocytoza – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Mastocytoza to rzadkie schorzenie charakteryzujące się patologiczny rozrostem i akumulacją komórek tucznych (mastocytów) w skórze (mastocytoza skórna, CM) lub narządach wewnętrznych (mastocytoza systemowa, SM). Diagnostyka SM wymaga biopsji szpiku kostnego i oceny histopatologicznej, a rozpoznanie opiera się na obecności nacieków mastocytów w co najmniej jednym narządzie pozaskórnym. Leczenie jest objawowe i obejmuje stosowanie leków przeciwhistaminowych H1 (np. cetyryzyna, loratadyna, ketotifen) i H2 (np. cymetydyna, ranitydyna), stabilizatorów komórek tucznych (kromoglikan sodowy) oraz glikokortykosteroidów miejscowo lub ogólnoustrojowo w zależności od nasilenia objawów. W zaawansowanych postaciach SM stosuje się terapie cytoredukcyjne, w tym inhibitory receptora c-KIT (midostauryna, awapritynib), interferon alfa, kladrybinę oraz chemioterapię. Awapritynib, selektywny inhibitor mutacji KIT D816V, zatwierdzony przez FDA w 2021 roku, wykazuje wysoką skuteczność w indukcji remisji u pacjentów z zaawansowaną mastocytozą systemową.
allogeniczne przeszczepienie komórek macierzystych, anafilaksja, autostrzykawka z adrenaliną, awapritynib, biopsja szpiku kostnego, choroba autoimmunologiczna, choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi, degranulacja komórek tucznych, glikokortykosteroid, hematopoetyczna komórka macierzysta, interferon alfa, kladrybina, komórka tuczna, kromoglikan sodowy, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwzapalny, mastocytoza skórna, mastocytoza systemowa, mutacja KIT D816V, narząd pozaskórny, niesteroidowy lek przeciwzapalny, objaw skórny, premedykacja, reakcja anafilaktyczna, środek znieczulający, terapia cytoredukcyjna, wodobrzusze, zespół złego wchłaniania - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Anagrelide Stada 0,5 mg
Anagrelid Stada jest wskazany do leczenia nadpłytkowości samoistnej (NS) u pacjentów z grupy wysokiego ryzyka powikłań zakrzepowo-krwotocznych, którzy nie tolerują lub nie reagują na wcześniejsze terapie. Kryteria kwalifikujące obejmują wiek >60 lat, liczbę płytek krwi >1000 x 10^9/l oraz historię zdarzeń zakrzepowo-krwotocznych. Lek dostępny jest w kapsułkach twardych zawierających 0,5 mg anagrelidu chlorowodorku jednowodnego, z dodatkiem laktozy (28 mg laktozy jednowodnej i 32,9 mg laktozy), co należy uwzględnić u pacjentów z nietolerancją laktozy.
anagrelid, chlorowodorek jednowodny, kapsułki twarde, liczba płytek krwi, megakariocyty, nadpłytkowość samoistna, nietolerancja laktozy, nowotwór mieloproliferacyjny, powikłania naczyniowe, powikłania zakrzepowo-krwotoczne, substancja czynna, terapia cytoredukcyjna, trombocytoza, zdarzenia zakrzepowo-krwotoczne - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Thromboreductin 0,5 mg
Thromboreductin, zawierający anagrelid w dawce 0,5 mg (chlorowodorek anagrelidu 0,57 mg), jest wskazany w leczeniu nadpłytkowości samoistnej, stanu charakteryzującego się zwiększoną liczbą płytek krwi i ryzykiem powikłań zakrzepowych. Decyzja o terapii powinna uwzględniać liczbę płytek, wiek pacjenta, objawy kliniczne (np. epizody zakrzepowe, krwawienia), dynamikę wzrostu płytek, choroby współistniejące (cukrzyca, nadciśnienie, hipercholesterolemia) oraz czynniki ryzyka zakrzepów (palenie, otyłość, unieruchomienie). Lek może być stosowany jako terapia pierwszego rzutu lub alternatywa u pacjentów nietolerujących lub opornych na hydroksymocznik i interferon alfa.
anagrelid, chlorowodorek anagrelidu, epizod zakrzepowy, hydroksymocznik, incydent krwotoczny, incydent zakrzepowy, interferon alfa, laktoza jednowodna, leczenie cytoredukcyjne, nadpłytkowość samoistna, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, powikłania zakrzepowe, terapia cytoredukcyjna, Thromboreductin, zaburzenie mikrokrążenia, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon chorób i schorzeń
Nadpłytkowość – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Nadpłytkowość definiuje się jako liczbę płytek krwi >450 x 10^9/L u dorosłych i dzieli na pierwotną (klonalną) oraz wtórną (reaktywną). Nadpłytkowość wtórna, stanowiąca 80-90% przypadków, jest związana z ostrą utratą krwi, infekcjami, stanami zapalnymi czy niedoborem żelaza i zwykle ustępuje w ciągu 3 miesięcy. Nadpłytkowość pierwotna wiąże się z mutacjami genetycznymi (np. JAK2V617F, MPL) i może prowadzić do powikłań zakrzepowo-krwotocznych, zwłaszcza przy liczbie płytek >1 500 x 10^9/L. Diagnostyka obejmuje badania laboratoryjne (ferrytyna, CRP, rozmaz krwi), testy genetyczne, ocenę szpiku kostnego oraz wykluczenie nowotworów LEGO-C. Obecność objawów mikronaczyniowych (np. erytromelalgia) sugeruje nadpłytkowość pierwotną, natomiast przejściowy wzrost płytek i brak mutacji wskazują na etiologię wtórną.
anagrelid, badanie cytogenetyczne, badanie szpiku kostnego, białko C-reaktywne, czerwienica prawdziwa, erytromelalgia, hydroksymocznik, interferon alfa, mutacja genetyczna, mutacja JAK2V617F, nadpłytkowość, nadpłytkowość pierwotna, nadpłytkowość reaktywna, nadpłytkowość wtórna, niedobór żelaza, nieswoista choroba zapalna jelit, nowotwór mieloproliferacyjny, pierwotna mielofibroza, powikłanie zakrzepowe, rozmaz krwi, stan zapalny, szpik kostny, terapia cytoredukcyjna, trombafereza, trombocytofereza, udar mózgu, zaburzenie hematologiczne, zawał serca