rak kolczystokomórkowy skóry
Rak kolczystokomórkowy skóry (squamous cell carcinoma, SCC) to drugi pod względem częstości występowania nowotwór złośliwy skóry, wywodzący się z keratynocytów naskórka. Stanowi około 20% wszystkich nowotworów złośliwych skóry i charakteryzuje się naciekowym wzrostem oraz zdolnością do tworzenia przerzutów.
Głównym czynnikiem etiologicznym SCC jest przewlekła ekspozycja na promieniowanie ultrafioletowe (UV), zarówno naturalne, jak i sztuczne. Inne czynniki ryzyka obejmują: przewlekłe stany zapalne skóry, ekspozycję na substancje chemiczne (arsen, smoła węglowa), immunosupresję, zakażenie HPV oraz predyspozycje genetyczne.
Klinicznie SCC najczęściej manifestuje się jako guzek lub płytka z owrzodzeniem centralnym, zlokalizowane głównie w miejscach eksponowanych na słońce (twarz, małżowiny uszne, grzbiety rąk). Charakterystyczna jest szybka progresja zmiany, krwawienie i brak tendencji do samoistnego gojenia. Rozpoznanie opiera się na badaniu histopatologicznym wycinka lub usuniętej zmiany.
Leczenie raka kolczystokomórkowego skóry zależy od stopnia zaawansowania, lokalizacji i czynników ryzyka. Podstawową metodą jest radykalne wycięcie chirurgiczne z marginesem zdrowych tkanek. W przypadkach zaawansowanych lub zlokalizowanych w miejscach trudno dostępnych chirurgicznie stosuje się radioterapię, a w chorobie przerzutowej – immunoterapię lub chemioterapię.
Rokowanie w SCC jest zazwyczaj dobre przy wczesnym wykryciu i leczeniu, z 5-letnim przeżyciem powyżej 90%. Czynniki złego rokowania obejmują: głębokość naciekania powyżej 2 mm, słabe zróżnicowanie histologiczne, lokalizację na wargach lub małżowinach usznych oraz immunosupresję. Pacjenci po leczeniu SCC wymagają regularnej, długoterminowej obserwacji ze względu na ryzyko wznowy lub rozwoju nowych ognisk nowotworu.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Sorafenib Sandoz 400 mg
Sorafenib Sandoz w dawce 400 mg w postaci tabletek powlekanych wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, w tym poważne zdarzenia takie jak zawał mięśnia sercowego, perforacja przewodu pokarmowego, polekowe zapalenie wątroby, krwotoki oraz nadciśnienie tętnicze z możliwością przełomu nadciśnieniowego. Często obserwowane działania niepożądane obejmują biegunkę, zmęczenie, łysienie, zakażenia, zespół ręka-stopa oraz wysypki skórne. W badaniach klinicznych częstość występowania działań niepożądanych została sklasyfikowana według standardowych kategorii: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1000) oraz częstość nieznana. Szczególną uwagę należy zwrócić na zastoinową niewydolność serca, która wystąpiła u 1,9% pacjentów w badaniach klinicznych (1,7% w RCC i 0,99% w HCC). U pacjentów z rakiem tarczycy zaobserwowano wyższą częstość występowania zespołu ręka-stopa, biegunki, łysienia, hipokalcemii oraz rogowiaka kolczystokomórkowego skóry.
białkomocz, biegunka, choroba refluksowa przełyku, dysfagia, dyspepsja, encefalopatia, erytrodyzestezja dłoniowo-podeszwowa, ginekomastia, hiperbilirubinemia, hipofosfatemia, hipoglikemia, hipokalcemia, hipokaliemia, hiponatremia, jadłowstręt, krwotok, leukocytoklastyczne zapalenie naczyń, leukopenia, limfopenia, łysienie, małopłytkowość, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, neutropenia, niedoczynność tarczycy, niedokrwistość, nudności, obrzęk naczynioruchowy, obwodowa neuropatia czuciowa, odwodnienie, odwracalna tylna leukoencefalopatia, perforacja przewodu pokarmowego, polekowe zapalenie wątroby, przełom nadciśnieniowy, rabdomioliza, rak kolczystokomórkowy skóry, rak nerkowokomórkowy, rak wątrobowokomórkowy, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, rogowiak kolczystokomórkowy, rumień wielopostaciowy, sorafenib, śródmiąższowa choroba płuc, szum uszny, tabletka powlekana, tętniak, toksyczna nekroliza naskórka, wydłużenie odstępu QT, wymioty, wysypka, zaburzenie erekcji, zaburzenie wodno-elektrolitowe, zakażenie, zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie dróg żółciowych, zapalenie jamy ustnej, zapalenie pęcherzyka żółciowego, zapalenie trzustki, zaparcie, zastoinowa niewydolność serca, zawał serca, zespół nerczycowy, zespół ręka-stopa, zespół rozpadu guza, zespół Stevensa-Johnsona, zmęczenie, żółtaczka, zróżnicowany rak tarczycy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Voriconazole Sandoz 200 mg
Worykonazol, stosowany w dawce 200 mg w formie proszku do infuzji, wykazuje szerokie spektrum działania przeciwgrzybiczego, a jego profil bezpieczeństwa został oceniony na podstawie danych od 1873 dorosłych pacjentów. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi są zaburzenia widzenia (bardzo często, ≥1/10), gorączka, wysypka, nudności, wymioty, biegunka, ból głowy, obrzęki obwodowe oraz nieprawidłowe wyniki badań czynności wątroby (bardzo często). Zaburzenia widzenia obejmują m.in. nieostre widzenie, światłowstręt, chromatopsję i zmniejszenie ostrości widzenia, które są zazwyczaj przemijające i ustępują w ciągu 60 minut po podaniu leku. Worykonazol może również powodować poważne działania niepożądane, takie jak hepatotoksyczność (żółtaczka, zapalenie wątroby, niewydolność wątroby), ciężkie reakcje skórne (zespół Stevensa-Johnsona, toksyczna nekroliza naskórka) oraz zaburzenia hematologiczne (agranulocytoza, pancytopenia, leukopenia). Monitorowanie parametrów wątroby, nerek oraz układu hematologicznego jest kluczowe podczas terapii.
agranulocytoza, ból głowy, drgawki, encefalopatia, hepatotoksyczność, hipoglikemia, kandydoza przełyku, krwotok do siatkówki, lek przeciwgrzybiczny, małopłytkowość, martwica kanalików nerkowych, neuropatia obwodowa, niedoczynność nadnerczy, niedoczynność tarczycy, nieostre widzenie, niewydolność szpiku kostnego, nowotwór złośliwy układu krwiotwórczego, obrzęk mózgu, obrzęk obwodowy, ostra niewydolność nerek, pancytopenia, rak kolczystokomórkowy skóry, reakcja fototoksyczna, rzekomobłoniaste zapalenie okrężnicy, toksyczna nekroliza naskórka, torsade de pointes, widzenie z poświatą, zaburzenia widzenia, zanik nerwu wzrokowego, zapalenie trzustki, zapalenie twardówki, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zespół rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Działania niepożądane – Candesartan cilexetil + Amlodipine + HCT Sandoz 16 mg + 10 mg + 12,5 mg
Produkt leczniczy Candesartan cilexetil + Amlodipine + HCT Sandoz (16 mg + 10 mg + 12,5 mg) jest złożonym lekiem przeciwnadciśnieniowym, łączącym trzy substancje czynne, co skutkuje szerokim spektrum działań niepożądanych. Wśród najważniejszych zagrożeń należy wymienić ryzyko rozwoju nieczerniakowych nowotworów złośliwych skóry (częstość nieznana) związane z długotrwałym stosowaniem hydrochlorotiazydu. Ponadto, lek może indukować poważne zaburzenia hematologiczne, takie jak agranulocytoza (rzadko, hydrochlorotiazyd), neutropenia (bardzo rzadko, amlodypina), leukopenia (bardzo rzadko/rzadko, amlodypina/hydrochlorotiazyd) oraz małopłytkowość (bardzo rzadko/rzadko, kandesartan/amlodypina/hydrochlorotiazyd). Zaburzenia elektrolitowe i metaboliczne obejmują hiperkaliemię (niezbyt często, kandesartan), hiponatremię (niezbyt często/nieznana, kandesartan/hydrochlorotiazyd), hiperglikemię (bardzo rzadko/nieznana, amlodypina/hydrochlorotiazyd) oraz hipokaliemię (częstość nieznana, hydrochlorotiazyd). Wśród działań niepożądanych układu nerwowego dominują ból głowy i zawroty głowy (często, kandesartan/amlodypina), a także senność i drżenie (niezbyt często, amlodypina).
agranulocytoza, enzymy wątrobowe, ginekomastia, hiperglikemia, hiperkalcemia, hiperkaliemia, hiperurykemia, hipofosfatemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hiponatremia, jadłowstręt, jaskra z zamkniętym kątem, leukopenia, małopłytkowość, martwicze zapalenie naczyń, nadwrażliwość na światło, neuropatia obwodowa, neutropenia, nieczerniakowy nowotwór złośliwy skóry, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość hemolityczna, nieprawidłowa czynność wątroby, obrzęk Quinckego, ostra niewydolność nerek, przerost dziąseł, rak kolczystokomórkowy skóry, rumień wielopostaciowy, toczeń rumieniowaty skórny, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, zaburzenia pozapiramidowe, zaburzenia rytmu serca, zahamowanie szpiku kostnego, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zasadowica hipochloremiczna, zawał mięśnia sercowego, zawroty głowy pochodzenia ośrodkowego, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka cholestatyczna - Leksykon leków
Działania niepożądane – Vanatex HCT 80 mg + 12,5 mg
Produkt leczniczy Vanatex HCT zawiera 80 mg walsartanu oraz 12,5 mg hydrochlorotiazydu i jest stosowany w terapii nadciśnienia tętniczego. Działania niepożądane mogą wynikać zarówno z działania obu składników, jak i z każdego z nich osobno. Najczęściej obserwowane działania niepożądane to hipokaliemia (bardzo często), hiponatremia (często), hipomagnezemia (często), a także zaburzenia elektrolitowe, które mogą prowadzić do poważnych powikłań, takich jak zaburzenia rytmu serca, osłabienie mięśni czy splątanie. Inne działania niepożądane obejmują odwodnienie (niezbyt często), zawroty głowy (bardzo rzadko), niedociśnienie (niezbyt często), kaszel (niezbyt często), bóle mięśni (niezbyt często) oraz zaburzenia czynności nerek, które mogą prowadzić do ostrej niewydolności nerek, zwłaszcza u pacjentów z istniejącymi schorzeniami nerek, osób starszych lub odwodnionych.
agranulocytoza, cholestaza wewnątrzwątrobowa, choroba posurowicza, cukromocz, hiperglikemia, hiperkalcemia, hiperurykemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hiponatremia, jaskra zamkniętego kąta, leukopenia, małopłytkowość, martwicze zapalenie naczyń, neutropenia, nieczerniakowy nowotwór złośliwy skóry, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość hemolityczna, niekardiogenny obrzęk płuc, niewydolność nerek, niewydolność szpiku kostnego, obrzęk naczynioruchowy, odwodnienie, parestezja, pęcherzowe zapalenie skóry, rak kolczystokomórkowy skóry, rak podstawnokomórkowy, rumień wielopostaciowy, toczeń rumieniowaty skórny, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, walsartan z hydrochlorotiazydem, zaburzenie czynności nerek, zapalenie naczyń krwionośnych, zapalenie trzustki, zasadowica hipochloremiczna, zespół ostrej niewydolności oddechowej - Leksykon leków
Działania niepożądane – Valsartan + hydrochlorothiazide Krka 160 mg + 12,5 mg
Terapia skojarzona walsartanu z hydrochlorotiazydem wiąże się z występowaniem działań niepożądanych o różnej częstości i nasileniu, obejmujących zaburzenia metaboliczne (odwodnienie, hipokaliemia, hiponatremia), neurologiczne (zawroty głowy, parestezje), naczyniowe (niedociśnienie, w tym ortostatyczne), oddechowe (kaszel, niekardiogenny obrzęk płuc), żołądkowo-jelitowe (biegunka), mięśniowo-szkieletowe (bóle mięśniowe i stawów) oraz hematologiczne (neutropenia, małopłytkowość). Walsartan może powodować hiperkaliemię, co w połączeniu z innymi lekami hiperkaliemicznymi zwiększa ryzyko groźnych dla życia zaburzeń rytmu serca. Hydrochlorotiazyd natomiast często wywołuje hipokaliemię i hiponatremię, które mogą prowadzić do poważnych powikłań kardiologicznych i neurologicznych. Ponadto, oba leki mogą indukować zaburzenia czynności nerek, w tym ostrą niewydolność nerek, szczególnie u pacjentów z istniejącą dysfunkcją nerek lub odwodnieniem.
agranulocytoza, anemia hemolityczna, cholestaza wewnątrzwątrobowa, choroba posurowicza, cukromocz, dysfagia, hiperglikemia, hiperkalcemia, hiperkaliemia, hipokaliemia, hiponatremia, leukopenia, małopłytkowość, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, martwicze zapalenie naczyń, neutropenia, nieczerniakowy nowotwór złośliwy skóry, niedociśnienie, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość aplastyczna, niekardiogenny obrzęk płuc, niewydolność nerek, niewydolność szpiku kostnego, obrzęk naczyniowy, odwodnienie, parestezja, rak kolczystokomórkowy skóry, rak podstawnokomórkowy, rumień wielopostaciowy, szumy uszne, toczeń rumieniowaty skóry, walsartan z hydrochlorotiazydem, zaburzenie czynności nerek, zapalenie naczyń, zapalenie trzustki, zasadowica hipochloremiczna, zawroty głowy pochodzenia błędnikowego, zespół ostrej niewydolności oddechowej - Leksykon leków
Działania niepożądane – Amlodipine + Valsartan+ Hydrochlorothiazide Polpharma 10 mg + 320 mg + 25 mg
Profil bezpieczeństwa trójskładnikowego preparatu Amlodipine + Valsartan + Hydrochlorothiazide Polpharma, dostępnego m.in. w dawce 10 mg + 320 mg + 25 mg, został oceniony w ośmiotygodniowym, kontrolowanym badaniu klinicznym obejmującym 2271 pacjentów, z czego 582 otrzymywało to skojarzenie. Działania niepożądane były przeważnie łagodne i przemijające, a najczęstszymi przyczynami przerwania terapii (0,7%) były zawroty głowy i niedociśnienie. Nie zaobserwowano nowych lub niespodziewanych działań niepożądanych w porównaniu do monoterapii lub terapii dwuskładnikowej. Zmiany w badaniach laboratoryjnych były zgodne z mechanizmem działania składników, a walsartan łagodził hipokaliemiczne działanie hydrochlorotiazydu.
amlodypina, amlodypina walsartan hydrochlorotiazyd, bezpieczeństwo leku, działanie niepożądane, hipokaliemia, hydrochlorotiazyd, klasyfikacja MedDRA, monitorowanie niepożądanych działań, nieczerniakowy nowotwór złośliwy skóry, niedociśnienie, personel medyczny, preparat trójskładnikowy, rak kolczystokomórkowy skóry, rak podstawnokomórkowy, stosunek korzyści do ryzyka, walsartan, zawroty głowy - Leksykon substancji czynnych
Worykonazol – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Worykonazol wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z nadwrażliwością na azole oraz u osób z czynnikami ryzyka wydłużenia odstępu QTc, takimi jak wrodzone lub nabyte wydłużenie QTc, kardiomiopatia z niewydolnością serca, bradykardia zatokowa czy objawowe arytmie. Przed i w trakcie terapii konieczne jest monitorowanie elektrolitów (K⁺, Mg²⁺, Ca²⁺) oraz czynności wątroby (AspAT, AlAT) – badania wątrobowe należy wykonywać co najmniej raz w tygodniu przez pierwszy miesiąc, a następnie raz w miesiącu, jeśli wyniki są stabilne. Worykonazol może powodować ciężkie reakcje wątrobowe, w tym zapalenie wątroby i niewydolność wątroby, a także reakcje fototoksyczne i ryzyko rozwoju raka kolczystokomórkowego skóry, co wymaga stosowania środków ochrony przeciwsłonecznej i regularnej kontroli dermatologicznej. U pacjentów z ciężkimi reakcjami skórnymi (ZSJ, TEN, DRESS) lub znacznym pogorszeniem czynności wątroby należy rozważyć przerwanie leczenia.
alfentanyl, arytmia objawowa, bradykardia zatokowa, cholestaza, choroba Bowena, efawirenz, ewerolimus, fenytoina, flukonazol, fotostarzenie skóry, glasdegib, hepatotoksyczność, hipokalcemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hydroksypropylobetadeks, inhibitor kinazy tyrozynowej, kardiomiopatia, nadwrażliwość na azole, nadwrażliwość na worykonazol, niedoczynność nadnerczy, oksykodon, ostre zapalenie trzustki, osutka polekowa z eozynofilią, piegi, piorunująca niewydolność wątroby, plamy soczewicowate, przeszczepienie macierzystych komórek krwiotwórczych, pseudoporfiria, rak kolczystokomórkowy skóry, reakcja fototoksyczna, rogowacenie słoneczne, ryfabutyna, rytonawir, tarcza zastoinowa, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, torsades de pointes, transaminazy wątrobowe, wydłużenie odstępu QTc, zaburzenie wchłaniania, zapalenie naczyniówki, zapalenie nerwu wzrokowego, zapalenie okostnej, zapalenie wątroby, zespół Cushinga, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Co-Valsacor 320 mg + 12,5 mg
Produkt leczniczy Co-Valsacor zawiera 320 mg walsartanu oraz 12,5 mg hydrochlorotiazydu i wykazuje profil działań niepożądanych charakterystyczny dla obu składników. Najczęściej obserwowane działania niepożądane obejmują zaburzenia metaboliczne, takie jak hipokaliemia, hiponatremia oraz zaburzenia gospodarki lipidowej, co jest głównie związane z hydrochlorotiazydem. Ponadto mogą wystąpić zawroty głowy, parestezje, niedociśnienie tętnicze, a także zaburzenia czynności nerek, szczególnie u pacjentów z predyspozycjami. Częstość występowania działań niepożądanych klasyfikowana jest od bardzo często (≥1/10) do bardzo rzadko (<1/10 000), a niektóre reakcje, takie jak omdlenia czy niewydolność nerek, mają częstość nieznaną. Wśród rzadkich, ale istotnych działań wymienia się również nieczerniakowe nowotwory złośliwe skóry, co wiąże się z łączną ekspozycją na hydrochlorotiazyd.
agranulocytoza, cholestaza wewnątrzwątrobowa, choroba posurowicza, cukromocz, hiperglikemia, hiperurykemia, hipokaliemia, hiponatremia, jaskra ostra zamkniętego kąta, leukopenia, małopłytkowość, martwicze zapalenie naczyń krwionośnych, nadwrażliwość na światło, neutropenia, niedociśnienie, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość hemolityczna, niekardiogenny obrzęk płuc, niewydolność nerek, niewydolność szpiku kostnego, niewyraźne widzenie, obrzęk naczyniowy, odwodnienie, omdlenie, parestezja, rak kolczystokomórkowy skóry, rak podstawnokomórkowy, rumień wielopostaciowy, szum uszny, toczeń rumieniowaty skórny, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, walsartan i hydrochlorotiazyd, zaburzenie czynności nerek, zapalenie naczyń krwionośnych, zapalenie trzustki, zasadowica hipochloremiczna, zawrót głowy pochodzenia błędnikowego, zespół ostrej niewydolności oddechowej, żółtaczka - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Voriconazol Polpharma
Voriconazol Polpharma wymaga szczególnej ostrożności podczas stosowania, zwłaszcza u pacjentów z nadwrażliwością na azole oraz z ryzykiem wydłużenia odstępu QTc, co może prowadzić do torsades de pointes. Ryzyko to jest zwiększone u osób z kardiomiopatią, hipokaliemią, bradykardią, arytmiami oraz przy jednoczesnym stosowaniu leków wydłużających QTc. Monitorowanie elektrolitów i czynności wątroby (AspAT, AlAT) jest niezbędne, szczególnie w pierwszym miesiącu terapii, z częstotliwością co najmniej raz w tygodniu, a następnie co miesiąc, jeśli wyniki są stabilne. W przypadku istotnego wzrostu enzymów wątrobowych należy rozważyć przerwanie leczenia. Długotrwała terapia powyżej 180 dni wymaga oceny stosunku korzyści do ryzyka, ze względu na ryzyko raka kolczystokomórkowego skóry oraz innych powikłań, takich jak fototoksyczność, ciężkie reakcje skórne (ZSJ, TEN, DRESS) oraz odwracalna niedoczynność nadnerczy, szczególnie przy jednoczesnym stosowaniu kortykosteroidów.
brak laktazy, cholestaza, choroba Bowena, dziedziczna nietolerancja galaktozy, fotostarzenie skóry, hamowanie steroidogenezy, hipokaliemia, kardiomiopatia, monitorowanie czynności wątroby, nadwrażliwość na azole, niedoczynność nadnerczy, nowotwór układu krwiotwórczego, ostre zaburzenie czynności nerek, ostre zapalenie trzustki, piorunująca niewydolność wątroby, plama soczewicowata, przeszczepienie macierzystych komórek krwiotwórczych, rak kolczystokomórkowy skóry, reakcja fototoksyczna, reakcja polekowa z eozynofilią, tarcza zastoinowa, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, torsades de pointes, wydłużenie odstępu QTc, zaburzenie wchłaniania, zapalenie naczyniówki, zapalenie nerwu wzrokowego, zapalenie okostnej, zapalenie wątroby, zespół Cushinga, zespół Stevensa-Johnsona, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Voriconazole Sandoz
Voriconazole Sandoz wymaga szczególnej ostrożności podczas stosowania, zwłaszcza u pacjentów z nadwrażliwością na azole oraz u osób z czynnikami ryzyka wydłużenia odstępu QTc, takimi jak wcześniejsza chemioterapia kardiotoksyczna, kardiomiopatia, hipokaliemia czy jednoczesne stosowanie leków wydłużających QTc. Terapia dożylna nie powinna przekraczać 6 miesięcy ze względu na ryzyko działań niepożądanych, w tym ciężkich reakcji wątrobowych (zapalenie wątroby, cholestaza, niewydolność wątroby) oraz reakcji fototoksycznych i ryzyka raka kolczystokomórkowego skóry. Monitorowanie czynności wątroby (AspAT, AlAT) jest konieczne co najmniej raz w tygodniu w pierwszym miesiącu, a następnie co miesiąc, a także kontrola elektrolitów (K+, Mg2+, Ca2+) przed i w trakcie leczenia. U dzieci powyżej 2 lat biodostępność doustna może być ograniczona, co wskazuje na konieczność podawania dożylnego w przypadku zaburzeń wchłaniania lub niskiej masy ciała.
aktywność amylazy, arytmia objawowa, bradykardia zatokowa, cholestaza, choroba Bowena, enzym wątrobowy, enzymy wątrobowe, fosfataza zasadowa, fotostarzenie skóry, hipokalcemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, kardiomiopatia, lipaza w surowicy, monitorowanie oddychania, niedoczynność nadnerczy, niewyraźne widzenie, nowotwór układu krwiotwórczego, ostra niewydolność nerek, ostre zapalenie trzustki, osutka polekowa z eozynofilią i objawami układowymi, piorunująca niewydolność wątroby, plama soczewicowata, pseudoporfiria, rak kolczystokomórkowy skóry, reakcja fototoksyczna, rogowacenie słoneczne, stężenie kreatyniny, tarcza zastoinowa, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, torsade de pointes, wydłużenie odstępu QTc, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie wchłaniania, zapalenie błony naczyniowej, zapalenie nerwu wzrokowego, zapalenie okostnej, zapalenie wątroby, zespół Cushinga, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka - Leksykon chorób i schorzeń
Łuszczyca biała – Etiologia i przyczyny
Łuszczyca biała (Lichen sclerosus, LS) to przewlekła, zapalna dermatoza o wieloczynnikowej etiologii, najczęściej zajmująca okolice narządów płciowych. Patogeneza choroby wiąże się z autoimmunologiczną dysregulacją, w tym obecnością przeciwciał przeciwko białku ECM-1 u 60-80% kobiet z LS sromu oraz Th1-specyficzną odpowiedzią immunologiczną z nadekspresją BIC/miR-155. Choroba wykazuje silne powiązania z innymi schorzeniami autoimmunologicznymi, takimi jak choroby tarczycy, cukrzyca typu 1, bielactwo czy łysienie plackowate. Genetyczna predyspozycja potwierdzona jest u około 12% pacjentów z LS, z dodatnią korelacją z antygenami HLA klasy II. Występowanie choroby wykazuje bimodalny rozkład wiekowy u kobiet (przedpokwitaniowo i po menopauzie), co sugeruje wpływ niskich poziomów estrogenów, choć hormonalna terapia zastępcza nie wykazuje skuteczności terapeutycznej. Czynniki mechaniczne, takie jak zjawisko Koebnera, urazy skóry, tarcie, okluzja oraz długotrwałe podrażnienie (np. u mężczyzn nieobrzezanych) odgrywają rolę w indukcji i zaostrzeniu zmian.
antygen HLA, atopowe zapalenie skóry, białko macierzy pozakomórkowej, bielactwo, borelioza, Borrelia burgdorferi, choroba autoimmunologiczna, choroba tarczycy, cukrzyca typu 1, cytokina prozapalna, dyslipidemia, hormonalna terapia zastępcza, HPV16, łuszczyca, łuszczyca biała, łysienie plackowate, nadciśnienie tętnicze, niedokrwistość autoimmunologiczna, odporność humoralna, odpowiedź immunologiczna, patofizjologia choroby, peroksydacja lipidów, poziom estrogenu, predyspozycja genetyczna, rak kolczystokomórkowy skóry, stres oksydacyjny, układ odpornościowy, uszkodzenie DNA, zapalna choroba skóry, zjawisko Koebnera - Leksykon leków
Działania niepożądane – Voriconazol Polpharma 200 mg
Profil bezpieczeństwa worykonazolu opiera się na danych z ponad 2000 pacjentów dorosłych, w tym 1603 leczonych oraz 270 w profilaktyce, obejmujących pacjentów z nowotworami hematologicznymi, zakażeniami HIV, kandydemią i aspergilozą. Najczęstsze działania niepożądane to zaburzenia widzenia (bardzo często), gorączka, wysypka, nudności, wymioty, biegunka, ból głowy, obrzęki obwodowe oraz nieprawidłowe wyniki testów czynności wątroby (bardzo często). Zaburzenia widzenia obejmują m.in. nieostre widzenie, chromatopsję i światłowstręt, zwykle przemijające i odwracalne w ciągu 60 minut. Worykonazol może powodować także ciężkie reakcje skórne, takie jak zespół Stevensa-Johnsona (niezbyt często) i toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (rzadko). W badaniach klinicznych u 18% dorosłych i 25,8% dzieci zaobserwowano wzrost aminotransferaz >3x górnej granicy normy, co może wymagać modyfikacji dawki lub odstawienia leku.
agranulocytoza, arytmia nadkomorowa, aspergiloza, blok odnogi pęczka Hisa, bradykardia, choroba Bowena, chromatopsja, encefalopatia, eozynofilia, hipoglikemia, hipokaliemia, hiponatremia, kandydemia, kandydoza przełyku, krwotok do siatkówki, leukopenia, limfadenopatia, łuszczyca, małopłytkowość, martwica cewek nerkowych, migotanie komór, nadczynność tarczycy, neuropatia obwodowa, niedoczynność nadnerczy, niedoczynność tarczycy, niedokrwistość, nieostre widzenie, nieprawidłowe wyniki testów wątrobowych, niewydolność szpiku kostnego, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk obwodowy, oporne zakażenia grzybicze, ostra niewydolność nerek, pancytopenia, rak kolczystokomórkowy skóry, reakcja rzekomoanafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, światłowstręt, tachykardia, tachykardia komorowa, tarcza zastoinowa, toczeń rumieniowaty skórny, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, torsades de pointes, worykonazol, wydłużenie odstępu QTc, wysypka plamisto-grudkowa, zaburzenia pozapiramidowe, zaburzenia widzenia, zapalenie okrężnicy rzekomobłoniaste, zapalenie skóry fototoksyczne, zapalenie trzustki, zapalenie twardówki, zapalenie wątroby, zapalenie zatok, zespół DRESS, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zespół Stevensa-Johnsona, zespół zaburzeń oddechowych, złuszczające zapalenie skóry - Leksykon leków
Działania niepożądane – Valsartan + hydrochlorothiazide Krka 80 mg + 12,5 mg
Produkt leczniczy Valsartan + hydrochlorothiazide Krka (80 mg walsartanu i 12,5 mg hydrochlorotiazydu) może powodować liczne działania niepożądane, zarówno wynikające z terapii skojarzonej, jak i z monoterapii poszczególnymi składnikami. Najczęściej obserwuje się hipokaliemię (bardzo często), hiponatremię i hipomagnezemię (często) indukowane przez hydrochlorotiazyd, podczas gdy walsartan może powodować hiperkaliemię (częstość nieznana). Inne istotne działania obejmują zaburzenia czynności nerek (częstość nieznana), zmęczenie, zawroty głowy, bóle mięśniowe, a także reakcje skórne, takie jak pokrzywka i wysypka (często). Wśród poważniejszych działań wymienia się małopłytkowość, agranulocytozę, niedokrwistość aplastyczną oraz reakcje nadwrażliwości, które mogą wystąpić z nieznaną częstością. Hydrochlorotiazyd wiąże się również z ryzykiem rozwoju nieczerniakowych nowotworów skóry oraz poważnych zaburzeń metabolicznych, w tym hiperglikemii i hiperurykemii (często).
agranulocytoza, anemia hemolityczna, cholestaza wewnątrzwątrobowa, choroba posurowicza, cukromocz, diuretyk tiazydowy, hiperglikemia, hiperkalcemia, hiperurykemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hiponatremia, jaskra ostra zamkniętego kąta, leukopenia, małopłytkowość, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, martwicze zapalenie naczyń, nadwrażliwość na światło, nieczerniakowy nowotwór złośliwy skóry, niedociśnienie, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość aplastyczna, niekardiogenny obrzęk płuc, niewydolność nerek, niewydolność szpiku kostnego, obrzęk naczyniowy, odwodnienie, parestezja, rak kolczystokomórkowy skóry, rak podstawnokomórkowy, rumień wielopostaciowy, toczeń rumieniowaty skóry, zaburzenie czynności nerek, zapalenie naczyń, zapalenie trzustki, zasadowica hipochloremiczna, zespół ostrej niewydolności oddechowej - Leksykon leków
Działania niepożądane – Telmix Plus 80 mg + 12,5 mg
Profil bezpieczeństwa preparatu Telmix Plus, zawierającego telmisartan i hydrochlorotiazyd, opiera się na danych z badań klinicznych oraz doświadczenia porejestracyjnego. Najczęściej zgłaszanym działaniem niepożądanym są zawroty głowy pochodzenia ośrodkowego (częstość ≥1/100 do <1/10). Rzadko występuje ciężki obrzęk naczynioruchowy (≥1/10 000 do <1/1000), który może zagrażać życiu pacjenta. W badaniu klinicznym na 1471 pacjentach częstość działań niepożądanych była porównywalna między terapią skojarzoną a monoterapią telmisartanem, bez zależności od dawki, płci, wieku czy rasy. Działania niepożądane obejmują m.in. hipokaliemię (≥1/1000 do <1/100), hiponatremię, zaburzenia rytmu serca, niedociśnienie ortostatyczne, zaburzenia widzenia, bóle mięśniowo-szkieletowe, zaburzenia erekcji oraz objawy grypopodobne.
agranulocytoza, cukromocz, hipokaliemia, hiponatremia, hipowolemie, jaskra ostra, leukopenia, martwicze zapalenie naczyń, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność szpiku kostnego, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk płuc, parestezja, rak kolczystokomórkowy skóry, rak podstawnokomórkowy, rumień wielopostaciowy, śródmiąższowa choroba płuc, śródmiąższowe zapalenie nerek, tachykardia, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia rytmu serca, zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie trzustki, zasadowica hipochloremiczna, zawroty głowy pochodzenia błędnikowego, zawroty głowy pochodzenia ośrodkowego, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zespół zaburzeń oddechowych, żółtaczka cholestatyczna, żółtaczka miąższowa - Leksykon chorób i schorzeń
Keratoza aktyniczna (solar keratoza) – Etiologia i przyczyny
Rogowacenie słoneczne (actinic keratosis) jest stanem przedrakowym skóry wywołanym kumulacyjnym uszkodzeniem DNA keratynocytów przez promieniowanie ultrafioletowe, zwłaszcza UVB. Patogeneza obejmuje mutacje w genie supresorowym p53 (obecne w około 50% zmian), zaburzenia proliferacji i różnicowania komórek, stres oksydacyjny oraz stany zapalne. Czynniki ryzyka to jasny fototyp skóry, wiek powyżej 40 lat, historia oparzeń słonecznych, ekspozycja na słońce lub solaria, immunosupresja (np. po przeszczepach narządów) oraz infekcja wirusem HPV, wykrywana w około 40% przypadków, która może działać jako ko-karcynogen synergizujący z UV. Predyspozycje genetyczne, takie jak xeroderma pigmentosum czy albinizm, dodatkowo zwiększają ryzyko rozwoju zmian.
albinizm, apoptoza, bielactwo, filtr przeciwsłoneczny, fototyp skóry, gen p53, gen supresorowy nowotworów, karcynogeneza, leczenie immunosupresyjne, nikotynamid, promieniowanie ultrafioletowe, promieniowanie UVB, rak kolczystokomórkowy skóry, rak podstawnokomórkowy, rak z komórek Merkla, rogowacenie słoneczne, stan przedrakowy, stres oksydacyjny, szczepionka przeciwko HPV, wirus brodawczaka ludzkiego, xeroderma pigmentosum - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Telmisartan/Hydrochlorothiazide Krka 40 mg + 12,5 mg
Telmisartan/Hydrochlorothiazide Krka 40 mg + 12,5 mg to preparat złożony łączący telmisartan, selektywny antagonista receptora AT1 angiotensyny II, oraz hydrochlorotiazyd, tiazydowy diuretyk. Telmisartan wykazuje długotrwałe, 24-godzinne działanie hipotensyjne, hamując efekty angiotensyny II bez agonizmu receptorowego i bez wpływu na enzym konwertujący angiotensynę, co minimalizuje ryzyko działań niepożądanych związanych z bradykininą. Hydrochlorotiazyd zwiększa diurezę po 2-4 godzinach, utrzymując efekt przez 6-12 godzin, działając poprzez zwiększenie wydalania sodu i chlorków oraz zmniejszenie objętości osocza. Kombinacja obu substancji pozwala na synergistyczne obniżenie ciśnienia tętniczego, ograniczając jednocześnie utratę potasu typową dla diuretyków tiazydowych. Maksymalne obniżenie ciśnienia osiągane jest po 4-8 tygodniach terapii, a działanie utrzymuje się przez pełne 24 godziny, co potwierdzają badania ambulatoryjnego pomiaru ciśnienia tętniczego.
aktywność reninowa osocza, aldosteron w osoczu, antagonista angiotensyny II i diuretyk, antagonista receptora, choroba tętnic obwodowych, choroba wieńcowa, ciśnienie rozkurczowe, ciśnienie skurczowe, ciśnienie tętnicze, cukrzyca typu 2, diuretyk tiazydowy, działanie hipotensyjne, działanie moczopędne, działanie przeciwnadciśnieniowe, efekt diuretyczny, enzym konwertujący angiotensynę, hiperkaliemia, inhibitor enzymu konwertującego angiotensynę, makroalbuminuria, mikroalbuminuria, nefropatia cukrzycowa, nieczerniakowy nowotwór złośliwy skóry, niedociśnienie, niewydolność nerek, nowotwór złośliwy wargi, objętość osocza, obniżanie ciśnienia krwi, obniżenie ciśnienia krwi, ostre uszkodzenie nerek, posocznica, powinowactwo do receptora AT1, profil farmakokinetyczny, przemijający atak niedokrwienny, przerost lewej komory serca, przewlekła choroba nerek, rak kolczystokomórkowy skóry, rak podstawnokomórkowy, rebound hypertension, redukcja ciśnienia tętniczego, retinopatia, samoistne nadciśnienie tętnicze, stężenie potasu w surowicy, suchy kaszel, tiazydowy lek moczopędny, udar mózgu, układ renina-angiotensyna-aldosteron, wchłanianie zwrotne elektrolitów, wydzielanie aldosteronu, zastoinowa niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego, zgon z przyczyn sercowo-naczyniowych - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Telmix Plus 80 mg + 12,5 mg
Telmix Plus to preparat złożony zawierający telmisartan (antagonista receptora AT₁ angiotensyny II) oraz hydrochlorotiazyd (diuretyk tiazydowy), stosowany w leczeniu nadciśnienia tętniczego. Telmisartan wykazuje wysoką selektywność i długotrwałe wiązanie z receptorem AT₁, co skutkuje efektywnym i równomiernym obniżeniem ciśnienia tętniczego przez 24 godziny po podaniu dawki 40-80 mg. Hydrochlorotiazyd zwiększa wydalanie sodu i chlorków, zmniejszając objętość osocza, co dodatkowo wspomaga efekt hipotensyjny. Połączenie telmisartanu z hydrochlorotiazydem zapobiega utracie potasu typowej dla diuretyków. Badania kliniczne, takie jak ONTARGET, wykazały, że telmisartan 80 mg jest równie skuteczny jak ramipryl 10 mg w redukcji zdarzeń sercowo-naczyniowych (16,7% vs. 16,5%, HR 1,01; 97,5% CI 0,93–1,10), z mniejszą częstością kaszlu i obrzęku naczynioruchowego, ale częstszym niedociśnieniem. Terapia skojarzona telmisartanem i ramiprylem nie przynosi dodatkowych korzyści i wiąże się z wyższym ryzykiem hiperkaliemii, niewydolności nerek i niedociśnienia, dlatego nie jest zalecana.
aktywność reninowa osocza, aldosteron, antagonista receptora angiotensyny II, choroba niedokrwienna serca, choroba tętnic obwodowych, ciśnienie skurczowe i rozkurczowe, ciśnienie tętnicze, cukrzyca typu 2, diuretyk tiazydowy, działanie diuretyczne, działanie niepożądane, działanie przeciwnadciśnieniowe, enzym konwertujący angiotensynę, hiperkaliemia, hydrochlorotiazyd, mikroalbuminuria, nadciśnienie tętnicze, nefropatia cukrzycowa, nieczerniakowy nowotwór złośliwy skóry, niedociśnienie tętnicze, niewydolność nerek, nowotwór złośliwy wargi, obrzęk naczynioruchowy, przemijający napad niedokrwienny, przerost lewej komory, przewlekła choroba nerek, rak kolczystokomórkowy skóry, rak podstawnokomórkowy skóry, receptor angiotensyny II, retinopatia cukrzycowa, telmisartan, udar mózgu, układ renina-angiotensyna-aldosteron, zastoinowa niewydolność serca, zawał serca, zespół odbicia - Leksykon leków
Działania niepożądane – Polsart Plus 80 mg + 12,5 mg
Polsart Plus to lek złożony zawierający telmisartan (antagonista receptora angiotensyny II) oraz hydrochlorotiazyd (diuretyk tiazydowy), którego profil bezpieczeństwa wynika z działania obu składników. W badaniu klinicznym na 1471 pacjentach częstość działań niepożądanych była porównywalna między grupą stosującą telmisartan z hydrochlorotiazydem (80 mg + 25 mg lub 80 mg + 12,5 mg) a grupą stosującą sam telmisartan, bez zależności od dawki, płci, wieku czy rasy. Działania niepożądane klasyfikowano według częstości: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1000), bardzo rzadko (<1/10 000) oraz częstość nieznana. Najczęstsze działania niepożądane obejmują hipokaliemię, hiponatremię, zawroty głowy, niedociśnienie ortostatyczne, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, bóle mięśniowo-szkieletowe oraz zaburzenia psychiczne i neurologiczne.
agranulocytoza, alkaloza hipochloremiczna, antagonista receptora angiotensyny II, arytmia, cukromocz, częstoskurcz, diuretyk tiazydowy, duszność, dyspepsja, działanie niepożądane, eozynofilia, fosfokinaza kreatynowa, hipercholesterolemia, hiperglikemia, hiperkalcemia, hiperkaliemia, hipoglikemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hiponatremia, jaskra ostra, kwas moczowy, leukopenia, małopłytkowość, martwicze zapalenie naczyń, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność nerek, niewydolność szpiku kostnego, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk płuc, parestezja, posocznica, rak kolczystokomórkowy skóry, rak podstawnokomórkowy, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, rzadkoskurcz, śródmiąższowa choroba płuc, śródmiąższowe zapalenie nerek, telmisartan z hydrochlorotiazydem, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, zaburzenie widzenia, zakażenie układu moczowego, zapalenie gardła, zapalenie naczyń skóry, zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc, zapalenie ślinianki, zapalenie trzustki, zapalenie zatok, zapalenie żołądka, zawroty głowy, zespół toczniopodobny, żółtaczka cholestatyczna, żółtaczka miąższowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Telmix Plus 40 mg + 12,5 mg
Telmix Plus to lek złożony zawierający telmisartan (40 mg lub 80 mg) oraz hydrochlorotiazyd (12,5 mg lub 25 mg), stosowany w terapii nadciśnienia tętniczego. Najczęściej zgłaszanym działaniem niepożądanym są zawroty głowy pochodzenia ośrodkowego. Rzadkie, ale poważne działania obejmują obrzęk naczynioruchowy (częstość ≥1/10 000 do <1/1000), który może prowadzić do zgonu, oraz zaostrzenie tocznia rumieniowatego. Hydrochlorotiazyd może wywoływać hipokaliemię (≥1/1000 do <1/100), hipomagnezemię (często), hiperkalcemię (rzadko) i zasadowicę hipochloremiczną (bardzo rzadko). Inne istotne działania to hiponatremia, zaburzenia rytmu serca, niedociśnienie ortostatyczne, zaburzenia widzenia, a także rzadkie reakcje anafilaktyczne i nadwrażliwości. W badaniach klinicznych częstość działań niepożądanych była porównywalna między terapią skojarzoną a monoterapią telmisartanem, bez zależności od dawki, wieku, płci czy rasy pacjentów.
agranulocytoza, bradykardia, choroba zwyrodnieniowa stawów, eozynofilia, hiperkalcemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hiponatremia, hydrochlorotiazyd, leukopenia, małopłytkowość, martwicze zapalenie naczyń, neutropenia, nieczerniakowy nowotwór złośliwy skóry, niedociśnienie, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność szpiku kostnego, obrzęk naczynioruchowy, ostra jaskra z zamkniętym kątem przesączania, parestezja, posocznica, rak kolczystokomórkowy skóry, rak podstawnokomórkowy, rumień wielopostaciowy, śródmiąższowa choroba płuc, tachykardia, telmisartan, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, zaburzenie rytmu serca, zaburzenie widzenia, zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie gardła, zapalenie oskrzeli, zapalenie trzustki, zapalenie zatok, zasadowica hipochloremiczna, zawroty głowy pochodzenia błędnikowego, zawroty głowy pochodzenia ośrodkowego, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zespół zaburzeń oddechowych, żółtaczka cholestatyczna, żółtaczka miąższowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Co-Valsacor 320 mg + 25 mg
Co-Valsacor, zawierający walsartan 320 mg i hydrochlorotiazyd 25 mg, wykazuje szeroki profil działań niepożądanych, wynikających zarówno z działania obu składników, jak i ich monoterapii. Najczęściej obserwowane działania obejmują zaburzenia elektrolitowe (hipokaliemia, hiponatremia, hipomagnezemia), odwodnienie, niedociśnienie, zmęczenie, bóle mięśni oraz zaburzenia widzenia i słuchu. Rzadziej występują objawy takie jak parestezje, szum uszny, kaszel, bóle stawów, a także poważniejsze reakcje, w tym niekardiogenny obrzęk płuc, zaburzenia czynności nerek oraz zmiany parametrów laboratoryjnych (np. wzrost stężenia kwasu moczowego, bilirubiny, kreatyniny). Walsartan i hydrochlorotiazyd mogą również wywoływać reakcje alergiczne, agranulocytozę, małopłytkowość oraz zaburzenia metaboliczne, w tym nasilenie hiperlipidemii i hiperglikemii.
agranulocytoza, ARDS, ból stawów, cholestaza wewnątrzwątrobowa, choroba posurowicza, cukromocz, hiperglikemia, hiperkalcemia, hiperurykemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hiponatremia, jaskra ostra zamkniętego kąta, małopłytkowość, martwicze zapalenie naczyń, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość hemolityczna, niekardiogenny obrzęk płuc, niewydolność nerek, niewydolność szpiku kostnego, obrzęk naczynioruchowy, parestezja, rak kolczystokomórkowy skóry, rak podstawnokomórkowy, rumień wielopostaciowy, toczeń rumieniowaty skórny, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, walsartan hydrochlorotiazyd, zaburzenia czynności nerek, zapalenie naczyń krwionośnych, zapalenie trzustki, zasadowica hipochloremiczna - Leksykon chorób i schorzeń
Rak podstawnokomórkowy – Objawy
Rak podstawnokomórkowy (BCC) to najczęstszy nowotwór złośliwy skóry, wywodzący się z komórek warstwy podstawnej naskórka, stanowiący około 80% wszystkich nowotworów skóry. Charakteryzuje się powolnym wzrostem, rzadkim występowaniem przerzutów oraz miejscową inwazyjnością prowadzącą do destrukcji tkanek. Klinicznie BCC manifestuje się w kilku postaciach: guzkowej (najczęstsza, perłowobiały guzek z teleangiektazjami), powierzchownej (płaski, łuszczący się, czerwonawy obszar), barwnikowej (brązowe, czarne lub niebieskie zmiany) oraz twardzinopodobnej (morpheaform) – agresywnej, przypominającej bliznę. Zmiany lokalizują się głównie na obszarach eksponowanych na promieniowanie UV, zwłaszcza na twarzy, głowie i szyi. Typowy przebieg obejmuje powolny wzrost zmiany, miejscową inwazję, a w rzadkich przypadkach przerzuty do węzłów chłonnych i narządów odległych. Wczesne zmiany mają zwykle średnicę poniżej 2 cm, a tempo wzrostu może wynosić od 1 mm do 1 cm rocznie.
badanie dermatologiczne, biopsja, choroba z przerzutami, czerniak złośliwy, inwazyjność, łuszczyca, miejscowo zaawansowana choroba, niegojąca się rana, nowotwór złośliwy skóry, objaw kliniczny, postać twardzinopodobna, promieniowanie słoneczne, przerzut odległy, przerzutowy rak podstawnokomórkowy, rak kolczystokomórkowy skóry, rak podstawnokomórkowy, rozpoznanie różnicowe, ryzyko nawrotu, teleangiektazja, trądzik, warstwa podstawna naskórka, węzeł chłonny, wskaźnik przeżycia 5-letniego, wyprysk, zaawansowany rak podstawnokomórkowy, zespół Gorlina-Goltza, zespół znamion podstawnokomórkowych - Leksykon leków
Działania niepożądane – Losartan Hydrochlorothiazyd Krka 50 mg + 12,5 mg
Leczenie skojarzone losartanem potasowym z hydrochlorotiazydem wiąże się z ryzykiem wystąpienia licznych działań niepożądanych, które należy monitorować podczas terapii. W badaniach klinicznych jedynym działaniem niepożądanym o częstości ≥1% w porównaniu z placebo były zawroty głowy. Działania niepożądane klasyfikowane są według częstości: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000), bardzo rzadko (<1/10 000) oraz częstość nieznana. Do najczęstszych działań należą m.in. ból głowy, kaszel, zaburzenia czynności nerek, osłabienie, zmęczenie, bóle mięśni i zaburzenia żołądkowo-jelitowe (ból brzucha, nudności, biegunka). Zgłaszano także hiperkaliemię, niewielkie zmniejszenie hematokrytu i hemoglobiny oraz rzadkie przypadki zwiększenia aktywności enzymów wątrobowych i bilirubiny.
agranulocytoza, blok przedsionkowo-komorowy stopnia II, cholestaza wewnątrzwątrobowa, cukromocz, dławica piersiowa, dna moczanowa, hiperglikemia, hiperurykemia, hipokaliemia, hiponatremia, hydrochlorotiazyd, inhibitor ACE, jadłowstręt, leukopenia, losartan potasowy, małopłytkowość, martwicze zapalenie naczyń, migotanie przedsionków, neuropatia obwodowa, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność nerek, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk płuc, ostra jaskra z zamkniętym kątem, ostra krótkowzroczność, parestezja, pierwotne nadciśnienie tętnicze, plamica Henocha-Schönleina, rabdomioliza, rak kolczystokomórkowy skóry, rak podstawnokomórkowy, śródmiąższowe zapalenie nerek, toczeń rumieniowaty skórny, toksyczna nekroliza naskórka, zakażenie dróg moczowych, zapalenie krtani, zapalenie ślinianki, zapalenie trzustki, zapalenie zatok, zawał mięśnia sercowego, zawroty głowy, zespół ostrej niewydolności oddechowej, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Telmisartan/Hydrochlorothiazide Krka 40 mg + 12,5 mg
Produkt leczniczy Telmisartan/Hydrochlorothiazide Krka zawiera 40 mg telmisartanu oraz 12,5 mg hydrochlorotiazydu w jednej tabletce i jest stosowany w terapii nadciśnienia tętniczego. Profil bezpieczeństwa preparatu wskazuje, że najczęstszym działaniem niepożądanym są zawroty głowy, występujące często (≥1/100 do <1/10). Rzadko (≥1/10 000 do <1/1000) może wystąpić ciężki obrzęk naczynioruchowy, stanowiący poważne zagrożenie dla pacjenta. Inne działania niepożądane obejmują hipokaliemię (niezbyt często), zaburzenia elektrolitowe, tachykardię, arytmie, niedociśnienie ortostatyczne, zaburzenia widzenia, bóle mięśniowo-szkieletowe oraz reakcje skórne, w tym rumień i pokrzywkę. Wśród działań niepożądanych obserwowanych po wprowadzeniu leku do obrotu szczególną uwagę zwraca zwiększone ryzyko nieczerniakowych nowotworów skóry związane z hydrochlorotiazydem oraz przypadki nieprawidłowej czynności wątroby u pacjentów japońskich.
agranulocytoza, arytmia, cukromocz, dna moczanowa, enzymy wątrobowe, eozynofilia, fosfokinaza kreatynowa, hiperkalcemia, hiperkaliemia, hipoglikemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hiponatremia, hipowolememia, jaskra zamkniętego kąta, kwas moczowy, leukopenia, małopłytkowość, nadciśnienie tętnicze, neutropenia, nieczerniakowy nowotwór złośliwy skóry, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność szpiku kostnego, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk płuc, ostra niewydolność nerek, parestezje, posocznica, rak kolczystokomórkowy skóry, rak podstawnokomórkowy, rumień wielopostaciowy, śródmiąższowa choroba płuc, śródmiąższowe zapalenie nerek, tachykardia, telmisartan z hydrochlorotiazydem, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, zaburzenia elektrolitowe, zakażenie układu moczowego, zapalenie naczyń skóry, zapalenie płuc, zapalenie żołądka, zasadowica hipochloremiczna, zawroty głowy, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zespół toczniopodobny - Leksykon leków
Działania niepożądane – Valsartan + hydrochlorothiazide Krka 320 mg + 12,5 mg
Valsartan + hydrochlorothiazide Krka (320 mg + 12,5 mg) wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które wynikają zarówno z działania skojarzonego obu substancji, jak i z ich monoterapii. Do najczęstszych należą zaburzenia elektrolitowe, takie jak hipokaliemia, hiponatremia, hipomagnezemia oraz hiperurykemia, które wymagają regularnego monitorowania. Niezbyt często obserwuje się odwodnienie, niedociśnienie, parestezje, bóle mięśniowe, zmęczenie oraz zaburzenia widzenia i słuchu. Rzadkie, ale istotne klinicznie działania obejmują ciężkie reakcje hematologiczne (agranulocytoza, anemia hemolityczna, niewydolność szpiku), poważne reakcje skórne (martwicze zapalenie naczyń, martwica toksyczno-rozpływna naskórka), ostre zaburzenia nerek, obrzęk płuc oraz jaskrę ostrą zamkniętego kąta. W trakcie terapii konieczne jest monitorowanie parametrów biochemicznych (elektrolity, kreatynina, mocznik, enzymy wątrobowe, bilirubina), morfologii krwi oraz ciśnienia tętniczego, w tym w pozycji stojącej, aby ocenić ryzyko hipotonii ortostatycznej.
agranulocytoza, anemia hemolityczna, cholestaza wewnątrzwątrobowa, choroba posurowicza, cukromocz, hiperglikemia, hiperkalcemia, hiperurykemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hiponatremia, hipotonia, jaskra ostra zamkniętego kąta, leukopenia, małopłytkowość, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, martwicze zapalenie naczyń, neutropenia, niedociśnienie, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość aplastyczna, niekardiogenny obrzęk płuc, niewydolność nerek, niewydolność szpiku kostnego, niewyraźne widzenie, obrzęk naczynioruchowy, odwodnienie, omdlenie, parestezja, plamica, rak kolczystokomórkowy skóry, rak podstawnokomórkowy skóry, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, szum w uszach, toczeń rumieniowaty skóry, walsartan z hydrochlorotiazydem, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia hematologiczne, zaburzenia rytmu serca, zaburzenia wodno-elektrolitowe, zapalenie naczyń, zapalenie trzustki, zasadowica hipochloremiczna, zawroty głowy pochodzenia błędnikowego, zespół ostrej niewydolności oddechowej - Leksykon leków
Działania niepożądane – Telmidon 40 mg + 12,5 mg
Produkt leczniczy Telmidon, zawierający telmisartan w dawce 80 mg w połączeniu z hydrochlorotiazydem (12,5 mg lub 25 mg), wykazuje profil bezpieczeństwa typowy dla obu składników. Najczęściej zgłaszanym działaniem niepożądanym są zawroty głowy ośrodkowego pochodzenia (częstość ≥1/100 do <1/10). Rzadko (≥1/10000 do <1/1000) może wystąpić ciężki obrzęk naczynioruchowy, który w skrajnych przypadkach może prowadzić do zgonu. Inne działania niepożądane obejmują hipokaliemię, hiponatremię, hiperurykemię, tachykardię, niedociśnienie ortostatyczne, zaburzenia widzenia, duszność, zaburzenia czynności wątroby oraz reakcje skórne takie jak rumień, świąd czy pokrzywka. Nie zaobserwowano zależności częstości działań niepożądanych od dawki, płci, wieku ani rasy pacjentów. Hydrochlorotiazyd może nasilać hipowolemię i zaburzenia elektrolitowe, a długotrwała terapia wiąże się z ryzykiem nieczerniakowych nowotworów skóry.
agranulocytoza, alkaloza hipokaliemiczna, bradykardia, cukromocz, eozynofilia, hiperkalcemia, hiperkaliemia, hiperurykemia, hipoglikemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hiponatremia, hipowolemia, leukopenia, małopłytkowość, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność oddechowa, niewydolność szpiku kostnego, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, podwyższona fosfokinaza kreatynowa, podwyższona kreatynina, posocznica, rak kolczystokomórkowy skóry, rak podstawnokomórkowy, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, skurcz mięśni, śródmiąższowa choroba płuc, śródmiąższowe zapalenie nerek, tachykardia, telmisartan z hydrochlorotiazydem, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, wyprysk, wysypka polekowa, zaburzenia czynności wątroby, zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie oskrzeli, zapalenie trzustki, zapalenie zatok, zawroty głowy pochodzenia błędnikowego, zawroty głowy pochodzenia ośrodkowego, żółtaczka cholestatyczna, żółtaczka miąższowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Karbicombi 32 mg + 12,5 mg
Lek Karbicombi, zawierający kandesartan cyleksetylu oraz hydrochlorotiazyd, wykazuje profil działań niepożądanych zgodny z dotychczas znanymi efektami obu składników stosowanych w monoterapii. W badaniach klinicznych działania niepożądane miały przeważnie charakter łagodny i przemijający, a odsetek przerwań terapii z powodu działań niepożądanych wynosił 2,3-3,3% w grupie leczonej oraz 2,7-4,3% w grupie placebo. Hydrochlorotiazyd, szczególnie w dawkach ≥25 mg, wiąże się z ryzykiem hiperglikemii, hiperurykemii, zaburzeń elektrolitowych (hiponatremia, hipokaliemia) oraz zwiększonym ryzykiem nieczerniakowych nowotworów skóry (rak podstawnokomórkowy i kolczystokomórkowy). Kandesartan może bardzo rzadko powodować hiperkaliemię, leukopenię, neutropenię, agranulocytozę oraz zaburzenia czynności wątroby i nerek. Często obserwuje się zakażenia górnych dróg oddechowych, zawroty głowy oraz osłabienie.
agranulocytoza, cukromocz, dna moczanowa, hiperglikemia, hiperkaliemia, hiperurykemia, hipokaliemia, hiponatremia, hydrochlorotiazyd, jaskra zamkniętego kąta, kandesartan cyleksetylu, małopłytkowość, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, martwicze zapalenie tętnic, nadciśnienie tętnicze, nieczerniakowy nowotwór złośliwy skóry, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność nerek, niewydolność oddechowa, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk płuc, rak kolczystokomórkowy skóry, rak podstawnokomórkowy, reakcja anafilaktyczna, śródmiąższowe zapalenie nerek, toczeń rumieniowaty skórny, toczeń rumieniowaty układowy, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zakażenie układu oddechowego, zapalenie naczyń skórnych, zapalenie pęcherzyków płucnych, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół ostrej niewydolności oddechowej, żółtaczka cholestatyczna - Leksykon leków
Działania niepożądane – Candepres HCT 16 mg + 12,5 mg
Produkt leczniczy Candepres HCT, zawierający kandesartan cyleksetyl oraz hydrochlorotiazyd, wykazuje profil działań niepożądanych typowy dla obu składników. W badaniach klinicznych działania niepożądane miały głównie łagodny i przemijający charakter, a odsetek przerwania terapii z ich powodu wynosił 2,3-3,3%, porównywalnie z placebo (2,7-4,3%). Kandesartan może powodować bardzo rzadkie, ale poważne zaburzenia hematologiczne (leukopenia, neutropenia, agranulocytoza) oraz zaburzenia elektrolitowe, takie jak hiperkaliemia i hiponatremia, które wymagają monitorowania, zwłaszcza u pacjentów z niewydolnością nerek. Hydrochlorotiazyd, szczególnie w dawkach ≥25 mg, wiąże się z ryzykiem poważnych działań niepożądanych, w tym hematologicznych (leukopenia, małopłytkowość, niedokrwistość aplastyczna), reakcji anafilaktycznych, zaburzeń rytmu serca, martwiczego zapalenia naczyń, ostrej niewydolności oddechowej (w tym ARDS) oraz toksycznego martwiczego oddzielania się naskórka. Ponadto, istnieje epidemiologiczny związek między łączną dawką hydrochlorotiazydu a ryzykiem nieczerniakowych nowotworów skóry (rak podstawnokomórkowy i kolczystokomórkowy).
agranulocytoza, biegunka, hiperkaliemia, hydrochlorotiazyd, jaskra zamkniętego kąta, kandesartan cyleksetyl, małopłytkowość, martwicze zapalenie naczyń, nieczerniakowy nowotwór złośliwy skóry, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność nerek, nudności, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk płuc, ostra niewydolność oddechowa, rak kolczystokomórkowy skóry, rak podstawnokomórkowy, reakcja anafilaktyczna, śródmiąższowe zapalenie nerek, toczeń rumieniowaty, toczeń rumieniowaty skórny, toksyczne martwicze oddzielanie naskórka, zaburzenia rytmu serca, zaburzenie czynności nerek, zahamowanie szpiku kostnego, zapalenie naczyń skóry, zapalenie pęcherzyków płucnych, zapalenie trzustki, zespół ostrej niewydolności oddechowej - Leksykon leków
Działania niepożądane – Co-Valsacor 160 mg + 12,5 mg
Co-Valsacor to preparat zawierający 160 mg walsartanu oraz 12,5 mg hydrochlorotiazydu, stosowany w terapii skojarzonej. Profil działań niepożądanych obejmuje zarówno reakcje charakterystyczne dla obu substancji, jak i te obserwowane w monoterapii. Najczęściej zgłaszane działania niepożądane to hipokaliemia (bardzo często), hiponatremia i hipomagnezemia (często), a także odwodnienie, parestezje, niewyraźne widzenie, szum uszny, niedociśnienie, kaszel, ból mięśni i zmęczenie (niezbyt często). Rzadziej obserwuje się małopłytkowość, reakcje alergiczne, zaburzenia czynności nerek, a także poważne reakcje skórne, takie jak toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka. Monitorowanie elektrolitów, funkcji nerek oraz parametrów metabolicznych jest kluczowe podczas terapii.
agranulocytoza, azot mocznikowy, bilirubina, cholestaza wewnątrzwątrobowa, choroba posurowicza, cukromocz, diuretyk tiazydowy, działanie niepożądane, enzym wątrobowy, hematokryt, hemoglobina, hiperglikemia, hiperkalcemia, hiperurykemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hiponatremia, impotencja, jaskra zamkniętego kąta, kurcz mięśni, kwas moczowy, leukopenia, lipidy, małopłytkowość, martwicze zapalenie naczyń, monoterapia, nadwrażliwość na światło, neutropenia, niedociśnienie, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość hemolityczna, niekardiogenny obrzęk płuc, niewydolność nerek, niewydolność szpiku kostnego, obrzęk naczynioruchowy, odwodnienie, omdlenie, ostra niewydolność nerek, parestezja, produkt leczniczy złożony, rak kolczystokomórkowy skóry, rak podstawnokomórkowy, rumień wielopostaciowy, tabletka powlekana, toczeń rumieniowaty skórny, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, walsartan i hydrochlorotiazyd, zaburzenie czynności nerek, zapalenie naczyń, zapalenie trzustki, zasadowica hipochloremiczna, zawroty głowy błędnikowe, zespół ostrej niewydolności oddechowej, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Telmizek HCT 80 mg + 12,5 mg
Telmizek HCT, zawierający telmisartan i hydrochlorotiazyd, charakteryzuje się profilem działań niepożądanych typowym dla obu składników oraz ich synergii. Najczęściej zgłaszanym działaniem niepożądanym są zawroty głowy, natomiast rzadko (≥1/10 000 do <1/1000) może wystąpić ciężki obrzęk naczynioruchowy z ryzykiem zgonu. W badaniach klinicznych na 1471 pacjentach częstość działań niepożądanych była porównywalna dla kombinacji 80 mg telmisartanu i 12,5 lub 25 mg hydrochlorotiazydu oraz dla samego telmisartanu. Nie stwierdzono zależności działań niepożądanych od dawki, płci, wieku czy rasy. Działania niepożądane obejmują m.in. hipokaliemię, hiponatremię, zawroty głowy, niedociśnienie, zaburzenia widzenia, bóle mięśniowo-szkieletowe, a także rzadkie przypadki śródmiąższowej choroby płuc i posocznicy. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko nieprawidłowej czynności wątroby, zwłaszcza u pacjentów japońskich, oraz na potencjalne zwiększenie ryzyka nieczerniakowych nowotworów skóry związane z hydrochlorotiazydem.
agranulocytoza, alkaloza hipochloremiczna, arytmia, cukromocz, częstoskurcz, dna moczanowa, dyspepsja, eozynofilia, fosfokinaza kreatynowa, hiperkalcemia, hiperkaliemia, hipoglikemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hiponatremia, jaskra z zamkniętym kątem, kwas moczowy, leukopenia, małopłytkowość, martwicze zapalenie naczyń, neutropenia, nieczerniakowy nowotwór złośliwy skóry, niedociśnienie, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność nerek, niewydolność szpiku kostnego, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk płuc, parestezje, płyn między naczyniówką a twardówką, posocznica, rak kolczystokomórkowy skóry, rak podstawnokomórkowy, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, rzadkoskurcz, śródmiąższowa choroba płuc, śródmiąższowe zapalenie nerek, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, zaburzenie erekcji, zapalenie płuc, zapalenie trzustki, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zespół toczniopodobny, zmniejszenie objętości krwi, żółtaczka cholestatyczna, żółtaczka miąższowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Voriconazol Adamed
Voriconazol Adamed wymaga szczególnej ostrożności w terapii, zwłaszcza u pacjentów z nadwrażliwością na azole oraz przy leczeniu dożylnym nieprzekraczającym 6 miesięcy. Lek może wydłużać odstęp QTc, co zwiększa ryzyko torsades de pointes u pacjentów z czynnikami ryzyka, takimi jak wcześniejsza chemioterapia kardiotoksyczna, kardiomiopatia, hipokaliemia czy stosowanie innych leków wydłużających QTc. Monitorowanie elektrolitów (K⁺, Mg²⁺, Ca²⁺) jest obligatoryjne przed i w trakcie terapii. W trakcie podawania dożylnego mogą wystąpić reakcje niepożądane, takie jak uderzenia gorąca i nudności. Istotne jest także monitorowanie funkcji wątroby (AspAT, AlAT) co najmniej raz w tygodniu przez pierwszy miesiąc, a następnie comiesięcznie, zwłaszcza u pacjentów z chorobami podstawowymi, ze względu na ryzyko ciężkich reakcji wątrobowych, w tym zapalenia i niewydolności wątroby. U dzieci i młodzieży częściej obserwuje się wzrost aktywności enzymów wątrobowych oraz reakcje fototoksyczne, co wymaga rygorystycznej ochrony przed promieniowaniem UV i regularnej kontroli dermatologicznej.
aminotransferaza, amylaza, bradykardia zatokowa, cholestaza, choroba Bowena, fotostarzenie skóry, hamowanie steroidogenezy, hipokalcemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, kardiomiopatia, lek przeciwgrzybiczny, lipaza, morfologia krwi, niedoczynność nadnerczy, nowotwór układu krwiotwórczego, odstęp QTc, ostre zapalenie trzustki, osutka polekowa z eozynofilią, piorunująca niewydolność wątroby, przeszczepienie komórek krwiotwórczych, pseudoporfiria, rak kolczystokomórkowy skóry, reakcja fototoksyczna, rogowacenie słoneczne, tarcza zastoinowa, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, torsades de pointes, zaburzenie wchłaniania, zapalenie naczyniówki, zapalenie nerwu wzrokowego, zapalenie okostnej, zapalenie wątroby, zespół Cushinga, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon substancji czynnych
Imikwimod – Wskazania do stosowania
Imikwimod, dostępny w postaci kremu Imikeraderm o stężeniu 5% (50 mg/g), jest lekiem immunomodulującym stosowanym miejscowo w leczeniu rogowacenia słonecznego (actinic keratoses – AKs) zlokalizowanego na twarzy lub owłosionej skórze głowy. Wskazaniem do terapii są zmiany bez cech przerostu i hiperkeratozy, o typowym przebiegu klinicznym. Leczenie imikwimodem jest zalecane u pacjentów z prawidłowo funkcjonującym układem odpornościowym, u których krioterapia jest mniej skuteczna, przeciwwskazana lub technicznie niemożliwa do zastosowania. Preparat pakowany jest w saszetki zawierające 12,5 mg imikwimodu w 250 mg kremu, a jego skład obejmuje substancje pomocnicze takie jak metylu i propylu parahydroksybenzoesan (odpowiednio 2,0 mg/g i 0,2 mg/g), alkohole cetylowy (22,0 mg/g), stearylowy (31,0 mg/g), benzylowy (20,0 mg/g) oraz butylohydroksytoluen (0,0015 mg/g), które mogą wywoływać reakcje alergiczne lub miejscowe podrażnienia skóry.
alkohol benzylowy, alkohol cetylowy, alkohol stearylowy, butylohydroksytoluen, hiperkeratoza, Imikeraderm, imikwimod, krioterapia, lek immunomodulujący, mechanizm działania, parahydroksybenzoesan metylu, parahydroksybenzoesan propylu, rak kolczystokomórkowy skóry, reakcja alergiczna, reakcja skórna miejscowa, reakcja zapalna, rogowacenie słoneczne, stan przedrakowy, układ immunologiczny, układ odpornościowy - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Voriconazole Sandoz
Worykonazol wymaga szczegółowego monitorowania ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych, w tym wydłużenia odstępu QTc i potencjalnych zaburzeń rytmu typu torsade de pointes, zwłaszcza u pacjentów z wrodzonym lub nabytym wydłużeniem QTc, kardiomiopatią, hipokaliemią czy przy jednoczesnym stosowaniu innych leków wydłużających QTc. Konieczne jest regularne monitorowanie EKG oraz elektrolitów (potas, magnez, wapń) przed i w trakcie terapii. W badaniach u zdrowych ochotników podawano dawki do 4-krotnie przekraczające zalecaną, nie obserwując klinicznie istotnego wydłużenia QTc powyżej 500 ms. Ponadto, terapia wiąże się z ryzykiem hepatotoksyczności, w tym zapalenia wątroby, cholestazy i piorunującej niewydolności wątroby, szczególnie u pacjentów z nowotworami układu krwiotwórczego. Monitorowanie czynności wątroby (AspAT, AlAT) powinno odbywać się na początku leczenia, co najmniej raz w tygodniu przez pierwszy miesiąc, a następnie co miesiąc, z możliwością przerwania terapii w przypadku znacznego wzrostu enzymów wątrobowych.
arytmia, AspAT i AlAT, bradykardia zatokowa, cholestaza, choroba Bowena, czynność wątroby, fototoksyczność, hipokaliemia, hipomagnezemia, induktor CYP450, kardiomiopatia, lek przeciwgrzybiczny, nadwrażliwość na azole, niewydolność wątroby, nowotwór układu krwiotwórczego, pseudoporfiria, rak kolczystokomórkowy skóry, reakcja fototoksyczna, reakcja wątrobowa, rogowacenie słoneczne, substrat CYP3A4, torsade de pointes, worykonazol, wydłużenie odstępu QTc, zapalenie wątroby, zatrucie alkaloidami sporyszu, zespół rozpadu guza, żółtaczka - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Voriconazole hameln
Worykonazol wymaga szczegółowego monitorowania ze względu na ryzyko działań niepożądanych, w tym hepatotoksyczności, wydłużenia odstępu QTc oraz reakcji fototoksycznych. Czas stosowania dożylnego nie powinien przekraczać 6 miesięcy, a długotrwała terapia powyżej 180 dni wymaga oceny stosunku korzyści do ryzyka. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z czynnikami ryzyka zaburzeń rytmu serca (np. wrodzone lub nabyte wydłużenie QTc, kardiomiopatia, hipokaliemia) oraz u osób z nadwrażliwością na azole. Monitorowanie czynności wątroby (AspAT, AlAT) jest obligatoryjne – na początku terapii oraz co najmniej raz w tygodniu przez pierwszy miesiąc, a następnie co miesiąc, z przerwaniem leczenia w przypadku istotnego wzrostu enzymów. U pacjentów leczonych worykonazolem obserwowano także ciężkie reakcje skórne (ZSJ, TEN, DRESS) oraz ryzyko rozwoju raka kolczystokomórkowego skóry, zwłaszcza przy długotrwałej terapii i wystąpieniu fototoksyczności.
amylaza, azol, bradykardia zatokowa, cholestaza, choroba Bowena, CYP2C9, CYP3A4, CYP450, enzymy wątrobowe, hepatotoksyczność, hipokalcemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, kardiomiopatia, kortykosteroid, lipaza w surowicy, niedoczynność nadnerczy, odstęp QTc, ostre zapalenie trzustki, osutka polekowa z eozynofilią, piorunująca niewydolność wątroby, rak kolczystokomórkowy skóry, reakcja fototoksyczna, steroidogeneza, tarcza zastoinowa, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, torsades de pointes, worykonazol, zapalenie naczyniówki, zapalenie nerwu wzrokowego, zapalenie wątroby, zespół Cushinga, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Działania niepożądane – Telmix Plus 80 mg + 25 mg
Produkt leczniczy Telmix Plus, zawierający telmisartan 80 mg i hydrochlorotiazyd 25 mg, wykazuje profil bezpieczeństwa zgodny z danymi z badań klinicznych oraz doświadczeniem po wprowadzeniu do obrotu. W badaniach kontrolowanych z udziałem 1471 pacjentów częstość działań niepożądanych była porównywalna między grupą stosującą kombinację telmisartanu z hydrochlorotiazydem a grupą stosującą sam telmisartan. Najczęściej zgłaszanym działaniem niepożądanym są zawroty głowy pochodzenia ośrodkowego (częstość ≥1/100 do <1/10). Rzadko (≥1/10 000 do <1/1000) obserwowano ciężki obrzęk naczynioruchowy, który w skrajnych przypadkach może prowadzić do zgonu. Inne działania niepożądane obejmują hipokaliemię (niezbyt często, ≥1/1000 do <1/100), hiponatremię, zaburzenia rytmu serca, niedociśnienie ortostatyczne, zaburzenia widzenia, a także reakcje skórne takie jak rumień, świąd i pokrzywka. Hydrochlorotiazyd może nasilać hipowolemię i zaburzenia elektrolitowe, a także wiązać się z ryzykiem nieczerniakowych nowotworów skóry, co podkreśla konieczność monitorowania pacjentów pod kątem tych powikłań.
agranulocytoza, cukromocz, hiperglikemia, hiperkaliemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hiponatremia, hipowolemie, leukopenia, małopłytkowość, martwicze zapalenie naczyń, neutropenia, nieczerniakowe nowotwory złośliwe skóry, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność szpiku kostnego, obrzęk naczynioruchowy, posocznica, rak kolczystokomórkowy skóry, rak podstawnokomórkowy, rumień wielopostaciowy, śródmiąższowa choroba płuc, śródmiąższowe zapalenie nerek, telmisartan i hydrochlorotiazyd, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie trzustki, zasadowica hipochloremiczna, zawroty głowy pochodzenia błędnikowego, zawroty głowy pochodzenia ośrodkowego, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zespół zaburzeń oddechowych, żółtaczka cholestatyczna, żółtaczka miąższowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Valsartan + hydrochlorothiazide Krka 320 mg + 25 mg
Produkt leczniczy Valsartan + hydrochlorothiazide Krka (320 mg walsartanu + 25 mg hydrochlorotiazydu) jest lekiem złożonym, którego profil bezpieczeństwa obejmuje działania niepożądane charakterystyczne dla obu składników. Najczęściej obserwuje się zaburzenia elektrolitowe, takie jak hipokaliemia, hiponatremia i hipomagnezemia, które mogą prowadzić do poważnych powikłań kardiologicznych, w tym zaburzeń rytmu serca. Inne działania niepożądane o częstości występowania od niezbyt często do bardzo rzadko obejmują odwodnienie, zawroty głowy, parestezje, niedociśnienie, kaszel, bóle mięśniowe, zmęczenie oraz zmiany w badaniach laboratoryjnych (np. zwiększone stężenie kwasu moczowego, bilirubiny, kreatyniny, azotu mocznikowego, neutropenia). Wśród rzadkich i nieznanych działań wymienia się reakcje alergiczne, niewydolność nerek, obrzęk naczyniowy, zapalenie naczyń oraz zmiany skórne, w tym wysypki i martwicze zapalenie naczyń.
agranulocytoza, anemia hemolityczna, cholestaza wewnątrzwątrobowa, choroba posurowicza, cukromocz, diuretyk tiazydowy, hiperglikemia, hiperkalcemia, hiperurykemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hiponatremia, jaskra ostra zamkniętego kąta, leukopenia, małopłytkowość, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, martwicze zapalenie naczyń, neutropenia, nieczerniakowy nowotwór złośliwy skóry, niedociśnienie, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość aplastyczna, niekardiogenny obrzęk płuc, niewydolność nerek, niewydolność szpiku kostnego, obrzęk naczyniowy, odwodnienie, omdlenie, parestezja, plamica, rak kolczystokomórkowy skóry, rak podstawnokomórkowy, rumień wielopostaciowy, toczeń rumieniowaty, Valsartan + hydrochlorothiazide Krka, walsartan i hydrochlorotiazyd, zaburzenie czynności nerek, zapalenie naczyń, zapalenie trzustki, zasadowica hipochloremiczna, zawroty głowy pochodzenia błędnikowego, zespół ostrej niewydolności oddechowej - Leksykon leków
Działania niepożądane – Sorafenib Sandoz 200 mg
Sorafenib Sandoz, stosowany w terapii nowotworowej, charakteryzuje się profilem działań niepożądanych obejmującym zarówno ciężkie powikłania, jak zawał serca, perforacja przewodu pokarmowego, polekowe zapalenie wątroby, krwotoki oraz nadciśnienie tętnicze z możliwością przełomu nadciśnieniowego. Najczęściej obserwowane działania niepożądane to biegunka, zmęczenie, łysienie, zakażenia, zespół ręka-stopa oraz wysypka. Szczególnie u pacjentów z rakiem tarczycy częściej występują zespół ręka-stopa, biegunka, łysienie, nadciśnienie tętnicze, hipokalcemia i rogowiak kolczystokomórkowy. W badaniach klinicznych odnotowano zastoinową niewydolność serca u 1,7-1,9% pacjentów leczonych sorafenibem (w porównaniu do 0,7-1,1% w grupach placebo).
erytrodyzestezja dłoniowo-podeszwowa, hipofosfatemia, hipokalcemia, hipokaliemia, leukocytoklastyczne zapalenie naczyń, limfopenia, nadczynność tarczycy, neuropatia obwodowa czuciowa, neutropenia, niedoczynność tarczycy, obrzęk naczynioruchowy, odwracalna tylna leukoencefalopatia, perforacja przewodu pokarmowego, polekowe zapalenie wątroby, przełom nadciśnieniowy, rabdomioliza, rak kolczystokomórkowy skóry, rak nerkowokomórkowy, rak wątrobowokomórkowy, rogowiak kolczystokomórkowy, rozwarstwienie tętnicy, rumień wielopostaciowy, sorafenib, śródmiąższowa choroba płuc, toksyczna nekroliza naskórka, wydłużenie odstępu QT, zapalenie dróg żółciowych, zapalenie pęcherzyka żółciowego, zapalenie trzustki, zastoinowa niewydolność serca, zespół nerczycowy, zespół ręka-stopa, zespół rozpadu guza, zespół Stevensa-Johnsona, zróżnicowany rak tarczycy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Polsart Plus 40 mg + 12,5 mg
Produkt leczniczy Polsart Plus, zawierający telmisartan i hydrochlorotiazyd, jest stosowany w terapii nadciśnienia tętniczego i charakteryzuje się profilem działań niepożądanych o różnej częstości i nasileniu. Najczęściej zgłaszanym działaniem niepożądanym są zawroty głowy (często ≥1/100 do <1/10), a rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) może wystąpić ciężki obrzęk naczynioruchowy, stanowiący poważne zagrożenie. W badaniach klinicznych (n=1471) częstość działań niepożądanych była porównywalna między terapią skojarzoną a monoterapią telmisartanem, bez zależności od dawki, płci, wieku czy rasy. Działania niepożądane obejmują m.in. hipokaliemię (niezbyt często), hiponatremię (rzadko), zaburzenia serca (częstoskurcz, arytmie), niedociśnienie ortostatyczne, zaburzenia żołądkowo-jelitowe (biegunka, wymioty), a także rzadkie przypadki nieprawidłowej czynności wątroby i obrzęku naczynioruchowego, w tym zakończonego zgonem.
agranulocytoza, alkaloza hipochloremiczna, arytmia, badanie kliniczne, cukromocz, częstoskurcz, dyspepsja, eozynofilia, fosfokinaza kreatynowa, hipercholesterolemia, hiperglikemia, hiperkalcemia, hiperkaliemia, hipoglikemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hiponatremia, leukopenia, małopłytkowość, martwicze zapalenie naczyń, nadciśnienie tętnicze, nadmierne pocenie, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność nerek, niewydolność szpiku kostnego, obrzęk naczynioruchowy, ostra jaskra z zamkniętym kątem, parestezje, posocznica, rak kolczystokomórkowy skóry, rak podstawnokomórkowy, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, rzadkoskurcz, śródmiąższowa choroba płuc, śródmiąższowe zapalenie nerek, telmisartan i hydrochlorotiazyd, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, zaburzenie erekcji, zakażenie górnych dróg oddechowych, zapalenie trzustki, zawroty głowy, zespół toczniopodobny, zespół zaburzeń oddechowych, żółtaczka cholestatyczna, żółtaczka miąższowa - Leksykon chorób i schorzeń
Keratoza aktyniczna (solar keratoza) – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Rogowacenie słoneczne (actinic keratosis, AK) to stan przedrakowy skóry wywołany przewlekłą ekspozycją na promieniowanie ultrafioletowe, manifestujący się jako szorstkie, łuszczące się zmiany o średnicy <1 cm, najczęściej na odsłoniętych partiach ciała (twarz, uszy, skóra głowy, kark, szyja, przedramiona, grzbiety dłoni). Występuje głównie u osób po 40. roku życia o jasnej karnacji. Nieleczone AK mogą ulec transformacji w raka kolczystokomórkowego skóry z ryzykiem około 5-10%. Diagnostyka opiera się na badaniu klinicznym, dermoskopii oraz, w razie podejrzenia transformacji nowotworowej, biopsji. Nowoczesne metody diagnostyczne, takie jak tomografia optyczna (OCT) i mikroskopia konfokalna, umożliwiają nieinwazyjną ocenę zmian. Sygnały alarmowe wskazujące na konieczność pilnej interwencji to szybki wzrost zmiany, bolesność, krwawienie, owrzodzenie oraz pojawienie się twardego guzka.
badanie skóry, biopsja, ciekły azot, czerniak, dermatolog, dermoskopia, diklofenak, elektrokoagulacja, filtr przeciwsłoneczny, fluorouracyl, imikwimod, kortykosteroid, kriochirurgia, krioterapia, laseroterapia, łyżeczkowanie, mikroskopia konfokalna, nowotwór skóry, ochrona przeciwsłoneczna, promieniowanie ultrafioletowe, promieniowanie UV, rak kolczystokomórkowy skóry, rak podstawnokomórkowy, rogowacenie słoneczne, samobadanie skóry, terapia fotodynamiczna, tirbanibulin, tomografia optyczna - Leksykon chorób i schorzeń
Keratoza aktyniczna (solar keratoza) – Zapobieganie i profilaktyka
Rogowacenie słoneczne (actinic keratosis) jest przewlekłą dermatozą wywołaną głównie przez długotrwałą ekspozycję na promieniowanie UV, co podkreśla kluczową rolę ochrony przeciwsłonecznej w profilaktyce. Zaleca się stosowanie preparatów z wysokim filtrem SPF 30+ lub 50+ o szerokim spektrum działania, aplikowanych 15-30 minut przed ekspozycją i odnawianych co 2 godziny, unikanie ekspozycji w godzinach 10:00-15:00 oraz noszenie odzieży ochronnej. U pacjentów z rozpoznanym rogowaceniem słonecznym wskazane jest regularne monitorowanie dermatologiczne oraz suplementacja nikotynamidem w dawce 500 mg dwa razy dziennie, co w badaniach klinicznych wykazało redukcję liczby zmian o około 35%. Ponadto, skuteczne są retinoidy (acytretyna, izotretynoina) oraz miejscowe terapie, takie jak 5% 5-fluorouracyl stosowany dwa razy dziennie przez 4 tygodnie, które zmniejszają częstość nowych zmian przez ponad dwa lata. W profilaktyce pomocne są także preparaty zawierające antyoksydanty (witamina C, E, kwas ferulowy) oraz enzymy naprawcze DNA.
5-fluorouracyl, antyoksydant, badanie dermatologiczne, diklofenak, filtr przeciwsłoneczny, imikwimod, immunosupresja, izotretynoina, krioterapia, laseroterapia, leczenie immunosupresyjne, nieczerniakowy rak skóry, nikotynamid, peeling chemiczny, promieniowanie ultrafioletowe, rak kolczystokomórkowy skóry, retinoid, rogowacenie słoneczne, samobadanie skóry, szczepienie przeciwko HPV, terapia fotodynamiczna, tirbanibulin, wycięcie chirurgiczne - Leksykon chorób i schorzeń
Hidradenitis suppurativa (trądzik odwrócony) – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Hidradenitis suppurativa (HS) to przewlekła, nawracająca choroba zapalna jednostki włosowo-łojowo-apokrynowej, o częstości występowania około 1% w krajach rozwiniętych. Choroba charakteryzuje się zmiennym rokowaniem, zależnym od stadium według skali Hurleya (najgorsze rokowanie w stadium III), obecności fenotypu zapalnego oraz czynników ryzyka takich jak palenie tytoniu i otyłość. HS prowadzi do poważnych powikłań fizycznych, w tym zwiększonego ryzyka raka kolczystokomórkowego (SCC) – pacjenci mają 4,6-krotnie wyższe ryzyko rozwoju SCC, z 61% przypadków lokalizowanych w okolicy krocza lub pośladków, oraz 48% śmiertelnością w ciągu dwóch lat od diagnozy SCC. Dodatkowo obserwuje się zwiększone ryzyko innych nowotworów, przewlekły ból, przykurcze, obrzęk limfatyczny, niedokrwistość, amyloidozę oraz powikłania infekcyjne i strukturalne, takie jak przetoki czy zwężenia odbytu i cewki moczowej.
adalimumab, amyloidoza, artropatia, ból przewlekły, dysfunkcja seksualna, fenotyp zapalny, hidradenitis suppurativa, lek biologiczny, nadkażenie, niedokrwistość, niedrożność limfatyczna, obrzęk limfatyczny, przetoka, przykurcz kończyny, rak jamy ustnej, rak kolczystokomórkowy, rak kolczystokomórkowy skóry, rak wątrobowokomórkowy, ropień nadtwardówkowy, ryzyko sercowo-naczyniowe, skala Hurleya, trądzik odwrócony, wirus brodawczaka ludzkiego, zapalenie kości i szpiku, zwężenie cewki moczowej, zwężenie odbytu