przeszczep autologicznych komórek macierzystych
Przeszczep autologicznych komórek macierzystych to procedura medyczna, w której komórki macierzyste są pobierane od pacjenta, a następnie ponownie wprowadzane do jego organizmu po odpowiednim przygotowaniu. Jest to forma przeszczepu, w której dawca i biorca to ta sama osoba, co eliminuje ryzyko odrzucenia przeszczepu i konieczność stosowania immunosupresji.
Najczęściej stosuje się przeszczep autologicznych hematopoetycznych komórek macierzystych (auto-HSCT), pobieranych ze szpiku kostnego lub krwi obwodowej po zastosowaniu czynników stymulujących ich mobilizację. Procedura ta jest stosowana głównie w leczeniu nowotworów hematologicznych, takich jak szpiczak mnogi, chłoniaki czy niektóre białaczki, ale także w leczeniu guzów litych i wybranych chorób autoimmunologicznych.
Przed przeszczepem pacjent poddawany jest wysokodawkowej chemioterapii i/lub radioterapii (tzw. kondycjonowanie), które mają na celu eliminację komórek nowotworowych, ale jednocześnie niszczą prawidłowe komórki macierzyste szpiku. Następnie podaje się wcześniej pobrane komórki macierzyste, które odtwarzają układ krwiotwórczy. Główne powikłania obejmują infekcje, toksyczność narządową oraz ryzyko nawrotu choroby podstawowej.
W ostatnich latach badane są również zastosowania autologicznych mezenchymalnych komórek macierzystych w medycynie regeneracyjnej, m.in. w leczeniu chorób sercowo-naczyniowych, neurologicznych, ortopedycznych czy autoimmunologicznych, jednak wiele z tych zastosowań pozostaje w fazie badań klinicznych.