8 dihydroksyantracenu
8-dihydroksyantracen to związek chemiczny będący pochodną antracenu, trójpierścieniowego węglowodoru aromatycznego. Charakteryzuje się obecnością dwóch grup hydroksylowych (-OH) w pozycji 8 cząsteczki antracenu, co nadaje mu właściwości biologicznie czynne.
W medycynie pochodne antracenu, w tym związki zawierające grupy hydroksylowe, są znane ze swoich właściwości przeczyszczających. Liczne pochodne dihydroksyantracenu występują naturalnie w roślinach takich jak aloes, senes czy rzewień, gdzie działają jako naturalne laksatywa. Mechanizm działania tych związków polega na stymulacji perystaltyki jelit poprzez podrażnienie błony śluzowej okrężnicy.
W praktyce klinicznej preparaty zawierające pochodne hydroksyantracenu stosowane są w leczeniu zaparć, jednak ich długotrwałe stosowanie może prowadzić do uzależnienia i uszkodzenia błony śluzowej jelita grubego. Europejska Agencja Leków (EMA) zaleca ostrożność w stosowaniu tych substancji, szczególnie u pacjentów z chorobami przewlekłymi układu pokarmowego.
Powiązane wpisy
-
Leksykon leków
Senes Apteo Med to preparat przeczyszczający zawierający 825 mg liścia senesu (Sennae foliolum) oraz 275 mg owocu senesu (Sennae fructus angustifoliae) w każdej saszetce. Jego działanie opiera się na obecności sennozydów, pochodnych 1,8 dihydroksyantracenu, które nie ulegają absorpcji w górnym odcinku przewodu pokarmowego dzięki wiązaniu β-glukozydowemu. Dopiero w jelicie grubym sennozydy są metabolizowane przez bakterie jelitowe do aktywnego metabolitu – reinoantronu, który wywołuje efekt przeczyszczający. Preparat nie posiada klasyfikacji ATC.
8 dihydroksyantracenu, bakterie jelitowe, działanie przeczyszczające, jelito grube, konsystencja stolca, liść senesu, owoc senesu, perystaltyka jelita, pochodne 1, reinoantron, ruchy perystaltyczne, sennozydy, środek przeczyszczający, zaparcie -
Leksykon substancji czynnych
Sennozyd B, będący pochodną 1,8-dihydroksyantracenu i klasyfikowany jako kontaktowy lek przeczyszczający (kod ATC: A06AB06), charakteryzuje się brakiem absorpcji w górnym odcinku przewodu pokarmowego. Substancja ta jest transportowana do jelita grubego, gdzie pod wpływem bakterii jelitowych ulega przekształceniu do aktywnego metabolitu – antronu reiny. Mechanizm działania sennozydu B opiera się na stymulacji motoryki jelita grubego poprzez zwiększenie skurczów propulsacyjnych i hamowanie skurczów stacjonarnych, co przyspiesza pasaż jelitowy i zmniejsza resorpcję płynów. Dodatkowo, sennozyd B wpływa na procesy wydzielnicze w jelicie grubym, hamując absorpcję wody i elektrolitów (Na⁺, Cl⁻) oraz stymulując wydzielanie wody, jonów chlorkowych i śluzu, co prowadzi do zmiękczenia stolca i ułatwienia defekacji.
8 dihydroksyantracenu, antron reiny, bakterie jelitowe, beta-O-glikozyd, działanie prokinetyczne, efekt antyabsorpcyjny, efekt przeczyszczający, efekt sekrecyjny, kontaktowy lek przeczyszczający, metaboliczna aktywacja, pasaż jelitowy, perystaltyka jelita grubego, pochodna 1, proces wydzielniczy, reinantron, ścisłe połączenie międzykomórkowe, sennozyd B, skurcz propulsacyjny, wydzielanie śluzu -
Leksykon leków
Lek Laxantia Tea zawiera 572 mg liścia senesu oraz 100 mg owocu senesu w każdej saszetce, co odpowiada 16-18 mg glikozydów hydroksyantracenowych przeliczonych na sennozyd B. Substancje czynne, głównie β-O-glikozydy (sennozydy), nie ulegają absorpcji w jelicie cienkim, a ich aktywne metabolity powstają w jelicie grubym pod wpływem flory bakteryjnej, przede wszystkim reinantron, który wywołuje efekt przeczyszczający. Laxantia Tea należy do grupy środków przeczyszczających kontaktowych (kod ATC: A06AB) i działa poprzez stymulację perystaltyki jelita grubego oraz zwiększenie wydzielania śluzu i jonów chlorkowych, co prowadzi do przyspieszonego pasażu jelitowego i zmiękczenia stolca.
8 dihydroksyantracenu, glikozyd hydroksyantracenowy, jon chlorkowy, komórka nabłonkowa jelita, liść senesu, motoryka jelit, owoc senesu, pasaż jelitowy, perystaltyka jelita grubego, pochodne 1, proces wydzielniczy, reinantron, resorpcja płynów, sennozyd B, skurcz propulsacyjny, skurcz stacjonarny, środek przeczyszczający kontaktowy, wydzielanie śluzu, β-O-glikozyd -
Leksykon substancji czynnych
Glikozydy hydroksyantracenowe, główne substancje czynne preparatu Red Senes Tea, pochodzą z liścia senesu (Sennae foliolum) i występują w dawce 17-23 mg na saszetkę (800 mg surowca) w przeliczeniu na sennozyd B. Należą do grupy kontaktowych leków przeczyszczających (kod ATC: A06AB), których mechanizm działania opiera się na bezpośrednim kontakcie z błoną śluzową jelita grubego. Po podaniu nie ulegają wchłanianiu w jelicie cienkim, a w jelicie grubym są metabolizowane przez florę bakteryjną do aktywnych metabolitów, głównie reinantronu. Działanie przeczyszczające wynika z dwóch mechanizmów: stymulacji perystaltyki propulsacyjnej i hamowania skurczów segmentowych, co przyspiesza pasaż jelitowy i zmniejsza absorpcję wody oraz elektrolitów, oraz zwiększenia wydzielania śluzu i jonów chlorkowych, co zmiękcza masy kałowe i ułatwia ich wydalanie.
8 dihydroksyantracenu, błona śluzowa jelita grubego, działanie przeczyszczające, efekt terapeutyczny, flora bakteryjna jelita, glikozyd hydroksyantracenowy, komórka kubkowa, kontaktowy lek przeczyszczający, liść senesu, pasaż treści jelitowej, perystaltyka jelita grubego, pochodna 1, proces wydzielniczy, reinantron, Sennae foliolum, sennozyd, sennozyd B, skurcz propulsacyjny, skurcz stacjonarny, ß-O-glikozyd, wydzielanie jonów chlorkowych, zaparcie -
Leksykon substancji czynnych
Sennozydy, będące β-O-glikozydami pochodnymi 1,8-dihydroksyantracenu (kod ATC: A06AB06), wykazują działanie przeczyszczające poprzez aktywację w jelicie grubym, gdzie bakterie jelitowe przekształcają je do aktywnych metabolitów – reinoantronów. Mechanizm działania obejmuje hamowanie pompy Na⁺/K⁺ oraz kanałów chlorkowych w błonie śluzowej okrężnicy, co przyspiesza pasaż jelitowy i zmniejsza resorpcję płynów, a także bezpośrednie pobudzenie perystaltyki jelita grubego przez reinoantrony. Dodatkowo sennozydy stymulują wydzielanie śluzu i chlorków, zwiększając sekrecję płynów do światła jelita, co potęguje efekt przeczyszczający. Preparat Senes Apteo Med wykazuje także efekt zmniejszenia sekrecji płynu przez ścianę jelit, co uzupełnia mechanizm działania.
8 dihydroksyantracenu, bakteria jelitowa, błona śluzowa okrężnicy, defekacja, działanie przeczyszczające, kanał chlorkowy, lek przeczyszczający, metabolizm substancji czynnej, motoryka jelita, pasaż jelitowy, perystaltyka, perystaltyka jelita grubego, pochodna 1, pompa Na⁺/K⁺, proces wydzielniczy, reinoantron, resorpcja płynów, ściana jelita, sennozydy wapniowe, splot nerwowy, wydzielanie śluzu, β-O-glikozyd -
Leksykon substancji czynnych
Aloes (Aloe capensis) jest lekiem przeczyszczającym kontaktowym z grupy ATC A06AB, którego głównymi związkami aktywnymi są pochodne 1,8-dihydroksyantracenu, w tym specyficzne glikozydy antrachinonowe: aloinozydy (C,O-diglikozydy) i aloina (C-glikozydy). W preparacie Alax, zawierającym wysuszony, sproszkowany sok z liści aloesu, znajduje się 18% związków antranoidowych, co odpowiada 10-15 mg aloiny na tabletkę. Substancje te nie ulegają rozkładowi w górnym odcinku przewodu pokarmowego i są minimalnie wchłaniane, a ich aktywacja następuje dopiero w jelicie grubym, gdzie bakterie jelitowe przekształcają je do aktywnego metabolitu – antron-9-emodyny. Działanie przeczyszczające aloesu opiera się na dwóch mechanizmach: hamowaniu pompy Na⁺/K⁺ oraz kanałów Cl⁻ w błonie śluzowej jelita grubego, co przyspiesza pasaż jelitowy, oraz stymulacji wydzielania śluzu i chlorków, prowadzącej do zwiększenia wydzielania płynów i rozrzedzenia stolca. Prawdopodobnym mediatorem tych efektów są prostaglandyny, które pośredniczą w pobudzeniu perystaltyki jelit.
8 dihydroksyantracenu, aloina, antron-9-emodyna, defekacja, efekt przeczyszczający, glikozyd antrachinonowy, jelito grube, kora kruszyny, lek przeczyszczający kontaktowy, mikroflora jelitowa, motoryka jelita grubego, pasaż treści jelitowej, perystaltyka jelit, pochodna 1, pompa Na⁺/K⁺, prostaglandyna, wydzielanie śluzu, związek antranoidowy, β-O-glikozyd -
Leksykon leków
Red Senes Tea zawiera 800 mg liścia senesu (Sennae foliolum) w jednej saszetce, co odpowiada 17-23 mg glikozydów hydroksyantracenowych (sennozyd B). Produkt należy do grupy kontaktowych leków przeczyszczających (kod ATC: A06AB). Mechanizm działania opiera się na obecności pochodnych 1,8-dihydroksyantracenu, które po przekształceniu przez florę bakteryjną jelita grubego do aktywnego metabolitu reinantronu, stymulują motorykę jelita grubego oraz procesy sekrecyjne. Aktywne metabolity indukują skurcze propulsacyjne i hamują skurcze segmentacyjne, co przyspiesza pasaż jelitowy i zmniejsza resorpcję płynów, a także zwiększają wydzielanie śluzu i jonów chlorkowych, co prowadzi do uwodnienia i zmiękczenia stolca.
8 dihydroksyantracenu, działanie przeczyszczające, flora bakteryjna jelita grubego, glikozyd hydroksyantracenowy, kontaktowy lek przeczyszczający, liść senesu, motoryka jelita grubego, pasaż jelitowy, pochodna 1, proces sekrecyjny, reinantron, Sennae foliolum, sennozyd, sennozyd B, skurcz propulsacyjny, skurcz stacjonarny, ß-O-glikozyd, wydzielanie jonów chlorkowych, wydzielanie śluzu -
Leksykon substancji czynnych
Kora kruszyny (Rhamnus frangula L.) zawiera glukofranguliny i franguliny – β-O-glikozydy pochodnych 1,8-dihydroksyantracenu, które nie ulegają trawieniu w górnym odcinku przewodu pokarmowego i są metabolizowane przez bakterie jelitowe do aktywnego emodyno-9-antronu w jelicie grubym. Mechanizm działania przeczyszczającego opiera się na stymulacji perystaltyki jelita grubego poprzez hamowanie pompy Na⁺/K⁺ i kanałów Cl⁻ w błonie śluzowej oraz na modulacji procesów wydzielniczych – zahamowaniu absorpcji wody i elektrolitów oraz zwiększeniu przepuszczalności ścisłych połączeń międzykomórkowych, co prowadzi do zwiększenia objętości płynu w świetle jelita i ułatwia pasaż mas kałowych. Efekt przeczyszczający pojawia się zwykle po 8-12 godzinach od podania, co wynika z konieczności transportu leku do okrężnicy i jego bakteryjnej aktywacji. Preparaty złożone, np. Radirex PLUS, mogą wykazywać szybsze działanie (6-8 godzin) dzięki synergii z innymi surowcami przeczyszczającymi.
8 dihydroksyantracenu, aloina, bakteria jelitowa, błona śluzowa jelita grubego, działanie przeczyszczające, działanie rozkurczające, działanie wiatropędne, efekt przeczyszczający, emodyno-9-antron, frangulina, glikozyd antranoidowy, glukofrangulina, glukofrangulina A, lek przeczyszczający kontaktowy, metabolit aktywny, pasaż mas kałowych, perystaltyka jelita grubego, pochodna 1, pochodna antracenowa, pompa Na⁺/K⁺, proces wydzielniczy, prostaglandyna, przepuszczalność błony komórkowej, ścisłe połączenia międzykomórkowe, środek przeczyszczający, transport leku, wyciąg z kory kruszyny, związek antranoidowy -
Leksykon leków
Alax jest lekiem przeczyszczającym kontaktowym, zawierającym w jednej tabletce 35 mg wysuszonego, sproszkowanego soku z liści aloesu (Aloe capensis) z 18% zawartością związków antranoidowych (35 mg, w przeliczeniu na aloinę) oraz 42 mg wyciągu suchego z kory kruszyny (Frangulae corticis extractum siccum) z 15% zawartością związków antranoidowych (42 mg, w przeliczeniu na aloinę). Całkowita zawartość związków antranoidowych w tabletce wynosi 10-15 mg w przeliczeniu na aloinę. Substancje te, będące β-0-glikozydami, nie ulegają rozkładowi w górnym odcinku przewodu pokarmowego i są aktywowane dopiero w jelicie grubym przez florę bakteryjną do metabolitów, głównie antron-9-emodyny, co warunkuje opóźniony efekt przeczyszczający (8-12 godzin po podaniu).
8 dihydroksyantracenu, aktywny metabolit, Alax, antron-9-emodyna, błona śluzowa jelita grubego, defekacja, flora bakteryjna jelita grubego, glukofrangulina i frangulina, kanał chlorkowy, lek przeczyszczający kontaktowy, motoryka jelita grubego, pasaż treści jelitowej, pochodna 1, pompa sodowo-potasowa, proces wydzielniczy, prostaglandyna, sok z liści aloesu, światło jelita, wyciąg z kory kruszyny, wydzielanie chlorków, wydzielanie śluzu, związek antranoidowy -
Leksykon substancji czynnych
Senes (Cassia senna L., C. acutifolia Delile, Cassia angustifolia Vahl) zawiera β-O-glikozydy hydroksyantracenowe, głównie sennozydy, które wykazują działanie przeczyszczające. Substancje te nie są absorbowane w górnym odcinku przewodu pokarmowego, lecz w jelicie grubym ulegają bakteryjnej konwersji do aktywnego metabolitu – antronu reiny. Mechanizm działania sennozydów obejmuje pobudzenie perystaltyki jelita grubego oraz modulację procesów wydzielniczych, w tym hamowanie absorpcji jonów Na⁺ i Cl⁻ oraz stymulację wydzielania wody i elektrolitów do światła jelita, co zwiększa objętość płynu i ułatwia defekację. Efekt przeczyszczający pojawia się po 8-12 godzinach od podania, co jest związane z czasem transportu i metabolizmu substancji aktywnych. Preparaty zawierające senes, takie jak Figura 1 (16,58-22,43 mg glikozydów hydroksyantracenowych w przeliczeniu na sennozyd B/saszetkę), klasyfikowane są w grupie ATC A06AB06.
8 dihydroksyantracenu, antrapochodna, antron reiny, bakterie jelitowe, defekacja, efekt antyabsorpcyjny, efekt stymulujący wydzielanie, emodyno-9-antron, glikozyd hydroksyantracenowy, glukofrangulin, kora kruszyny, lek przeczyszczający kontaktowy, O-diglikozyd, O-monoglikozyd, pasaż jelitowy, perystaltyka jelita grubego, pochodne 1, połączenia międzykomórkowe, senes, sennozyd, β-O-glikozyd -
Leksykon leków
Preparat Xenna, należący do grupy środków przeczyszczających kontaktowych (kod ATC: A06AB), zawiera 0,9-1,1 g liści senesu na saszetkę, co odpowiada 30 mg glikozydów hydroksyantracenowych w przeliczeniu na sennozyd B. Jego działanie opiera się na aktywności β-O-glikozydów (sennozydów), które nie ulegają wchłanianiu w jelicie cienkim, a w jelicie grubym są metabolizowane przez bakterie jelitowe do aktywnych metabolitów, głównie reinoantronu. Efekt przeczyszczający pojawia się po 8-12 godzinach od podania, co jest wynikiem dwuetapowego procesu metabolizmu i fizjologicznego czasu pasażu jelitowego.
8 dihydroksyantracenu, bakteria jelitowa, defekacja, glikozyd hydroksyantracenowy, liść senesu, metabolizm glikozydów, motoryka jelita grubego, pasaż jelitowy, pochodna 1, preparat przeczyszczający, proces sekrecyjny, reinoantron, sennozyd, sennozyd B, skurcz propulsacyjny, skurcz stacjonarny, środek przeczyszczający kontaktowy, wydzielanie chlorków, wydzielanie śluzu -
Leksykon leków
Senalax Extra to lek przeczyszczający z grupy sennozydów (kod ATC: A06AB06), zawierający 17 mg sumy sennozydów w jednej tabletce powlekanej, z czego 60% stanowią sennozydy wapniowe (Calcii sennosides). Substancje czynne są β-O-glikozydami, które nie wykazują bezpośredniego działania, lecz ulegają metabolizacji przez florę bakteryjną jelita grubego do aktywnych reinoantronów. Mechanizm działania obejmuje hamowanie pompy Na⁺/K⁺ oraz kanałów chlorkowych w błonie śluzowej okrężnicy, co przyspiesza pasaż jelitowy i zmniejsza resorpcję płynów, a także stymulację wydzielania śluzu i chlorków, zwiększając objętość i rozrzedzenie mas kałowych. Dodatkowo sennozydy wykazują bezpośrednie działanie drażniące na neurony okrężnicy, co wzmacnia efekt przeczyszczający.
8 dihydroksyantracenu, aktywne metabolity, błona śluzowa okrężnicy, defekacja, flora bakteryjna okrężnicy, flora jelita grubego, grupa farmakoterapeutyczna, kanały chlorkowe, lek przeczyszczający, masy kałowe, metabolizm leku, motoryka jelita, motoryka jelita grubego, pasaż jelitowy, pochodne 1, pompa Na⁺/K⁺, reinoantrony, resorpcja płynów, sennozydy, sennozydy wapniowe, światło jelita, wydzielanie śluzu -
Leksykon leków
Senes fix to lek przeczyszczający kontaktowy z grupy A06AB06, zawierający 25-30 mg glikozydów hydroksyantracenowych (sennozydów) w przeliczeniu na sennozyd B w 1 g suszonych liści senesu (Sennae foliolum). Substancje czynne pochodzą z gatunków Cassia senna L. oraz Cassia angustifolia Vahl. Sennozydy nie są absorbowane w górnym odcinku przewodu pokarmowego, lecz ulegają bakteryjnej konwersji w jelicie grubym do aktywnego metabolitu – antronu reiny, który wywołuje efekt przeczyszczający. Mechanizm działania obejmuje pobudzenie perystaltyki jelita grubego oraz modulację procesów wydzielniczych, w tym hamowanie absorpcji wody i elektrolitów (Na⁺, Cl⁻) oraz stymulację ich wydzielania do światła jelita, co zwiększa objętość płynu w świetle jelita i przyspiesza pasaż treści jelitowej.
8 dihydroksyantracenu, antron reiny, bakterie jelitowe, Cassia angustifolia, Cassia senna, efekt antyabsorpcyjny, efekt przeczyszczający, efekt stymulujący wydzielanie, glikozyd hydroksyantracenowy, jelito grube, lek przeczyszczający, lek przeczyszczający kontaktowy, listek senesu, nabłonek okrężnicy, pasaż treści pokarmowej, perystaltyka jelita grubego, pochodna 1, proces wydzielniczy, senes aleksandryjski, sennozyd, sennozyd B, wchłanianie wody i elektrolitów, β-O-glikozyd -
Leksykon leków
Lek Figura 1 jest przeczyszczającym preparatem kontaktowym z grupy glikozydów hydroksyantracenowych (kod ATC: A06AB06), zawierającym 0,9 g listka senesu (Cassia senna L. lub Cassia angustifolia Vahl) w jednej saszetce, co odpowiada 16,58-22,43 mg glikozydów hydroksyantracenowych przeliczonych na sennozyd B. Substancje te nie ulegają absorpcji w górnym odcinku przewodu pokarmowego, a ich aktywność terapeutyczna wynika z przekształcenia przez florę bakteryjną jelita grubego do aktywnego metabolitu – antronu reiny. Działanie leku opiera się na dwóch mechanizmach: stymulacji perystaltyki jelitowej oraz modulacji procesów wydzielniczych, w tym hamowaniu absorpcji jonów Na⁺ i Cl⁻ oraz zwiększeniu przepuszczalności ścisłych połączeń międzykomórkowych, co prowadzi do zwiększenia objętości płynu w świetle jelita i ułatwia defekację.
8 dihydroksyantracenu, absorpcja wody i elektrolitów, antron reiny, defekacja, efekt antyabsorpcyjny, efekt sekrecyjny, flora bakteryjna jelita grubego, glikozyd hydroksyantracenowy, lek przeczyszczający kontaktowy, listek senesu, motoryka jelitowa, pasaż jelitowy, perystaltyka jelita grubego, pochodna 1, ścisłe połączenia międzykomórkowe, senes aleksandryjski, senes chartumski, senes Tinnevelly, sennozyd
