wchłanianie dystrybucja metabolizm eliminacja
Wchłanianie, dystrybucja, metabolizm i eliminacja (ADME) to kluczowe procesy farmakokinetyczne określające losy substancji leczniczej w organizmie. Wchłanianie (absorpcja) oznacza przechodzenie leku z miejsca podania do krwiobiegu, co może zachodzić drogą przewodu pokarmowego, przez skórę, śluzówki lub drogi oddechowe. Proces ten zależy od właściwości fizykochemicznych leku, formy farmaceutycznej oraz fizjologicznego stanu pacjenta.
Dystrybucja to rozprowadzenie leku z krwi do tkanek i narządów. Na jej przebieg wpływają takie czynniki jak wiązanie z białkami osocza, rozpuszczalność w tłuszczach, przepływ krwi przez narządy oraz obecność barier fizjologicznych, w tym bariery krew-mózg. Objętość dystrybucji jest parametrem farmakokinetycznym określającym stopień dystrybucji leku w organizmie.
Metabolizm (biotransformacja) obejmuje przemiany biochemiczne leku, najczęściej zachodzące w wątrobie, których celem jest zwiększenie hydrofilności związku i ułatwienie jego wydalania. Wyróżniamy reakcje fazy I (utlenianie, redukcja, hydroliza) oraz fazy II (sprzęganie). Na metabolizm wpływają czynniki genetyczne, wiek, choroby oraz interakcje lekowe.
Eliminacja to usuwanie leku i jego metabolitów z organizmu, głównie przez nerki (z moczem) oraz wątrobę (z żółcią). Klirens i okres półtrwania to podstawowe parametry określające szybkość eliminacji. Zaburzenia funkcji nerek lub wątroby mogą znacząco wpływać na ten proces, wymagając modyfikacji dawkowania leków.