reakcja skórna miejscowa
Reakcja skórna miejscowa to ograniczona odpowiedź immunologiczna lub niealergiczna skóry na czynnik drażniący, lek, szczepionkę lub inny bodziec. Charakteryzuje się takimi objawami jak zaczerwienienie (rumień), obrzęk, świąd, ból, pieczenie lub wysypka, które występują bezpośrednio w miejscu kontaktu z czynnikiem wywołującym.
Reakcje te mogą mieć różne podłoże patofizjologiczne – od prostego podrażnienia mechanicznego, przez reakcje zapalne wywołane substancjami chemicznymi, po odpowiedź immunologiczną organizmu. W przypadku leków podawanych parenteralnie czy szczepionek, miejscowe reakcje skórne są często oczekiwanym efektem ubocznym, świadczącym o aktywacji układu immunologicznego.
Diagnostyka reakcji skórnych miejscowych obejmuje dokładny wywiad dotyczący ekspozycji na potencjalne alergeny, ocenę kliniczną zmian oraz w wybranych przypadkach testy skórne. Leczenie zależy od przyczyny i nasilenia objawów – od przerwania kontaktu z czynnikiem drażniącym, przez miejscowe preparaty przeciwzapalne (kortykosteroidy), leki przeciwhistaminowe, po chłodne okłady łagodzące objawy.
Istotne znaczenie kliniczne mają reakcje skórne miejscowe występujące po szczepieniach, które zazwyczaj ustępują samoistnie w ciągu kilku dni. Należy je odróżniać od reakcji alergicznych o charakterze ogólnoustrojowym, które wymagają natychmiastowej interwencji medycznej.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przeciwwskazania – Vigamox 5 mg/ml
Lek VIGAMOX, zawierający moksyfloksacynę w stężeniu 5 mg/ml (5,45 mg chlorowodorku moksyfloksacyny w 1 ml roztworu), jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną, inne chinolony (np. ciprofloksacyna, lewofloksacyna, norfloksacyna) oraz na którąkolwiek substancję pomocniczą preparatu. Każda kropla dostarcza około 190 µg moksyfloksacyny. Przeciwwskazania dotyczą wyłącznie tej postaci farmaceutycznej (krople do oczu, roztwór). Szczególną uwagę należy zwrócić na objawy sugerujące nadwrażliwość, takie jak miejscowe reakcje skórne (zaczerwienienie, świąd, obrzęk powiek) oraz objawy ogólnoustrojowe (pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy, duszność, spadek ciśnienia). Wystąpienie tych symptomów po wcześniejszym stosowaniu chinolonów stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do podania VIGAMOX.
chinolon, chlorowodorek moksyfloksacyny, ciprofloksacyna, duszność, hipotensja, krople do oczu, lewofloksacyna, moksyfloksacyna, nadwrażliwość, nadwrażliwość krzyżowa, norfloksacyna, objawy ogólnoustrojowe, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk powiek, pokrzywka, reakcja alergiczna, reakcja skórna miejscowa, substancja pomocnicza, wywiad alergologiczny - Leksykon substancji czynnych
Butylohydroksyanizol – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Butylohydroksyanizol (E 320), obecny w plastrach leczniczych Voltaren Forte 140 mg w dawce 2,90 mg na plaster, może wywoływać miejscowe reakcje skórne, takie jak kontaktowe zapalenie skóry, oraz podrażnienie oczu i błon śluzowych. Zaleca się unikanie aplikacji plastra w okolicach oczu i błon śluzowych oraz natychmiastowe przerwanie leczenia w przypadku pojawienia się wysypki, która może wskazywać na reakcję alergiczną. Pacjentów należy również ostrzec przed ekspozycją na promieniowanie słoneczne i solarium po usunięciu plastra, aby zmniejszyć ryzyko reakcji fotouczuleniowych. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, serca, wątroby, chorobą wrzodową, zapalną jelit, skazą krwotoczną oraz u osób z astmą oskrzelową lub alergią, ze względu na ryzyko skurczu oskrzeli.
astma oskrzelowa, butylohydroksyanizol, choroba wrzodowa, choroba zapalna jelit, diklofenak, działanie niepożądane, działanie ogólnoustrojowe, kontaktowe zapalenie skóry, niesteroidowy lek przeciwzapalny, NLPZ, plaster leczniczy, podrażnienie błon śluzowych, reakcja alergiczna, reakcja fotouczuleniowa, reakcja skórna miejscowa, skaza krwotoczna, skurcz oskrzeli, Voltaren Forte, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności serca, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon substancji czynnych
Jaskółcze ziele – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Jaskółcze ziele (Ficaria verna) jest substancją czynną w preparacie proktologicznym Avenoc, występującą w formie nalewki macierzystej (TM) w stężeniu 0,01 g/100 g maści. Produkt zawiera również Paeonia officinalis TM (0,01 g/100 g), Adrenalinum 3DH (0,05 g/100 g) oraz chlorowodorek amyleiny (0,50 g/100 g). Maść jest przeznaczona do stosowania doodbytniczego, co wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z uszkodzeniami błony śluzowej odbytu lub innymi schorzeniami proktologicznymi. Wskazane jest monitorowanie potencjalnych interakcji między składnikami, choć brak jest szczegółowych danych klinicznych na ten temat.
Adrenalinum, chlorowodorek amyleiny, glistnik jaskółcze ziele, jaskółcze ziele, kontaktowe zapalenie skóry, lanolina, maść doodbytnicza, nadwrażliwość na lanolinę, nalewka macierzysta, Paeonia officinalis, reakcja alergiczna, reakcja skórna miejscowa, schorzenie proktologiczne, uszkodzenie błony śluzowej odbytu, wywiad alergologiczny - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Soolantra 10 mg/g
Lek Soolantra w postaci kremu zawiera iwermektynę w stężeniu 10 mg/g i jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest potwierdzona alergia na iwermektynę. Ponadto, krem zawiera składniki pomocnicze takie jak alkohol cetylowy (35 mg/g), alkohol stearylowy (25 mg/g), metylu parahydroksybenzoesan (E218, 2 mg/g), propylu parahydroksybenzoesan (E216, 1 mg/g) oraz glikol propylenowy (20 mg/g), które mogą wywoływać miejscowe reakcje alergiczne lub podrażnienia skóry. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z historią reakcji alergicznych na parabeny, alkohole tłuszczowe lub glikol propylenowy, u których stosowanie leku może być ryzykowne.
alergen kontaktowy, alergia na parabeny, alkohol cetylowy, alkohol stearylowy, alkohol tłuszczowy, glikol propylenowy, iwermektyna, kontaktowe zapalenie skóry, krem hydrofilowy, metylu parahydroksybenzoesan, nadwrażliwość na substancję czynną, paraben, podrażnienie skóry, pokrzywka kontaktowa, propylu parahydroksybenzoesan, reakcja alergiczna, reakcja skórna miejscowa, reakcja uczuleniowa, składniki pomocnicze - Leksykon substancji czynnych
Denotywir – Wskazania do stosowania
Denotywir jest substancją czynną o działaniu przeciwwirusowym, stosowaną miejscowo w leczeniu opryszczki warg i twarzy wywołanej przez wirusa Herpes simplex (HSV). Preparat Vratizolin, zawierający 30 mg/g denotywiru w postaci kremu, jest wskazany do terapii zmian skórnych w okolicy ust i twarzy. Wczesne zastosowanie kremu, już przy pierwszych objawach prodromalnych takich jak pieczenie, swędzenie czy mrowienie, pozwala na skrócenie czasu trwania infekcji oraz złagodzenie objawów, co jest szczególnie istotne u pacjentów z nawracającymi epizodami opryszczki. Preparat charakteryzuje się odpowiednią konsystencją i specyficznym zapachem, co ułatwia aplikację na zmiany skórne.
alergia kontaktowa, alkohol cetylowy, alkohol stearylowy, denotywir, epizod opryszczki, glikol propylenowy, herpes simplex, Herpes Simplex Virus, krem do stosowania miejscowego, metylu parahydroksybenzoesan, nadwrażliwość na parahydroksybenzoesany, opryszczka warg i twarzy, podrażnienie miejscowe, podrażnienie skóry, propylu parahydroksybenzoesan, reakcja alergiczna, reakcja nadwrażliwości, reakcja skórna miejscowa, sodu laurylosiarczan, substancja przeciwwirusowa, wirus HSV, wirus opryszczki zwykłej, zakażenie skóry, zakażenie wirusowe - Leksykon substancji czynnych
Retynol – Działania niepożądane
Retynol (witamina A) w formie farmaceutycznej, głównie jako palmitynian retynolu, wykazuje dobry profil bezpieczeństwa przy stosowaniu zgodnym z zaleceniami. Preparaty dermatologiczne, takie jak Aksoderm (400 IU/g), Aksoderm Forte (1000 IU/g), Maść z witaminą A LGO (400 IU/g) oraz Dermosavit (300 j.m./g), mogą wywoływać miejscowe reakcje skórne, w tym kontaktowe zapalenie skóry oraz reakcje alergiczne, szczególnie przy długotrwałym stosowaniu lub aplikacji na uszkodzoną skórę. Preparaty doustne, takie jak Vitaminum A Hasco (2500 lub 12000 j.m.), Juvit Multi (5000 j.m./ml) oraz Vitaminum A Medana (50 000 IU/ml), nie wykazują działań niepożądanych przy zalecanych dawkach, jednak przedawkowanie może prowadzić do hiperwitaminozy A, objawiającej się m.in. zawrotami i bólami głowy, drażliwością, zajadami, wypadaniem włosów, suchością skóry, wymiotami, bólami brzucha, niedokrwistością, hiperkalcemią, obrzękami tkanki podskórnej oraz bólami kostno-stawowymi.
ból brzucha, ból głowy, ból kostno-stawowy, drażliwość, hiperkalcemia, hiperwitaminoza A, jadłowstręt, kontaktowe zapalenie skóry, niedokrwistość, objaw uczuleniowy, obrzęk tkanki podskórnej, odczyn uczuleniowy, palmitynian retynolu, podrażnienie skóry, preparat dermatologiczny, preparat do infuzji, preparat doustny, przedawkowanie leku, reakcja skórna miejscowa, retynol, suchość skóry, wymioty, wypadanie włosów, zaburzenie czynności wątroby, zaczerwienienie skóry, zajady, zawrót głowy, złuszczanie naskórka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Altażel Oceanic 10 mg/g
Lek Altażel Oceanic w postaci żelu zawiera octanowinian glinu w stężeniu 10 mg/g i może wywoływać miejscowe działania niepożądane, takie jak rumień, świąd oraz pieczenie skóry w miejscu aplikacji, które zwykle ustępują po zaprzestaniu stosowania. Długotrwałe lub nadmierne stosowanie preparatu może prowadzić do poważniejszych powikłań dermatologicznych, w tym maceracji skóry, odczynów rumieniowych, grudkowych oraz ziarninowych, co wymaga przerwania terapii i konsultacji lekarskiej. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek, u których istnieje ryzyko hiperalunimemii oraz hipofosfatemii, związanych z kumulacją jonów glinu i zaburzeniami metabolicznymi, co wymaga monitorowania stężenia glinu i ewentualnej suplementacji fosforanów.
absorpcja przezskórna, hiperaluminemia, hipofosfatemia, maceracja skóry, nadwrażliwość, nefrolog, neurotoksyczność, niewydolność nerek, octanowinian glinu, odczyn grudkowy, odczyn rumieniowy, odczyn ziarninowy, osłabienie mięśniowe, parahydroksybenzoesan etylu, parahydroksybenzoesan propylu, pieczenie skóry, powikłanie dermatologiczne, reakcja alergiczna, reakcja skórna miejscowa, rozmiękczenie naskórka, rumień, suplementacja fosforanów, świąd - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Tormentiol
Produkt leczniczy Tormentiol zawiera substancje czynne takie jak wyciąg z kłącza pięciornika (2 g/100 g), ichtamol (2 g/100 g), boraks (1 g/100 g) oraz tlenek cynku (20 g/100 g), które wymagają zachowania szczególnych środków ostrożności podczas stosowania. Przekroczenie zalecanego czasu terapii może prowadzić do kumulacji kwasu borowego, metabolitu boraksu, co niesie ryzyko toksyczności systemowej. Preparat nie powinien być stosowany u dzieci poniżej 12 roku życia ze względu na zwiększone ryzyko wchłaniania i toksyczności boru oraz potencjalny negatywny wpływ na płodność. Należy unikać aplikacji na rozległe powierzchnie skóry oraz kontaktu z oczami, a także informować pacjentów o możliwości trwałego zabrudzenia odzieży z powodu ciemnej barwy maści wynikającej z obecności ichtamolu.
boraks, działanie niepożądane, ichtamol, kontakt z oczami, kontaktowe zapalenie skóry, kumulacja kwasu borowego, kwas borowy, lanolina, nadwrażliwość na lanolinę, podrażnienie miejscowe, powierzchnia skóry, reakcja nadwrażliwości miejscowa, reakcja skórna miejscowa, tlenek cynku, toksyczność kwasu borowego, wchłanianie kwasu borowego, wchłanianie systemowe, wpływ na płodność, wyciąg z kłącza pięciornika, zatrucie - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Posterisan H
Maść Posterisan H zawiera 166,7 mg/g zawiesiny kultury bakteryjnej Escherichia coli zabitej fenolem (3,3 mg) oraz 2,5 mg/g hydrokortyzonu, a także miękką wazelinę żółtą i lanolinę. Ze względu na obecność wazeliny, istnieje ryzyko obniżenia wytrzymałości prezerwatyw na rozciąganie, co może wpływać na skuteczność antykoncepcji i ochrony przed infekcjami. W przypadku współistniejących zakażeń grzybiczych konieczne jest równoległe stosowanie miejscowych leków przeciwgrzybiczych. Ponadto, lanolina może wywoływać kontaktowe zapalenie skóry, dlatego u pacjentów z alergiami lub skłonnością do reakcji nadwrażliwości zaleca się monitorowanie pod kątem objawów skórnych, zwłaszcza na początku terapii.
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Imikeraderm
Imikeraderm (imikwimod 50 mg/g) wymaga ścisłego przestrzegania zasad bezpieczeństwa ze względu na ryzyko miejscowych i ogólnoustrojowych działań niepożądanych. Preparat nie powinien mieć kontaktu z oczami, wargami i nozdrzami oraz nie może być stosowany na uszkodzoną skórę, aby uniknąć zwiększonego wchłaniania ogólnoustrojowego. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z chorobami autoimmunologicznymi, po przeszczepach narządów oraz u osób ze zmniejszoną rezerwą układu krwiotwórczego. Nie zaleca się stosowania opatrunków okluzyjnych, które mogą zwiększać penetrację imikwimodu. Miejscowe reakcje zapalne, takie jak rumień, wysięk czy nadżerki, mogą wystąpić po kilkukrotnym zastosowaniu, często towarzyszą im objawy grypopodobne (gorączka, nudności, bóle mięśni). W przypadku nasilonych objawów wskazane jest czasowe przerwanie terapii. Maksymalny czas leczenia to 4 tygodnie, a ocenę skuteczności należy przeprowadzić po 4-8 tygodniach od zakończenia terapii.
alkohol benzylowy, alkohol cetylowy, alkohol stearylowy, badanie histopatologiczne, błony śluzowe, butylohydroksytoluen, choroba autoimmunologiczna, choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi, czerwień wargowa, hiperkeratoza, imikwimod, kontaktowe zapalenie skóry, objawy grypopodobne, odpowiedź immunologiczna miejscowa, odrzucenie przeszczepu, opatrunek okluzyjny, parahydroksybenzoesan, przeszczepienie narządu, reakcja alergiczna, reakcja skórna miejscowa, reakcja zapalna miejscowa, róg skórny, rogowacenie słoneczne, upośledzenie odporności, uszkodzenie skóry, wchłanianie ogólnoustrojowe, zapalenie skóry - Leksykon substancji czynnych
Olejek eteryczny rozmarynowy – Dawkowanie i sposób podawania
Olejek eteryczny rozmarynowy (Rosmarinus officinalis L., aetheroleum) stosowany jest miejscowo w postaci kremu Rowiren, zawierającego 100 mg olejku na 1 g kremu. Preparat ma postać białego, połyskującego kremu o charakterystycznym zapachu i jest przeznaczony wyłącznie do stosowania na skórę. Dawkowanie u dorosłych i osób w podeszłym wieku wynosi 2-3 razy na dobę, z jednorazowym zastosowaniem 3-6 cm kremu, dostosowanym do wielkości leczonej powierzchni. Stosowanie u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat jest niewskazane. Maksymalny czas stosowania bez konsultacji lekarskiej to 4 tygodnie, po którym w przypadku braku poprawy lub pogorszenia stanu klinicznego konieczna jest konsultacja lekarska.
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Nizoral
Podczas stosowania kremu Nizoral zawierającego 20 mg/g ketokonazolu należy unikać kontaktu preparatu z oczami ze względu na ryzyko podrażnienia błony śluzowej i spojówek. Szczególną ostrożność zaleca się u pacjentów wcześniej leczonych miejscowo kortykosteroidami z powodu łojotokowego zapalenia skóry – w takich przypadkach konieczne jest stopniowe odstawianie kortykosteroidów przez około 2 tygodnie, aby zapobiec zaostrzeniu objawów choroby podstawowej. Przed rozpoczęciem terapii należy przeprowadzić dokładny wywiad w kierunku nadwrażliwości na ketokonazol oraz składniki pomocnicze kremu.
alergia kontaktowa, alkohol cetylowy, alkohol stearylowy, atopowe zapalenie skóry, glikol propylenowy, ketokonazol, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroidy miejscowe, leczenie przeciwgrzybicze, łojotokowe zapalenie skóry, nadwrażliwość na ketokonazol, podrażnienie błony śluzowej, preparat przeciwgrzybiczy, reakcja alergiczna, reakcja skórna miejscowa, rumień - Leksykon leków
Przedawkowanie – Oviderm 250 mg/g
Produkt leczniczy Oviderm w postaci kremu zawiera glikol propylenowy w stężeniu 250 mg/g jako substancję czynną. Charakterystyka Produktu Leczniczego nie definiuje kryteriów przedawkowania dla tego preparatu stosowanego miejscowo, co wskazuje na minimalne ryzyko toksyczności przy prawidłowym stosowaniu. Brak jest również określonych objawów czy dawek toksycznych związanych z nadmiernym użyciem kremu. Produkt zawiera także alkohol cetostearylowy (50 mg/g) jako substancję pomocniczą, który może wywoływać miejscowe reakcje skórne, zwłaszcza u pacjentów z nadwrażliwością.
- Leksykon substancji czynnych
Oczar wirginijski – Przeciwwskazania stosowania
Oczar wirginijski (Hamamelis virginiana) jest składnikiem aktywnym w różnych postaciach farmaceutycznych, takich jak czopki, maści i żele, stosowanych w terapii miejscowej. Podstawowym przeciwwskazaniem do jego stosowania jest potwierdzona nadwrażliwość na tę substancję, co wiąże się z ryzykiem reakcji alergicznych układu immunologicznego. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z alergią na rośliny z rodziny astrowatych (Asteraceae), gdyż może wystąpić reakcja krzyżowa, zwłaszcza przy preparatach złożonych zawierających dodatkowo arnikę, rumianek czy krwawnik pospolity. Ponadto, przeciwwskazania mogą wynikać z obecności substancji pomocniczych, np. alkoholu cetostearylowego, który u wrażliwych pacjentów może wywołać miejscowe reakcje skórne.
achillea millefolium, aconitum napellus, Aesculus hippocastanum, alergia krzyżowa, alkohol cetostearylowy, arnica montana, atropa bella-donna, Avenoc, bellis perennis, calendula officinalis, chamomilla recutita, droga podania, echinacea purpurea, Hamamelis virginiana, hepar sulfuris, historia alergii, Hypericum perforatum, mercurius solubilis, nadwrażliwość na substancje, objawy alergiczne, oczar wirginijski, Paeonia officinalis, postać farmaceutyczna, preparat wieloskładnikowy, Ratanhia, reakcja alergiczna, reakcja nadwrażliwości, reakcja niepożądana, reakcja skórna miejscowa, rośliny astrowate, symphytum officinale, Traumeel S, układ immunologiczny, wywiad alergologiczny - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Recreol 50 mg/g
Lek Recreol w postaci kremu zawiera 50 mg deksopantenolu na 1 g preparatu i jest przeznaczony do miejscowego stosowania na zmienioną chorobowo skórę. Standardowe dawkowanie polega na aplikacji cienkiej warstwy kremu raz lub kilka razy na dobę, w zależności od nasilenia zmian i rodzaju schorzenia, z możliwością indywidualnej modyfikacji przez lekarza. Terapia powinna trwać zgodnie z przebiegiem choroby, a pacjent musi być poinformowany o konieczności konsultacji lekarskiej, jeśli po 14 dniach stosowania nie nastąpi poprawa lub dojdzie do pogorszenia stanu klinicznego. W trakcie wywiadu należy również zwrócić uwagę na obecność substancji pomocniczych, takich jak glikol propylenowy, lanolina, alkohol cetylowy i stearylowy, które mogą wywołać reakcje alergiczne u osób wrażliwych.
alkohol cetylowy, alkohol stearylowy, deksopantenol, działanie miejscowe deksopantenolu, glikol propylenowy, krem leczniczy, lanolina, nasilenie zmian chorobowych, pacjent w podeszłym wieku, reakcja skórna miejscowa, stosowanie miejscowe, substancja pomocnicza, wywiad medyczny, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zmiana chorobowa skóry - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Vratizolin 30 mg/g
Produkt leczniczy Vratizolin, zawierający 30 mg/g denotywiru w formie kremu, nie jest zalecany do stosowania u kobiet w ciąży ze względu na brak wystarczających danych klinicznych potwierdzających bezpieczeństwo terapii oraz potencjalny wpływ na przebieg ciąży. W przypadku konieczności leczenia przeciwwirusowego w okresie ciąży, należy rozważyć alternatywne leki o lepiej udokumentowanym profilu bezpieczeństwa. Podobnie, stosowanie Vratizolinu w okresie laktacji nie jest rekomendowane, gdyż brak jest badań dotyczących przenikania denotywiru do mleka kobiecego. W takich sytuacjach lekarz powinien rozważyć tymczasowe przerwanie karmienia piersią lub zastosowanie innych preparatów przeciwwirusowych, uwzględniając indywidualny bilans korzyści i ryzyka dla matki i dziecka.
alkohol cetylowy, alkohol stearylowy, denotywir, działanie drażniące, działanie niepożądane, glikol propylenowy, karmienie piersią, laktacja, leczenie przeciwwirusowe, metylu parahydroksybenzoesan, okres rozrodczy, podrażnienie skóry, profil bezpieczeństwa, propylu parahydroksybenzoesan, przenikanie substancji czynnej, reakcja alergiczna, reakcja skórna miejscowa, sodu laurylosiarczan, terapia przeciwwirusowa, Vratizolin - Leksykon leków
Interakcje leku – Terbilum 10 mg/g
Produkt leczniczy Terbilum, zawierający 10 mg/g terbinafiny chlorowodorku w postaci kremu, nie posiada oficjalnych badań dotyczących interakcji z innymi lekami. Ze względu na miejscowe stosowanie i ograniczone wchłanianie systemowe substancji czynnej, ryzyko istotnych klinicznie interakcji jest minimalne. Niemniej jednak, jednoczesne stosowanie Terbilum z innymi preparatami miejscowymi na tę samą powierzchnię skóry może prowadzić do zmiany wchłaniania, nasilenia działania drażniącego lub osłabienia skuteczności terapeutycznej. Szczególną ostrożność należy zachować przy łączeniu z innymi lekami przeciwgrzybiczymi (ryzyko sumowania lub osłabienia działania, poziom istotności niski), kortykosteroidami miejscowymi (możliwe osłabienie działania, poziom umiarkowany) oraz środkami keratolitycznymi (potencjalne zwiększenie penetracji terbinafiny, poziom niskiego do umiarkowanego ryzyka).
absorpcja systemowa, alkohol benzylowy, alkohol cetylowy, alkohol stearylowy, działanie niepożądane, działanie przeciwgrzybicze, interakcja lekowa, kortykosteroid miejscowy, lek przeciwgrzybiczny, podrażnienie skóry, preparat odkażający, reakcja miejscowa, reakcja skórna miejscowa, środek keratolityczny, terbinafina, terbinafina chlorowodorek, wchłanianie ogólnoustrojowe - Leksykon leków
Przeciwwskazania – ALLERTEC FOXILL 1 mg/g
Żel ALLERTEC FOXILL zawiera dimetyndenu maleinian w stężeniu 1 mg/g i jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze, takie jak benzalkoniowy chlorek (0,05 mg/g) oraz glikol propylenowy (150 mg/g), które mogą wywoływać reakcje alergiczne lub miejscowe podrażnienia skóry. Szczególną ostrożność należy zachować u osób z historią reakcji nadwrażliwości na te składniki, co wymaga rozważenia alternatywnych preparatów przeciwhistaminowych o innym składzie.
chlorek benzalkoniowy, dimetyndenu maleinian, glikol propylenowy, interwencja chirurgiczna, lek przeciwhistaminowy, martwica skóry, nadwrażliwość, objawy alergiczne, oparzenie drugiego stopnia, oparzenie trzeciego stopnia, opatrunek hydrokoloidowy, pęcherz surowiczy, podrażnienie skóry, reakcja alergiczna, reakcja skórna miejscowa, rumień - Leksykon leków
Przedawkowanie – Aksoderm Forte 1000 j.m./g
Produkt leczniczy Aksoderm Forte, zawierający 1000 IU/g retynolu palmitynianu, jest stosowany miejscowo w formie maści o jasnożółtej barwie i słabym zapachu lanoliny. Dotychczas nie odnotowano specyficznych objawów przedawkowania tego preparatu. W przypadku zastosowania większej ilości niż zalecana, rekomendowane jest mechaniczne usunięcie nadmiaru maści z powierzchni skóry. Substancja pomocnicza – lanolina bezwodna – może wywoływać miejscowe reakcje skórne, a długotrwałe stosowanie na rozległych powierzchniach skóry może teoretycznie prowadzić do miejscowych działań niepożądanych. Nie ma danych dotyczących przypadkowego spożycia, dlatego w takich sytuacjach zaleca się postępowanie objawowe i kontakt z ośrodkiem toksykologicznym.
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Rowiren
Produkt leczniczy Rowiren krem zawiera olejek eteryczny rozmarynowy w stężeniu 100 mg/g i wymaga zachowania szczególnych środków ostrożności podczas stosowania. Należy bezwzględnie przerwać aplikację w przypadku wystąpienia objawów nietolerancji skórnej, takich jak zaczerwienienie, podrażnienie czy suchość skóry, aby uniknąć nasilenia reakcji zapalnych. Pacjent powinien być poinformowany o konieczności natychmiastowej konsultacji lekarskiej w przypadku pojawienia się objawów sugerujących poważniejsze stany chorobowe, takich jak ból stawów z obrzękiem i gorączką, zapalenie skóry, stwardnienie podskórne, owrzodzenia skóry oraz objawy naczyniowe, w tym nagłe obrzmienie kończyn dolnych, objawy niewydolności serca lub nerek oraz ostry ból nóg w spoczynku. Stosowanie u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat nie jest zalecane z powodu braku danych klinicznych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności.
ból stawów, kontaktowe zapalenie skóry, niedokrwienie kończyny, nietolerancja skórna, niewydolność nerek, niewydolność serca, obrzęk, obrzęk stawów, olejek rozmarynowy, owrzodzenie skóry, pieczenie skóry, podrażnienie skóry, reakcja nadwrażliwości, reakcja skórna miejscowa, rumień, stan zapalny, stwardnienie podskórne, zakrzepica żył głębokich, zapalenie skóry, zapalenie spojówek - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Imikeraderm 50 mg/g
Lek Imikeraderm w postaci kremu zawiera imikwimod w stężeniu 50 mg/g (5%) i posiada istotne przeciwwskazania, które należy uwzględnić podczas kwalifikacji pacjenta do terapii. Głównym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na imikwimod oraz na substancje pomocnicze zawarte w kremie, takie jak metylu parahydroksybenzoesan (2,0 mg/g), propylu parahydroksybenzoesan (0,2 mg/g), alkohol cetylowy (22,0 mg/g), alkohol stearylowy (31,0 mg/g), alkohol benzylowy (20,0 mg/g, co odpowiada 5 mg na saszetkę) oraz butylohydroksytoluen (0,0015 mg/g). Substancje te mogą wywoływać reakcje alergiczne, w tym reakcje nadwrażliwości typu późnego oraz miejscowe podrażnienia skóry i błon śluzowych.
alergen kontaktowy, alkohol benzylowy, alkohol cetylowy, alkohol stearylowy, alkohol tłuszczowy, butylohydroksytoluen, Imikeraderm, imikwimod, kontaktowe zapalenie skóry, metylu parahydroksybenzoesan, nadwrażliwość, nadwrażliwość typu późnego, paraben, podrażnienie miejscowe, propylu parahydroksybenzoesan, przeciwwskazanie, reakcja alergiczna, reakcja skórna miejscowa, substancja czynna, substancja pomocnicza, wywiad alergologiczny - Leksykon substancji czynnych
Imikwimod – Wskazania do stosowania
Imikwimod, dostępny w postaci kremu Imikeraderm o stężeniu 5% (50 mg/g), jest lekiem immunomodulującym stosowanym miejscowo w leczeniu rogowacenia słonecznego (actinic keratoses – AKs) zlokalizowanego na twarzy lub owłosionej skórze głowy. Wskazaniem do terapii są zmiany bez cech przerostu i hiperkeratozy, o typowym przebiegu klinicznym. Leczenie imikwimodem jest zalecane u pacjentów z prawidłowo funkcjonującym układem odpornościowym, u których krioterapia jest mniej skuteczna, przeciwwskazana lub technicznie niemożliwa do zastosowania. Preparat pakowany jest w saszetki zawierające 12,5 mg imikwimodu w 250 mg kremu, a jego skład obejmuje substancje pomocnicze takie jak metylu i propylu parahydroksybenzoesan (odpowiednio 2,0 mg/g i 0,2 mg/g), alkohole cetylowy (22,0 mg/g), stearylowy (31,0 mg/g), benzylowy (20,0 mg/g) oraz butylohydroksytoluen (0,0015 mg/g), które mogą wywoływać reakcje alergiczne lub miejscowe podrażnienia skóry.
alkohol benzylowy, alkohol cetylowy, alkohol stearylowy, butylohydroksytoluen, hiperkeratoza, Imikeraderm, imikwimod, krioterapia, lek immunomodulujący, mechanizm działania, parahydroksybenzoesan metylu, parahydroksybenzoesan propylu, rak kolczystokomórkowy skóry, reakcja alergiczna, reakcja skórna miejscowa, reakcja zapalna, rogowacenie słoneczne, stan przedrakowy, układ immunologiczny, układ odpornościowy - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Neo-Tormentil
Neo-Tormentil to maść zawierająca tlenek cynku (20 g/100 g), ichtamol (2 g/100 g), boraks (1 g/100 g), nalewkę z kłącza pięciornika (8 g/100 g) oraz lanolinę (34,5 g/100 g). Produkt nie powinien być stosowany na rozległe rany i skaleczenia ze względu na ryzyko przenikania składników do głębszych warstw skóry i krwiobiegu, co może prowadzić do działań niepożądanych. Szczególną uwagę należy zwrócić na obecność lanoliny, która może wywoływać kontaktowe zapalenie skóry, zwłaszcza u pacjentów z historią alergii na produkty zawierające lanolinę. Długotrwałe stosowanie tlenku cynku może powodować wysuszenie skóry, a ichtamol i boraks mogą wywoływać miejscowe podrażnienia, szczególnie na uszkodzonej skórze. Nalewka z pięciornika niesie ryzyko reakcji alergicznych u osób uczulonych na rośliny z rodziny różowatych.
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Maść ochronna z witaminą A 800 j.m./g
Maść ochronna z witaminą A o stężeniu 800 j.m./g (retynol palmitynian) wykazuje wysoki profil bezpieczeństwa przy stosowaniu miejscowym zgodnie z zaleceniami. Preparat jest dobrze tolerowany, a zgłaszane działania niepożądane są bardzo rzadkie i ograniczają się głównie do miejscowych reakcji skórnych lub alergicznych, zwłaszcza u osób z nadwrażliwością na składniki pomocnicze, takie jak alkohol cetylowy (0,02 g/g maści). Dotychczasowe dane nie wskazują na występowanie poważnych działań niepożądanych związanych z miejscowym stosowaniem tej maści, a znane reakcje niepożądane witaminy A dotyczą wyłącznie podawania doustnego lub parenteralnego.
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Clotrimazolum Promedo 10 mg/g
Produkt leczniczy Clotrimazolum Promedo w postaci kremu 10 mg/g wykazuje działania niepożądane głównie w obrębie układu immunologicznego oraz skóry i tkanki podskórnej. W grupie zaburzeń układu immunologicznego odnotowano reakcje alergiczne o nieznanej częstości, takie jak ogólnoustrojowe reakcje nadwrażliwości, świąd oraz wysypka, które mogą mieć różne nasilenie i wymagają monitorowania klinicznego. W zakresie skóry i tkanki podskórnej rzadko obserwuje się miejscowe reakcje niepożądane, w tym zaczerwienienie, pieczenie, podrażnienie oraz uczucie bólu w miejscu aplikacji kremu. Objawy te zwykle ustępują po zaprzestaniu stosowania preparatu.
alkohol benzylowy, alkohol cetostearylowy, ból, Clotrimazolum Promedo, działania niepożądane, klotrymazol, lek przeciwgrzybiczy, nadwrażliwość, pieczenie skóry, podrażnienie skóry, reakcja alergiczna ogólnoustrojowa, reakcja nadwrażliwości, reakcja skórna miejscowa, substancje pomocnicze, świąd, wysypka, zaczerwienienie skóry, zmiany skórne - Leksykon leków
Przedawkowanie – Travogen 10 mg/g
Travogen (krem 10 mg/g zawierający azotan izokonazolu) wykazuje wysoki profil bezpieczeństwa w kontekście przedawkowania, co potwierdzają badania toksykologiczne. Nie stwierdzono istotnego ryzyka ostrego zatrucia ani specyficznych objawów toksycznych, nawet przy aplikacji na rozległe powierzchnie skóry w warunkach zwiększonej absorpcji czy przypadkowym doustnym spożyciu. Brak określonej dawki toksycznej oraz nieobecność objawów ogólnoustrojowych podkreślają niskie ryzyko poważnych następstw klinicznych w takich sytuacjach.
- Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Myconafine 1% 10 mg/g (1%)
Myconafine 1% to krem zawierający chlorowodorek terbinafiny w stężeniu 10 mg/g, stosowany miejscowo w leczeniu zakażeń grzybiczych skóry. Zgodnie z danymi klinicznymi, preparat ten nie wywiera istotnego klinicznie wpływu na funkcje psychomotoryczne, takie jak świadomość, koncentracja, koordynacja ruchowa czy czas reakcji. W związku z tym stosowanie Myconafine 1% nie zaburza zdolności prowadzenia pojazdów mechanicznych ani obsługi maszyn, co jest istotne z punktu widzenia bezpieczeństwa pacjenta podczas terapii. Substancje pomocnicze, takie jak alkohol cetylowy i stearylowy, mogą powodować miejscowe reakcje skórne, jednak nie wpływają na ośrodkowy układ nerwowy w sposób zaburzający funkcje poznawcze i motoryczne.
alkohol cetylowy, alkohol stearylowy, aplikacja miejscowa, chlorowodorek terbinafiny, edukacja pacjenta, farmakoterapia, funkcja poznawcza, funkcja psychomotoryczna, krem przeciwgrzybiczy, Myconafine, ośrodkowy układ nerwowy, praktyka medyczna, reakcja skórna miejscowa, substancja czynna, terapia przeciwgrzybicza, terbinafina, zakażenie grzybicze skóry - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Avenoc –
Maść Avenoc jest lekiem wspomagającym w terapii hemoroidów, przeznaczonym do łagodzenia bólu, pieczenia oraz świądu w okolicy odbytu. Preparat zawiera substancje czynne o działaniu przeciwbólowym, przeciwzapalnym i obkurczającym naczynia krwionośne, w tym wyciąg z Ficaria verna (0,01 g/100 g), Paeonia officinalis (0,01 g/100 g), Adrenalinum 3DH (0,05 g/100 g) oraz chlorowodorek amyleiny (0,50 g/100 g) o działaniu miejscowo znieczulającym. Maść zapewnia bezpośredni kontakt składników aktywnych z tkanką zmienioną chorobowo, tworzy ochronną warstwę oraz umożliwia stopniowe uwalnianie substancji leczniczych, co przekłada się na przedłużone działanie terapeutyczne.
Adrenalinum, ból odbytu, chlorowodorek amyleiny, choroba hemoroidalna, działanie przeciwbólowe, działanie przeciwzapalne, działanie synergistyczne, Ficaria verna, hemoroidy, obkurczanie naczyń krwionośnych, ostry epizod, Paeonia officinalis, pieczenie odbytu, profilaktyka zaostrzeń, przewlekłe dolegliwości, reakcja skórna miejscowa, świąd odbytu, tkanka chorobowo zmieniona, znieczulenie miejscowe, żylaki odbytu - Leksykon leków
Interakcje leku – Undofen Max 10 mg/g
Chlorowodorek terbinafiny w kremie Undofen Max o stężeniu 10 mg/g wykazuje minimalną absorpcję ogólnoustrojową przy miejscowej aplikacji, co znacząco ogranicza ryzyko interakcji farmakologicznych z innymi lekami, zarówno miejscowymi, jak i ogólnoustrojowymi. W dokumentacji produktu nie odnotowano specyficznych interakcji z alkoholem etylowym spożywanym doustnie, co jest zgodne z niskim poziomem systemowej ekspozycji na substancję czynną. Substancje pomocnicze, takie jak alkohol benzylowy (10 mg/g) i alkohol cetostearylowy (115 mg/g), mogą wywoływać miejscowe reakcje skórne, jednak nie wpływają na interakcje z alkoholem etylowym ani innymi lekami.
absorpcja ogólnoustrojowa, alkohol benzylowy, alkohol cetostearylowy, aplikacja miejscowa, chlorowodorek terbinafiny, interakcja lekowa, interakcja z alkoholem etylowym, penetracja substancji czynnej, podanie miejscowe, preparat dermatologiczny, reakcja niepożądana, reakcja skórna miejscowa, substancja pomocnicza, terbinafina w kremie, Undofen Max - Leksykon leków
Interakcje leku – Posterisan 166,7 mg
Posterisan 166,7 mg maść zawiera jako substancję czynną 166,7 mg standaryzowanej zawiesiny zabitych bakterii Escherichia coli (330 milionów komórek) konserwowanych 3,3 mg płynnego fenolu na gram produktu. Preparat wykazuje działanie miejscowe, a jego absorpcja do krwiobiegu jest minimalna, co eliminuje ryzyko interakcji farmakokinetycznych i farmakodynamicznych z innymi lekami. W dokumentacji produktu nie odnotowano żadnych interakcji z innymi produktami leczniczymi ani z alkoholem etylowym, co potwierdza korzystny profil bezpieczeństwa, szczególnie u pacjentów stosujących wielolekowość. Miejscowe stosowanie maści w okolicy odbytu ogranicza systemowe działanie substancji czynnej, co jest istotne przy planowaniu terapii u pacjentów z chorobami współistniejącymi.
- Leksykon substancji czynnych
Kwas azelainowy – Działania niepożądane
Kwas azelainowy stosowany miejscowo w postaci żelu (150 mg/g) lub kremu (200 mg/g) wykazuje profil działań niepożądanych głównie ograniczonych do miejsca aplikacji. Najczęściej obserwuje się pieczenie, świąd oraz rumień (≥1/10), które mają charakter przejściowy i zwykle ustępują podczas kontynuacji terapii. Często występują także ból, łuszczenie, suchość, odbarwienia i podrażnienia skóry (≥1/100 do <1/10). Rzadziej notuje się parestezje, zapalenie skóry, obrzęk czy pęcherze (≥1/10 000 do <1/1000). Poza miejscowymi reakcjami, mogą pojawić się zmiany w obrębie skóry i tkanki podskórnej, takie jak zapalenie łojotokowe, zaostrzenie trądziku, odbarwienia, a także reakcje nadwrażliwości (obrzęk naczynioruchowy, kontaktowe zapalenie skóry) oraz pogorszenie objawów astmy, co wymaga szczególnej uwagi u pacjentów z chorobami układu oddechowego. Profil bezpieczeństwa u młodzieży (12-18 lat) jest zbliżony do dorosłych.
adrenalina, egzema, hipopigmentacja skóry, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroid, kwas azelainowy, lek przeciwhistaminowy, łojotokowe zapalenie skóry, łuszczenie skóry, nadwrażliwość na leki, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk oka, obrzęk twarzy, owrzodzenie skóry, parestezja, pokrzywka, reakcja nadwrażliwości, reakcja skórna miejscowa, reakcje skórne, Skinoren, suchość skóry, trądzik, zaostrzenie astmy, zapalenie skóry, zapalenie warg - Leksykon leków
Przedawkowanie – Ciclopirox Ziaja 10 mg/g
Ciclopirox Ziaja to krem o stężeniu 10 mg/g cyklopiroksu z olaminą, stosowany miejscowo w leczeniu grzybic skóry. Ze względu na farmakokinetykę i farmakodynamikę leku, nie odnotowano przypadków przedawkowania ani ogólnoustrojowych działań niepożądanych, nawet przy aplikacji na rozległe powierzchnie skóry lub częstym stosowaniu. Substancje pomocnicze zawarte w kremie, takie jak alkohol cetylowy (57,5 mg/g), alkohol stearylowy (57,5 mg/g) oraz alkohol benzylowy (4 mg/g), mogą teoretycznie wywołać miejscowe reakcje skórne przy bardzo dużych dawkach, jednak brak jest potwierdzonych danych klinicznych w tym zakresie.
alkohol benzylowy, alkohol cetylowy, alkohol stearylowy, charakterystyka produktu leczniczego, ciclopirox olaminum, cyklopiroks z olaminą, działanie niepożądane miejscowe, działanie niepożądane ogólnoustrojowe, krążenie ogólne, przedawkowanie cyklopiroksu, reakcja skórna miejscowa, wchłanianie substancji czynnej, właściwości farmakodynamiczne, właściwości farmakokinetyczne, zakażenie grzybicze skóry - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Dermosavit
Preparat Dermosavit zawiera 300 j.m. retynolu palmitynianu w 1 g maści i jest przeznaczony wyłącznie do stosowania miejscowego na skórę. Należy unikać aplikacji na rany oraz błony śluzowe ze względu na ryzyko podrażnień i utrudnionego gojenia. Szczególną ostrożność zaleca się przy stosowaniu w okolicach twarzy, z wyraźnym wskazaniem unikania kontaktu z oczami; w przypadku przypadkowego dostania się preparatu do oczu, konieczne jest natychmiastowe przepłukanie ich dużą ilością wody. Preparat zawiera lanolinę, która może wywoływać miejscowe reakcje alergiczne, takie jak kontaktowe zapalenie skóry, zwłaszcza u pacjentów z nadwrażliwością na ten składnik.
- Leksykon leków
Skład i postać leku – Travogen 10 mg/g
Travogen to krem o stężeniu 10 mg/g (1% w/w) izokonazolu azotanu, stosowany miejscowo w leczeniu infekcji grzybiczych skóry. Preparat zawiera substancje pomocnicze takie jak polisorbat 60, sorbitanu stearynian, alkohol cetostearylowy, parafina ciekła, wazelina biała oraz wodę oczyszczoną. Szczególną uwagę należy zwrócić na obecność alkoholu cetostearylowego, który może wywoływać miejscowe reakcje skórne. Krem ma biały do lekko żółtawego, nieprzezroczysty wygląd i jest dostępny w tubach aluminiowych o pojemności 20 g lub 50 g, zabezpieczonych membraną i zakrętką z HDPE.
alkohol cetostearylowy, emulgator, HDPE, izokonazolu azotan, krem, niezgodność farmaceutyczna, parafina ciekła, polietylen wysokiej gęstości, polisorbat, produkt leczniczy, reakcja skórna miejscowa, rozpuszczalnik, sorbitanu stearynian, substancja aktywna, substancja pomocnicza, substancja powierzchniowo czynna, tuba aluminiowa, wazelina biała, żywica epoksydowa - Leksykon substancji czynnych
Stokrotka pospolita – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Bellis perennis, składnik preparatu leczniczego Traumeel S dostępnego w formie maści i żelu, wymaga zachowania szczególnych środków ostrożności podczas stosowania. Maść zawiera alkohol cetostearylowy, który może indukować miejscowe reakcje skórne, takie jak kontaktowe zapalenie skóry, zwłaszcza u pacjentów z wrażliwą skórą lub skłonnością do alergii. Zaleca się ograniczenie aplikacji do niewielkich powierzchni skóry, aby zminimalizować ryzyko nadmiernej absorpcji i działań niepożądanych. Wskazane jest poinformowanie pacjenta o możliwości wystąpienia objawów niepożądanych, takich jak zaczerwienienie, świąd czy podrażnienie, oraz konieczności przerwania stosowania w przypadku ich pojawienia się. Preparat zawiera 14 składników aktywnych, w tym rośliny z rodziny Asteraceae, co wymaga ostrożności u pacjentów z alergiami na tę rodzinę roślin oraz uwzględnienia potencjalnych reakcji krzyżowych.
achillea millefolium, aconitum napellus, alkohol cetostearylowy, arnica montana, astrowate, atropa bella-donna, bellis perennis, calendula officinalis, chamomilla recutita, Echinacea, Hamamelis virginiana, hepar sulfuris, Hypericum perforatum, kontaktowe zapalenie skóry, mercurius solubilis, nadwrażliwość, reakcja alergiczna, reakcja krzyżowa, reakcja skórna miejscowa, stokrotka pospolita, symphytum officinale, Traumeel S - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Maść z witaminą A LGO 400 IU/g
Maść z witaminą A LGO zawiera 400 j.m. (IU) retynolu palmitynianu na gram i jest przeciwwskazana u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub na którąkolwiek substancję pomocniczą, w szczególności lanolinę, która może wywoływać kontaktowe zapalenie skóry. Objawy nadwrażliwości obejmują miejscowe reakcje skórne takie jak zaczerwienienie, świąd, pieczenie oraz obrzęk w miejscu aplikacji. Przed zastosowaniem preparatu konieczne jest szczegółowe zebranie wywiadu alergologicznego, uwzględniającego reakcje na lanolinę oraz inne składniki formulacji, aby uniknąć ryzyka wystąpienia działań niepożądanych.
alternatywne metody leczenia, dokumentacja medyczna pacjenta, kontaktowe zapalenie skóry, lanolina, maść z witaminą A, nadwrażliwość na substancję czynną, objawy skórne, obrzęk miejscowy, pieczenie skóry, preparat dermatologiczny, reakcja nadwrażliwości, reakcja skórna miejscowa, retynol palmitynian, substancja pomocnicza, świąd, witamina A, wywiad alergologiczny, zaczerwienienie skóry