kortykosteroidy miejscowe
Kortykosteroidy miejscowe to grupa leków przeciwzapalnych stosowanych powierzchniowo na skórę, błony śluzowe, do oczu, uszu lub nosa. Działają poprzez hamowanie aktywności komórek układu immunologicznego i redukcję wydzielania mediatorów zapalnych, co skutkuje zmniejszeniem objawów takich jak zaczerwienienie, obrzęk, świąd i ból.
W dermatologii kortykosteroidy miejscowe klasyfikowane są według siły działania (od bardzo słabych do superpotentnych) i stosowane w leczeniu szerokiej gamy schorzeń skórnych, w tym wyprysku, łuszczycy, liszaja płaskiego czy atopowego zapalenia skóry. Preparaty te dostępne są w różnych postaciach: maści, kremy, lotiony, żele, pianki czy roztwory, co pozwala na dostosowanie formy aplikacji do rodzaju i lokalizacji zmian chorobowych.
Długotrwałe stosowanie kortykosteroidów miejscowych, szczególnie tych o wysokiej potencji, może prowadzić do działań niepożądanych, takich jak ścieńczenie skóry (atrofia), rozszerzenie naczyń krwionośnych (teleangiektazje), rozstępy, hipopigmentacja czy wtórne infekcje. Przy stosowaniu na dużych powierzchniach ciała lub pod opatrunkami okluzyjnymi możliwa jest zwiększona absorpcja ogólnoustrojowa, prowadząca do supresji osi podwzgórze-przysadka-nadnercza.
Wybór odpowiedniego kortykosteroidu miejscowego powinien uwzględniać lokalizację zmian (np. słabsze preparaty na twarz i okolice intymne), wiek pacjenta (ostrożność u dzieci), rodzaj schorzenia oraz przewidywany czas terapii. Leczenie powinno być prowadzone pod nadzorem lekarza, zgodnie z zasadą stosowania preparatu o najmniejszej skutecznej sile działania przez możliwie najkrótszy okres.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Interakcje leku – Alpicort E (2 mg + 0,05 mg + 4 mg)/ml
Alpicort E to preparat miejscowy zawierający prednizolon (2 mg/ml), estradiolu benzoesan (0,05 mg/ml) oraz kwas salicylowy (4 mg/ml), którego składniki mogą nasilać penetrację i działanie innych leków stosowanych na skórę. Prednizolon, jako glikokortykosteroid, oraz kwas salicylowy o działaniu keratolitycznym zwiększają absorpcję substancji czynnych, co może prowadzić do addytywnego działania i nasilenia działań niepożądanych, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu innych kortykosteroidów miejscowych, antybiotyków, leków przeciwgrzybiczych oraz preparatów keratolitycznych. Estradiolu benzoesan może wchodzić w interakcje hormonalne, potencjalnie wpływając na skuteczność hormonalnej antykoncepcji. Wchłanianie systemowe składników jest możliwe przy aplikacji na duże powierzchnie skóry, pod opatrunkiem okluzyjnym lub długotrwałym stosowaniu, co wymaga szczególnej ostrożności zwłaszcza u pacjentów przyjmujących doustne kortykosteroidy, leki przeciwzakrzepowe czy NLPZ.
antybiotyki miejscowe, działanie keratolityczne, działanie przeciwzapalne, estradiolu benzoesan, glikokortykosteroid, hiperkortyzolemia, hormonalna antykoncepcja, kortykosteroidy doustne, kortykosteroidy miejscowe, kwas salicylowy, lek przeciwzakrzepowy, leki przeciwgrzybicze, NLPZ, opatrunek okluzyjny, prednizolon, preparaty keratolityczne, promotor wchłaniania, terapia naprzemienna, właściwości keratolityczne - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Toctino 30 mg
Toctino (alitretynoina) w kapsułkach miękkich o dawkach 10 mg i 30 mg jest wskazany do leczenia dorosłych pacjentów z ciężkim przewlekłym wypryskiem rąk, opornym na terapię silnymi miejscowymi kortykosteroidami. Skuteczność leku jest wyższa u pacjentów z wypryskiem o charakterze hiperkeratotycznym w porównaniu do postaci potówkowej, co powinno być uwzględniane przy kwalifikacji do leczenia. Preparat zawiera substancje pomocnicze, takie jak olej sojowy (176,50 mg w kapsułce 10 mg i 282,40 mg w kapsułce 30 mg) oraz sorbitol (20,08 mg i 25,66 mg odpowiednio), które mogą stanowić przeciwwskazanie u pacjentów z alergią na soję lub orzeszki ziemne.
- Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Toctino 10 mg
Produkt leczniczy TOCTINO zawierający alitretynoinę w dawkach 10 mg i 30 mg w postaci miękkich kapsułek jest wskazany do leczenia ciężkiego przewlekłego wyprysku rąk u dorosłych pacjentów, którzy nie reagują na miejscowe stosowanie silnych kortykosteroidów. Skuteczność terapii jest zależna od typu wyprysku – pacjenci z dominującą postacią hiperkeratotyczną wykazują większe prawdopodobieństwo pozytywnej odpowiedzi niż osoby z postacią potówkową. Kapsułki 10 mg mają barwę brązową i wymiary około 11×7 mm, natomiast kapsułki 30 mg są czerwono-brązowe o wymiarach około 13×8 mm, co ułatwia ich identyfikację.
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Dimastin 1 mg/g
Dimetyndenu maleinian w postaci żelu (Dimastin, 1 mg/g) wykazuje działania niepożądane głównie miejscowe, dotyczące skóry i tkanki podskórnej, które są zazwyczaj łagodne i przemijające. Najczęściej obserwowane reakcje to suchość skóry, uczucie pieczenia oraz alergiczne zapalenie skóry manifestujące się zaczerwienieniem, obrzękiem, świądem i wysypką w miejscu aplikacji. Częstość występowania tych działań niepożądanych nie została precyzyjnie określona na podstawie dostępnych danych klinicznych. Składniki pomocnicze, takie jak benzalkoniowy chlorek (0,05 mg/g) i glikol propylenowy (150 mg/g), mogą dodatkowo przyczyniać się do podrażnień i reakcji alergicznych u pacjentów z predyspozycjami.
alergiczne zapalenie skóry, aplikacja produktu leczniczego, chlorek benzalkoniowy, dimetyndenu maleinian, działanie niepożądane, farmakovigilancja, glikol propylenowy, kortykosteroidy miejscowe, monitorowanie działań niepożądanych, nadwrażliwość na składniki, nadzór nad bezpieczeństwem, personel medyczny, pieczenie skóry, reakcja alergiczna, suchość skóry, świąd skóry, zaburzenia skóry - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Nizoral
Podczas stosowania kremu Nizoral zawierającego 20 mg/g ketokonazolu należy unikać kontaktu preparatu z oczami ze względu na ryzyko podrażnienia błony śluzowej i spojówek. Szczególną ostrożność zaleca się u pacjentów wcześniej leczonych miejscowo kortykosteroidami z powodu łojotokowego zapalenia skóry – w takich przypadkach konieczne jest stopniowe odstawianie kortykosteroidów przez około 2 tygodnie, aby zapobiec zaostrzeniu objawów choroby podstawowej. Przed rozpoczęciem terapii należy przeprowadzić dokładny wywiad w kierunku nadwrażliwości na ketokonazol oraz składniki pomocnicze kremu.
alergia kontaktowa, alkohol cetylowy, alkohol stearylowy, atopowe zapalenie skóry, glikol propylenowy, ketokonazol, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroidy miejscowe, leczenie przeciwgrzybicze, łojotokowe zapalenie skóry, nadwrażliwość na ketokonazol, podrażnienie błony śluzowej, preparat przeciwgrzybiczy, reakcja alergiczna, reakcja skórna miejscowa, rumień - Leksykon chorób i schorzeń
Grzybica skóry (tinea corporis) – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Grzybica skóry (tinea corporis) to zakażenie dermatofitami z rodzajów Trichophyton, Epidermophyton i Microsporum, charakteryzujące się pierścieniowatymi, rumieniowymi i łuszczącymi się zmianami skórnymi z oczyszczonym środkiem. Choroba jest wysoce zaraźliwa i może dotyczyć różnych obszarów ciała, co determinuje jej podtypy, np. tinea capitis (skóra owłosiona głowy), tinea pedis (stopy) czy tinea unguium (paznokcie). Diagnostyka opiera się na badaniu klinicznym, a w razie potrzeby na mikroskopii i hodowli grzybów. Leczenie miejscowe obejmuje azole (klotrimazol, mikonazol, ketokonazol, ekonazol, oksykonazol), allilaminy (terbinafina) oraz inne preparaty (cyklopiroks, tolnaftat) stosowane przez 2-4 tygodnie, z aplikacją na zmianę i 1-2 cm otaczającej skóry. W przypadkach rozległych, grzybicy skóry głowy lub paznokci wskazane jest leczenie doustne terbinafiną (1-3 miesiące), itrakonazolem lub gryzeofulwiną (4-8 tygodni). Kortykosteroidy są przeciwwskazane ze względu na ryzyko maskowania objawów i pogorszenia zakażenia.
allilaminy, azole, azole przeciwgrzybicze, badanie mikologiczne, bezobjawowy nosiciel, funkcja wątroby, gryzeofulwina, grzybica brody, grzybica pachwin, grzybica paznokci, grzybica pierścieniowata, grzybica skóry, grzybica skóry gładkiej, grzybica skóry głowy, grzybica stóp, grzybica twarzy, grzyby dermatofityczne, hodowla grzybów, infekcja bakteryjna, itrakonazol, kortykosteroidy miejscowe, lek przeciwgrzybiczny, leki przeciwgrzybicze, onychomikoza, puder przeciwgrzybiczny, siarczek selenu, szampon przeciwgrzybiczny, terbinafina, wtórne zakażenie bakteryjne - Leksykon chorób i schorzeń
Liszaj płaski jamy ustnej – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Liszaj płaski jamy ustnej (OLP) to przewlekłe, immunologiczne zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, występujące u 1-2% populacji, częściej u kobiet po 40. roku życia. Klinicznie manifestuje się białymi, koronkowymi zmianami (objaw Wickhama) oraz postaciami nadżerkową, zanikową i pęcherzową, z których postać nadżerkowa i zanikowa są objawowe i wymagają leczenia. Diagnostyka opiera się na badaniu klinicznym i biopsji, szczególnie w postaci nadżerkowej ze względu na ryzyko transformacji nowotworowej. Objawy obejmują ból, pieczenie, nadżerki, dyskomfort podczas jedzenia i mówienia. Powikłania to m.in. zaburzenia odżywiania, infekcje wtórne (kandydoza) oraz zwiększone ryzyko raka jamy ustnej, co wymaga regularnego monitorowania co 3-6 miesięcy w aktywnej fazie choroby.
alergen, amalgamat dentystyczny, cyklosporyna, fototerapia, hydroksychlorochina, inhibitory kalcyneuryny, kamień nazębny, kandydoza jamy ustnej, kortykosteroidy miejscowe, kortykosteroidy ogólnoustrojowe, laseroterapia, leki immunosupresyjne, leki przeciwgrzybicze, liszaj płaski jamy ustnej, objaw Wickhama, płytka nazębna, promieniowanie UV-B, remisja choroby, retinoidy, rumień, takrolimus, transformacja nowotworowa, zanik błony śluzowej, zapalenie błony śluzowej - Leksykon substancji czynnych
Kwas azelainowy – Interakcje
Kwas azelainowy, stosowany miejscowo w postaci żelu 150 mg/g lub kremu 200 mg/g (Skinoren), charakteryzuje się ograniczoną biodostępnością ogólnoustrojową, co minimalizuje ryzyko interakcji farmakokinetycznych z lekami podawanymi systemowo. Brak jest bezpośrednich badań klinicznych dotyczących interakcji kwasu azelainowego, jednak na podstawie jego właściwości farmakologicznych i fizykochemicznych można przewidywać potencjalne interakcje miejscowe, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu innych preparatów dermatologicznych o działaniu drażniącym lub keratolitycznym. Szczególną uwagę należy zwrócić na preparaty zawierające retinoidy (tretynoina, izotretynoina, adapalen, tazaroten), kwasy AHA/BHA, benzoiloperoksyd oraz alkohol etylowy stosowany miejscowo, które mogą nasilać podrażnienia skóry i zwiększać penetrację kwasu azelainowego do głębszych warstw naskórka. W przypadku konieczności łącznego stosowania zaleca się aplikację preparatów o różnych porach dnia oraz monitorowanie stanu skóry pacjenta.
absorpcja ogólnoustrojowa, adapalen, alergia kontaktowa, alkohol cetostearylowy, antybiotyki miejscowe, benzonadtlenek, biodostępność ogólnoustrojowa, działanie drażniące, działanie keratolityczne, działanie przeciwbakteryjne, działanie przeciwzapalne, działanie synergistyczne, erytromycyna, glikol propylenowy, izotretynoina, klindamycyna, kortykosteroidy miejscowe, kwas azelainowy, kwas benzoesowy, podrażnienie skóry, produkt leczniczy, reakcja alergiczna, reakcja skórna, retinoidy, Skinoren, sulfacetamid, tazaroten, terapia przeciwtrądzikowa, tretynoina - Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie pochwy – Leczenie
Zapalenie pochwy (vaginitis) to stan zapalny o różnorodnej etiologii, manifestujący się pieczeniem, świądem, nieprawidłową wydzieliną i bólem. Diagnostyka opiera się na wywiadzie, badaniu fizykalnym oraz badaniach laboratoryjnych, co umożliwia precyzyjne rozpoznanie i dobór terapii. Bakteryjne zapalenie pochwy (BV) stanowi 40-45% przypadków i leczone jest metronidazolem (500 mg p.o. 2x/d przez 7 dni lub 0,75% żel dopochwowo przez 5 dni), klindamycyną (2% krem dopochwowo lub 300 mg p.o. 2x/d przez 7 dni), seknidazolem (jednorazowo) lub tynidazolem. Skuteczność klindamycyny i metronidazolu wynosi około 91-92%. Drożdżyca pochwy (20-25%) wymaga terapii azolami miejscowymi (np. klotrimazol, mikonazol) lub doustnym flukonazolem (150 mg jednorazowo). Nawracające zakażenia Candida leczy się terapią supresyjną flukonazolem lub kwasem borowym (600 mg dopochwowo przez 3 tygodnie). Rzęsistkowica (15-20%) wymaga leczenia metronidazolem 500 mg p.o. 2x/d przez 7 dni lub jednorazowo 2 g, z koniecznością leczenia partnerów seksualnych. Atroficzne zapalenie pochwy leczy się estrogenami miejscowo lub ogólnie, a nieinfekcyjne zapalenia wymagają eliminacji alergenów i stosowania miejscowych kortykosteroidów (np. 1% hydrokortyzon).
atroficzne zapalenie pochwy, bakteryjne zapalenie pochwy, butokonazol, Candida non-albicans, choroba przenoszona drogą płciową, drożdżyca pochwy, flukonazol, grzybicze zapalenie pochwy, ibrexafungerp, kandydoza sromu i pochwy, klindamycyna, klotrimazol, kortykosteroidy miejscowe, kwas borowy, lek przeciwhistaminowy, metronidazol, mikonazol, mikrobiom pochwy, nawracające bakteryjne zapalenie pochwy, niedobór estrogenu, nieprawidłowa wydzielina pochwowa, nitroimidazol, nystatyna, preparat przeciwgrzybiczny, probiotyk, rybi zapach pochwy, seknidazol, terapia supresyjna, tiokonazol, trichomoniasis, tynidazol, wydzielina pochwowa, zapalenie kontaktowe, zapalenie miednicy, zapalenie pochwy - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Toctino 10 mg
Toctino (alitretynoina) w kapsułkach miękkich 10 mg i 30 mg jest wskazany do leczenia zmian chorobowych skóry, zalecany wyłącznie przez dermatologów lub lekarzy doświadczonych w terapii retynoidami systemowymi. Standardowa dawka początkowa wynosi 30 mg raz na dobę, z możliwością redukcji do 10 mg w przypadku działań niepożądanych. Leczenie trwa zwykle od 12 do 24 tygodni, z przerwaniem terapii po uzyskaniu całkowitego lub prawie całkowitego ustąpienia zmian lub braku poprawy po 12 tygodniach. Kapsułki należy przyjmować raz dziennie z głównym posiłkiem, co zapewnia optymalne wchłanianie. Lek nie jest wskazany, gdy wyprysk można kontrolować standardowymi metodami, takimi jak ochrona skóry i miejscowe kortykosteroidy.
alitretynoina, dermatolog, działania niepożądane, kortykosteroidy miejscowe, łagodne zaburzenia nerek, nawrót choroby, retynoidy ogólne, retynoidy systemowe, schyłkowa niewydolność nerek, substancje drażniące, terapia ciągła, test ciążowy, umiarkowane zaburzenia nerek, wchłanianie substancji czynnej, wyprysk, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zdarzenia niepożądane - Leksykon substancji czynnych
Flutykazon – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Dane dotyczące wpływu flutykazonu propionianu na płodność u ludzi są ograniczone, jednak badania na zwierzętach nie wykazały negatywnego wpływu na płodność samców i samic. W przypadku stosowania flutykazonu, zarówno wziewnie, donosowo, jak i miejscowo na skórę, nie zaobserwowano zwiększonego ryzyka wad rozwojowych u płodu, nawet przy umiarkowanej (300-1000 przypadków) lub dużej liczbie danych klinicznych (ponad 1000 przypadków). Badania na zwierzętach wykazały działania niepożądane typowe dla glikokortykosteroidów, takie jak rozszczep podniebienia i wewnątrzmaciczne zahamowanie wzrostu płodu, ale tylko przy znacznej ekspozycji ogólnoustrojowej, co jest mało prawdopodobne przy stosowaniu wziewnym lub miejscowym. Stosowanie flutykazonu u kobiet w ciąży powinno być ograniczone do sytuacji, gdy korzyści dla matki przewyższają potencjalne ryzyko dla płodu, stosując najmniejszą skuteczną dawkę zapewniającą kontrolę astmy.
astma, azelastyny chlorowodorek, badania przedkliniczne, badanie epidemiologiczne retrospektywne, charakterystyka produktu leczniczego, działania niepożądane, ekspozycja ogólnoustrojowa, flutykazon propionian, glikokortykosteroidy, kortykosteroidy, kortykosteroidy miejscowe, kortykosteroidy wziewne, nieprawidłowości rozwojowe płodu, podanie donosowe, produkt leczniczy, przenikanie do mleka kobiecego, rozszczep podniebienia, stężenie leku w osoczu, wady rozwojowe, wady rozwojowe płodu, zahamowanie wzrostu płodu - Leksykon chorób i schorzeń
Witiligo – Leczenie
Witiligo to przewlekła choroba autoimmunologiczna charakteryzująca się utratą pigmentu skóry i powstawaniem białych plam. Leczenie jest złożone i dostosowane do indywidualnych cech pacjenta, takich jak wiek, lokalizacja i rozległość zmian, szybkość progresji oraz wpływ na jakość życia. Główne cele terapii to zatrzymanie progresji, indukcja repigmentacji melanocytów oraz utrzymanie efektów i zapobieganie nawrotom. W terapii miejscowej stosuje się kortykosteroidy (o średniej i dużej sile działania), inhibitory kalcyneuryny (takrolimus 0,1% dwa razy dziennie), a także nowoczesne inhibitory JAK, takie jak ruksolitynib (krem JAK1/JAK2 zatwierdzony przez FDA w 2022 r. dla pacjentów ≥12 lat), który po 6 miesiącach stosowania wykazał 29,9% pacjentów z ≥75% poprawą na twarzy. Fototerapia NB-UVB (311-313 nm) jest najskuteczniejszą metodą w uogólnionym witiligo, stosowaną 2-3 razy w tygodniu przez minimum 6 miesięcy, z 74% pacjentów wykazujących częściową poprawę. Alternatywnie stosuje się laser Excimer 308 nm, systemowe kortykosteroidy (np. deksametazon) w mini-pulsach oraz doustne inhibitory JAK (tofacitinib, baricitinib), które w połączeniu z NB-UVB dają znaczącą redukcję VASI o 44,8% po 36 tygodniach.
ablacja laserowa, afamelanotyd, aktywne witiligo, analogi witaminy D, atrofia skóry, białe plamy, choroba autoimmunologiczna, depigmentacja skóry, fototerapia NB-UVB, inhibitory JAK, inhibitory kalcyneuryny, kortykosteroidy miejscowe, kortykosteroidy systemowe, laser excimer, miłorząb japoński, minocyklina, prostaglandyny, przeszczep skóry, psoralen, RECELL, ruksolitynib, terapia kombinowana, terapia podtrzymująca, terapia PUVA, witiligo, witiligo niesegmentalne, zjawisko Koebnera - Leksykon leków
Interakcje leku – Acnatac (10 mg + 0,25 mg)/g
Produkt leczniczy Acnatac, zawierający klindamycynę (10 mg/g) oraz tretynoinę (0,25 mg/g), wymaga szczególnej ostrożności ze względu na potencjalne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne. Tretynoina zwiększa przenikalność innych preparatów miejscowych, co może nasilać ich działanie drażniące i wysuszające, zwłaszcza w połączeniu z produktami zawierającymi alkohol w wysokim stężeniu, środkami ściągającymi oraz leczniczymi mydłami o silnym działaniu wysuszającym. Jednoczesne stosowanie kortykosteroidów miejscowych jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko zmniejszenia skuteczności terapii i zmiany profilu bezpieczeństwa. Należy monitorować stan skóry pod kątem nasilenia podrażnień i wysuszenia.
acenokumarol, Acnatac, aminoglikozydy, antagonista witaminy K, antagonizm lekowy, badanie krzepnięcia krwi, erytromycyna, fluindion, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, interakcja ogólnoustrojowa, klindamycyna, kortykosteroidy miejscowe, metronidazol, mydło lecznicze, parametry krzepnięcia, środek ściągający, synergizm lekowy, tretynoina, warfaryna, wchłanianie systemowe - Leksykon chorób i schorzeń
Chilblains to choroba znana również jako pernio lub perniosis. w języku polskim można ją określać jako „obmrożenie” lub „pernioza”, choć nie jest to t – Leczenie
Chilblains (pernio) to zapalenie drobnych naczyń skórnych wywołane ekspozycją na zimno i wilgoć, manifestujące się bolesnymi, swędzącymi, czerwonymi lub fioletowymi zmianami na palcach rąk, stóp, nosie i uszach. Zmiany te zwykle ustępują samoistnie w ciągu 1-3 tygodni po poprawie warunków termicznych. Leczenie zachowawcze obejmuje ochronę przed zimnem i wilgocią, stosowanie łagodzących płynów (kalamin, wyciąg z oczaru), nawilżanie skóry, miejscowe środki przeciwbólowe (paracetamol, ibuprofen) oraz krótkotrwałe moczenie w ciepłej wodzie. W przypadku utrzymujących się lub nasilających się objawów wskazane jest wdrożenie farmakoterapii miejscowej (kortykosteroidy, nitrogliceryna 0,2%, betametazon 0,1%, minoksydyl 5%) lub doustnej (nifedypina 20-60 mg 3x/d, pentoksyfilina 400 mg 3x/d, diltiazem, tadalafil), które poprawiają mikrokrążenie i przyspieszają gojenie. Terapie wspomagające to m.in. terapia parafinowa, opatrunki sterylne, laseroterapia niskiej mocy oraz techniki izolacyjne („kokonowanie”).
anifrolumab, blokery kanału wapniowego, chilblain lupus erythematosus, chilblains, diltiazem, fluocynolon, hydroksychlorochina, ibuprofen, klobetazol, kortykosteroidy miejscowe, lanolina, leki immunosupresyjne, minoksydyl, mykofenolan mofetylu, niacyna, nifedypina, nitrogliceryna miejscowa, oczar wirginijski, olej z siemienia lnianego, paracetamol, pentoksyfilina, perniosis, pernioza, prednizolon, przeciwciało monoklonalne, salicylan metylu, tadalafil, takrolimus, terapia laserowa, toczeń rumieniowaty, triamcynolon, witamina D, zapalenie naczyń krwionośnych, zmiany skórne - Leksykon leków
Działania niepożądane – Toctino 30 mg
Alitretynoina jest skutecznym lekiem w terapii ciężkiego przewlekłego wyprysku rąk (CHE) u pacjentów opornych na miejscowe silne kortykosteroidy, co potwierdzają randomizowane, podwójnie zaślepione badania kontrolowane placebo. Profil działań niepożądanych jest dawkozależny i obejmuje najczęściej ból głowy (30 mg: 23,9%; 10 mg: 10,8%), rumień, nudności, uderzenia gorąca oraz zmiany biochemiczne, takie jak hipertrójglicerydemia (30 mg: 35,4%; 10 mg: 17,0%), hipercholesterolemia (30 mg: 27,8%; 10 mg: 16,7%) oraz obniżone stężenia TSH (30 mg: 8,4%; 10 mg: 6,0%) i wolnej tyroksyny T4 (30 mg: 10,5%; 10 mg: 2,9%). Działania te są odwracalne i można je złagodzić przez redukcję dawki. Całkowita częstość działań niepożądanych nie przekracza częstości obserwowanej w grupie placebo, jednak wymaga to regularnego monitorowania parametrów laboratoryjnych i stanu klinicznego pacjenta.
ból głowy, ból mięśni, ból stawów, daltonizm, densytometria kostna, egzostoza, funkcja tarczycy, hipertrójglicerydemia, hormon tyreotropowy, kinaza fosfokreatynowa, kortykosteroidy miejscowe, krwotok z nosa, lipoproteiny wysokiej gęstości, łysienie, nadciśnienie wewnątrzczaszkowe, nadwrażliwość na światło, niedokrwistość, nieswoiste zapalenie jelit, nietolerancja soczewek kontaktowych, nudności, obrzęk obwodowy, podwyższone aminotransferazy, przewlekły wyprysk rąk, reakcja anafilaktyczna, rumień, suchość oczu, szumy uszne, uderzenia gorąca, wolna tyroksyna, zaćma, zapalenie naczyń, zapalenie spojówek, zapalenie warg, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa - Leksykon chorób i schorzeń
Język geograficzny – Zapobieganie i profilaktyka
Język geograficzny (benign migratory glossitis) to łagodne, samoograniczające się schorzenie o niejasnej etiologii, charakteryzujące się okresowymi zaostrzeniami i remisjami. Profilaktyka opiera się na unikaniu czynników drażniących, takich jak pokarmy pikantne, kwaśne, gorące napoje, alkohol i tytoń, które mogą nasilać objawy. Istotna jest także odpowiednia higiena jamy ustnej, obejmująca regularne szczotkowanie i nitkowanie, stosowanie delikatnych past bez drażniących dodatków oraz płukanek bezalkoholowych lub roztworu soli fizjologicznej. Dieta powinna być zbilansowana i bogata w cynk, kwas foliowy, żelazo oraz witaminy z grupy B (B6, B12), a suplementacja wskazana w przypadku niedoborów. Stres jest czynnikiem zaostrzającym, dlatego zaleca się techniki relaksacyjne, aktywność fizyczną oraz terapię poznawczo-behawioralną.
benign migratory glossitis, choroby przewodu pokarmowego, ćwiczenia oddechowe, cyklosporyna, czynniki wyzwalające, fototerapia, higiena jamy ustnej, język geograficzny, kortykosteroidy miejscowe, kortykosteroidy systemowe, leki przeciwhistaminowe, probiotyki, roztwór soli fizjologicznej, takrolimus, techniki relaksacyjne, terapia laserowa, terapia poznawczo-behawioralna, współpraca interdyscyplinarna - Leksykon substancji czynnych
2-bromo-2-nitropropano-1,3-diol – Interakcje
2-Bromo-2-nitropropano-1,3-diol (bronopol) jest aktywnym składnikiem produktu TRUE Test 36, stosowanym w testach płatkowych w stężeniu 250 µg/cm² (200 µg/płatek). Substancja ta wykazuje istotne interakcje farmakodynamiczne z lekami immunosupresyjnymi, zwłaszcza kortykosteroidami stosowanymi miejscowo i ogólnoustrojowo (≥20 mg prednizolonu/dobę), które mogą hamować rozwój reakcji alergicznych, prowadząc do fałszywie ujemnych wyników testów. Zaleca się przerwanie stosowania kortykosteroidów co najmniej 2 tygodnie przed wykonaniem testu. Ponadto, inne leki immunosupresyjne (np. cyklosporyna, takrolimus, metotreksat) mogą również osłabiać reakcję alergiczną, co wymaga konsultacji lekarskiej i rozważenia czasowego odstawienia. W produkcie TRUE Test 36 obecne są także budezonid (1,0 µg/cm², 0,81 µg/płatek) oraz 17-maślan hydrokortyzonu (20 µg/cm², 16 µg/płatek), które mogą wchodzić w interakcje z bronopolem podczas testów.
alkohol etylowy, badania interakcji, bronopol, budezonid, fałszywie ujemny wynik, interakcje z alkoholem, kortykosteroidy, kortykosteroidy miejscowe, leki immunosupresyjne, leki przeciwhistaminowe, maślan hydrokortyzonu, próby prowokacyjne, reakcja alergiczna, reakcja krzyżowa, testy alergiczne, testy prowokacyjne, testy skórne, TRUE Test - Leksykon chorób i schorzeń
Łuszczyca biała – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Łuszczyca biała (Lichen sclerosus, LS) jest przewlekłą chorobą o niskim wskaźniku remisji (około 16% u dorosłych kobiet), zróżnicowanym rokowaniem zależnym od lokalizacji zmian, wieku pacjenta oraz czasu do diagnozy. Zmiany genitalne u dorosłych kobiet mają tendencję do przewlekłego przebiegu, natomiast zmiany pozagenitalne cechują się lepszym rokowaniem. U dzieci i młodzieży często obserwuje się utrzymywanie się objawów po dojrzewaniu, z 59% pacjentek z historią JVLS nadal doświadczających symptomów po medianie 19,5 lat obserwacji. Leczenie miejscowymi kortykosteroidami o umiarkowanej mocy jest skuteczne i bezpieczne, a pełne stosowanie się do zaleceń terapeutycznych pozwala na całkowitą kontrolę objawów u 98% pacjentek, zapobiegając progresji choroby i poprawiając jakość życia.
aktywna choroba, bliznowacenie, dysfagia, kortykosteroidy miejscowe, leczenie podtrzymujące, liszaj płaski, łuszczyca biała, nawrót objawów, obrzezanie, okres dojrzewania, progresja choroby, rak in situ, rak płaskonabłonkowy, rak sromu, remisja, stan zapalny, wirus brodawczaka ludzkiego, zmiany atroficzne, zmiany pozagenitalne - Leksykon chorób i schorzeń
Rumień wielopostaciowy – Leczenie
Rumień wielopostaciowy (EM) to zapalna choroba skóry i błon śluzowych, zwykle samoograniczająca się w ciągu 2-4 tygodni. Podstawą terapii jest identyfikacja i eliminacja czynnika wywołującego, w tym przerwanie stosowania leków podejrzanych o indukcję zmian oraz leczenie infekcji. W łagodnych postaciach stosuje się miejscowe kortykosteroidy, doustne leki przeciwhistaminowe, wilgotne okłady oraz leki przeciwbólowe (np. paracetamol). Zajęcie błon śluzowych wymaga intensyfikacji leczenia miejscowego, w tym stosowania lidokainy, deksametazonu (0,5 mg/5 ml, 4x/dzień) oraz wysokopotencyjnych steroidów (fluocinonid 0,05% 2-3x/dzień). W ciężkich przypadkach (EM major) wskazana jest hospitalizacja, dożylne nawadnianie, ogólnoustrojowe kortykosteroidy (prednizon 40-60 mg/dobę z redukcją dawki przez 2-4 tygodnie) oraz opieka wielospecjalistyczna. Stosowanie systemowych kortykosteroidów pozostaje kontrowersyjne i wymaga indywidualnej oceny korzyści i ryzyka.
acyklowir, azatiopryna, choroba samoograniczająca, cyklosporyna, dapson, erythema multiforme major, famcyklowir, filtry przeciwsłoneczne, hydroksychlorochina, immunoglobuliny dożylne, immunosupresja, kortykosteroidy miejscowe, kortykosteroidy ogólnoustrojowe, leczenie przeciwwirusowe, leki antyhistaminowe, leki biologiczne, leki przeciwmalaryczne, mykofenolan mofetylu, nadkażenie bakteryjne, nawodnienie dożylne, NLPZ, oddział leczenia oparzeń, powikłania oczne, rumień wielopostaciowy, siarczan cynku, talidomid, terapia objawowa, toksyczna nekroliza naskórka, walacyklowir, witamina A, zaburzenia elektrolitowe, zajęcie narządu wzroku, zakażenie HSV, zapalenie błon śluzowych, zespół Stevensa-Johnsona, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Locoid Lipocream 1 mg/g
Locoid Lipocream zawierający 17-maślan hydrokortyzonu w stężeniu 1 mg/g jest wskazany do miejscowego leczenia zmian skórnych suchych oraz sucho-sączących. Preparat należy aplikować na zmienione chorobowo obszary skóry 1-3 razy na dobę, nakładając cienką warstwę kremu i równomiernie rozprowadzając. Po uzyskaniu poprawy klinicznej zaleca się redukcję częstości stosowania do 1 aplikacji dziennie lub 2-3 razy w tygodniu w celu podtrzymania efektu terapeutycznego. Maksymalna tygodniowa dawka nie powinna przekraczać 30-60 g, co jest uzależnione od rozległości i nasilenia zmian skórnych, a stosowanie grubych warstw kremu jest niewskazane.
aplikacja leku, cienka warstwa, działania niepożądane, działania ogólnoustrojowe, faza leczenia, faza podtrzymująca, kortykosteroidy, kortykosteroidy miejscowe, Locoid Lipocream, łuszczenie naskórka, maślan hydrokortyzonu, odpowiedź kliniczna, poprawa kliniczna, preparat terapeutyczny, zmiany skórne, zmiany sucho-sączące - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Locatop 1 mg/ml
Locatop w postaci kremu zawiera dezonid w stężeniu 1 mg/g (0,1%), będący kortykosteroidem miejscowym o umiarkowanie silnym działaniu (kod ATC: D07AB08). Dezonid wykazuje wielokierunkowy mechanizm działania obejmujący efekt przeciwzapalny, obkurczający naczynia krwionośne oraz przeciwświądowy, co przekłada się na redukcję przekrwienia, obrzęku i świądu skóry. Ponadto lek hamuje proliferację keratynocytów, co jest istotne w terapii dermatoz z nadmiernym namnażaniem się komórek naskórka. W testach naczynioskurczowych dezonid plasuje się na granicy między umiarkowanie silnym a silnym kortykosteroidem, co zapewnia korzystny profil efektywności i bezpieczeństwa w porównaniu do preparatów o bardzo silnym działaniu.
cetomakrogol, dermatoza, działanie farmakodynamiczne, działanie przeciwświądowe, działanie przeciwzapalne, grupa farmakoterapeutyczna, komórki naskórka, kortykosteroidy, kortykosteroidy miejscowe, krem medyczny, kwas sorbowy, obkurczanie naczyń krwionośnych, profil bezpieczeństwa, proliferacja komórek, stan zapalny skóry, substancja czynna, właściwości fizykochemiczne, zapalenie skóry - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Cutivate 0,5 mg/g
Produkt leczniczy Cutivate 0,5 mg/g krem zawierający mikronizowany flutykazon propionian wymaga szczególnej ostrożności przy stosowaniu u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych oraz karmiących piersią. Brak jest danych klinicznych dotyczących wpływu miejscowo stosowanych kortykosteroidów na płodność u ludzi. Dane przedkliniczne wskazują na ryzyko wad rozwojowych płodu przy stosowaniu kortykosteroidów miejscowo u ciężarnych zwierząt, co wymaga zachowania zasady minimalizacji ekspozycji: stosowanie minimalnej skutecznej dawki, ograniczenie powierzchni aplikacji, minimalna częstość i czas terapii. Szczególnie niezalecane jest stosowanie dużych dawek lub na rozległych powierzchniach skóry ze względu na ryzyko wchłaniania systemowego.
- Leksykon leków
Interakcje leku – Tormexal forte –
Produkt leczniczy Tormexal forte w postaci maści zawiera cynku tlenek (20 g/100 g), wyciąg z kłącza pięciornika (3 g/100 g), ichtamol (2 g/100 g) oraz boraks (1 g/100 g). Dotychczas nie odnotowano udokumentowanych interakcji z innymi lekami, jednak brak danych nie wyklucza ich istnienia. Ze względu na miejscowe stosowanie i ograniczoną penetrację do krążenia ogólnego, ryzyko interakcji systemowych jest niskie. Potencjalne interakcje dotyczą głównie miejscowych preparatów zawierających alkohol, kwasy (np. salicylowy, retinowy), antybiotyki, kortykosteroidy oraz srebro, gdzie mechanizmy obejmują sumowanie efektu wysuszającego, zmiany pH, tworzenie barier fizycznych lub reakcje chemiczne. Poziom istotności tych interakcji oceniono jako niski do umiarkowanego.
antybiotyki miejscowe, boraks, cynku tlenek, działanie przeciwdrobnoustrojowe, działanie przeciwgrzybicze, działanie przeciwzapalne, działanie ściągające, ichtamol, interakcja chemiczna, interakcja systemowa, kortykosteroidy miejscowe, kwas salicylowy, przesuszenie skóry, reakcja skórna, właściwości wysuszające, wyciąg z kłącza pięciornika - Leksykon substancji czynnych
Permetryna – Interakcje
Permetryna, stosowana miejscowo w preparatach takich jak Infectoscab 5% krem (50 mg/g), Permetryna Scabinol (40 mg/g), Permetryna Scabinol Forte (50 mg/g) oraz Sora Forte (10 mg/ml), charakteryzuje się niskim potencjałem interakcji farmakologicznych. W dokumentacji leków zawierających permetrynę brak jest szczegółowych danych dotyczących interakcji z innymi lekami, co wynika z jej ograniczonego wchłaniania ogólnoustrojowego. Wyjątkiem jest potencjalna interakcja z miejscowymi kortykosteroidami, gdzie immunosupresyjne działanie kortykosteroidów może zwiększać ryzyko zaostrzenia inwazji świerzbu i obniżać skuteczność leczenia. W przypadku preparatu Permetryna Scabinol Forte zaleca się rozważenie tymczasowego przerwania stosowania kortykosteroidów miejscowych podczas terapii permetryną.
alkohol etylowy, charakterystyka produktu leczniczego, działanie drażniące, immunosupresja, immunosupresja kortykosteroidowa, Infectoscab, interakcja farmakologiczna, interakcja fizykochemiczna, interakcja z alkoholem, inwazja świerzbu, kortykosteroidy miejscowe, leczenie przeciwpasożytnicze, leki immunosupresyjne, leki systemowe, permetryna, Permetryna Scabinol, Permetryna Scabinol Forte, wchłanianie permetryny, wchłanianie substancji - Leksykon leków
Działania niepożądane – Oxycort A (10 mg + 10 mg)/g
Oxycort A to maść okulistyczna zawierająca 10 mg oksytetracykliny chlorowodorku oraz 10 mg octanu hydrokortyzonu na gram preparatu. Stosowanie leku może powodować miejscowe działania niepożądane o częstości nieznanej, takie jak przemijające pieczenie, łzawienie, zaczerwienienie spojówki oraz przejściowe zaburzenia widzenia (niewyraźne i nieostre widzenie), które zwykle ustępują samoistnie. Objawy te są związane z fizykochemicznymi właściwościami maści i jej postacią farmaceutyczną. W trakcie terapii należy monitorować pacjenta pod kątem tych reakcji, zwłaszcza bezpośrednio po aplikacji preparatu.
ciśnienie wewnątrzgałkowe, działania niepożądane leków, jaskra, kortykosteroidy miejscowe, łzawienie oka, monitorowanie pacjenta, nieostre widzenie, niewyraźne widzenie, octan hydrokortyzonu, oksytetracyklina chlorowodorek, pieczenie oka, podwyższone ciśnienie wewnątrzgałkowe, preparat okulistyczny, przedawkowanie leku, przekrwienie spojówki, uszkodzenie nerwu wzrokowego, zaburzenie oka, zaćma podtorebkowa, zakażenie grzybicze oka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Difadol 0,1% 1 mg/ml
Diklofenak sodowy w postaci kropli do oczu (Difadol 0,1%, 1 mg/ml) wykazuje profil bezpieczeństwa obejmujący głównie miejscowe działania niepożądane, takie jak przemijające uczucie pieczenia o nasileniu łagodnym do umiarkowanego, które występuje często i nie wymaga przerwania terapii. Rzadziej obserwuje się świąd, zaczerwienienie spojówek oraz przejściowe niewyraźne widzenie. Długotrwałe stosowanie może prowadzić do poważniejszych powikłań rogówkowych, w tym punkcikowatego zapalenia rogówki, uszkodzenia nabłonka, a u pacjentów z czynnikami ryzyka – owrzodzenia i zmniejszenia grubości rogówki. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów po terapii kortykosteroidami miejscowymi, z infekcjami oka oraz z reumatoidalnym zapaleniem stawów.
astma oskrzelowa, Difadol, diklofenak sodowy, duszność, działanie niepożądane, infekcja oka, kortykosteroidy miejscowe, krople do oczu, niewyraźne widzenie, owrzodzenie rogówki, przekrwienie spojówek, punkcikowate zapalenie rogówki, reumatoidalne zapalenie stawów, świąd, uczucie pieczenia, uszkodzenie nabłonka rogówki, zaczerwienienie oczu, zaostrzenie astmy, zmniejszenie grubości rogówki - Leksykon chorób i schorzeń
Łuszczyca biała – Epidemiologia
Łuszczyca biała (lichen sclerosus, LS) to przewlekłe, zapalne schorzenie dermatologiczne o częstości występowania szacowanej na 1:1000 do 1:300 osób, z wyraźną przewagą u kobiet (stosunek 3:1 do 10:1). Choroba charakteryzuje się bimodalnym rozkładem wiekowym u kobiet – szczyty zachorowań przypadają na wiek przedpokwitaniowy (4-13 lat) oraz okres okołomenopauzalny (52-60 lat). Najwyższa roczna zapadalność w badaniu szwedzkim wyniosła 224,8/100 000 u kobiet w wieku 70-79 lat. LS lokalizuje się głównie w okolicach narządów płciowych i okołoodbytniczych (85-98%), a zmiany pozagenitalne są rzadkie (15-20%). U około 15,4% pacjentów stwierdza się współistnienie chorób autoimmunologicznych, zwłaszcza u kobiet (18,9%), z dominacją chorób tarczycy (15,2%). Występuje zwiększone ryzyko rozwoju raka płaskonabłonkowego w obszarach objętych LS – u kobiet ryzyko raka sromu wynosi 2-6%, a u mężczyzn raka prącia około 1%. Regularne stosowanie miejscowych kortykosteroidów może redukować to ryzyko.
badanie fizykalne, bielactwo, błona śluzowa jamy ustnej, choroba autoimmunologiczna, choroby tarczycy, cukrzyca typu 1, hiperkeratoza, kortykosteroidy miejscowe, łuszczyca biała, łuszczyca biała sromu, łysienie plackowate, narządy płciowe, niedokrwistość złośliwa, obrzezanie noworodkowe, okolica okołoodbytnicza, okres okołomenopauzalny, rak płaskonabłonkowy, rak płaskonabłonkowy sromu, rak prącia, schorzenie dermatologiczne, śródnabłonkowa neoplazja sromu, stulejka, transformacja nowotworowa, zapadalność, zmiany pozagenitalne, zwężenie - Leksykon chorób i schorzeń
Chilblains to choroba znana również jako pernio lub perniosis. w języku polskim można ją określać jako „obmrożenie” lub „pernioza”, choć nie jest to t – Diagnostyka i diagnoza
Chilblains (pernio) to zapalne zmiany skórne małych naczyń krwionośnych, pojawiające się po ekspozycji na zimne i wilgotne warunki, bez faktycznego odmrożenia. Klinicznie manifestują się jako symetryczne, czerwone lub fioletowo-sine obrzękłe grudki, najczęściej na palcach rąk, stóp, uszach i nosie, z towarzyszącym bólem i świądem. Diagnoza opiera się na wywiadzie, badaniu fizykalnym oraz wykluczeniu innych chorób tkanki łącznej i naczyń, zwłaszcza tocznia rumieniowatego chilblain (CHLE). W diagnostyce różnicowej uwzględnia się m.in. objaw Raynauda, odmrożenia, akrocyjanozę, zapalenie naczyń i krioglobulinemię. W przypadku podejrzenia postaci wtórnej zalecane są badania laboratoryjne: morfologia, ANA, czynnik reumatoidalny, przeciwciała antyfosfolipidowe, poziomy dopełniacza, krioglobuliny i zimne aglutyniny. Histopatologia wykazuje limfocytarne zapalenie naczyń, obrzęk brodawkowaty skóry właściwej oraz okołogruczołowy naciek limfocytarny.
akrocyjanoza, badanie fizykalne, badanie histopatologiczne, badanie krwi, biopsja skóry, blokery kanału wapniowego, celiakia, chilblains, choroba trzewna, czynnik reumatoidalny, ekspozycja na zimno, elektroforeza białek, hydroksychlorochina, immunofluorescencja bezpośrednia, kortykosteroidy miejscowe, krioglobulinemia, krioglobuliny, leki przeciwmalaryczne, leki rozszerzające naczynia, morfologia krwi, niedokrwienie, nitrogliceryna miejscowa, objaw Raynauda, ocena krążenia, odmrożenie, perniosis, pokrzywka z zimna, przeciwciała antyfosfolipidowe, przeciwciała przeciwjądrowe, wskaźnik masy ciała, zapalenie naczyń, zapalenie naczyń krwionośnych skóry - Leksykon chorób i schorzeń
Wysypka po kontakcie z bluszczem trującym – Diagnostyka i diagnoza
Wysypka po kontakcie z bluszczem trującym jest alergicznym kontaktowym zapaleniem skóry wywołanym przez urushiol, oleistą substancję obecna w roślinach rodzaju Toxicodendron. Objawy pojawiają się zwykle 24-72 godziny po ekspozycji u osób uprzednio uczulonych, a u osób bez wcześniejszej ekspozycji po 2-3 tygodniach. Klinicznie manifestuje się jako czerwone, swędzące grudki, linijne plamy oraz pęcherze z obrzękiem i zaczerwienieniem skóry. Diagnostyka opiera się głównie na wywiadzie i charakterystycznym obrazie klinicznym, a badania dodatkowe, takie jak biopsja czy testy płatkowe, są rzadko konieczne. Różnicowanie obejmuje łuszczycę, inne formy kontaktowego zapalenia skóry oraz półpasiec. Wskazania do konsultacji lekarskiej obejmują rozległe zmiany, zajęcie twarzy, objawy ogólnoustrojowe, podejrzenie zakażenia oraz trudności w oddychaniu.
alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, biopsja skóry, bluszcz trujący, dąb jadowity, dermatolog, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroidy doustne, kortykosteroidy miejscowe, lek przeciwhistaminowy, łuszczyca, pęcherze skórne, półpasiec, prednizon, reakcja alergiczna, sumak jadowity, telemedycyna, test płatkowy, test skórny punktowy, urushiol, zakażenie bakteryjne skóry, zmiany skórne - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Locatop 1 mg/ml
Przedkliniczne dane dotyczące dezonidu w kremie Locatop (1 mg/g) wskazują na potencjalne ogólnoustrojowe działania niepożądane, zwłaszcza związane z wpływem na oś przysadka-nadnercza. Badania toksykologiczne wykazały możliwość supresji funkcji kory nadnerczy po miejscowej aplikacji, co jest istotne klinicznie, zwłaszcza przy długotrwałym stosowaniu lub aplikacji na duże powierzchnie skóry. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów pediatrycznych, u których wyższy stosunek powierzchni ciała do masy ciała zwiększa ryzyko systemowego działania kortykosteroidów.
- Leksykon substancji czynnych
Tazaroten – Przedawkowanie
Tazaroten, stosowany miejscowo w formie żelu o stężeniach 0,05% (0,5 mg/g) oraz 0,1% (1 mg/g) w preparacie Zorac, może powodować poważne działania niepożądane przy przedawkowaniu. Nadmierne stosowanie miejscowe prowadzi do nasilonego rumienia, intensywnego złuszczania naskórka oraz dyskomfortu, w tym pieczenia, świądu i bólu w miejscu aplikacji. Objawy te są zależne od powierzchni aplikacji, stężenia preparatu oraz czasu ekspozycji, jednak nie określono progowej dawki toksycznej dla aplikacji miejscowej. W przypadku nadmiernego stosowania zaleca się przerwanie terapii oraz wdrożenie leczenia objawowego, w tym stosowanie miejscowych kortykosteroidów i emolientów w przypadku znacznego nasilenia objawów skórnych.
desquamacja naskórka, emolienty, hiperwitaminoza A, kortykosteroidy miejscowe, leczenie objawowe, objawy neurologiczne, objawy skórne, obserwacja kliniczna, pieczenie i świąd, przedawkowanie substancji, rumień, spowolnienie psychoruchowe, stosowanie miejscowe, świąd skóry, tazaroten, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zatrucie witaminą A, żel miejscowy