kortykosteroid syntetyczny
Kortykosteroidy syntetyczne to grupa leków naśladujących działanie hormonów produkowanych naturalnie przez korę nadnerczy (głównie kortyzolu). Związki te są projektowane w laboratoriach, aby wykazywały zoptymalizowane właściwości terapeutyczne przy jednoczesnym zminimalizowaniu działań niepożądanych.
Kortykosteroidy syntetyczne dzielą się głównie na glikokortykosteroidy (o silnym działaniu przeciwzapalnym i immunosupresyjnym) oraz mineralokortykosteroidy (wpływające na gospodarkę wodno-elektrolitową). W praktyce klinicznej stosowane są preparaty o różnym nasileniu działania przeciwzapalnego, różnym czasie działania oraz różnym powinowactwie do receptorów glikokortykosteroidowych i mineralokortykosteroidowych.
Wskazania do stosowania kortykosteroidów syntetycznych obejmują choroby o podłożu zapalnym i autoimmunologicznym, choroby alergiczne, astmę, POChP, choroby reumatyczne, dermatologiczne, hematologiczne, a także stany zagrożenia życia jak wstrząs anafilaktyczny czy obrzęk mózgu. Drogi podania obejmują postaci doustne, dożylne, wziewne, donosowe, miejscowe (maści, kremy) oraz iniekcje dostawowe.
Stosowanie kortykosteroidów syntetycznych wiąże się z ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych, które zależą od dawki, czasu trwania terapii i drogi podania. Najważniejsze z nich to: supresja osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, osteoporoza, hiperglikemia, nadciśnienie tętnicze, zwiększona podatność na infekcje, zaburzenia psychiczne, zaćma, jaskra oraz opóźnienie gojenia ran. Z tego powodu terapia powinna być prowadzona zgodnie z zasadą najniższej skutecznej dawki przez najkrótszy niezbędny czas.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Dicortineff (2 500 j.m. + 25 j.m. + 1 mg)/ml
Produkt leczniczy Dicortineff, dostępny w formie kropli do oczu i uszu, zawiera trzy substancje czynne: neomycynę siarczan (2500 j.m./ml), gramicydynę (25 j.m./ml) oraz fludrokortyzonu octan (1 mg/ml). Preparat wykazuje działanie przeciwbakteryjne i przeciwzapalne, a dodatkowo zawiera chlorek benzalkoniowy (0,1 mg/ml) jako substancję pomocniczą, co może mieć znaczenie przy ocenie bezpieczeństwa stosowania. W zakresie danych przedklinicznych nie zidentyfikowano nowych istotnych informacji poza tymi już uwzględnionymi w Charakterystyce Produktu Leczniczego (ChPL).
antybiotyk aminoglikozydowy, antybiotyk peptydowy, charakterystyka produktu leczniczego, chlorek benzalkoniowy, działanie niepożądane, działanie przeciwbakteryjne, działanie przeciwzapalne, fludrokortyzonu octan, gramicydyna, interakcje lekowe, kortykosteroid syntetyczny, krople do oczu i uszu, neomycyna, neomycyny siarczan, środki ostrożności, zawiesina leku - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Locoid 1 mg/g
Locoid w postaci kremu o stężeniu 1 mg/g zawiera 17-maślan hydrokortyzonu, syntetyczny kortykosteroid miejscowy z grupy II o umiarkowanie silnym działaniu (kod ATC: D07AB02). Substancja ta wykazuje działanie przeciwzapalne oraz obkurczające naczynia krwionośne, co prowadzi do redukcji objawów zapalnych skóry, takich jak zaczerwienienie, obrzęk, świąd i ból. Mechanizm działania opiera się na hamowaniu reakcji zapalnych oraz zmniejszeniu przekrwienia i obrzęku w obszarach objętych stanem zapalnym, co wspomaga efekt terapeutyczny leku.
choroba podstawowa, działanie niepożądane, działanie przeciwzapalne, hamowanie reakcji zapalnej, kortykosteroid o umiarkowanym działaniu, kortykosteroid syntetyczny, leczenie objawowe, maślan hydrokortyzonu, objawy zapalne, obkurczenie naczyń, obkurczenie naczyń krwionośnych, obrzęk, potencjał terapeutyczny, przekrwienie, stan zapalny skóry, świąd, zaczerwienienie skóry - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Locoid Crelo 1 mg/g
Locoid Crelo zawiera 17-maślan hydrokortyzonu w stężeniu 1 mg/g emulsji, będący syntetycznym kortykosteroidem o umiarkowanie silnym działaniu miejscowym (grupa II, kod ATC D07AB02). Substancja ta wykazuje charakterystyczne dla glikokortykosteroidów działanie przeciwzapalne oraz obkurczające naczynia krwionośne, co skutkuje łagodzeniem objawów stanów zapalnych skóry, takich jak rumień, obrzęk, świąd i złuszczanie naskórka. Mechanizm działania obejmuje hamowanie mediatorów zapalnych, stabilizację błon lizosomalnych oraz zmniejszenie przepuszczalności naczyń, co przekłada się na skuteczność terapeutyczną przy jednoczesnym zachowaniu korzystnego profilu bezpieczeństwa.
błony lizosomalne, dermatoza, działanie przeciwświądowe, działanie przeciwzapalne, emulsja, glikokortykosteroid, kod ATC, kortykosteroid syntetyczny, leczenie objawowe, maślan hydrokortyzonu, mediatory stanu zapalnego, obkurczanie naczyń krwionośnych, przepuszczalność naczyń krwionośnych, rumień, stan zapalny skóry, warstwa rogowa naskórka, złuszczanie naskórka, zwężenie naczyń krwionośnych - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Cetraxal Plus (3 mg + 0,25 mg)/ml
Cetraxal Plus to krople do uszu zawierające 3 mg cyprofloksacyny (chlorowodorek) oraz 0,25 mg acetonidu fluocynolonu w 1 ml roztworu, łączące działanie antybiotyku fluorochinolonowego z kortykosteroidem. Preparat jest wskazany w leczeniu bakteryjnych infekcji ucha zewnętrznego, jednak jego stosowanie jest przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na cyprofloksacynę, inne chinolony, acetonid fluocynolonu lub substancje pomocnicze, w tym parabeny (E218 – 0,6 mg/ml i E216 – 0,3 mg/ml). Ponadto, lek nie powinien być stosowany w zakażeniach wirusowych (Varicella zoster, Herpes simplex) oraz grzybiczych ucha zewnętrznego, gdyż obecność kortykosteroidu może nasilać infekcję i pogarszać stan kliniczny. Objawy sugerujące wirusową lub grzybiczą etiologię, takie jak pęcherzyki, naloty czy silny ból z wysiękiem, wymagają leczenia ukierunkowanego na konkretny patogen.
acetonid fluocynolonu, antybiotyk z kortykosteroidem, Cetraxal Plus, cyprofloksacyna, działanie ototoksyczne, etiologia infekcji, fluorochinolon, grzybica ucha, infekcja ucha zewnętrznego, infekcja wirusowa, kortykosteroid syntetyczny, krople do uszu, lek chinolonowy, nadwrażliwość na substancje czynne, opryszczka pospolita, ospa wietrzna, parahydroksybenzoesan metylu, parahydroksybenzoesan propylu, perforacja błony bębenkowej, półpasiec uszny, porażenie nerwu twarzowego, przewód słuchowy zewnętrzny, ucho środkowe, ucho wewnętrzne, wysięk surowiczy - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Hydrokortyzon Allefin 5 mg/g
Hydrokortyzon Allefin to krem zawierający 5 mg/g hydrokortyzonu octanu, syntetycznego kortykosteroidu o słabym działaniu przeciwzapalnym (kod ATC D07AA02). Substancja czynna wykazuje wielokierunkowe działanie terapeutyczne, w tym przeciwzapalne, przeciwświądowe oraz naczynioskurczowe, co przekłada się na zmniejszenie odpowiedzi zapalnej, łagodzenie świądu oraz redukcję przekrwienia i obrzęku skóry. Preparat jest przeznaczony do stosowania miejscowego, a jego słaba siła działania sprzyja bezpieczeństwu terapii, zwłaszcza przy długotrwałym stosowaniu lub aplikacji na wrażliwe obszary skóry.
alkohol cetylowy, alkohol stearylowy, działanie naczynioskurczowe, działanie przeciwświądowe, działanie przeciwzapalne, glikol propylenowy, hydrokortyzonu octan, klasyfikacja ATC, kortykosteroid miejscowy, kortykosteroid syntetyczny, krem homogenny, mediator stanu zapalnego, obrzęk skóry, octan hydrokortyzonu, parahydroksybenzoesan metylu, parahydroksybenzoesan propylu, preparat dermatologiczny - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Dicortineff (2 500 j.m. + 25 j.m. + 1 mg)/ml
Produkt leczniczy Dicortineff w postaci zawiesiny do stosowania miejscowego w okulistyce i otolaryngologii zawiera neomycynę (2500 j.m./ml), gramicydynę (25 j.m./ml) oraz fludrokortyzonu octan (1 mg/ml). Po aplikacji do worka spojówkowego, neomycyna i fludrokortyzon ulegają minimalnemu wchłanianiu do krążenia ogólnego przez naczynia spojówki i przewody nosowo-łzowe, co ogranicza ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych. Gramicydyna, będąca antybiotykiem peptydowym, nie wykazuje istotnego wchłaniania systemowego po podaniu miejscowym. Substancja pomocnicza, chlorek benzalkoniowy (0,1 mg/ml), może zwiększać penetrację składników aktywnych przez nabłonek rogówki i spojówki, co może wpływać na ich farmakokinetykę lokalną.
antybiotyk aminoglikozydowy, antybiotyk peptydowy, badanie farmakokinetyczne, chlorek benzalkoniowy, działanie niepożądane, fludrokortyzon, gramicydyna, kortykosteroid syntetyczny, krążenie ogólne, nabłonek rogówki, nabłonek spojówki, naczynie krwionośne, neomycyna, penetracja nabłonka, przewód nosowo-łzowy, wchłanianie systemowe, worek spojówkowy, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Hydrokortyzon Allefin Max 10 mg/g
Hydrokortyzon Allefin Max to krem zawierający hydrokortyzonu octan w stężeniu 10 mg/g, należący do grupy słabo działających kortykosteroidów dermatologicznych (kod ATC: D07AA02). Substancja czynna wykazuje działanie przeciwzapalne, przeciwświądowe oraz obkurczające naczynia krwionośne, co skutkuje redukcją rumienia, obrzęku i wysięku w obrębie skóry. Preparat jest szczególnie wskazany do leczenia łagodnych i umiarkowanych dermatoz zapalnych, zwłaszcza na wrażliwych obszarach skóry, takich jak twarz czy fałdy skórne, oraz u pacjentów wymagających ostrożności, np. dzieci i osób starszych, ze względu na mniejsze ryzyko działań niepożądanych w porównaniu do silniejszych kortykosteroidów.
dermatoza, dermatoza zapalna, działanie przeciwświądowe, działanie przeciwzapalne, fosfolipaza A2, hydrokortyzon octan, kortykosteroid dermatologiczny, kortykosteroid syntetyczny, krem homogenny, kwas arachidonowy, leukotrien, mediator stanu zapalnego, obkurczanie naczyń krwionośnych, penetracja substancji czynnej, prostaglandyna, rumień - Leksykon substancji czynnych
17-maślan hydrokortyzonu – Właściwości farmakodynamiczne
17-maślan hydrokortyzonu (Hydrocortisoni butyras) to syntetyczny kortykosteroid miejscowy o umiarkowanie silnym działaniu (grupa II, kod ATC D07AB02), stosowany w preparatach takich jak Locoid i Locoid Lipocream w stężeniu 1 mg/g oraz w plastrach do testów prowokacyjnych TRUE Test 36 (20 μg/cm² lub 16 μg/płatek). Substancja wykazuje wielokierunkowe działanie farmakodynamiczne, przede wszystkim przeciwzapalne i obkurczające naczynia krwionośne, co skutecznie łagodzi objawy stanów zapalnych skóry, takie jak świąd, rumień i obrzęk. Mechanizm działania opiera się na hamowaniu reakcji zapalnych i alergicznych, jednakże 17-maślan hydrokortyzonu działa objawowo, nie wpływając na etiologię choroby podstawowej.
17-maślan hydrokortyzonu, aktywacja makrofagów, działanie farmakodynamiczne, działanie przeciwzapalne, komórka Langerhansa, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroid o umiarkowanym działaniu, kortykosteroid syntetyczny, limfocyt T, limfokina, naciek zapalny, nadwrażliwość typu opóźnionego, obkurczenie naczyń krwionośnych, obrzęk z grudkami, pęcherzyk skórny, plaster do prób prowokacyjnych, pochodna hydrokortyzonu, reakcja alergiczna, rumień, stan zapalny skóry, świąd, test płatkowy, test TRUE Test - Leksykon substancji czynnych
Fluocynolon acetonid – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Fluocynolon acetonid, syntetyczny kortykosteroid stosowany miejscowo w formie maści (Flucinar, Flucinar N) oraz implantu do ciała szklistego (Iluvien), wymaga ostrożności ze względu na ryzyko działań niepożądanych. Stosowanie miejscowe nie powinno przekraczać 2 tygodni, a preparaty należy unikać na skórze twarzy, pach, pachwin oraz wokół oczu z powodu zwiększonego ryzyka teleangiektazji, zapalenia skóry perioralnej, jaskry i zaćmy. W przypadku preparatów złożonych zawierających neomycynę istnieje ryzyko alergii krzyżowej oraz ototoksyczności i nefrotoksyczności, szczególnie przy długotrwałym stosowaniu na dużych powierzchniach skóry lub u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek. U dzieci powyżej 2 lat stosowanie powinno być ograniczone do niewielkich powierzchni i pojedynczej aplikacji dziennie, ze względu na ryzyko zahamowania osi podwzgórze-przysadka-nadnercza i zespołu Cushinga. Monitorowanie kortyzolu we krwi i moczu po stymulacji ACTH jest wskazane u pacjentów leczonych fluocynolonem.
alergia krzyżowa, alergia na antybiotyk, bakterie oporne, centralna chorioretinopatia surowicza, ciśnienie wewnątrzgałkowe, cukrzycowy obrzęk plamki żółtej, dermatitis perioralis, działania niepożądane kortykosteroidów, działanie nefrotoksyczne, działanie ototoksyczne, fluocynolon acetonid, hiperglikemia, immunosupresja, implant do ciałka szklistego, jaskra, kora nadnerczy, kortykosteroid syntetyczny, kortyzol we krwi, krwawienie spojówkowe, leczenie przeciwgrzybicze, leczenie przeciwpłytkowe, lek obniżający ciśnienie wewnątrzgałkowe, leki przeciwzakrzepowe, maść Flucinar, neomycyna, nieostre widzenie, obrzęk rogówki, odklejenie ciałka szklistego, odklejenie siatkówki, opatrunek okluzyjny, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, przeszczep rogówki, reakcja alergiczna skórna, stymulacja ACTH, swędzenie skóry, teleangiektazje, upośledzenie słuchu, uszkodzenie nerek, utrata słuchu, witrektomia, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia wzrostu, zaćma, zanik tkanki podskórnej, zapalenie błony naczyniowej oka, zapalenie wewnątrzgałkowe, zespół Cushinga - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Hydrocortisonum AFP 10 mg/g
Hydrocortisonum AFP to krem dermatologiczny zawierający 10 mg/g octanu hydrokortyzonu, syntetycznego kortykosteroidu o słabym działaniu przeciwzapalnym (kod ATC: D07AA02). Substancja ta wykazuje trzy kluczowe efekty terapeutyczne: działanie przeciwzapalne poprzez hamowanie mediatorów zapalenia i ograniczenie lokalnej odpowiedzi immunologicznej, działanie przeciwświądowe redukujące dyskomfort i zapobiegające uszkodzeniom naskórka, oraz obkurczanie naczyń krwionośnych zmniejszające zaczerwienienie i obrzęk. Preparat jest wskazany do leczenia łagodnych i umiarkowanych stanów zapalnych skóry, gdzie nie jest wymagana silniejsza terapia kortykosteroidowa, co minimalizuje ryzyko działań niepożądanych przy długotrwałym stosowaniu.
aplikacja miejscowa, działanie niepożądane, działanie przeciwświądowe, działanie przeciwzapalne, glikol propylenowy, kortykosteroid dermatologiczny, kortykosteroid syntetyczny, mediator zapalenia, naczynia skórne, nadwrażliwość, obkurczenie naczyń krwionośnych, obrzęk tkanek, octan hydrokortyzonu, okluzja skóry, parahydroksybenzoesan, penetracja substancji czynnej, reakcja immunologiczna, stan zapalny skóry, zaczerwienienie skóry - Leksykon substancji czynnych
Fluocynolon – Wskazania do stosowania
Fluocynolon acetonid, syntetyczny kortykosteroid o działaniu przeciwzapalnym, stosowany jest miejscowo w preparatach do uszu w stężeniu 0,25 mg/ml, często w połączeniu z antybiotykiem cyprofloksacyną (3 mg/ml). Takie preparaty, dostępne na polskim rynku pod nazwami handlowymi Cetraxal Plus i Ciprotic, występują w formie klarownych roztworów kropli do uszu i są wskazane do leczenia ostrych zapaleń ucha zewnętrznego oraz ostrego zapalenia ucha środkowego u pacjentów z rurkami tympanostomijnymi. Terapia ta łączy działanie przeciwzapalne fluocynolonu z przeciwbakteryjnym cyprofloksacyną, co umożliwia skuteczne zwalczanie infekcji bakteryjnych oraz redukcję stanu zapalnego, przyspieszając ustępowanie objawów takich jak ból, świąd, obrzęk i wydzielina. Preparaty mogą być stosowane u dorosłych oraz dzieci od 6 miesiąca życia, a dawkowanie i technika aplikacji mają kluczowe znaczenie dla skuteczności terapii.
błona śluzowa ucha środkowego, cyprofloksacyna, czynnik etiologiczny zakażenia, drenaż wentylacyjny ucha, działanie przeciwbakteryjne, działanie przeciwzapalne, fluocynolon acetonid, kortykosteroid syntetyczny, krople do uszu, oporność bakterii, ostre zapalenie, pojemnik jednodawkowy, rurka tympanostomijna, terapia skojarzona, ucho zewnętrzne, zakażenie ucha, zapalenie ucha środkowego, zapalenie ucha zewnętrznego