hiperplazja komórek kubkowych
Hiperplazja komórek kubkowych (ang. goblet cell hyperplasia) to proces polegający na zwiększeniu liczby komórek kubkowych w nabłonku dróg oddechowych. Komórki kubkowe są wyspecjalizowanymi komórkami wydzielniczymi, które produkują śluz, a ich nadmierne namnażanie prowadzi do zwiększonej produkcji śluzu w drogach oddechowych.
Zjawisko to obserwuje się najczęściej w przebiegu przewlekłych chorób zapalnych dróg oddechowych, takich jak astma, przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP), mukowiscydoza czy przewlekłe zapalenie zatok. Hiperplazja komórek kubkowych jest częścią remodelingu dróg oddechowych, który prowadzi do zmian strukturalnych i czynnościowych w płucach.
Mechanizmy prowadzące do hiperplazji komórek kubkowych obejmują przewlekły stan zapalny z udziałem cytokin prozapalnych (IL-4, IL-13, TNF-α), ekspozycję na dym tytoniowy, zanieczyszczenia powietrza oraz infekcje wirusowe i bakteryjne. W diagnostyce kluczowe znaczenie mają badania histopatologiczne materiału biopsyjnego, które pozwalają ocenić stopień hiperplazji i związane z nią zmiany w nabłonku.
Leczenie hiperplazji komórek kubkowych jest ukierunkowane na chorobę podstawową i obejmuje stosowanie leków przeciwzapalnych (glikokortykosteroidy), leków rozszerzających oskrzela oraz mukolitycznych. W badaniach klinicznych testowane są także nowe terapie celowane, ukierunkowane na szlaki sygnałowe odpowiedzialne za nadmierną produkcję śluzu.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie oskrzeli – Patofizjologia i mechanizm
Zapalenie oskrzeli obejmuje ostre i przewlekłe postaci, różniące się etiologią i mechanizmami patogenetycznymi. Ostre zapalenie oskrzeli (OZO) jest najczęściej wirusowe (>90%), wywoływane przez rhinowirusy, enterowirusy, wirusy grypy A i B, paragrypy, koronawirusy (w tym SARS-CoV-2), metapneumowirus i RSV. Bakterie, głównie atypowe (Mycoplasma pneumoniae, Chlamydophila pneumoniae, Bordetella pertussis), stanowią 1-10% przypadków. Patogeneza OZO obejmuje zapalenie błony śluzowej oskrzeli, złuszczanie nabłonka, zwiększoną produkcję śluzu, upośledzenie klirensu śluzowo-rzęskowego oraz aktywację komórek zapalnych, co prowadzi do kaszlu, świszczącego oddechu i duszności. Przewlekłe zapalenie oskrzeli (PZO) definiuje się jako produktywny kaszel trwający ≥3 miesiące w roku przez ≥2 lata, najczęściej związane z paleniem tytoniu (90% pacjentów) i ekspozycją na zanieczyszczenia środowiskowe. W PZO obserwuje się hiperplazję komórek kubkowych, nadprodukcję śluzu, przewlekły naciek neutrofilowy i limfocytów T CD8+, przebudowę i włóknienie dróg oddechowych oraz oporność makrofagów na glikokortykosteroidy. Kluczową rolę odgrywa receptor EGFR, którego aktywacja indukuje ekspresję genów mucyny i hipersekrecję śluzu.
biofilm bakteryjny, Bordetella pertussis, Chlamydophila pneumoniae, cytokiny prozapalne, etiologia wirusowa, Haemophilus influenzae, hiperplazja komórek kubkowych, interferon gamma, klirens śluzowo-rzęskowy, lek rozszerzający oskrzela, mediatory zapalne, mukolityków, mycoplasma pneumoniae, naciek neutrofilów, ostre zapalenie oskrzeli, przewlekła obturacyjna choroba płuc, przewlekłe zapalenie oskrzeli, receptor naskórkowego czynnika wzrostu, rozstrzenie oskrzeli, stan zapalny dróg oddechowych, steroid wziewny, stres mechaniczny, szlak JAK-STAT, zaostrzenie przewlekłego zapalenia oskrzeli, zapalenie oskrzeli - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Bosutinib Stada 400 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa bosutynibu wykazały, że lek nie wpływa istotnie na czynności oddechowe, jednak w badaniach na szczurach zaobserwowano zmniejszenie rozmiaru źrenic oraz zaburzenia chodu, z poziomem NOEL dla zaburzeń chodu przy ekspozycji około 11-krotnie (400 mg) i 8-krotnie (500 mg) wyższej niż kliniczna. Badania kardiologiczne na psach nie wykazały istotnych zmian w EKG, choć odnotowano opóźnione zwiększenie częstości rytmu serca przy ekspozycji 2-3-krotnie wyższej niż kliniczna. Toksyczność po podaniu wielokrotnym dotyczyła głównie układu pokarmowego oraz wątroby u szczurów, z objawami takimi jak zmiany w kale, spadek masy ciała i histopatologiczne zmiany w przewodzie pokarmowym oraz przerost hepatocytów. Poziomy ekspozycji bez działań niepożądanych były zbliżone do ekspozycji klinicznej po dawkach 400 mg i 500 mg (AUC niezwiązanej postaci leku).
błona naczyniowa oka, cytotoksyczność hepatocytarna, enzymy wątrobowe, erytrocytoza, farmakologia bezpieczeństwa, genotoksyczność, hiperplazja komórek kubkowych, nadżerki przewodu pokarmowego, NOAEL, ośrodkowy układ nerwowy, potencjał fototoksyczny, przechodzenie przez łożysko, przerost hepatocytów, radioaktywność, resorpcja płodu, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczny wpływ na rozród, układ pokarmowy, wydłużenie QTc, zaburzenia rytmu - Leksykon chorób i schorzeń
Atak astmy – Patofizjologia i mechanizm
Atak astmy charakteryzuje się nagłym zwężeniem dróg oddechowych spowodowanym skurczem mięśni gładkich, stanem zapalnym i nadprodukcją śluzu, co prowadzi do obturacji i typowych objawów takich jak świszczący oddech, duszność i kaszel. Patofizjologia obejmuje dwie fazy zapalenia: wczesną, z aktywacją komórek tucznych i uwolnieniem mediatorów (histamina, leukotrieny LTC4, LTD4, LTE4, prostaglandyny PGD2), oraz późną, z napływem eozynofilów, neutrofili i limfocytów Th2 produkujących IL-4, IL-5, IL-13 i GM-CSF. Nadreaktywność oskrzeli, nasilana przez alergeny, infekcje, zanieczyszczenia i czynniki fizyczne, jest kluczowym elementem klinicznym. Przewlekłe zapalenie może prowadzić do przebudowy dróg oddechowych, obejmującej pogrubienie błony podstawnej, hiperplazję mięśni gładkich, zwiększoną produkcję śluzu, angiogenezę i odkładanie kolagenu, co skutkuje trwałym zwężeniem i zmniejszoną odpowiedzią na leczenie.
angiogeneza, astma eozynofilowa, atak astmy, bazofil, białko kationowe eozynofila, bronchospazm, ciężki atak astmy, duszność, eozynofil, fenotyp kliniczny, hiperplazja komórek kubkowych, hipoksemia, histamina, interleukina, interleukina 33, komórka tuczna, leukotrien, limfocyt T pomocniczy, limfocyt Th2, mediator zapalny, nadprodukcja śluzu, nadreaktywność oskrzeli, neutrofil, niedopasowanie wentylacji-perfuzji, obrzęk dróg oddechowych, peroksydaza eozynofilowa, prostaglandyna, przebudowa dróg oddechowych, przeciwciało IgE, przeciwciało monoklonalne, przejście nabłonkowo-mezenchymalne, skurcz mięśni gładkich oskrzeli, skurcz oskrzeli, stan zapalny, świszczący oddech, syncytialny wirus oddechowy, trudności w oddychaniu, zapalenie typu 2, zwężenie dróg oddechowych - Leksykon substancji czynnych
Bosutynib – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa bosutynibu wykazały, że głównym narządem docelowym toksyczności jest układ pokarmowy, z objawami takimi jak zmiany w kale, spadek masy ciała i zmniejszone spożycie pokarmu, obserwowanymi przy ekspozycjach porównywalnych do klinicznych dawek 400 mg i 500 mg (AUC niezwiązanej postaci leku). W badaniach farmakologii bezpieczeństwa nie stwierdzono wpływu na układ oddechowy, natomiast w OUN u szczurów zaobserwowano zmniejszenie rozmiaru źrenic oraz zaburzenia chodu, przy czym NOEL dla zaburzeń chodu wynosił około 11-krotności ekspozycji klinicznej po dawce 400 mg i 8-krotności po dawce 500 mg (Cmax niezwiązanej postaci leku). Badania kardiologiczne wykazały potencjalne ryzyko wydłużenia QTc in vitro, jednak w badaniach na psach nie zaobserwowano istotnych zmian w EKG przy ekspozycjach do 3-krotnie wyższych niż kliniczne dla dawki 400 mg i 2-krotnie wyższych dla dawki 500 mg, choć odnotowano opóźnione zwiększenie częstości rytmu serca. W badaniach dożylnych obserwowano przejściowy wzrost częstości rytmu serca i minimalne wydłużenie QTc (<10 ms) przy ekspozycjach 4-20-krotnie wyższych niż kliniczne.
błona naczyniowa oka, bosutynib, cytotoksyczność hepatocytarna, działanie fototoksyczne, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, ekspozycja kliniczna, enzymy wątrobowe, erytrocytoza, genotoksyczność, hiperplazja komórek kubkowych, kanał hERG, ośrodkowy układ nerwowy, promieniowanie UV, przechodzenie przez łożysko, przerost hepatocytów, resorpcja płodu, toksyczność wątrobowa, toksyczność wielokrotnych dawek, układ pokarmowy, wydłużenie odstępu QTc, wydłużenie QTc, zaburzenia rytmu serca, zaburzenie chodu - Leksykon chorób i schorzeń
Astma dziecięca – Patofizjologia i mechanizm
Astma dziecięca to heterogenna choroba zapalna dróg oddechowych, charakteryzująca się zmiennym ograniczeniem przepływu powietrza oraz objawami takimi jak świszczący oddech, kaszel i duszność. Patogeneza opiera się głównie na zapaleniu typu 2, gdzie limfocyty Th2 wydzielają cytokiny IL-4, IL-5 i IL-13, odpowiedzialne za produkcję IgE, rekrutację eozynofilów oraz nadprodukcję śluzu i skurcz oskrzeli. Proces zapalny przebiega w fazie sensytyzacji i ponownego kontaktu z alergenem, aktywując komórki tuczne i uwalniając mediatory takie jak histamina i leukotrieny. Nabłonek dróg oddechowych odgrywa kluczową rolę w inicjacji i podtrzymywaniu zapalenia, produkując cytokiny TSLP, IL-25 i IL-33, które aktywują wrodzone komórki limfoidalne typu 2 (ILC2). Nadreaktywność oskrzeli (BHR) i przebudowa dróg oddechowych, obejmująca przerost mięśni gładkich, zwłóknienie podnabłonkowe i hiperplazję komórek śluzowych, prowadzą do częściowo nieodwracalnego ograniczenia przepływu powietrza, szczególnie w ciężkiej, nieleczonej astmie.
astma alergiczna, atopia, cytokiny prozapalne, degranulacja, dupilumab, dysbioza mikrobioty, eozynofil, hiperplazja komórek kubkowych, hiperplazja mięśni gładkich, hipoteza higieniczna, histamina, interleukina-4, komórki dendrytyczne, komórki prezentujące antygen, komórki tuczne, limfocyty Th2, limfopoetyna zrębu grasicy, mikroRNA, nabłonek dróg oddechowych, nadprodukcja śluzu, nadreaktywność oskrzeli, płukanie oskrzelowo-pęcherzykowe, prostaglandyna D2, przebudowa dróg oddechowych, przeciwciała IgE, przejście nabłonkowo-mezenchymalne, skurcz oskrzeli, wirus RSV, zanieczyszczenie powietrza, zapalenie eozynofilowe, zapalenie typu 2, zwłóknienie podnabłonkowe - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Bosutinib Zentiva 100 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa bosutynibu obejmowały szeroki zakres ocen farmakologii bezpieczeństwa, toksyczności po podaniu wielokrotnym, genotoksyczności, wpływu na rozród oraz potencjalnej fototoksyczności. W badaniach na szczurach zaobserwowano zmniejszenie rozmiaru źrenic oraz zaburzenia chodu, przy czym NOEL dla zaburzeń chodu wynosił około 11-krotności ekspozycji klinicznej po dawce 400 mg i 8-krotności po dawce 500 mg (na podstawie Cmax niezwiązanej postaci leku). W badaniach kardiologicznych na psach nie stwierdzono istotnych zmian w ciśnieniu tętniczym, rytmie serca ani parametrach EKG przy ekspozycjach do 3-krotnych (400 mg) i 2-krotnych (500 mg) klinicznych, choć odnotowano opóźnione zwiększenie częstości rytmu serca. Długoterminowa toksyczność dotyczyła głównie układu pokarmowego, z objawami takimi jak zmiany w kale, spadek masy ciała i zmniejszone spożycie pokarmu, a także histopatologicznymi zmianami w przewodzie pokarmowym i układzie limfatycznym. Zmiany w wątrobie u szczurów obejmowały przerost hepatocytów bez podwyższenia enzymów wątrobowych. Poziomy ekspozycji niepowodujące działań niepożądanych były zbliżone do ekspozycji klinicznej po dawkach 400-500 mg.
błona naczyniowa oka, bosutynib, cytotoksyczność hepatocytarna, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, ekspozycja kliniczna, enzymy wątrobowe, farmakologia bezpieczeństwa, genotoksyczność, hiperplazja komórek kubkowych, kanał hERG, laktacja, łożysko, ośrodkowy układ nerwowy, podanie dożylne, przerost hepatocytów, rozwój płodu, rozwój pourodzeniowy, szczury Sprague-Dawley, toksyczność wielokrotna, układ limfatyczny, układ pokarmowy, wątroba, węzły chłonne krezkowe