Polipy nosowe
Rokowania, prognozy i postęp choroby

Rokowanie w przewlekłym zapaleniu zatok przynosowych z polipami nosowymi (CRSwNP) jest silnie uzależnione od endotypu choroby oraz czynników klinicznych, takich jak współistniejąca astma oskrzelowa, nadwrażliwość na aspirynę (AERD) czy nietolerancja NLPZ, które znacząco zwiększają ryzyko nawrotów (OR odpowiednio 6,5, 13,5 i 5,9; p < 0,01). Wskaźnik nawrotów po zabiegach chirurgicznych waha się od 20% do 70%, a historia wcześniejszych operacji istotnie koreluje z ryzykiem nawrotu (OR 4,7 dla jednego zabiegu, OR 14,1 dla więcej niż jednego; p < 0,01). Czynniki prognostyczne obejmują młodszy wiek wystąpienia objawów, wyższe wyniki w skali Lund-Mackay, podwyższoną eozynofilię lub neutrofilię tkankową oraz wysoki poziom globalnego zapalenia kości. Anomalie anatomiczne nosa nie wykazują istotnego wpływu na ryzyko nawrotu (p > 0,1). Polipy nosowe mogą prowadzić do obturacyjnych objawów nosowych, zaburzeń snu, a w ciężkich przypadkach do nieodwracalnej anosmii oraz rozwoju obturacyjnego bezdechu sennego.

  1. Polipy nosowe (Nasal polyps) – Rokowanie (prognosis)
    1. Czynniki wpływające na rokowanie
    2. Wskaźniki nawrotów po leczeniu chirurgicznym
    3. Powikłania długoterminowe
    4. Modele predykcyjne i biomarkery
    5. Nowe podejścia diagnostyczne
    6. Przewidywanie odpowiedzi na leczenie
    7. Podejście multidyscyplinarne
    8. Kolejne rozdziały

Polipy nosowe (Nasal polyps) – Rokowanie (prognosis)

Rokowanie w przypadku polipów nosowych (polyps nasi) jest silnie uzależnione od endotypu choroby i szeregu czynników klinicznych. Niestety, dla przewlekłego zapalenia zatok przynosowych z polipami nosowymi (CRSwNP) nie istnieje znane leczenie, które mogłoby całkowicie wyleczyć schorzenie, a wyniki długoterminowe są słabo zbadane. Wielu pacjentów wymaga bezterminowego leczenia.1

Czynniki wpływające na rokowanie

Rokowanie w polipach nosowych jest zróżnicowane i zależy od wielu czynników. Endotyp choroby ma kluczowe znaczenie dla przewidywania przebiegu schorzenia. Według badań, nawroty występują częściej u pacjentów z alergicznym grzybiczym zapaleniem zatok (AFRS) niż u pacjentów z CRSwNP spowodowanym astmą lub nadwrażliwością na aspirynę. Jednakże pacjenci z nadwrażliwością na aspirynę mają tendencję do bardziej rozległej choroby i wyższych wskaźników nawrotów niż osoby z typowym CRSwNP.1

Inne czynniki prognostyczne związane z gorszymi wynikami leczenia obejmują:1

  • Młodszy wiek w momencie wystąpienia objawów
  • Wyższe wyniki w skali Lund-Mackay
  • Wysoki poziom globalnego zapalenia kości
  • Podwyższona eozynofilia lub neutrofilia tkankowa

Wskaźniki nawrotów po leczeniu chirurgicznym

Wskaźnik nawrotów polipów nosowych po zabiegach chirurgicznych jest znaczący i stanowi istotny problem kliniczny. W jednym z badań wskaźnik nawrotów CRSwNP wynosił 18,2% (28 z 154 pacjentów), jednak w literaturze medycznej wskaźnik ten waha się od 20% do nawet 70%, w zależności od czasu obserwacji i definicji nawrotu.1

Analiza statystyczna wykazała silny związek między nawrotem polipów nosowych a chorobami współistniejącymi, takimi jak:1

Historia wcześniejszych zabiegów chirurgicznych również silnie koreluje z ryzykiem nawrotu:1

  • Jeden wcześniejszy zabieg z powodu CRSwNP (OR: 4,7 — p = 0,004)
  • Więcej niż jeden wcześniejszy zabieg (OR: 14,1 — p < 0,001)

Wśród pacjentów z nawrotem CRSwNP, 42% nie miało wcześniejszych zabiegów, 29% miało jeden wcześniejszy zabieg, a 29% miało więcej niż jeden zabieg.1

Co ciekawe, anomalie anatomiczne nosa takie jak skrzywienie przegrody czy przerost małżowin nosowych widoczne podczas badania rynoskopii przedniej nie są związane ze zwiększonym ryzykiem nawrotu (p = 0,882 i p = 0,125). Sugeruje to, że zmiany w górnych drogach oddechowych, nawet jeśli są poważne, nie są patogenetycznie powiązane z polipami nosowymi, a szczególnie z nawrotem choroby.1

Powikłania długoterminowe

Pacjenci z polipami nosowymi często doświadczają obturacyjnych objawów nosowych, które mogą zaburzać sen, a w mniejszym stopniu powodować przewlekłe zmęczenie. Polipy mogą blokować drogi odpływu zatok przynosowych, ułatwiając tworzenie się śluzowiaków, które mogą uciskać struktury oczodołu, prowadząc do wytrzeszczu oczu, podwójnego widzenia i nieestetycznego wyglądu. W ciężkich przypadkach choroba może znacznie pogorszyć jakość życia, potencjalnie prowadząc do nieodwracalnej anosmii. Polipy nosowe są również powiązane z rozwojem obturacyjnego bezdechu sennego.1

Modele predykcyjne i biomarkery

W ostatnich latach opracowano modele predykcyjne łączące zmienne kliniczne i biologiczne, które mogą przewidywać nawrót polipów i ich ciężkość u pacjentów po operacji endoskopowej zatok. Modele te mogą pomóc klinicystom określić, którzy pacjenci z CRSwNP mogą odnieść największe korzyści z terapii adjuwantowych zapobiegających nawrotowi polipów.1

W jednym z badań endoskopia wykazała nawrót polipów u 39,4% pacjentów, co badacze powiązali z gorszymi wynikami w skalach SNOT-22 i Chronic Rhinosinusitis Patient-Reported Outcomes. Badacze doszli do wniosku, że stan zapalny tkanki powinien być rozpatrywany razem z indywidualnymi cechami pacjenta dla optymalnej dokładności, aby klinicyści mogli przewidzieć, u których pacjentów wystąpi nawrót polipów i odpowiednio dostosować leczenie.1

Należy jednak zauważyć, że predyktory kliniczne są tylko umiarkowanie dobre w przewidywaniu długoterminowych wyników. Badania identyfikują potencjalne biomarkery, które mogłyby poprawić dokładność przewidywania wyników, w tym zjawisko lokalnej produkcji autoprzeciwciał, które wydaje się negatywnie wpływać na wyniki endoskopowej operacji zatok.1

Nowe podejścia diagnostyczne

Histopatologia polipów nosowych zawiera bogate informacje prognostyczne, które są trudne do obiektywnego wyodrębnienia. Modele głębokiego uczenia maszynowego okazują się być skuteczną metodą dekodowania obrazów patologicznych polipów nosowych, dostarczając wartościowego rozwiązania do przewidywania prognozy choroby i precyzyjnego leczenia pacjentów.1

Przewidywanie odpowiedzi na leczenie

Terapia dupilumabem znacząco poprawia subiektywne i obiektywne wyniki CRSwNP, wykazując słabe korelacje w wartościach bezwzględnych dla podskal nosowych. Badania wskazują na korelację między względnymi zmianami w wyniku SNOT a NPS (Nasal Polyp Score), co jest potwierdzone zdolnością predykcyjną. Stratyfikacja wyników według wyjściowego NPS ujawnia korelacje i nawet dostarcza dowodów na zdolność predykcyjną.1

Podejście multidyscyplinarne

Do tej pory nie zidentyfikowano specyficznych biomarkerów umożliwiających podjęcie decyzji o odpowiedniej terapii dla pacjentów z CRSwNP. Na podstawie wyników badań konieczna jest dokładna ocena pacjentów z CRSwNP w celu identyfikacji fenotypu/endotypu każdego pacjenta na podstawie wywiadu medycznego, endoskopii, tomografii komputerowej i oceny laboratoryjnej.1

Ponadto, multidyscyplinarna ocena pacjenta powinna być obowiązkowa, szczególnie w przypadku chorób współistniejących (astma, AERD, nietolerancja NLPZ), które będąc wyrazem zapalenia typu 2, są ściśle związane z CRSwNP i prawdopodobieństwem jego nawrotu.1

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl

Materiały źródłowe

  • #1 Chronic rhinosinusitis with nasal polyposis: Management and prognosis – UpToDate
    https://www.uptodate.com/contents/chronic-rhinosinusitis-with-nasal-polyposis-management-and-prognosis
    PROGNOSIS […] Long-term outcomes in patients with CRSsNP are poorly studied. An international registry has been established to collect data on the natural history of the disorder and treatment outcomes. […] […] […] There is no known cure for CRSwNP, and long-term outcomes are poorly studied. Many patients require indefinite treatment.
  • #1 Nasal Polyps – StatPearls – NCBI Bookshelf
    https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK560746/
    The disease endotype influences the prognosis of nasal polyps. According to Guo M et al, recurrence is more common in patients with allergic fungal rhinosinusitis (AFRS) than in those with CRSwNP due to asthma or aspirin sensitivity. However, patients with aspirin sensitivity tend to have more extensive disease and higher recurrence rates than individuals with CRSwNP. Other prognostic factors associated with worse outcomes include younger age at presentation, higher Lund-Mackay scores, high global osteitis, and elevated tissue eosinophilia or neutrophilia, as noted by Kim JY et al. […] Patients with nasal polyps often experience obstructive nasal symptoms, which can impair sleep and, to a lesser extent, cause chronic fatigue. The polyps can obstruct the paranasal sinus drainage pathways, facilitating the formation of mucoceles, which may compress orbital structures, leading to exophthalmos, diplopia, and an unsightly appearance. In severe cases, the disease can significantly compromise QOL, potentially resulting in irreversible anosmia. Nasal polyps have also been linked to the development of obstructive sleep apnea.
  • #1 Long-Term Perspectives on Chronic Rhinosinusitis with Nasal Polyps: Evaluating Recurrence Rates after Functional Endoscopic Sinus Surgery in the Biologics Era—A 5-Year Follow-Up Study
    https://www.mdpi.com/2075-4426/14/3/297
    To date, no specific biomarkers have been identified in order to decide the appropriate therapy for the patients affected by CRSwNP. Based on our results, it is necessary to accurately assess the CRSwNP patients to identify which phenotype/endotype each subject manifests based on medical history, endoscopy, CT, and a laboratory evaluation. Furthermore, a multidisciplinary evaluation of the patient should be mandatory, especially for those comorbidities (asthma, AERD, NSAIDs intolerance), which, being an expression of type 2 inflammation, are closely associated with CRSwNP and the likelihood of its recurrence. […] The CRSwNP recurrence rate in our cohort was 18.2% (28 out of 154 patients); in the literature, the recurrence rate varies from 20% up to 70% depending on the follow-up time taken into consideration and what is meant by recurrence.
  • #1 Long-Term Perspectives on Chronic Rhinosinusitis with Nasal Polyps: Evaluating Recurrence Rates after Functional Endoscopic Sinus Surgery in the Biologics Era—A 5-Year Follow-Up Study
    https://www.mdpi.com/2075-4426/14/3/297
    The univariate statistical analysis highlighted a strong association between the recurrence of nasal polyposis and comorbidities such as bronchial asthma (OR: 6.5—p < 0.001), AERD (OR: 13.5—p = 0.003), and ASA-NSAID intolerance (OR: 5.9—p = 0.001). Furthermore, a history of previous surgery resulted strongly related to recurrence: an augmented risk was assessed for patients with at least one previous surgery for CRSwNP (1 previous surgery OR: 4.7—p = 0.004, >1 previous surgery OR: 14.1—p < 0.001). [...] Among patients with CRSwNP recurrence, twelve of them (42%) reported no previous surgery, eight (29%) had one previous surgery, and eight (29%) had more than one. [...] The finding of nasal anatomical anomalies on anterior rhinoscopy during the ENT physical examination, such as septal deviation or turbinate hypertrophy, is not related to an increased risk of recurrence (p = 0.882 and p = 0.125); thus, it is likely that upper respiratory tract alterations, even if severe, are not pathogenetically associated with nasal polyposis and, in particular, with the recurrence of the disease.
  • #1
    https://www.healio.com/news/allergy-asthma/20220401/model-uses-clinical-variables-biomarkers-to-accurately-predict-nasal-polyp-recurrence
    A combined set of clinical and biological variables predicted polyp recurrence and severity among patients who have had endoscopic sinus surgery, according to a study published in The Journal of Allergy and Clinical Immunology. […] These models may help clinicians determine which patients with chronic rhinosinusitis with nasal polyps may derive the greatest benefits from adjunctive therapies to prevent polyp recurrence, the researchers wrote. […] Endoscopies revealed polyp recurrence in 39.4% of these patients, which the researchers associated with worse SNOT-22 and Chronic Rhinosinusitis Patient-Reported Outcomes scores. […] Overall, the researchers concluded that tissue inflammation should be considered together with individual patient characteristics for optimal accuracy so clinicians can predict which patients will experience polyp recurrence and provide treatment accordingly.
  • #1
    https://www.healio.com/news/allergy-asthma/20220401/model-uses-clinical-variables-biomarkers-to-accurately-predict-nasal-polyp-recurrence
    However, it also points out that their clinical predictors are only moderately good at predicting long-term outcomes, and this study identifies candidate biomarkers that could improve the accuracy of outcome prediction. […] We want to better understand this phenomenon of local autoantibody production that seems to negatively impact outcomes of endoscopic sinus surgery.
  • #1 Deep learning-based prediction of treatment prognosis from nasal polyp histology slides – PubMed
    https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36066094/
    Histopathology of nasal polyps contains rich prognostic information, which is difficult to extract objectively. […] Our deep learning model is an effective method for decoding pathological images of nasal polyps, providing a valuable solution for disease prognosis prediction and precise patient treatment.
  • #1
    https://link.springer.com/article/10.1007/s00405-024-08973-7
    Dupilumab therapy significantly improved subjective and objective CRSwNP scores, exhibiting weak correlations in absolute values for nasal subscores. […] Furthermore, evidence indicated a correlation between relative changes in SNOT score and NPS, substantiated by predictive capability. […] In summary, stratifying the scores by baseline NPS reveals correlations and even yields evidence of predictive capability.

Zobacz więcej

alergiczne grzybicze zapalenie zatok śluzowiak podwójne widzenie nadwrażliwość na aspirynę dupilumab choroba dróg oddechowych zaostrzana przez aspirynę endoskopia CRSwNP autoprzeciwciało wytrzeszcz oczu anosmia AERD obturacyjny bezdech senny skrzywienie przegrody zapalenie kości przewlekłe zapalenie zatok przynosowych astma oskrzelowa przerost małżowin nosowych tomografia komputerowa eozynofilia rynoskopia przednia