właściwość sedatywna

Właściwość sedatywna, określana również jako działanie uspokajające lub sedacja, to zdolność substancji farmakologicznej do wywoływania uspokojenia, redukcji napięcia nerwowego, lęku oraz aktywności psychoruchowej. Leki o działaniu sedatywnym wpływają na ośrodkowy układ nerwowy poprzez zwiększenie aktywności hamującego neuroprzekaźnika – kwasu gamma-aminomasłowego (GABA) lub naśladowanie jego działania.

Do substancji o właściwościach sedatywnych zaliczamy benzodiazepiny (np. diazepam, alprazolam), barbiturany, niektóre leki przeciwhistaminowe pierwszej generacji (np. hydroksyzyna), pochodne fenotiazyny oraz wybrane leki przeciwdepresyjne i przeciwpsychotyczne. Działanie sedatywne wykazują również niektóre substancje pochodzenia roślinnego, jak waleriana czy melisa, choć o mniejszym nasileniu.

Stopień sedacji może być różny – od łagodnego uspokojenia, przez umiarkowaną sedację (pacjent reaguje na bodźce słowne), po głęboką sedację (pacjent reaguje jedynie na stymulację bólową). Właściwość sedatywna bywa wykorzystywana w leczeniu zaburzeń lękowych, bezsenności, stanów pobudzenia psychoruchowego, a także jako element premedykacji przed zabiegami medycznymi czy w terapii paliatywnej.

Klinicznie istotne jest, że stosowanie leków o działaniu sedatywnym wiąże się z ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych, takich jak zaburzenia psychomotoryczne, senność, zawroty głowy, zaburzenia koncentracji czy pamięci. Przy długotrwałym stosowaniu może rozwinąć się tolerancja na efekt sedatywny oraz uzależnienie fizyczne i psychiczne, co należy uwzględnić w planowaniu terapii.

Powiązane wpisy

  1. 16.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl