senes aleksandryjski
Senes aleksandryjski (Cassia acutifolia, Cassia angustifolia) to roślina lecznicza z rodziny bobowatych, której liście i strąki mają silne działanie przeczyszczające. Jest szeroko stosowany w medycynie jako naturalny środek na zaparcia, wykorzystywany szczególnie w przypadkach krótkotrwałych zaburzeń wypróżniania.
Substancjami czynnymi senesu aleksandryjskiego są antranoidy, głównie sennozydy A i B, które działają drażniąco na błonę śluzową jelita grubego, zwiększają perystaltykę i hamują wchłanianie wody oraz elektrolitów w jelicie. Efekt przeczyszczający występuje zazwyczaj po 8-12 godzinach od zażycia.
W praktyce klinicznej senes aleksandryjski jest stosowany w krótkoterminowym leczeniu zaparć czynnościowych, w przygotowaniu do badań diagnostycznych lub zabiegów operacyjnych. Ze względu na możliwe działania niepożądane (bóle brzucha, biegunka, zaburzenia elektrolitowe przy długotrwałym stosowaniu) nie jest zalecany do długotrwałego stosowania oraz u pacjentów z chorobami zapalnymi jelit, niedrożnością jelit czy odwodnieniem.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Liść Senesu 25-30 mg glikozydów hydroksyantracenowych w przeliczeniu sennozyd B/g
Preparat Liść Senesu zawiera wysuszone listki Cassia senna L. (C. acutifolia Delile lub C. angustifolia Vahl), dostarczające 25-30 mg glikozydów hydroksyantracenowych (w przeliczeniu na sennozyd B) na 1 g surowca, co odpowiada jednej łyżce miarowej. Maksymalna dobowa dawka glikozydów wynosi 30 mg, co odpowiada około 200 ml naparu. Preparat jest wskazany do stosowania doustnego u młodzieży powyżej 12 lat, dorosłych oraz osób w podeszłym wieku, w dawce 1 g listka senesu raz na dobę wieczorem, z indywidualnym dostosowaniem dawki. Produkt jest przeciwwskazany u dzieci poniżej 12 lat. Napar przygotowuje się przez zalanie 1 g listków senesu około 200 ml gorącej wody, parzenie przez 10 minut i przecedzenie, a działanie przeczyszczające pojawia się po 8-12 godzinach od podania.
- Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Liść Senesu 25-30 mg glikozydów hydroksyantracenowych w przeliczeniu sennozyd B/g
Liść Senesu jest roślinnym produktem leczniczym o działaniu przeczyszczającym, stosowanym w krótkotrwałym leczeniu sporadycznych zaparć. Preparat zawiera wysuszone listki Sennae foliolum pochodzące z gatunków Cassia senna L. lub Cassia angustifolia Vahl, z których każdy gram zawiera 25-30 mg glikozydów hydroksyantracenowych, przeliczanych na sennozyd B. Produkt dostępny jest w formie ziół do zaparzania, gdzie jedna łyżka miarowa odpowiada 1 g surowca. Liść Senesu zaleca się pacjentom, u których modyfikacja diety i stylu życia nie przyniosła oczekiwanych rezultatów w leczeniu zaparć.
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Liść Senesu 25-30 mg glikozydów hydroksyantracenowych w przeliczeniu sennozyd B/g
Liść senesu, zawierający 25-30 mg glikozydów hydroksyantracenowych (w przeliczeniu na sennozyd B/g), jest stosowany jako środek przeczyszczający, jednak jego użycie wiąże się z licznymi działaniami niepożądanymi, głównie ze strony układu pokarmowego. Najczęściej obserwuje się bóle i skurcze brzucha oraz wodnisty stolec, szczególnie u pacjentów z zespołem jelita drażliwego, co często wynika z indywidualnego przedawkowania i wymaga redukcji dawki. Ponadto mogą wystąpić reakcje nadwrażliwości, takie jak świąd, pokrzywka i wysypka, choć ich częstość nie jest dokładnie określona. Długotrwałe stosowanie może prowadzić do pseudomelanosis coli – odwracalnych zmian pigmentacyjnych w błonie śluzowej jelita grubego – oraz zaburzeń równowagi wodno-elektrolitowej, co u pacjentów z chorobami nerek lub przyjmujących diuretyki może skutkować białkomoczem i krwiomoczem, wymagającymi pilnej interwencji lekarskiej. Zmiana zabarwienia moczu na żółte lub czerwono-brązowe jest zjawiskiem fizjologicznym i nie ma istotnego znaczenia klinicznego.
białkomocz, błona śluzowa jelita grubego, Cassia angustifolia, Cassia senna, glikozydy hydroksyantracenowe, krwiomocz, lek moczopędny, liść senesu, pH moczu, pokrzywka, pseudomelanosis coli, reakcja nadwrażliwości, senes aleksandryjski, senes Tinnevelly, sennozyd B, skurcze jamy brzusznej, świąd, wodnisty stolec, wysypka uogólniona, zaburzenia wodno-elektrolitowe, zespół jelita drażliwego, zmiana pigmentacyjna - Leksykon leków
Skład i postać leku – Liść Senesu 25-30 mg glikozydów hydroksyantracenowych w przeliczeniu sennozyd B/g
Produkt leczniczy Liść Senesu jest dostępny w formie ziół do zaparzania, zawierających 1 g wysuszonych listków senesu (Sennae foliolum) pochodzących z gatunków Cassia senna L. lub Cassia angustifolia Vahl. Każdy gram surowca dostarcza 25-30 mg glikozydów hydroksyantracenowych, wyrażonych jako sennozyd B, co zapewnia standaryzowaną dawkę substancji czynnych. Preparat nie zawiera substancji pomocniczych, a dołączona łyżka miarowa umożliwia precyzyjne odmierzenie dawki. Liść Senesu wymaga przygotowania naparu przed podaniem, co pozwala na powtarzalność działania terapeutycznego. Produkt jest pakowany w termozgrzewalne torebki z folii polipropylenowej o pojemnościach 20 g, 50 g i 100 g, zabezpieczone dodatkowo tekturowym pudełkiem.
- Leksykon substancji czynnych
Sennozyd B – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Sennozyd B, glikozyd hydroksyantracenowy pozyskiwany z gatunków Cassia senna L. i Cassia angustifolia Vahl, jest składnikiem preparatów takich jak Liść Senesu, Red Senes Tea, Senefol, Senes fix, Xenna oraz Xenna Extra Comfort, o zawartości sennozydu B w zakresie od 7,5 mg do 30 mg na jednostkę dawkowania. Stosowanie tych preparatów w okresie ciąży jest przeciwwskazane lub niezalecane ze względu na potencjalne ryzyko genotoksyczności metabolitów sennozydu B, w szczególności emodyny i aloe-emodyny, potwierdzone badaniami eksperymentalnymi. Pomimo braku bezpośrednich doniesień o teratogenności czy toksyczności u ludzi przy zalecanych dawkach, ostrożność wynika z danych doświadczalnych. W okresie laktacji również odradza się stosowanie ze względu na przenikanie metabolitów, takich jak reina, do mleka matki, choć nie zaobserwowano efektu przeczyszczającego u niemowląt. Szczególnie preparaty Liść Senesu i Senes fix są jednoznacznie przeciwwskazane w ciąży i laktacji, natomiast Red Senes Tea, Senefol, Xenna i Xenna Extra Comfort nie są zalecane.
aloe-emodyna, antranoid, Cassia angustifolia, Cassia senna, doustny środek antykoncepcyjny, działanie genotoksyczne, efekt przeczyszczający, emodyna, glikozyd hydroksyantracenowy, liść senesu, owoc senesu, pasaż jelitowy, płodność, pochodna hydroksyantracenu, preparat antykoncepcyjny, reina, senes aleksandryjski, sennozyd B, tabletka dojelitowa - Leksykon substancji czynnych
Senes – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Aktualne dane dotyczące senesu (Cassia senna L.) nie obejmują szczegółowych badań oceniających wpływ tej substancji na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych oraz obsługi maszyn. Preparaty zawierające senes, takie jak Figura 1 (0,9 g liścia senesu zawierającego 16,58-22,43 mg glikozydów hydroksyantracenowych w przeliczeniu na sennozyd B), Normosan (7,9-14,3 g liścia senesu na 100 g mieszanki) oraz Normosan fix (1,4 g saszetka zawierająca 0,110-0,200 g liścia senesu), nie posiadają danych klinicznych dotyczących wpływu na funkcje psychomotoryczne. Mimo braku formalnych badań, należy uwzględnić potencjalne działania niepożądane, takie jak skurcze brzucha i pilna potrzeba wypróżnienia, które mogą pośrednio wpływać na bezpieczeństwo pacjenta podczas prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn.
Cassia acutifolia, Cassia angustifolia, Cassia senna, dolegliwości żołądkowo-jelitowe, działanie niepożądane, działanie przeczyszczające, glikozydy hydroksyantracenowe, liść senesu, preparat z senesem, przewód pokarmowy, senes, senes aleksandryjski, senes Tinnevelly, sennozyd B, skurcz brzucha, środek przeczyszczający, wrażliwość pacjenta - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Liść Senesu 25-30 mg glikozydów hydroksyantracenowych w przeliczeniu sennozyd B/g
Produkt leczniczy LIŚĆ SENESU zawiera 25-30 mg glikozydów hydroksyantracenowych (w przeliczeniu na sennozyd B) na 1 g suszonych liści senesu, pochodzących z gatunków Cassia senna L. oraz Cassia angustifolia Vahl. Nie przeprowadzono badań klinicznych oceniających wpływ tego preparatu na zdolności psychomotoryczne, w tym prowadzenie pojazdów i obsługę maszyn. W związku z tym lekarz powinien poinformować pacjenta o potencjalnych skutkach ubocznych, które mogą wpływać na bezpieczeństwo podczas wykonywania czynności wymagających koncentracji i sprawności psychofizycznej, zwłaszcza przy pierwszym zastosowaniu leku.
- Leksykon leków
Przeciwwskazania – Senes fix 25-30 mg glikozydów hydroksyantracenowych w przeliczeniu sennozyd B/g
Senes fix zawiera 25-30 mg glikozydów hydroksyantracenowych (w przeliczeniu na sennozyd B) i jest silnym środkiem przeczyszczającym pochodzącym z liści Cassia senna L. oraz Cassia angustifolia Vahl. Lek jest bezwzględnie przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na składniki, niedrożnością, zwężeniem jelit, atonią jelit, ostrym zapaleniem wyrostka robaczkowego, chorobami zapalnymi okrężnicy (w tym chorobą Leśniowskiego-Crohna i wrzodziejącym zapaleniem okrężnicy), bólami brzucha o nieustalonej etiologii oraz u osób z ciężkim odwodnieniem i zaburzeniami elektrolitowymi. Ponadto, stosowanie leku jest przeciwwskazane u kobiet w ciąży i karmiących piersią oraz u dzieci poniżej 12 roku życia ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa i potencjalne ryzyko działań niepożądanych.
atonia jelit, ból brzucha, Cassia angustifolia, Cassia senna, choroba Leśniowskiego-Crohna, glikozydy hydroksyantracenowe, gospodarka wodno-elektrolitowa, karmienie piersią, nadwrażliwość na substancję czynną, niedrożność jelit, odwodnienie, perystaltyka jelit, senes aleksandryjski, sennozyd B, środek przeczyszczający, wrzodziejące zapalenie okrężnicy, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia elektrolitowe, zapalenie okrężnicy, zapalenie wyrostka robaczkowego, zwężenie jelit - Leksykon substancji czynnych
Senes – Wskazania do stosowania
Senes, pozyskiwany z roślin Cassia senna L. oraz Cassia angustifolia Vahl, jest substancją czynną o działaniu przeczyszczającym, stosowaną głównie w krótkotrwałym leczeniu sporadycznych zaparć. Preparaty zawierające senes, takie jak Figura 1, Normosan oraz Normosan fix, różnią się zawartością glikozydów hydroksyantracenowych (16,58-22,43 mg sennozydu B/saszetkę w Figura 1) oraz antrapochodnych (22,02-29,79 mg glukofranguliny A/1,4 g w Normosan i Normosan fix). Normosan fix jest wskazany dla dorosłych i młodzieży powyżej 12 roku życia. Preparaty te występują w formie ziół do zaparzania, przy czym Normosan wymaga przygotowania odwaru, a Normosan fix – naparu, co może wpływać na biodostępność i szybkość działania substancji czynnych.
antrapochodna, biodostępność substancji czynnej, Cassia angustifolia, Cassia senna, działanie moczopędne, działanie rozkurczowe, działanie wiatropędne, glikozyd hydroksyantracenowy, glukofrangulinę A, kora kruszyny, lek przeczyszczający, liść mięty pieprzowej, napar, odwar, owoc bzu czarnego, owoc kminku, senes aleksandryjski, sennozyd B, zaparcie, związek antranoidowy - Leksykon substancji czynnych
Sennozyd B – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Sennozyd B, główny glikozyd hydroksyantracenowy obecny w preparatach z liścia i owocu senesu (Cassia senna L. i Cassia angustifolia Vahl), stosowany jest przede wszystkim jako środek przeczyszczający. Analiza charakterystyk produktów leczniczych wykazała zróżnicowane podejście do oceny wpływu sennozydu B na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. Preparaty Red Senes Tea (17-23 mg sennozydu B/saszetkę) oraz Xenna (30 mg sennozydu B/saszetkę) wykazują brak wpływu na tę zdolność, natomiast dla Liścia Senesu (25-30 mg/g) i Senes fix (25-30 mg/saszetkę) brak jest danych klinicznych. Preparaty Senefol (7,5 mg/tabletkę) i Xenna Extra Comfort (20 mg/tabletkę) mają odpowiednio nieznany i nieistotny wpływ, co wymaga ostrożności w interpretacji i indywidualnej oceny pacjenta.
badanie kliniczne, Cassia angustifolia, Cassia senna, charakterystyka produktu leczniczego, glikozyd hydroksyantracenowy, interakcja z sennozydami, liść senesu, obsługiwanie maszyn, owoc senesu, pochodna hydroksyantracenu, Red Senes Tea, senes aleksandryjski, Senes fix, sennozyd B, środek przeczyszczający, wrażliwość indywidualna