dupilumab
Dupilumab jest ludzkim monoklonalnym przeciwciałem skierowanym przeciwko podjednostce alfa receptora interleukiny-4 (IL-4Rα), które blokuje sygnalizację zarówno IL-4, jak i IL-13 – kluczowych cytokin zaangażowanych w reakcje zapalne typu 2. Lek ten został zatwierdzony do stosowania w leczeniu różnych chorób o podłożu zapalnym, takich jak atopowe zapalenie skóry, astma oskrzelowa o fenotypie eozynofilowym lub steroidozależnym, przewlekłe zapalenie zatok przynosowych z polipami nosa oraz eozynofilowe zapalenie przełyku.
Mechanizm działania dupilumab polega na hamowaniu szlaków sygnałowych związanych z IL-4 i IL-13, co prowadzi do zmniejszenia produkcji cytokin prozapalnych, chemokin i IgE, a także ograniczenia rekrutacji komórek zapalnych do tkanek. W badaniach klinicznych wykazano, że lek istotnie zmniejsza nasilenie objawów, poprawia jakość życia pacjentów oraz pozwala na redukcję dawek stosowanych glikokortykosteroidów.
Profil bezpieczeństwa dupilumabu jest korzystny w porównaniu do innych leków biologicznych. Najczęstszymi działaniami niepożądanymi są reakcje w miejscu wstrzyknięcia, zapalenie spojówek (szczególnie u pacjentów z atopowym zapaleniem skóry) oraz eozynofilia. Lek podawany jest podskórnie, zazwyczaj co 2 tygodnie, co ułatwia samodzielne stosowanie przez pacjentów po odpowiednim przeszkoleniu.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Astma dziecięca – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Astma dziecięca, dotykająca około 10% populacji w wieku 0-14 lat, jest przewlekłą chorobą zapalną dróg oddechowych charakteryzującą się obturacją, nadreaktywnością oskrzeli oraz zwiększoną produkcją śluzu. Objawy kliniczne obejmują świszczący oddech, duszność, kaszel i uczucie ucisku w klatce piersiowej, które mogą nasilać się nocą lub podczas wysiłku. Diagnostyka opiera się na wywiadzie, badaniach czynnościowych (spirometria, pulsoksymetria, pomiar szczytowego przepływu wydechowego) oraz testach alergicznych. Leczenie farmakologiczne dzieli się na leki kontrolujące długoterminowo, takie jak wziewne kortykosteroidy (np. flutykazon), długo działające beta-agonisty, modyfikatory leukotrienów (montelukast) i leki biologiczne, oraz leki doraźne, głównie krótko działające beta-agonisty (salbutamol: 6 wdechów u dzieci <6 lat, 12 wdechów u dzieci >6 lat). Kluczowe jest indywidualne dostosowanie terapii, monitorowanie skuteczności i stopniowe modyfikowanie dawki leków w celu optymalnej kontroli astmy i minimalizacji działań niepożądanych.
alergiczna choroba skóry, benralizumab, budezonid, choroba refluksowa przełyku, długo działający beta-agonista, dupilumab, duszność, egzema, flutykazon, funkcja płuc, komora inhalacyjna, kortykosteroid doustny, krótko działający beta-agonista, lek biologiczny, mepolizumab, modyfikator leukotrienów, montelukast, nieskuteczne oczyszczanie dróg oddechowych, niewydolność oddechowa, omalizumab, plan działania w astmie, prednizolon, przeciwciało monoklonalne, przewlekła choroba zapalna dróg oddechowych, pulsoksymetria, salbutamol, saturacja tlenem, skurcz mięśni gładkich oskrzeli, spirometria, świszczący oddech, szczytowy przepływ wydechowy, teofilina, test alergiczny, ucisk w klatce piersiowej, wziewny kortykosteroid, zaburzenie wymiany gazowej, zaostrzenie astmy, zapalenie dróg oddechowych, zapalenie zatok - Leksykon chorób i schorzeń
Eozynofilowe zapalenie przełyku – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Eozynofilowe zapalenie przełyku (EoE) to przewlekła, immunologicznie zależna choroba zapalna przełyku, charakteryzująca się naciekiem eozynofilów w błonie śluzowej. Najczęściej dotyka młodych mężczyzn z atopią i manifestuje się u dorosłych nawracającą dysfagią oraz zaklinowaniem bolusa pokarmowego, a u dzieci problemami z karmieniem, bólami brzucha i wymiotami. Leczenie jest długoterminowe i wielomodalne, obejmujące inhibitory pompy protonowej (np. omeprazol, lanzoprazol), miejscowo działające glikokortykosteroidy (flutykazon, budezonid) oraz w wybranych przypadkach dupilumab. Kluczowe jest monitorowanie skuteczności terapii, objawów oraz potencjalnych działań niepożądanych, a także regularne badania endoskopowe z biopsją, gdyż korelacja między objawami a nasileniem histologicznym jest słaba. Dieta eliminacyjna, w tym dieta elementarna i SFED, stanowi istotny element terapii, wymagający współpracy z dietetykiem w celu zapewnienia odpowiedniego stanu odżywienia i uniknięcia niedoborów, zwłaszcza u dzieci.
alergolog, biopsja endoskopowa, błona śluzowa przełyku, dieta elementarna, dieta eliminacyjna, dupilumab, dylatacja przełyku, dysfagia, endoskopia, eozynofilowe zapalenie przełyku, flutykazon, gastroenterolog, gastrostomia, glikokortykosteroid, inhibitor pompy protonowej, lek przeciwbólowy, perforacja przełyku, refluks, steroid wziewny, wywiad atopowy, zgłębnik nosowo-żołądkowy - Leksykon chorób i schorzeń
Przewlekłe pokrzywki – Zapobieganie i profilaktyka
Przewlekła pokrzywka (CSU) to schorzenie dermatologiczne charakteryzujące się nawracającymi, swędzącymi bąblami utrzymującymi się powyżej 6 tygodni. Kluczowym elementem profilaktyki jest identyfikacja i unikanie czynników wyzwalających, takich jak określone pokarmy, leki (aspiryna, NLPZ, inhibitory ACE), alkohol, stres, czynniki fizyczne (ciepło, zimno, nacisk), alergeny (pyłki, sierść, lateks) oraz infekcje wirusowe. Zaleca się prowadzenie szczegółowego dziennika objawów, uwzględniającego czas i miejsce wystąpienia bąbli, ekspozycję na potencjalne czynniki, dietę, leki oraz poziom stresu. Modyfikacje stylu życia, takie jak odpowiednia pielęgnacja skóry, noszenie luźnych ubrań, unikanie ekstremalnych temperatur, redukcja stresu (medytacja, joga, CBT) oraz kontrola snu, mają istotne znaczenie w ograniczaniu nasilenia objawów. Suplementacja witaminy D, szczególnie u pacjentów z jej niedoborem, może przynieść korzyści po 4-12 tygodniach terapii, jednak wymaga konsultacji lekarskiej.
alergia, alergolog, antagonista receptora leukotrienowego, bąbel pokrzywkowy, choroba autoimmunologiczna, choroba tarczycy, cyklosporyna A, czynnik wyzwalający, dermatolog, dieta eliminacyjna, dupilumab, immunolog, inhibitor ACE, inhibitor JAK, kalamina, komórka tuczna, kortykosteroid, leczenie przeciwhistaminowe, lek przeciwhistaminowy, montelukast, mykofenolan mofetylu, niedobór witaminy D, NLPZ, omalizumab, pokrzywka przewlekła, pokrzywka samoistna przewlekła, przeciwciało IgE, remibrutinib, remisja choroby, sirolimus, takrolimus, test alergiczny, toczeń rumieniowaty układowy - Leksykon chorób i schorzeń
Przewlekła obturacyjna choroba płuc – Leczenie
Przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP) to postępujące schorzenie charakteryzujące się przewlekłym ograniczeniem przepływu powietrza. Leczenie POChP opiera się na indywidualnym doborze terapii farmakologicznej i niefarmakologicznej, uwzględniając nasilenie objawów, częstość zaostrzeń oraz stan ogólny pacjenta. Podstawą terapii jest całkowite zaprzestanie palenia tytoniu, co istotnie spowalnia progresję choroby i zmniejsza śmiertelność. Farmakoterapia obejmuje stosowanie bronchodylatorów: krótko działających (SABA, SAMA) o czasie działania 4-6 godzin oraz długo działających (LABA, LAMA) utrzymujących efekt przez 12-24 godziny. W umiarkowanej i ciężkiej POChP preferowana jest terapia skojarzona LABA/LAMA, a u pacjentów z ciężką postacią i częstymi zaostrzeniami stosuje się terapię potrójną (LABA + LAMA + ICS). Kortykosteroidy wziewne (ICS) są wskazane u pacjentów z wysokim poziomem eozynofilów (≥300 komórek/μl) i nie są zalecane jako monoterapia ze względu na ryzyko działań niepożądanych, w tym zapalenia płuc. Nowości terapeutyczne to m.in. dupilumab dla pacjentów z eozynofilowym fenotypem oraz ensifentrine – podwójny inhibitor PDE3 i PDE4 o działaniu rozszerzającym oskrzela i przeciwzapalnym.
bronchodylator, bronchoskopowa redukcja objętości płuc, chirurgiczna redukcja objętości płuc, długo działający bronchodylator, dupilumab, eozynofil, hipoksemia, inhibitor fosfodiesterazy-4, komórka macierzysta, kortykosteroid wziewny, krótko działający bronchodylator, niedożywienie, nieinwazyjna wentylacja, oddychanie przeponowe, oddychanie przez zaciśnięte usta, ograniczenie przepływu powietrza, POChP, przeszczepienie płuc, przewlekła obturacyjna choroba płuc, rehabilitacja płucna, roflumilast, rozedma, spirometria, terapia biologiczna, terapia potrójna, tlenoterapia, tolerancja wysiłku, zaostrzenie - Leksykon chorób i schorzeń
Eozynofilowe zapalenie przełyku – Objawy
Eozynofilowe zapalenie przełyku (EoE) to przewlekła, immunologiczna choroba charakteryzująca się infiltracją eozynofilów w błonie śluzowej przełyku, prowadzącą do zapalenia i uszkodzenia. Etiologia obejmuje reakcje na alergeny pokarmowe, środowiskowe oraz refluks kwasu żołądkowego. EoE dotyczy zarówno dzieci, jak i dorosłych, z przewagą mężczyzn, i występuje u około 1 na 2000 osób. Klinicznie objawia się dysfagią, impakcją pokarmową, bólem w klatce piersiowej oraz objawami refluksu opornymi na leczenie inhibitorami pompy protonowej (PPI). U dzieci objawy są bardziej zróżnicowane i zależne od wieku, obejmując m.in. trudności w karmieniu, wymioty, ból brzucha i utratę apetytu. Impakcja pokarmowa występuje u 30-50% nieleczonych pacjentów i stanowi stan nagły wymagający interwencji. Choroba ma tendencję do progresji od fenotypu zapalnego do fibrostenotycznego, z rocznym wzrostem ryzyka zwężeń o 9%, co podkreśla konieczność wczesnej diagnozy i leczenia.
achalazja, alergen pokarmowy, białe krwinki, bliznowacenie, błona śluzowa przełyku, ból w klatce piersiowej, budezonid, choroba refluksowa przełyku, dupilumab, dysfagia, eozynofile, eozynofilowe zapalenie przełyku, fenotyp zapalny, flutikazon, impakcja pokarmowa, inhibitor pompy protonowej, lek biologiczny, lek przeciwkwasowy, miejscowy kortykosteroid, nadwrażliwość trzewna, perforacja przełyku, pierścień Schatzkiego, refluks kwasu żołądkowego, regurgitacja, remisja histologiczna, zwężenie przełyku - Leksykon chorób i schorzeń
Eozynofilowe zapalenie przełyku – Leczenie
Eozynofilowe zapalenie przełyku (EoE) to przewlekła, immunologiczno-alergiczna choroba zapalna przełyku, charakteryzująca się nawrotami i wymagająca długotrwałej terapii. Celem leczenia jest uzyskanie i utrzymanie remisji histologicznej, definiowanej jako mniej niż 15 eozynofilów na pole widzenia w dużym powiększeniu, oraz zapobieganie powikłaniom włóknienia i zwężenia przełyku. Terapia opiera się na trzech filarach: farmakologii (IPP, miejscowe kortykosteroidy, dupilumab), modyfikacjach dietetycznych (diety eliminacyjne 1FED, 4FED, 6FED oraz dieta elementarna) oraz endoskopowym rozszerzaniu przełyku w przypadku zwężeń. IPP, podawane w wysokich dawkach (np. omeprazol 40 mg 2x/d przez 8-12 tygodni), wykazują skuteczność u 30-60% pacjentów, natomiast miejscowe kortykosteroidy indukują remisję histologiczną u 60-90% chorych, z najczęstszym działaniem niepożądanym w postaci kandydozy przełyku (~8,7%). Dupilumab, przeciwciało monoklonalne blokujące IL-4 i IL-13, zatwierdzony do leczenia od 1 roku życia, osiąga remisję u około 60% pacjentów i jest szczególnie wskazany u chorych z ciężkim przebiegiem lub współistniejącymi chorobami atopowymi.
atopowe zapalenie skóry, benralizumab, budezonid, choroba refluksowa przełyku, dieta elementarna, dieta eliminacyjna, dupilumab, dysfagia, eozynofil, eozynofilowe zapalenie przełyku, flutikazon, gastrostomia, inhibitor pompy protonowej, interleukina, kandydoza przełyku, kortykosteroid, patogeneza, przeciwciało monoklonalne, reakcja alergiczna, remisja histologiczna, rozszerzanie przełyku, sonda nosowo-żołądkowa, terapia biologiczna, zapalenie, zapalenie przełyku, zwężenie przełyku - Leksykon chorób i schorzeń
Alergia na orzeszki ziemne – Patofizjologia i mechanizm
Alergia na orzeszki ziemne jest IgE-zależną reakcją nadwrażliwości typu I, dotykającą 1-2% populacji ogólnej i do 2,5% dzieci w krajach uprzemysłowionych. Patogeneza obejmuje rozpoznanie alergenów (m.in. Ara h 1, Ara h 2, Ara h 3, Ara h 6) przez komórki dendrytyczne, różnicowanie limfocytów Th2 oraz produkcję specyficznych IgE, które wiążą się z receptorami FcεRI na komórkach tucznych i bazofilach. Kolejne narażenie na alergen prowadzi do degranulacji komórek efektorowych i uwolnienia mediatorów zapalnych, takich jak histamina, co wywołuje objawy alergii. Alergeny orzeszków ziemnych są termicznie stabilne, odporne na trawienie enzymatyczne i modyfikacje (np. reakcja Maillarda), co zwiększa ich alergenność. Czynniki genetyczne (HLA-DQ, HLA-DR), epigenetyczne oraz środowiskowe (np. higiena, mikrobiom, ekspozycja przez skórę) wpływają na rozwój i utrzymanie alergii. Odpowiedzi immunologiczne obejmują także limfocyty T, komórki B pamięci IgG oraz eozynofile, które uczestniczą w przewlekłych procesach zapalnych i uszkodzeniu tkanek.
alergen orzeszka ziemnego, alergia na orzeszki ziemne, alergia pokarmowa, anafilaksja, astma, atopowe zapalenie skóry, bazofil, czynnik epigenetyczny, długie niekodujące RNA, dupilumab, eozynofil, eozynofilowe zapalenie przełyku, hipoteza higieniczna, immunoterapia, immunoterapia doustna, komórka B pamięci, komórka dendrytyczna, komórka prezentująca antygen, komórka T regulatorowa, komórka Th2, komórka tuczna, lek biologiczny, limfocyt B, limfocyt CD4+ TH2, limfocyt T, limfocyt Th2, mediator zapalny, metylacja DNA, mikrobiota jelitowa, nadwrażliwość typu I, nanocząsteczka, prozapalna cytokina, przeciwciało IgE, przeciwciało monoklonalne, przepuszczalność jelitowa, reakcja immunologiczna typu I, reakcja Maillarda, receptor o wysokim powinowactwie, remisja alergii, sygnatura genowa, tolerancja pokarmowa - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół churga-straussa – Etiologia i przyczyny
Zespół Churga-Straussa, obecnie określany jako eozynofilowa ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń (EGPA), to rzadkie układowe zapalenie naczyń małych i średnich, głównie w układzie oddechowym, o podłożu autoimmunologicznym. Patogeneza choroby wiąże się z nadmierną aktywnością limfocytów Th2 i eozynofilią, a u 30-40% pacjentów stwierdza się obecność MPO-ANCA, co koreluje z fenotypem zapalenia naczyń i objawami takimi jak mononeuropatia mnogą czy zajęcie nerek. W przypadku pacjentów ANCA-negatywnych dominuje fenotyp eozynofilowy z częstszym zapaleniem mięśnia sercowego. Genetycznie EGPA wykazuje zróżnicowanie: podtyp MPO-ANCA-dodatni jest silnie związany z allelami HLA-DQ, natomiast podtyp ANCA-ujemny wykazuje inną ekspresję genów, m.in. GPA33 i TSLP. Czynniki środowiskowe, takie jak ekspozycja na krzemionkę (iloraz szans 3,26) czy pył zbożowy, oraz leki (np. antagoniści receptorów leukotrienowych) mogą inicjować lub zaostrzać chorobę, choć ich rola jest dyskusyjna. Kluczowymi czynnikami ryzyka są astma (obecna u niemal wszystkich pacjentów), alergie, eozynofilia oraz wiek 38-54 lata.
alergen środowiskowy, alergiczny nieżyt nosa, antagonista receptora leukotrienowego, antybiotyk makrolidowy, Aspergillus, badanie asocjacji genomowej, choroba autoimmunologiczna, choroba Crohna, choroba nerek, dupilumab, eozynofilia, eozynofilowa ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń, interleukina-10, karbamazepina, kardiomiopatia restrykcyjna, klarytromycyna, limfocyt T pomocniczy, limfopoetyna zrębu grasicy, mesalazyna, mieloperoksydaza, mononeuropatia mnoga, montelukast, narażenie na krzemionkę, omalizumab, polip nosa, przeciwciała przeciw cytoplazmie neutrofilów, przewlekłe zapalenie zatok przynosowych, rozpuszczalnik organiczny, stwardniające zapalenie dróg żółciowych, układ oddechowy, układowe zapalenie naczyń, zafirlukast, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie naczyń, zarodniki grzybów, zastoinowa niewydolność serca, zespół Churga-Straussa - Leksykon chorób i schorzeń
Neurodermatitis – Zapobieganie i profilaktyka
Neurodermatitis, czyli liszaj prosty przewlekły, to przewlekła dermatoza charakteryzująca się intensywnym świądem i pogrubieniem skóry w miejscach narażonych na drapanie. Kluczowym elementem profilaktyki jest przerwanie cyklu świąd-drapanie poprzez unikanie mechanicznego uszkodzenia skóry, skracanie paznokci, stosowanie opatrunków ochronnych oraz okluzyjnych rękawiczek czy skarpet, zwłaszcza nocą. Systematyczna pielęgnacja skóry z użyciem emolientów stosowanych co najmniej raz dziennie, po kąpieli w letniej wodzie oraz delikatne osuszanie skóry, jest niezbędna do zapobiegania zaostrzeniom. Należy unikać drażniących kosmetyków, długich kąpieli i wysokich temperatur wody. Identyfikacja i eliminacja czynników wyzwalających, takich jak stres, przegrzanie, suche powietrze, alergeny środowiskowe i pokarmowe, a także drażniące tkaniny, stanowi podstawę skutecznej profilaktyki. Wspomaganie terapii technikami relaksacyjnymi i odpowiednią dietą, bogatą w kwasy omega-3 oraz eliminującą alergeny, może dodatkowo zmniejszyć ryzyko nawrotów.
alergen środowiskowy, alergia pokarmowa, cykl świąd-drapanie, dupilumab, emolient, intensywny świąd, kwas omega-3, leczenie podtrzymujące, liszaj prosty przewlekły, mechanizm patogenetyczny, neurodermatitis, opatrunek ochronny, ospa wietrzna, pogrubienie skóry, przeciwciało monoklonalne, przewlekła choroba skóry, środek okluzyjny, suplementacja probiotykami, technika poznawczo-behawioralna, terapia biologiczna, zarządzanie chorobą - Leksykon chorób i schorzeń
Nietolerancja alkoholu – Leczenie
Nietolerancja alkoholu, najczęściej wynikająca z genetycznego deficytu enzymu dehydrogenazy aldehydowej (ALDH2), prowadzi do akumulacji toksycznego aldehydu octowego, wywołując objawy takie jak zaczerwienienie skóry, świąd, pokrzywka czy dyskomfort ze strony przewodu pokarmowego. Obecnie brak jest terapii przyczynowej, a podstawowym zaleceniem jest całkowite unikanie alkoholu, co zapobiega nie tylko objawom, ale i powikłaniom, takim jak choroby wątroby, nowotwory czy choroba Alzheimera. W sytuacjach, gdy abstynencja jest niemożliwa, stosuje się leki przeciwhistaminowe, przeciwzapalne oraz zobojętniające kwas żołądkowy, które jednak maskują objawy, nie eliminując przyczyny. Suplementy enzymatyczne, takie jak diaminooksydaza (DAO) oraz eksperymentalne aktywatory ALDH2 (np. Alda-1), są obecnie w fazie badań i nie są standardem leczenia.
abstynencja alkoholowa, AERD, aldehyd octowy, anafilaksja, dehydrogenaza aldehydowa, detoksykacja, dialektyczna terapia behawioralna, diaminooksydaza, dupilumab, epinefryna, histamina, immunoterapia podjęzykowa, lek przeciwhistaminowy, odpowiedź immunologiczna, omalizumab, polip nosa, reakcja alergiczna, reakcja zapalna, terapia biologiczna, terapia poznawczo-behawioralna, terapia wspomagana lekami, test genetyczny, test skórny, zespół odstawienny - Leksykon chorób i schorzeń
Kurczowe zapalenie skóry na zimno – Leczenie
Kurczowe zapalenie skóry na zimno (cold urticaria) to przewlekła alergiczna dermatoza manifestująca się bąblami pokrzywkowymi i/lub obrzękiem naczynioruchowym po ekspozycji na zimno. Podstawą leczenia jest unikanie czynników wyzwalających, takich jak kontakt z zimną wodą, zimne napoje czy niskie temperatury, oraz stosowanie nieuspokajających leków przeciwhistaminowych drugiej generacji (cetyryzyna, loratadyna, desloratadyna, feksofenadyna, lewocetyryzyna) w dawkach standardowych lub zwiększonych do 4-krotności dawki standardowej pod nadzorem lekarza. W przypadku oporności na leczenie przeciwhistaminowe zaleca się terapię omalizumabem (150-300 mg s.c. co 4 tygodnie), a także rozważenie leków drugiej linii, takich jak montelukast, cyklosporyna (3 mg/kg/dobę), trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, cyproheptadyna czy ketotifen. W ciężkich zaostrzeniach dopuszcza się krótkotrwałe stosowanie doustnych kortykosteroidów (prednizon/prednizolon 0,5-1 mg/kg/dobę, max 60 mg).
adrenalina, anafilaksja, bąbel pokrzywkowy, cetyryzyna, cyklosporyna, cyproheptadyna, desloratadyna, doksepina, dupilumab, feksofenadyna, hydroksyzyna, immunosupresant, ketotifen, komórka tuczna, kortykosteroid, kurczowe zapalenie skóry na zimno, lek biologiczny, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwleukotrienowy, lewocetyryzyna, loratadyna, mediator zapalny, montelukast, obrzęk naczynioruchowy, omalizumab, pokrzywka z zimna, prednizolon, prednizon, przeciwciało monoklonalne anty-IgE, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny - Leksykon chorób i schorzeń
Alergia na orzeszki ziemne – Epidemiologia
Alergia na orzeszki ziemne stanowi jedno z najpoważniejszych wyzwań w alergologii pokarmowej, z rosnącą częstością występowania, szczególnie w krajach zachodnich, gdzie dotyka około 1,42% populacji, a w USA nawet do 3% dorosłych i 12% dzieci. Epidemiologia wskazuje na znaczne zróżnicowanie geograficzne, demograficzne i społeczno-ekonomiczne, z wyższą częstością wśród dzieci, mężczyzn w wieku dziecięcym, Afroamerykanów i osób z niższym dochodem. Wzrost zachorowań jest powiązany z ekspozycją przez skórę, atopowym zapaleniem skóry w niemowlęctwie oraz potencjalnie zanieczyszczeniem powietrza. Alergia ta jest główną przyczyną anafilaksji pokarmowej, z roczną śmiertelnością 1,8 na milion osobolat, a także znacznym obciążeniem psychospołecznym i ekonomicznym dla pacjentów i systemów opieki zdrowotnej.
adrenalina, alergen, alergen krzyżowo reagujący, alergia na orzechy drzewne, alergia na orzeszki ziemne, alergia pokarmowa, anafilaksja, astma, atopowe zapalenie skóry, ciężka reakcja alergiczna, ciśnienie krwi, doustna próba prowokacyjna, dupilumab, farmakoterapia, immunoglobulina E, lek biologiczny, mepolizumab, objaw, obrzęk, omalizumab, pokrzywka, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, swoista immunoglobulina E, terapia biologiczna, wstrząs anafilaktyczny, zanieczyszczenie powietrza - Leksykon chorób i schorzeń
Ichtyoza – Leczenie
Ichtyoza to grupa dermatoz charakteryzujących się zaburzeniami rogowacenia, prowadzącymi do suchości, łuszczenia i zgrubienia naskórka. Leczenie jest głównie objawowe i obejmuje intensywną pielęgnację skóry z zastosowaniem emolientów zawierających lanolinę, kwasy alfa-hydroksylowe, mocznik (10-12%), glikol propylenowy, ceramidy i cholesterol w proporcji 3:1:1. Kluczowe są regularne kąpiele nawilżające, często z dodatkiem wodorowęglanu sodu, skrobi lub wybielacza w ciężkich przypadkach, co wspomaga złuszczanie i redukcję bakterii. Środki keratolityczne, takie jak kwas mlekowy (5-12%), mocznik (2-10%), kwas glikolowy (5-15%), glikol propylenowy (10-25%) i kwas salicylowy (3-6%), przyspieszają złuszczanie, jednak wymagają ostrożności u dzieci i na dużych powierzchniach skóry. Miejscowe retinoidy (tretynoina, tazaroten 0,05%) stosuje się miejscowo ze względu na działanie drażniące, natomiast w ciężkich postaciach zaleca się doustne retinoidy: acytretynę (1 mg/kg/dobę) lub izotretynoinę (2 mg/kg/dobę), z uwzględnieniem ryzyka działań niepożądanych i teratogenności.
acytretyna, błona kolodionowa, ceramidy, cyklosporyna A, dupilumab, emolient, ichtyoza lamelarna, ichtyoza nabyta, ichtyoza pospolita, izotretynoina, kąpiel lecznicza, kąpiel wybielaczowa, kwas glikolowy, kwas mlekowy, kwas salicylowy, mocznik, pielęgnacja oczu, pielęgnacja skóry, pimekrolimus, przeciwciało monoklonalne, retinoid miejscowy, retinoid ogólnoustrojowy, sekukinumab, środek keratolityczny, tazaroten, terapia biologiczna, terapia genowa, terapia zastępowania enzymów, tretynoina, ustekinumab, zaburzenie rogowacenia, zakażenie bakteryjne skóry, zapalenie zrębu rogówki - Leksykon chorób i schorzeń
Atak astmy – Leczenie
Atak astmy to nagłe zaostrzenie objawów spowodowane skurczem mięśni gładkich oskrzeli, stanem zapalnym i nadmiernym wydzielaniem śluzu, prowadzące do obturacji dróg oddechowych. Podstawą leczenia jest szybkie podanie krótkodziałającego beta-2-mimetyku (SABA), najczęściej salbutamolu wziewnie, w dawce do 10 inhalacji co 30-60 sekund, z użyciem komory inhalacyjnej dla zwiększenia skuteczności. W cięższych przypadkach stosuje się glikokortykosteroidy systemowe (prednizon 40-60 mg/dobę doustnie lub metyloprednizolon 40-125 mg dożylnie), a w razie braku poprawy dożylny siarczan magnezu 2 g przez 20 minut. Tlenoterapia ma na celu utrzymanie saturacji SpO2 na poziomie 94-98%. W stanach zagrażających życiu konieczna jest hospitalizacja, a w razie niewydolności oddechowej – wentylacja mechaniczna lub ECMO.
adrenalina, alergiczny nieżyt nosa, atak astmy, benralizumab, bromek ipratropium, bronchodylator, budezonid/formoterol, dupilumab, gazometria krwi tętniczej, glikokortykosteroid systemowy, hipoksja, inhalator ciśnieniowy, intubacja i wentylacja mechaniczna, ketamina, komora inhalacyjna, lek przeciwcholinergiczny, lek rozszerzający oskrzela, lewalbuterol, mepolizumab, metyloprednizolon, natężona objętość wydechowa pierwszosekundowa, obturacyjny bezdech senny, omalizumab, pozaustrojowe natlenianie krwi, prednizolon, prednizon, przewlekłe zapalenie zatok, refluks żołądkowo-przełykowy, reslizumab, salbutamol, saturacja tlenu, siarczan magnezu, skurcz mięśni gładkich, spirometria, świszczący oddech, szczytowy przepływ wydechowy, tezepelumab, tlenek azotu wydychany, tlenoterapia, zaostrzenie astmy, zwężenie dróg oddechowych - Leksykon chorób i schorzeń
Alergia na roztocza kurzu – Leczenie
Alergia na roztocza kurzu domowego (Dermatophagoides farinae i D. pteronyssinus) jest jedną z głównych przyczyn całorocznych objawów alergicznych, w tym alergicznego nieżytu nosa, astmy i zmian skórnych. Podstawą leczenia jest ograniczenie ekspozycji na alergeny poprzez stosowanie nieprzepuszczalnych pokrowców na materace i pościel, pranie w temperaturze ≥60°C, utrzymanie wilgotności poniżej 50%, wymianę dywanów na twarde podłogi oraz używanie odkurzaczy z filtrami HEPA. Farmakoterapia obejmuje doustne i donosowe leki przeciwhistaminowe (np. cetyryzyna, loratadyna), donosowe kortykosteroidy (flutykazon, mometazon), dekongestanty (stosowane krótkotrwale do 3-5 dni), leki blokujące leukotrieny (montelukast) oraz stabilizatory komórek tucznych. Irygacja nosa solą fizjologiczną stanowi uzupełnienie terapii objawowej.
alergiczny nieżyt nosa, astma, atopowe zapalenie skóry, bazofil, dekongestant, Dermatophagoides farinae, Dermatophagoides pteronyssinus, dupilumab, filtr HEPA, immunoterapia alergenowa, immunoterapia podjęzykowa, immunoterapia podskórna, interleukina-10, irygacja nosa, komórki T regulatorowe, komórki tuczne, kortykosteroid donosowy, kromoglikan sodowy, lek przeciwhistaminowy, leki antyhistaminowe, marsz alergiczny, modyfikator leukotrienów, montelukast, Odactra, przeciwciała IgE, roztocza kurzu domowego, transformujący czynnik wzrostu β - Leksykon chorób i schorzeń
Świąd skóry (pruritus) – Leczenie
Świąd skóry (pruritus) wymaga kompleksowego podejścia terapeutycznego, które obejmuje zarówno metody niefarmakologiczne, jak i farmakologiczne, dostosowane do etiologii i nasilenia objawów. Podstawą leczenia są odpowiednia pielęgnacja skóry, w tym regularne stosowanie emolientów co najmniej 2 razy dziennie, unikanie gorących kąpieli oraz stosowanie delikatnych środków myjących. W przypadku silnego świądu pomocna może być terapia mokrymi opatrunkami (wet wrap therapy) oraz chłodzenie skóry zimnymi kompresami przez 5-10 minut. Leki miejscowe, takie jak kortykosteroidy (np. hydrokortyzon 1%, triamcynolon 0,025-0,1%) oraz inhibitory kalcyneuryny (takrolimus, pimekrolimus), stanowią pierwszą linię farmakoterapii. W leczeniu przewlekłego i uogólnionego świądu stosuje się leki ogólnoustrojowe, w tym przeciwhistaminowe (difenhydramina, loratadyna), przeciwdepresyjne (doksepina, SSRI), przeciwdrgawkowe (gabapentyna, pregabalina) oraz immunosupresyjne (cyklosporyna, azatiopryna). Specyficzne leki, takie jak difelikefalin (agonista receptora opioidowego kappa) zatwierdzony przez FDA do leczenia świądu u pacjentów hemodializowanych, oraz fototerapia UVB, są stosowane w wybranych przypadkach, np. świądu mocznicowego czy cholestatycznego.
akupunktura, aprepitant, atopowe zapalenie skóry, azatiopryna, cholestyramina, cyklosporyna, difenhydramina, doksepina, dupilumab, emolient, fototerapia, gabapentyna, inhibitor kalcyneuryny, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, kapsaicyna, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroid miejscowy, krotamiton, lek przeciwhistaminowy, lek trójpierścieniowy, loratadyna, łuszczyca, mentol, metoda niefarmakologiczna, mykofenolan mofetylu, naltrekson, nemolizumab, notalgia paresthetica, owsianka koloidalna, pimekrolimus, pregabalina, promieniowanie UVB, przezskórna elektryczna stymulacja nerwów, rifampicyna, stan zapalny skóry, suchość skóry, świąd cholestatyczny, świąd mocznicowy, świąd skóry, takrolimus, terapia mokrymi opatrunkami, terapia poznawczo-behawioralna, wyprysk dyshidrotyczny - Leksykon chorób i schorzeń
Astma dziecięca – Leczenie
Astma dziecięca to przewlekła choroba charakteryzująca się zmiennym zwężeniem dróg oddechowych, stanem zapalnym i nadreaktywnością oskrzeli, manifestująca się objawami takimi jak świszczący oddech, duszność, ucisk w klatce piersiowej i kaszel. Leczenie opiera się na indywidualnym planie działania przeciwastmatycznego, regularnych wizytach kontrolnych co 2-6 tygodni na początku terapii, a następnie co 1-6 miesięcy, oraz farmakoterapii stosującej podejście stopniowe (stepwise). Leki kontrolujące obejmują wziewne kortykosteroidy (ICS) – np. budezonid, flutykazon, mometazon, długodziałające β2-agoniści (LABA) – salmeterol, formoterol, antagoniści receptorów leukotrienowych (montelukast) oraz długodziałające leki przeciwcholinergiczne (tiotropium). Leki ratunkowe to krótkodziałające β2-agoniści (SABA) – albuterol, lewalbuterol, terbutalina, oraz krótkodziałające leki przeciwcholinergiczne (bromek ipratropium). Częste stosowanie SABA (>3 razy/tydzień) wskazuje na konieczność modyfikacji terapii podtrzymującej.
albuterol, antagonista receptora leukotrienowego, astma dziecięca, atak astmy, bromek ipratropium, dupilumab, frakcja wydychanego tlenku azotu, immunoterapia alergenowa, inhalator ciśnieniowy, mepolizumab, montelukast, nadreaktywność oskrzeli, omalizumab, siarczan magnezu, świszczący oddech, terapia SMART, tiotropium, ucisk w klatce piersiowej, wziewny kortykosteroid, zaostrzenie astmy, zaostrzenie objawów, zwężenie dróg oddechowych - Leksykon chorób i schorzeń
Przewlekłe pokrzywki – Leczenie
Pokrzywka przewlekła definiowana jest jako obecność bąbli pokrzywkowych utrzymujących się ponad 6 tygodni, z leczeniem ukierunkowanym na kontrolę objawów i poprawę jakości życia pacjenta. Terapia pierwszego rzutu opiera się na lekach przeciwhistaminowych drugiej generacji, takich jak cetyryzyna (10-40 mg/dzień), loratadyna (10-40 mg/dzień) czy feksofenadyna (180-720 mg/dzień), które cechują się minimalną sedacją i działaniem antycholinergicznym. W przypadku braku odpowiedzi na standardowe dawki, zaleca się ich zwiększenie nawet do czterokrotności dawki standardowej. Leki przeciwhistaminowe pierwszej generacji (np. hydroksyzyna 10-50 mg/dzień) stosuje się jako terapię uzupełniającą, zwłaszcza przy nasilonych objawach nocnych. W terapii opornej na leczenie przeciwhistaminowe wskazane jest zastosowanie omalizumabu (300 mg podskórnie co 4 tygodnie), który wykazuje skuteczność u około 65% pacjentów. Dodatkowo, leki takie jak montelukast (10 mg/dzień) mogą być stosowane u pacjentów z nadwrażliwością na NLPZ lub pokrzywką z zimna.
antagonista receptora H2, antagonista receptora leukotrienowego, azatiopryna, bąbel pokrzywkowy, cetyrzyna, cyklosporyna, desloratadyna, doksepina, dupilumab, działanie antycholinergiczne, feksofenadyna, fototerapia, glikokortykosteroid systemowy, hydroksychlorochina, inhibitor kalcyneuryny, inhibitor kinazy tyrozynowej, lek przeciwhistaminowy drugiej generacji, lek przeciwhistaminowy pierwszej generacji, loratadyna, lotion kalaminowy, metotreksat, montelukast, mykofenolan mofetylu, omalizumab, pokrzywka idiopatyczna, pokrzywka przewlekła, pokrzywka z zimna, prednizolon, prednizon, przeciwciało monoklonalne, receptor H1, remibrutinib, rilzabrutinib, sulfasalazyna, takrolimus, wąskopasmowe promieniowanie UVB, zafirlukast - Leksykon chorób i schorzeń
Eozynofilowe zapalenie przełyku – Zapobieganie i profilaktyka
Eozynofilowe zapalenie przełyku (EoE) to przewlekłe, immunologiczne schorzenie wymagające długoterminowego leczenia, które opiera się na trzech filarach: leczeniu dietetycznym, farmakoterapii oraz regularnym monitorowaniu stanu pacjenta. Dieta eliminacyjna, szczególnie eliminacja mleka (1FED), wykazuje skuteczność porównywalną do bardziej restrykcyjnej diety sześciu pokarmów (6FED), umożliwiając remisję u około 61% pacjentów. Farmakoterapia obejmuje inhibitory pompy protonowej (PPI), które indukują remisję u około 69% chorych, oraz miejscowe glikokortykosteroidy, skuteczne u około 82% pacjentów, stanowiące podstawę leczenia przeciwzapalnego. Nowością jest dupilumab – przeciwciało monoklonalne przeciwko IL-4Rα, zatwierdzone przez FDA, szczególnie wskazane u pacjentów opornych na standardowe terapie oraz z towarzyszącym astmą lub ciężkim wypryskiem. Poszerzanie przełyku jest rekomendowane w przypadku zwężeń powodujących dysfagię, jednak nie zapobiega nawrotom zapalenia.
alergen pokarmowy, biopsja przełyku, dieta elementarna, dupilumab, dylatacja przełyku, dysfagia, eozynofilowe zapalenie przełyku, immunomodulator, inhibitor pompy protonowej, kromoglikan sodowy, leczenie pierwszego rzutu, leczenie podtrzymujące, lek anty-TNF, miejscowy glikokortykosteroid, nawrót objawów, remisja histologiczna, schorzenie immunologiczne, stenoza przełyku, terapia anty-IgE, terapia biologiczna, wyprysk, zwężenie przełyku - Leksykon chorób i schorzeń
Astma – Patofizjologia i mechanizm
Astma jest przewlekłą chorobą zapalną dróg oddechowych, charakteryzującą się zmienną obturacją oskrzeli, nadreaktywnością oraz przewlekłym zapaleniem, które jest centralnym elementem jej patofizjologii. Kluczową rolę odgrywa nieprawidłowa odpowiedź immunologiczna z dominacją limfocytów Th2, które poprzez cytokiny IL-4, IL-5 i IL-13 indukują eozynofilowe zapalenie dróg oddechowych. Fenotyp eozynofilowy stanowi około 50% przypadków astmy łagodnej do umiarkowanej oraz znaczną część astmy ciężkiej. Przebudowa dróg oddechowych, obejmująca przerost mięśni gładkich, zwłóknienie podnabłonkowe i hiperplazję gruczołów śluzowych, prowadzi do nieodwracalnej obturacji i utrzymującej się nadreaktywności. Diagnostyka nadreaktywności dróg oddechowych opiera się na testach prowokacji oskrzelowej, a leczenie ukierunkowane jest na kontrolę zarówno skurczu oskrzeli, jak i zapalenia, z wykorzystaniem m.in. leków przeciwzapalnych, bronchodilatatorów oraz terapii biologicznych, takich jak dupilumab (blokujący IL-4 i IL-13) i benralizumab (redukujący eozynofile).
antagonista receptora leukotrienowego, astma alergiczna, astma eozynofilowa, astma niealergiczna, astma zawodowa, benralizumab, bronchodylator, dupilumab, eozynofil, główne białko zasadowe, immunoglobulina E, interleukina-13, interleukina-4, interleukina-5, komórka prezentująca antygen, komórka tuczna, leukotrien, limfocyt T, limfocyt T pomocniczy, limfopoetyna zrębu grasicy, montelukast, nadreaktywność oskrzeli, neurotoksyna eozynofilowa, obturacja oskrzeli, peroksydaza eozynofilowa, przebudowa dróg oddechowych, przewlekłe zapalenie, skurcz oskrzeli, syncytialny wirus oddechowy, terapia biologiczna, test prowokacji oskrzelowej, zapalenie dróg oddechowych, zapalenie eozynofilowe, zespół reaktywnej dysfunkcji dróg oddechowych, zwłóknienie podnabłonkowe - Leksykon chorób i schorzeń
Wyprysk dyshidrotyczny – Leczenie
Wyprysk dyshidrotyczny (pompholyx) to przewlekła, nawracająca dermatoza zapalna, manifestująca się intensywnie swędzącymi, drobnymi pęcherzykami na dłoniach i/lub stopach, najczęściej u nastolatków i młodych dorosłych. Podstawą terapii jest codzienne stosowanie emolientów bogatych w ceramidy, które zapobiegają wysuszeniu i wspomagają odbudowę bariery skórnej, oraz miejscowe kortykosteroidy o dużej lub bardzo dużej sile działania aplikowane przez 2-4 tygodnie, często po mokrych okładach dla zwiększenia penetracji. W przypadku sączących zmian zaleca się kąpiele w roztworze nadmanganianu potasu (1:10 000) przez 10-15 minut, 1-2 razy dziennie do 5 dni, okłady z roztworu Burowa (1:40) oraz zimne kompresy. Drenaż dużych pęcherzyków powinien być wykonywany aseptycznie przez lekarza. Leki przeciwhistaminowe (difenhydramina, loratadyna) mogą łagodzić świąd i poprawiać sen, choć nie wpływają na zmiany skórne.
akupunktura, alitretynoina, azatiopryna, cyklosporyna, dermatoza zapalna, dupilumab, emolient, fototerapia, infekcja grzybicza, inhibitor JAK, inhibitor kalcyneuryny, jonoforeza, kortykosteroid systemowy, lek biologiczny, lek immunosupresyjny, lek przeciwgrzybiczny, medycyna tradycyjna chińska, metotreksat, miejscowy kortykosteroid, mykofenolan mofetylu, nadmanganian potasu, pimekrolimus, pompholyx, prednizon, probiotyk, PUVA, takrolimus, test płatkowy, toksyna botulinowa, wyprysk dyshidrotyczny - Leksykon chorób i schorzeń
Astma dziecięca – Patofizjologia i mechanizm
Astma dziecięca to heterogenna choroba zapalna dróg oddechowych, charakteryzująca się zmiennym ograniczeniem przepływu powietrza oraz objawami takimi jak świszczący oddech, kaszel i duszność. Patogeneza opiera się głównie na zapaleniu typu 2, gdzie limfocyty Th2 wydzielają cytokiny IL-4, IL-5 i IL-13, odpowiedzialne za produkcję IgE, rekrutację eozynofilów oraz nadprodukcję śluzu i skurcz oskrzeli. Proces zapalny przebiega w fazie sensytyzacji i ponownego kontaktu z alergenem, aktywując komórki tuczne i uwalniając mediatory takie jak histamina i leukotrieny. Nabłonek dróg oddechowych odgrywa kluczową rolę w inicjacji i podtrzymywaniu zapalenia, produkując cytokiny TSLP, IL-25 i IL-33, które aktywują wrodzone komórki limfoidalne typu 2 (ILC2). Nadreaktywność oskrzeli (BHR) i przebudowa dróg oddechowych, obejmująca przerost mięśni gładkich, zwłóknienie podnabłonkowe i hiperplazję komórek śluzowych, prowadzą do częściowo nieodwracalnego ograniczenia przepływu powietrza, szczególnie w ciężkiej, nieleczonej astmie.
astma alergiczna, atopia, cytokiny prozapalne, degranulacja, dupilumab, dysbioza mikrobioty, eozynofil, hiperplazja komórek kubkowych, hiperplazja mięśni gładkich, hipoteza higieniczna, histamina, interleukina-4, komórki dendrytyczne, komórki prezentujące antygen, komórki tuczne, limfocyty Th2, limfopoetyna zrębu grasicy, mikroRNA, nabłonek dróg oddechowych, nadprodukcja śluzu, nadreaktywność oskrzeli, płukanie oskrzelowo-pęcherzykowe, prostaglandyna D2, przebudowa dróg oddechowych, przeciwciała IgE, przejście nabłonkowo-mezenchymalne, skurcz oskrzeli, wirus RSV, zanieczyszczenie powietrza, zapalenie eozynofilowe, zapalenie typu 2, zwłóknienie podnabłonkowe - Leksykon chorób i schorzeń
Epidermolysis bullosa – Epidemiologia
Epidermolysis bullosa (EB) to heterogenna grupa rzadkich chorób genetycznych charakteryzujących się kruchością skóry i błon śluzowych, prowadzących do powstawania pęcherzy i nadżerek po minimalnych urazach mechanicznych. Epidemiologia EB wykazuje znaczne zróżnicowanie geograficzne i metodologiczne, z zapadalnością wahaącą się od około 19,6 do 67,8 przypadków na milion żywych urodzeń oraz chorobowością od 6,0 do 54,0 przypadków na milion populacji w różnych krajach. Najczęstszym podtypem jest EB simplex (EBS) stanowiący 70-92% przypadków, z zapadalnością 7,87/milion żywych urodzeń i chorobowością 6,0/milion populacji. Dystroficzne EB (DEB) stanowi 25-30% przypadków, z zapadalnością dominującej formy 2,12, a recesywnej 3,05/milion żywych urodzeń oraz chorobowością około 3,3/milion populacji. Złączeniowe EB (JEB) to około 5% przypadków, z zapadalnością 2,68/milion żywych urodzeń i chorobowością 0,49/milion populacji, natomiast zespół Kindlera (KEB) jest najrzadszy, z około 400 zgłoszonymi przypadkami na świecie. EB dotyka obie płcie i wszystkie grupy etniczne, choć obserwuje się geograficzne różnice związane z czynnikami genetycznymi i społeczno-kulturowymi, np. wysokim odsetkiem małżeństw konsanguinicznych w niektórych regionach. Śmiertelność jest najwyższa w JEB-Herlitz, gdzie niemal wszystkie niemowlęta umierają w ciągu 1-2 lat życia. U pacjentów z recesywną dystroficzną EB (RDEB) obserwuje się wysokie ryzyko rozwoju raka kolczystokomórkowego (SCC), z wystąpieniem SCC już od 16 roku życia i skumulowanym ryzykiem sięgającym do 76,1% do 35 roku życia w ciężkiej postaci RDEB-GS.
atopowe zapalenie skóry, badanie kliniczne, beremagene geperpavec, diagnostyka genetyczna, dupilumab, dystroficzne epidermolysis bullosa, epidermolysis bullosa, epidermolysis bullosa simplex, fibroblast, gentamycyna, indukowane pluripotencjalne komórki macierzyste, nadżerki, poradnictwo genetyczne, przeszczep szpiku kostnego, rak kolczystokomórkowy, recesywna dystroficzna epidermolysis bullosa, repozycjonowanie leków, ryzyko zgonu, sekwencjonowanie całego eksomu, sekwencjonowanie nowej generacji, terapia genowa, terapia komórkowa, zapalenie skóry, zespół Kindlera - Leksykon chorób i schorzeń
Polipy nosowe – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Rokowanie w przewlekłym zapaleniu zatok przynosowych z polipami nosowymi (CRSwNP) jest silnie uzależnione od endotypu choroby oraz czynników klinicznych, takich jak współistniejąca astma oskrzelowa, nadwrażliwość na aspirynę (AERD) czy nietolerancja NLPZ, które znacząco zwiększają ryzyko nawrotów (OR odpowiednio 6,5, 13,5 i 5,9; p < 0,01). Wskaźnik nawrotów po zabiegach chirurgicznych waha się od 20% do 70%, a historia wcześniejszych operacji istotnie koreluje z ryzykiem nawrotu (OR 4,7 dla jednego zabiegu, OR 14,1 dla więcej niż jednego; p < 0,01). Czynniki prognostyczne obejmują młodszy wiek wystąpienia objawów, wyższe wyniki w skali Lund-Mackay, podwyższoną eozynofilię lub neutrofilię tkankową oraz wysoki poziom globalnego zapalenia kości. Anomalie anatomiczne nosa nie wykazują istotnego wpływu na ryzyko nawrotu (p > 0,1). Polipy nosowe mogą prowadzić do obturacyjnych objawów nosowych, zaburzeń snu, a w ciężkich przypadkach do nieodwracalnej anosmii oraz rozwoju obturacyjnego bezdechu sennego.
AERD, alergiczne grzybicze zapalenie zatok, anosmia, astma oskrzelowa, autoprzeciwciało, choroba dróg oddechowych zaostrzana przez aspirynę, CRSwNP, dupilumab, endoskopia, eozynofilia, nadwrażliwość na aspirynę, obturacyjny bezdech senny, podwójne widzenie, przerost małżowin nosowych, przewlekłe zapalenie zatok przynosowych, rynoskopia przednia, skrzywienie przegrody, śluzowiak, tomografia komputerowa, wytrzeszcz oczu, zapalenie kości - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół nadmiaru eozynofili – Leczenie
Zespół nadmiaru eozynofili (HES) definiuje się jako utrzymującą się eozynofilię powyżej 1500 komórek/μL przez minimum 6 miesięcy, bez wykrytej przyczyny wtórnej, z towarzyszącym uszkodzeniem narządowym. Leczenie opiera się na redukcji liczby eozynofili, łagodzeniu objawów i zapobieganiu progresji choroby, zwłaszcza uszkodzeń serca. Kortykosteroidy systemowe, głównie prednizon w dawce 1 mg/kg/dobę (40-60 mg/dobę), stanowią terapię pierwszego rzutu, z możliwością dożylnego metyloprednizolonu w dawkach do 1 g/dobę w stanach zagrożenia życia. U pacjentów z mutacją FIP1L1/PDGFRA preferowany jest imatynib (100 mg/dobę), który osiąga niemal 100% odpowiedzi klinicznej. Hydroksymocznik (1-2 g/dobę) i interferon-alfa (1-3 mln j. dziennie) są stosowane jako leki drugiego rzutu, natomiast mepolizumab (300 mg s.c. co 4 tygodnie) i inne przeciwciała anty-IL-5 stanowią opcję oszczędzającą steroidy. W przypadkach opornych stosuje się chemioterapeutyki (chlorambucyl, winkrystyna, etopozyd) oraz leki immunosupresyjne (alemtuzumab, cyklosporyna). Monitorowanie obejmuje morfologię, enzymy wątrobowe, troponinę, EKG i badania obrazowe, a leczenie przeciwzakrzepowe jest wskazane u pacjentów z powikłaniami zakrzepowymi.
albendazol, alemtuzumab, benralizumab, ból brzucha, chlorambucyl, cyklosporyna, dazatynib, dupilumab, eozynofilia, eozynofilia krwi obwodowej, etopozyd, hiperleukocytoza, hydroksymocznik, idiopatyczny HES, imatynib, immunoglobulina dożylna, inhibitor JAK, inhibitor kinazy tyrozynowej, interferon alfa, interleukina-5, iwermektyna, kladrybina, kortykosteroid systemowy, krwawa biegunka, lek przeciwpłytkowy, lek przeciwzakrzepowy, leukafereza, limfocytarny HES, mepolizumab, metotreksat, metyloprednizolon, mutacja FIP1L1-PDGFRA, naciek eozynofilowy, pemigatinib, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, prednizon, przeszczepienie komórek macierzystych, rearanżacja PDGFRB, remisja molekularna, reslizumab, ruksolitynib, Strongyloides stercoralis, strongyloidoza, topoizomeraza II, warfaryna, winkrystyna, wstrząs kardiogenny, zespół mieloproliferacyjny, zespół nadmiaru eozynofili - Leksykon chorób i schorzeń
Atopowe zapalenie skóry – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Atopowe zapalenie skóry (AZS) to przewlekła, zapalna dermatoza charakteryzująca się suchością, świądem i podrażnieniem skóry, z okresami zaostrzeń i remisji. Występuje u 10-30% dzieci i 2-10% dorosłych globalnie, rozpoczynając się zwykle we wczesnym dzieciństwie. Kompleksowa ocena pielęgniarska powinna obejmować ocenę stanu skóry (kolor, faktura, temperatura, nawilżenie), stopień nasilenia AZS (łagodny, umiarkowany, ciężki), obecność infekcji, czynniki wyzwalające (alergeny, drażniące substancje), poziom świądu i dyskomfortu oraz edukację pacjenta i rodziny. Kluczowe diagnozy pielęgniarskie to zaburzenie integralności skóry, ryzyko infekcji, zaburzenia komfortu i snu związane ze świądem oraz niska samoocena. Celem terapii jest utrzymanie integralności skóry, redukcja stanu zapalnego i świądu, zapobieganie infekcjom oraz edukacja pacjenta w zakresie samodzielnego zarządzania chorobą.
alergeny skórne, atopowe zapalenie skóry, dupilumab, egzema herpeticum, emolient, fototerapia, immunosupresant, infekcja skóry, inhibitor kalcyneuryny, integralność skóry, lek biologiczny, lek przeciwhistaminowy, miejscowy kortykosteroid, mokry opatrunek, niska samoocena, ocena pielęgniarska, pielęgniarka dermatologiczna, problem psychologiczny, przerwanie ciągłości naskórka, remisja choroby, ryzyko infekcji, środek przeciwdrobnoustrojowy, stan skóry, sucha skóra, świąd skóry, terapia systemowa, wirus opryszczki zwykłej, współpraca interdyscyplinarna, wywiad motywacyjny, zaburzenia snu, zapalna choroba skóry, zespół multidyscyplinarny