zatrucie glikozydami nasercowymi
Zatrucie glikozydami nasercowymi to stan kliniczny powstający na skutek przedawkowania leków z grupy glikozydów nasercowych, takich jak digoksyna czy digitoksyna. Do zatrucia może dojść zarówno w wyniku przypadkowego lub celowego przedawkowania leku, jak i wskutek zaburzeń metabolicznych (np. hipokaliemia, hipomagnezemii, hiperkalcemia), interakcji lekowych czy pogorszenia funkcji nerek u pacjentów przyjmujących przewlekle glikozydy.
Objawy zatrucia glikozydami nasercowymi obejmują: nudności, wymioty, biegunkę, zaburzenia widzenia (widzenie w żółtym kolorze, tzw. xanthopsia), zaburzenia neurologiczne (splątanie, halucynacje), a przede wszystkim zaburzenia rytmu serca. Charakterystyczne arytmie to bradykardia zatokowa, bloki przedsionkowo-komorowe, migotanie przedsionków z blokiem AV, tachykardia przedsionkowa z blokiem oraz dwukierunkowy częstoskurcz komorowy.
Diagnostyka opiera się na oznaczeniu stężenia glikozydu nasercowego we krwi, EKG oraz ocenie stężenia elektrolitów, ze szczególnym uwzględnieniem potasu. Leczenie obejmuje odstawienie glikozydu, korektę zaburzeń elektrolitowych, podanie aktywnego węgla w przypadku niedawnego spożycia, stosowanie leków antyarytmicznych oraz w ciężkich przypadkach – podanie swoistego antidotum, jakim są fragmenty przeciwciał przeciwko digoksynie (Fab).
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Lignocainum hydrochloricum WZF 1% 10 mg/ml
Lignocainum hydrochloricum WZF 1% (10 mg/ml) jest roztworem do wstrzykiwań stosowanym szeroko w anestezjologii i kardiologii. W zakresie znieczulenia regionalnego preparat znajduje zastosowanie w znieczuleniu nasiękowym, blokadach nerwów, pni nerwowych, splotów nerwowych, a także w znieczuleniu podpajęczynówkowym i zewnątrzoponowym. Wskazania obejmują procedury chirurgiczne w dziedzinach takich jak chirurgia ogólna, urologia, ortopedia, ginekologia i położnictwo. Ponadto lidokaina jest lekiem pierwszego wyboru w leczeniu komorowych zaburzeń rytmu serca, zwłaszcza przedwczesnych skurczów komorowych i częstoskurczu komorowego, szczególnie w przebiegu ostrego zawału mięśnia sercowego oraz zatrucia glikozydami nasercowymi. Preparat dostępny jest w ampułkach 2 ml (20 mg substancji czynnej) oraz fiolkach 20 ml (200 mg substancji czynnej), zawierając 2,75 mg sodu na ml roztworu, co należy uwzględnić u pacjentów z ograniczeniem podaży sodu.
analgezja multimodalna, analgezja prewencyjna, arytmia komorowa, blokada nerwu, blokada pnia nerwowego, blokada splotu nerwowego, bloker kanału sodowego, ból neuropatyczny, ból okołooperacyjny, częstoskurcz komorowy, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwpadaczkowy, lidokaina, lidokaina chlorowodorek, lidokaina chlorowodorek jednowodny, ostry zawał mięśnia sercowego, przedwczesny skurcz komorowy, zatrucie glikozydami nasercowymi, znieczulenie nasiękowe, znieczulenie podpajęczynówkowe, znieczulenie regionalne, znieczulenie zewnątrzoponowe - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Magnokal 250 mg + 250 mg
Magnokal, zawierający 250 mg magnezu wodoroasparaginianu czterowodnego (17 mg jonów magnezu) oraz 250 mg potasu wodoroasparaginianu półwodnego (54 mg jonów potasu) w jednej tabletce, jest wskazany jako leczenie wspomagające w schorzeniach układu sercowo-naczyniowego, zwłaszcza w stanach niemiarowości serca i nadpobudliwości mięśnia sercowego związanych z niedoborami tych elektrolitów. Preparat znajduje zastosowanie w okresie rekonwalescencji po zawale mięśnia sercowego, gdzie utrzymanie prawidłowego stężenia magnezu i potasu jest kluczowe dla stabilizacji elektrycznej serca i zapobiegania groźnym zaburzeniom rytmu. Ponadto, Magnokal jest stosowany profilaktycznie i terapeutycznie w niedoborach magnezu i potasu wynikających z niedostatecznej podaży, zaburzeń wchłaniania, zwiększonego wydalania (np. podczas intensywnego wysiłku, biegunek) oraz w trakcie leczenia lekami moczopędnymi i w zatruciach glikozydami nasercowymi.
antagonista receptora angiotensyny II, choroba układu krążenia, diuretyk, funkcja elektryczna serca, inhibitor konwertazy angiotensyny, lek moczopędny, niedobór magnezu i potasu, niemiarowość serca, rekonwalescencja pozawałowa, stężenie jonów, zaburzenie funkcji nerek, zaburzenie rytmu serca, zaburzenie wchłaniania, zatrucie glikozydami nasercowymi, zawał mięśnia sercowego - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Calcium Gluconate hameln 95 mg/ml
Calcium Gluconate hameln w stężeniu 95 mg/ml jest wskazany wyłącznie do natychmiastowej korekty ostrej, objawowej hipokalcemii. Preparat jest przeciwwskazany u pacjentów z hiperkalcemią, hiperkalciurią, nadwrażliwością na substancję czynną lub substancje pomocnicze, a także u osób leczonych glikozydami nasercowymi ze względu na ryzyko nasilenia ich toksyczności. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z nadczynnością przytarczyc, hiperwitaminozą D, chorobami nowotworowymi z odwapnieniem kości, niewydolnością nerek, sarkoidozą, zespołem Burnetta oraz u pacjentów unieruchomionych z osteoporozą. Preparat nie powinien być stosowany w całkowitym żywieniu pozajelitowym (TPN) z powodu ryzyka kumulacji glinu.
całkowite żywienie pozajelitowe, ceftriakson, glikozyd nasercowy, glukonian wapnia, hiperkalcemia, hiperkalciuria, hiperkaliemia, hiperwitaminoza D, hipokalcemia, kamień nerkowy, nadczynność gruczołów przytarczycznych, niewydolność nerek, odwapnienie kości, osteoporoza, parathormon, resorpcja kostna, sarkoidoza, zatrucie glikozydami nasercowymi, zespół Burnetta, zespół mleczno-alkaliczny, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Digoxin WZF 0,25 mg/ml
Digoksyna w postaci roztworu do wstrzykiwań (Digoxin WZF 0,25 mg/ml) jest przeciwwskazana u pacjentów z nadwrażliwością na digoksynę, inne glikozydy nasercowe lub substancje pomocnicze, takie jak etanol 96% (101,25 mg/ml), glikol propylenowy (414,8 mg/ml) oraz sód (0,58 mg/ml). Lek nie powinien być stosowany w zaburzeniach przewodzenia, takich jak okresowo występujący całkowity blok serca oraz blok przedsionkowo-komorowy II stopnia, zwłaszcza przy historii napadów Stokesa-Adamsa, ze względu na ryzyko nasilenia zaburzeń rytmu i całkowitego bloku AV. Digoksyna jest również przeciwwskazana w arytmiach wywołanych zatruciem glikozydami, częstoskurczu komorowym oraz migotaniu komór, gdzie może pogłębiać toksyczność i arytmie komorowe.
blok przedsionkowo-komorowy, blok serca, choroba wątroby, częstoskurcz komorowy, digoksyna, dodatkowa droga przewodzenia, działanie proarytmiczne, glikozyd nasercowy, kardiomiopatia przerostowa, migotanie komór, migotanie przedsionków, nadkomorowe zaburzenia rytmu serca, nadwrażliwość, napad Stokesa-Adamsa, niemiarowość, niewydolność serca, padaczka, zaburzenie przewodzenia przedsionkowo-komorowego, zatrucie glikozydami nasercowymi, zespół Wolffa-Parkinsona-White’a, zwężenie drogi odpływu komory lewej - Leksykon substancji czynnych
Trokserutyna – Przedawkowanie
Trokserutyna, stosowana głównie w leczeniu niewydolności żylnej oraz w preparatach dermatologicznych i okulistycznych, charakteryzuje się niskim ryzykiem przedawkowania. Dotychczas nie odnotowano udokumentowanych przypadków toksyczności samej trokserutyny, co wskazuje na jej stosunkowo bezpieczny profil. W przypadku doustnych preparatów (np. Venolan, Venotrex) zaleca się standardowe procedury detoksykacyjne, takie jak wywołanie wymiotów, płukanie żołądka oraz podanie węgla aktywowanego, a także leczenie objawowe. Preparaty zewnętrzne (np. Venescin) cechuje minimalne ryzyko przedawkowania ze względu na ograniczoną penetrację przez skórę. Warto zwrócić uwagę, że preparaty złożone, takie jak Kelicardina (zawierająca trokserutynę, wyciąg z konwalii i głogu oraz 59-67% etanolu), mogą wywoływać objawy zatrucia glikozydami nasercowymi, takie jak zaburzenia rytmu serca, nudności, wymioty, biegunka, bóle głowy, senność oraz zaburzenia widzenia, co wymaga specyficznego postępowania terapeutycznego.
arytmia, badanie toksykologiczne, biegunka, ból głowy, EKG, elektrokardiografia, elektrolity, funkcja nerek, funkcja wątroby, glikozyd nasercowy, hydroksyetylorutozydy, niewydolność żylna, nudności, płukanie żołądka, preparat doustny, preparat zewnętrzny, przedawkowanie trokserutyny, senność, trokserutyna, węgiel aktywowany, wyciąg z głogu, wyciąg z kasztanowca, wyciąg z konwalii, wymioty, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie przewodnictwa, zaburzenie rytmu serca, zaburzenie widzenia, zatrucie glikozydami nasercowymi - Leksykon substancji czynnych
Kozłek – Przedawkowanie
Kozłek lekarski (Valeriana officinalis L.) jest stosowany głównie ze względu na działanie uspokajające, nasenne i przeciwlękowe. Dawka toksyczna korzenia kozłka wynosi około 20 g, co odpowiada m.in. 261,3 ml syropu Neospasmina noc, 14-19 tabletek Valdix Forte, 32 tabletkom Valerin, 169,3 ml preparatu Nervosol lub 25 saszetkom Nervosan fix. Przedawkowanie objawia się łagodnymi, samoistnie ustępującymi w ciągu 24 godzin symptomami ze strony ośrodkowego układu nerwowego (zmęczenie, senność, zawroty głowy, drżenie rąk, mydriasis), przewodu pokarmowego (skurcze brzucha) oraz układu krążenia (ucisk w klatce piersiowej). W preparatach złożonych zawierających konwalię mogą dodatkowo wystąpić nudności, wymioty, biegunka oraz arytmie, co wymaga odrębnego postępowania. Należy także uwzględnić ryzyko intoksykacji etanolem, zwłaszcza w przypadku nalewek i wyciągów alkoholowych.
arytmia, atropina, biegunka, dawka toksyczna, drżenie rąk, działanie uspokajające, glikozydy nasercowe, intoksykacja alkoholem, korzeń kozłka, kozłek lekarski, kwiatostan głogu, leczenie objawowe, leczenie podtrzymujące, mydriaza, niedobór magnezu, nudności i wymioty, objawy przedawkowania, obserwacja kliniczna, ośrodkowy układ nerwowy, pomoc tlenowo-krążeniowa, przewód pokarmowy, rozszerzenie źrenic, skurcze brzucha, szyszki chmielu, ucisk w klatce piersiowej, układ krążenia, wyciąg alkoholowy, zaburzenia świadomości, zaopatrzenie wodno-elektrolitowe, zatrucie glikozydami nasercowymi, zawartość etanolu, zawroty głowy, ziele melisy - Leksykon leków
Przedawkowanie – Krople nasercowe –
Produkt leczniczy Krople nasercowe zawiera nalewki z ziela konwalii (50,0 g), kwiatostanu głogu (25,0 g) oraz korzenia kozłka (25,0 g) na 100 g preparatu, z zawartością etanolu wynoszącą 61,0%–67,0% (V/V). Brak jest szczegółowych danych klinicznych dotyczących przedawkowania, jednak ze względu na obecność glikozydów nasercowych w nalewce z konwalii, potencjalne przedawkowanie może wywołać objawy typowe dla zatrucia glikozydami, takie jak zaburzenia rytmu serca (bradykardia, bloki przedsionkowo-komorowe, tachykardia komorowa, migotanie komór), a także objawy ze strony układu pokarmowego (nudności, wymioty, biegunka, bóle brzucha) oraz ośrodkowego układu nerwowego (zawroty głowy, zaburzenia widzenia, splątanie, senność, depresja oddechowa). Dodatkowo, wysokie stężenie etanolu może powodować objawy zatrucia alkoholowego, takie jak ataksja, zaburzenia mowy, utrata przytomności i śpiączka. Zaburzenia elektrolitowe (hipokaliemia, hiperkalcemia, hipomagnezemia) również mogą wystąpić w wyniku działania glikozydów nasercowych.
ataksja, biegunka, blok przedsionkowo-komorowy, ból brzucha, bradykardia, depresja oddechowa, glikozyd nasercowy, hiperkalcemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, migotanie komór, nalewka z korzenia kozłka, nalewka z kwiatostanu głogu, nalewka z ziela konwalii, nudności, ośrodkowy układ nerwowy, śpiączka, splątanie, tachykardia komorowa, układ sercowo-naczyniowy, utrata przytomności, wymioty, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie mowy, zaburzenie rytmu serca, zaburzenie widzenia, zatrucie alkoholowe, zatrucie glikozydami nasercowymi, zawroty głowy - Leksykon leków
Przedawkowanie – Convafort 15,7 mg
Lek Convafort zawiera 15,7 mg wyciągu suchego z ziela konwalii (Convallaria maialis L.) na tabletkę, co odpowiada 0,53-0,79 jednostek gołębich. Preparat, podobnie jak inne zawierające glikozydy nasercowe, może wywołać objawy toksyczne przy znacznym przedawkowaniu. Chociaż kilkukrotne przekroczenie dawki terapeutycznej zwykle nie skutkuje toksycznością, to znaczne przedawkowanie może prowadzić do zatrucia glikozydami nasercowymi, manifestującego się wymiotami, zaburzeniami widzenia (chromatopsja, zamazane widzenie), halucynacjami oraz poważnymi zaburzeniami rytmu serca, takimi jak bradykardia, bloki przedsionkowo-komorowe, arytmie nadkomorowe i komorowe, częstoskurcze czy migotanie przedsionków. Dodatkowo, obecność sacharozy (167,85 mg) i laktozy jednowodnej (94,20 mg) w preparacie może nasilać objawy u pacjentów z nietolerancjami tych substancji.
arytmia komorowa, arytmia nadkomorowa, blok przedsionkowo-komorowy, bradykardia, chromatopsja, częstoskurcz, działanie neurotoksyczne, glikozyd nasercowy, halucynacja, interwencja medyczna, kardiomiocyt, komórka zwojowa siatkówki, laktoza jednowodna, migotanie przedsionków, objaw toksyczny, omam wzrokowy, ośrodek wymiotny, ośrodkowy układ nerwowy, pień mózgu, pompa sodowo-potasowa, sacharoza, swoiste przeciwciało, tabletka drażowana, wstrząs kardiogenny, zaburzenie rytmu serca, zaburzenie żołądkowo-jelitowe, zatrucie glikozydami nasercowymi, zatrzymanie krążenia, ziele konwalii - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Digoxin Teva 250 mcg
Digoxin Teva, zawierający digoksynę w dawkach 100 µg i 250 µg, jest glikozydem nasercowym stosowanym w terapii kardiologicznej, jednak jego podawanie jest przeciwwskazane w wielu stanach klinicznych. Bezwzględne przeciwwskazania obejmują nadwrażliwość na digoksynę lub składniki preparatu (w tym laktozę jednowodną: 52,30 mg w tabletce 100 µg i 65,25 mg w tabletce 250 µg), arytmie takie jak częstoskurcz komorowy, migotanie komór, zespół chorej zatoki, zespół Wolffa-Parkinsona-White’a oraz blok przedsionkowo-komorowy II i III stopnia. Ponadto, lek jest przeciwwskazany w kardiomiopatii przerostowej, idiopatycznym przerostowym zwężeniu podzastawkowym aorty, a także w ostrych fazach zawału mięśnia sercowego i zapalenia mięśnia sercowego, ze względu na ryzyko nasilenia arytmii i pogorszenia stanu klinicznego pacjenta.
amiodaron, badanie elektrokardiograficzne, blok przedsionkowo-komorowy, bradykardia, chinidyna, częstoskurcz komorowy, digoksyna, glikozyd nasercowy, hiperkalcemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, kardiomiopatia przerostowa, migotanie komór, nadwrażliwość, nietolerancja laktozy, niewydolność nerek, werapamil, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie rytmu serca, zapalenie mięśnia sercowego, zatrucie glikozydami nasercowymi, zawał mięśnia sercowego, zespół chorej zatoki, zespół przedwczesnego pobudzenia komór, zespół Wolffa-Parkinsona-White’a, zwężenie podzastawkowe aorty - Leksykon substancji czynnych
Konwalia – Przedawkowanie
Przedawkowanie preparatów zawierających konwalię (Convallaria majalis), takich jak Cardiol C, Krople nasercowe czy Neocardina, wiąże się z toksycznym działaniem glikozydów nasercowych, które prowadzi do zaburzeń elektrolitowych i kardiotoksyczności. Objawy kliniczne pojawiają się przy 1,5-3-krotnym przekroczeniu dawki terapeutycznej i obejmują arytmie (bradyarytmie, tachyarytmie, bloki przedsionkowo-komorowe), nudności, wymioty, biegunkę, bóle głowy, senność oraz zaburzenia widzenia (xanthopsia, diplopia). Preparaty te zawierają również wysokie stężenia etanolu (60-69% V/V), co może potęgować toksyczność i wywoływać dodatkowe objawy alkoholowe. Mechanizm toksyczny opiera się na hamowaniu pompy sodowo-potasowej, co zaburza gospodarkę elektrolitową kardiomiocytów i prowadzi do poważnych powikłań kardiologicznych.
asystolia, blok przedsionkowo-komorowy, bradyarytmia, diplopia, działanie inotropowe dodatnie, ekstrasystolia, elektrokardiografia, glikozyd nasercowy, gospodarka elektrolitowa, hiperkalcemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, lek moczopędny, nalewka mianowana, nalewka z ziela konwalii, pompa sodowo-potasowa, tachyarytmia, xanthopsia, zaburzenie rytmu serca, zaburzenie świadomości, zaburzenie wodno-elektrolitowe, zatrucie glikozydami nasercowymi