receptor aktywowany przez proliferatory peroksysomów gamma

Receptor aktywowany przez proliferatory peroksysomów gamma (PPAR-γ lub PPARG) jest czynnikiem transkrypcyjnym należącym do nadrodziny receptorów jądrowych. Odgrywa kluczową rolę w regulacji metabolizmu glukozy, różnicowaniu adipocytów oraz homeostazy lipidowej.

PPAR-γ występuje głównie w tkance tłuszczowej, ale ekspresja tego receptora zachodzi również w komórkach układu immunologicznego, jelita grubego, siatkówki i innych tkanek. Po aktywacji przez naturalne ligandy (np. kwasy tłuszczowe, prostaglandyny) lub syntetyczne związki (tiazolidinediony) receptor tworzy heterodimer z receptorem retinoidowym X (RXR) i wiąże się do określonych sekwencji DNA, regulując ekspresję genów docelowych.

W praktyce klinicznej znaczenie PPAR-γ jest związane przede wszystkim z leczeniem cukrzycy typu 2. Tiazolidinediony (glitazony), jako syntetyczni agoniści PPAR-γ, zwiększają wrażliwość tkanek na insulinę, obniżają stężenie glukozy we krwi i mogą poprawiać profil lipidowy. Aktywacja PPAR-γ wykazuje również działanie przeciwzapalne, przeciwmiażdżycowe i potencjalnie przeciwnowotworowe.

Badania wskazują na rolę dysfunkcji PPAR-γ w patogenezie otyłości, zespołu metabolicznego, miażdżycy, stłuszczenia wątroby i niektórych nowotworów. Mutacje w genie PPARG mogą prowadzić do lipodystrofii, insulinooporności i nadciśnienia. Dlatego receptor ten pozostaje ważnym celem terapeutycznym i przedmiotem intensywnych badań w medycynie metabolicznej i kardiologii.

Powiązane wpisy

Leksykon chorób i schorzeń
Wrzodziejące zapalenie jelita grubego – Patofizjologia i mechanizm

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego (WZJG) to przewlekła, nawracająca choroba zapalna obejmująca błonę śluzową okrężnicy i odbytnicy, charakteryzująca się nieziarniniakowym zapaleniem, ropnymi kryptami i hiperplazją komórek kubkowych. Patogeneza WZJG jest wieloczynnikowa, obejmując predyspozycje genetyczne (ponad 200 loci, w tym około 30 specyficznych dla WZJG, m.in. geny związane z IL-23, HNF4α, CDH1, ECM1), zaburzenia bariery jelitowej (zmniejszona ekspresja MUC2, białek tight junction jak klaudyna-8, okludyna, ZO-1, oraz receptorów PPAR-γ), dysregulację układu immunologicznego (nadaktywacja makrofagów, komórek dendrytycznych, inflamasomu NLRP3, dominacja odpowiedzi Th2/IL-13, zaburzenie równowagi Th17/Treg, ekspansja limfocytów B IgG+), dysbiozę mikrobioty jelitowej (zmniejszona różnorodność, spadek Firmicutes, wzrost Enterobacteriaceae) oraz wpływ czynników środowiskowych, w tym roli wirusa HBx. Kluczowe szlaki sygnałowe zaangażowane w patogenezę to NF-κB, PI3K/Akt, JAK/STAT, MAPK, Notch, HIF-1α oraz RORγT, a także mechanizmy stresu oksydacyjnego i autofagii, które wpływają na integralność bariery i odpowiedź zapalną.
badanie asocjacyjne całego genomu, bariera jelitowa, bariera nabłonkowa, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba zapalna jelit, czynnik transkrypcyjny, dysbioza mikrobioty jelitowej, hiperplazja komórek kubkowych, inflamasom, inflamasom NLRP3, inhibitor JAK, krótkołańcuchowy kwas tłuszczowy, limfocyt Th17, makrofag, mikrobiota jelitowa, nieswoista choroba zapalna jelit, odporność wrodzona i adaptacyjna, odpowiedź immunologiczna, peptyd przeciwdrobnoustrojowy, przepuszczalność jelitowa, reaktywna forma tlenu, receptor aktywowany przez proliferatory peroksysomów gamma, receptor rozpoznający wzorce, receptor TLR4, receptor Toll-podobny, ścisłe połączenie, stres oksydacyjny, szlak sygnałowy JAK/STAT, szlak sygnałowy PI3K/Akt, tofacytynib, upadacytynib, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wzorzec molekularny związany z uszkodzeniem, zmiana histopatologiczna
Leksykon chorób i schorzeń
Choroba policystyczna nerek o dziedziczeniu autosomalnym recesywnym – Patofizjologia i mechanizm

Choroba policystyczna nerek o dziedziczeniu autosomalnym recesywnym (ARPKD) jest ciężką ciliopatią genetyczną, wywołaną głównie mutacjami w genie PKHD1 na chromosomie 6p21, kodującym fibrocystynę/poliduktynę. Białko to jest kluczowe dla funkcji rzęsek pierwotnych w kanalikach dystalnych i przewodach zbiorczych nerek oraz nabłonku przewodów żółciowych wątroby. Patogeneza ARPKD opiera się na zaburzeniu funkcji rzęsek pierwotnych, co prowadzi do obwodowej proliferacji komórek nabłonkowych, tworzenia torbieli w nerkach oraz włóknienia wątroby. W procesie tym uczestniczą nadekspresja EGFR, aktywacja szlaków mTOR, RAS-RAF-ERK i AKT, a także zaburzenia homeostazy jonowej i sygnalizacji cAMP, co skutkuje nieprawidłową polaryzacją komórek i rozszerzaniem kanalików. Dodatkowo, mutacje PKHD1 powodują wrodzone włóknienie wątroby i zmiany w przewodach żółciowych (choroba Caroliego), manifestujące się nadciśnieniem wrotnym i zapaleniem dróg żółciowych.
autosomalna dominująca wielotorbielowatość nerek, choroba Caroliego, ciliopatia, cykliczny adenozynomonofosforan, czynnik wzrostu śródbłonka naczyniowego, fibrocystyna, gen DZIP1L, gen PKHD1, gospodarka wapniowa, macierz pozakomórkowa, metaloproteinaza, Na/K-ATPaza, nadciśnienie wrotne, proliferacja komórek nabłonkowych, receptor aktywowany przez proliferatory peroksysomów gamma, receptor naskórkowego czynnika wzrostu, rzęska pierwotna, schyłkowa niewydolność nerek, splenomegalia, szlak mTOR, szlak Ras/Raf/ERK, wrodzone włóknienie wątroby, zapalenie dróg żółciowych

receptor aktywowany przez proliferatory peroksysomów gamma

Powiązane wpisy

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego – Patofizjologia i mechanizm

Choroba policystyczna nerek o dziedziczeniu autosomalnym recesywnym – Patofizjologia i mechanizm