xanthopsia
Xanthopsia to zaburzenie widzenia, w którym pacjent postrzega obiekty w żółtawym lub złotawym odcieniu. Ten stan jest najczęściej wynikiem działania niepożądanego niektórych leków, szczególnie digoksyny i innych glikozydów nasercowych, stosowanych w leczeniu niewydolności serca i zaburzeń rytmu serca.
Mechanizm powstawania xanthopsji wiąże się z toksycznym wpływem tych substancji na siatkówkę oka oraz na przetwarzanie bodźców wzrokowych w mózgu. Zaburzenie to może być jednym z pierwszych objawów przedawkowania digoksyny, dlatego jego wystąpienie u pacjentów przyjmujących leki nasercowe powinno skłonić do pilnej oceny stężenia leku w surowicy.
Poza farmakoterapią, xanthopsia może rzadziej występować w przebiegu chorób wątroby (zwłaszcza z żółtaczką), jaskry, zaćmy, a także w wyniku urazów gałki ocznej. Historycznie, zjawisko to zostało opisane już w XIX wieku, a niektórzy historycy sztuki sugerują, że żółte tonacje w późnych dziełach Vincenta van Gogha mogły być spowodowane xanthopsją wynikającą z zatrucia naparstnicą lub absyntem.
Diagnostyka xanthopsji obejmuje dokładny wywiad farmakologiczny, badanie okulistyczne oraz w przypadku podejrzenia przedawkowania leków – oznaczenie ich stężenia we krwi. Leczenie polega przede wszystkim na usunięciu przyczyny, czyli najczęściej modyfikacji dawkowania lub odstawieniu leku wywołującego objawy.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Digoksyna – Działania niepożądane
Działania niepożądane digoksyny są ściśle związane z dawką i najczęściej występują przy przekroczeniu terapeutycznych stężeń w surowicy. Najpoważniejszymi powikłaniami są zaburzenia rytmu serca, w tym bradykardia zatokowa, blok przedsionkowo-komorowy, bigeminia, trigeminia oraz rzadkie, ale groźne tachyarytmie nadkomorowe i komorowe, które mogą prowadzić do hemodynamicznej niestabilności i zagrożenia życia. Często obserwuje się także objawy żołądkowo-jelitowe, takie jak nudności, wymioty i biegunka, które mogą sygnalizować toksyczność leku. Bardzo rzadko występują niedokrwienie i martwica jelit, wymagające pilnej interwencji chirurgicznej. Ponadto, digoksyna może wywoływać zaburzenia neurologiczne (zawroty głowy, bóle głowy) oraz psychiczne (depresja, psychoza, dezorientacja), a także zaburzenia widzenia (niewyraźne widzenie, xanthopsia), które są wczesnymi objawami przedawkowania.
anoreksja, arytmia komorowa, bigeminia, blok przedsionkowo-komorowy, bradykardia zatokowa, częstoskurcz węzłowy, digoksyna, działanie niepożądane digoksyny, eozynofilia, ginekomastia, hipokaliemia, indeks terapeutyczny, jadłowstręt, małopłytkowość, martwica jelit, nadwrażliwość na lek, niedokrwienie jelit, niewyraźne widzenie, obniżenie odcinka ST, przedawkowanie digoksyny, przedwczesne pobudzenie komorowe, stężenie terapeutyczne w surowicy, tachyarytmia nadkomorowa, tachykardia przedsionkowa, trigeminia, trombocytopenia, xanthopsia, zaburzenie ośrodkowego układu nerwowego, zaburzenie przewodzenia, zaburzenie rytmu serca - Leksykon leków
Przedawkowanie – Digoxin Teva 250 mcg
Przedawkowanie digoksyny stanowi istotne wyzwanie kliniczne, z uwagi na wieloczynnikowe predyspozycje do toksyczności, które mogą wystąpić nawet przy stężeniach terapeutycznych poniżej 3 ng/ml. Kluczowymi czynnikami ryzyka są zaburzenia elektrolitowe (hipokaliemia, hipomagnezemia, hiperkalcemia), zasadowica, stany hipoksji oraz współistniejące choroby sercowo-naczyniowe, takie jak niewydolność naczyń wieńcowych czy zapalenie mięśnia sercowego. Dodatkowo, wiek podeszły, zmniejszona masa mięśniowa, niedoczynność tarczycy oraz dysfunkcja nerek zwiększają wrażliwość na digoksynę i ryzyko kumulacji leku. Manifestacja kliniczna jest wielosystemowa, obejmując objawy ze strony układu pokarmowego (nudności, wymioty, biegunka), neurologicznego (zaburzenia widzenia, omamy, splątanie) oraz sercowo-naczyniowego (bradykardia, arytmie komorowe, nadkomorowe tachyarytmie, niedociśnienie). W ostrym zatruciu obserwuje się hiperkaliemię, natomiast w przewlekłym hipokaliemię, co ma istotne znaczenie diagnostyczne i terapeutyczne.
arytmia komorowa, blok przedsionkowo-komorowy, bradykardia, częstoskurcz komorowy, diplopia, dysfunkcja nerek, elektrostymulacja serca, glikozyd nasercowy, hiperkalcemia, hiperkaliemia, hipokaliemia, hipoksja, hipomagnezemia, kolestyramina, migotanie komór, niedoczynność tarczycy, niewydolność wieńcowa, ośrodkowy układ nerwowy, płukanie żołądka, przeciwciała swoiste, przedawkowanie digoksyny, serce płucne, tachyarytmia nadkomorowa, układ sercowo-naczyniowy, węgiel aktywowany, xanthopsia, zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej, zaburzenia widzenia, zapalenie mięśnia sercowego, zasadowica, zatrucie digoksyną - Leksykon substancji czynnych
Konwalia – Przedawkowanie
Przedawkowanie preparatów zawierających konwalię (Convallaria majalis), takich jak Cardiol C, Krople nasercowe czy Neocardina, wiąże się z toksycznym działaniem glikozydów nasercowych, które prowadzi do zaburzeń elektrolitowych i kardiotoksyczności. Objawy kliniczne pojawiają się przy 1,5-3-krotnym przekroczeniu dawki terapeutycznej i obejmują arytmie (bradyarytmie, tachyarytmie, bloki przedsionkowo-komorowe), nudności, wymioty, biegunkę, bóle głowy, senność oraz zaburzenia widzenia (xanthopsia, diplopia). Preparaty te zawierają również wysokie stężenia etanolu (60-69% V/V), co może potęgować toksyczność i wywoływać dodatkowe objawy alkoholowe. Mechanizm toksyczny opiera się na hamowaniu pompy sodowo-potasowej, co zaburza gospodarkę elektrolitową kardiomiocytów i prowadzi do poważnych powikłań kardiologicznych.
asystolia, blok przedsionkowo-komorowy, bradyarytmia, diplopia, działanie inotropowe dodatnie, ekstrasystolia, elektrokardiografia, glikozyd nasercowy, gospodarka elektrolitowa, hiperkalcemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, lek moczopędny, nalewka mianowana, nalewka z ziela konwalii, pompa sodowo-potasowa, tachyarytmia, xanthopsia, zaburzenie rytmu serca, zaburzenie świadomości, zaburzenie wodno-elektrolitowe, zatrucie glikozydami nasercowymi - Leksykon leków
Działania niepożądane – Digoxin WZF 0,25 mg/ml
Stosowanie digoksyny w postaci roztworu do wstrzykiwań (DIGOXIN WZF, 0,25 mg/ml) wiąże się z ryzykiem działań niepożądanych, które wykazują wyraźną zależność od dawki, szczególnie przy przekroczeniu zakresu terapeutycznego. Profil bezpieczeństwa obejmuje szeroki zakres objawów, klasyfikowanych według częstości występowania: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) oraz bardzo rzadko (<1/10 000). Do najczęstszych działań należą zaburzenia OUN (zawroty głowy), zaburzenia widzenia (m.in. xanthopsia), arytmie serca (bigeminia, trigeminia, bradykardia zatokowa), nudności, wymioty, biegunka oraz wysypka skórna. Rzadkie, ale istotne działania obejmują małopłytkowość, psychozę, niedokrwienie jelit, ginekomastię oraz tachyarytmie nadkomorowe i komorowe. Wysypka często towarzyszy eozynofilii, co ma znaczenie diagnostyczne. Ginekomastia może pojawić się po długotrwałej terapii i powinna być uwzględniana w monitorowaniu pacjentów męskich.
anoreksja, arytmia, arytmia komorowa, bigeminia, bradykardia zatokowa, częstoskurcz nadkomorowy, częstoskurcz przedsionkowy, digoksyna, eozynofilia, etanol, ginekomastia, glikol propylenowy, małopłytkowość, martwica jelit, niedokrwienie jelit, obniżenie odcinka ST, odstęp PR, ośrodkowy układ nerwowy, przedwczesny skurcz komorowy, tachyarytmia nadkomorowa, trigeminia, wysypka skórna, xanthopsia, zaburzenia przewodzenia, zawroty głowy