całkowite żywienie pozajelitowe
Całkowite żywienie pozajelitowe (ang. Total Parenteral Nutrition, TPN) to forma leczenia żywieniowego, polegająca na dostarczaniu wszystkich niezbędnych składników odżywczych (aminokwasów, glukozy, lipidów, elektrolitów, pierwiastków śladowych i witamin) bezpośrednio do krwiobiegu pacjenta, z pominięciem przewodu pokarmowego.
TPN stosuje się u pacjentów, u których niemożliwe jest żywienie drogą przewodu pokarmowego przez dłuższy czas (powyżej 5-7 dni), a stan odżywienia wymaga interwencji żywieniowej. Wskazaniami do całkowitego żywienia pozajelitowego są m.in.: zespół krótkiego jelita, niedrożność przewodu pokarmowego, ciężkie zapalenie trzustki, rozległe oparzenia, zespół jelita drażliwego oraz stany okołooperacyjne u pacjentów wyniszczonych.
Żywienie pozajelitowe może być prowadzone przez żyły obwodowe (przy stężeniu glukozy poniżej 10% i osmolarności roztworu poniżej 900 mOsm/l) lub przez żyły centralne (przy wyższych stężeniach i osmolarności). Dostęp centralny uzyskuje się najczęściej przez żyłę podobojczykową, szyjną wewnętrzną lub udową. Obecnie najczęściej stosuje się mieszaniny typu „all-in-one”, zawierające wszystkie niezbędne składniki w jednym worku.
Podczas prowadzenia TPN konieczne jest regularne monitorowanie parametrów biochemicznych i klinicznych pacjenta, aby zapobiec powikłaniom, takim jak: zaburzenia metaboliczne, niedobory składników odżywczych, infekcje związane z cewnikiem, zespół ponownego odżywienia (refeeding syndrome) czy choroba metaboliczna kości. Odpowiednio prowadzone całkowite żywienie pozajelitowe pozwala na utrzymanie lub poprawę stanu odżywienia pacjenta i wspomaga proces leczenia choroby podstawowej.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Olej rybny – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Olej rybny, będący źródłem kwasów omega-3 (EPA i DHA), stosowany w emulsjach tłuszczowych do żywienia pozajelitowego (m.in. Omegaven 10%, SMOFlipid, SmofKabiven i ich warianty), wymaga szczególnej ostrożności u kobiet w ciąży i karmiących piersią. Dostępne dane kliniczne dotyczące bezpieczeństwa tych preparatów w tej grupie pacjentek są niewystarczające, a brak badań toksyczności reprodukcyjnej na zwierzętach dodatkowo ogranicza pełną ocenę ryzyka. W przypadku Omegaven stosowanie jest przeciwwskazane, chyba że jest to bezwzględnie konieczne, natomiast preparaty wieloskładnikowe zawierające olej rybny mogą być stosowane jedynie po starannym rozważeniu wskazań i potencjalnych korzyści względem ryzyka. Decyzje terapeutyczne powinny uwzględniać dokładną ocenę stanu odżywienia, alternatywne metody leczenia oraz monitorowanie matki i płodu/dziecka.
całkowite żywienie pozajelitowe, ciąża, emulsja tłuszczowa, karmienie piersią, kwas dokozaheksaenowy, kwas eikozapentaenowy, kwasy omega-3, mieszanina olejów, niezbędne kwasy tłuszczowe, olej rybny, płodność, profil bezpieczeństwa, stan odżywienia, stosunek korzyści do ryzyka, toksyczny wpływ na reprodukcję, żywienie pozajelitowe - Leksykon substancji czynnych
Magnezu siarczan – Dawkowanie i sposób podawania
Dawkowanie siarczanu magnezu w żywieniu pozajelitowym wymaga indywidualnego dostosowania do stanu klinicznego pacjenta, jego masy ciała oraz zapotrzebowania na składniki odżywcze. Preparaty z rodziny Kabiven i SmofKabiven zawierają siarczan magnezu siedmiowodnego w różnych stężeniach, np. Kabiven w workach o objętości 2566 ml zawiera 3,0 g (10 mmol) magnezu, a SmofKabiven w worku 2463 ml – 1,5 g (12 mmol). Maksymalna szybkość infuzji różni się w zależności od preparatu i wynosi od 1,5 ml/kg mc./godz. (SmofKabiven extra Nitrogen) do 3,7 ml/kg mc./godz. (Kabiven Peripheral, SmofKabiven Low Osmo Peripheral). Zalecany czas trwania infuzji to 12–24 godziny, z możliwością skrócenia do 6,5 godziny w przypadku SmofKabiven Nutribase. Dawkowanie u dzieci powyżej 10 lat jest zbliżone do dawkowania dorosłych, natomiast u dzieci 2–10 lat infuzję rozpoczyna się od 12,5–25 ml/kg mc./dobę, stopniowo zwiększając do maksymalnie 40 ml/kg mc./dobę. Preparaty Kabiven nie są zalecane u dzieci poniżej 2 lat.
całkowite żywienie pozajelitowe, czas infuzji, infuzja dożylna, Kabiven Peripheral, maksymalna dawka dobowa, mieszanina do żywienia pozajelitowego, milimol, preparat do żywienia pozajelitowego, roztwór aminokwasów z elektrolitami, siarczan magnezu, siarczan magnezu siedmiowodny, SmofKabiven extra Nitrogen, SmofKabiven Low Osmo Peripheral, SmofKabiven Nutribase, stan kliniczny pacjenta, substancja odżywcza, szybkość infuzji, zakrzepowe zapalenie żył, żyła centralna, żyła obwodowa, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – ClinOleic 20% –
ClinOleic 20% to emulsja do infuzji zawierająca 20 g/100 ml mieszaniny oczyszczonego oleju z oliwek i oleju sojowego, stosowana jako źródło tłuszczów w żywieniu pozajelitowym. Preparat dostarcza 200 kcal (0,836 MJ) na 100 ml oraz 4 g niezbędnych kwasów tłuszczowych, co jest istotne w przypadku pacjentów z niemożnością lub niewystarczalnością żywienia doustnego i dojelitowego, np. przy ciężkich zaburzeniach połykania, niedrożności przewodu pokarmowego, zespole krótkiego jelita, ciężkim niedożywieniu czy zwiększonym zapotrzebowaniu energetycznym (np. oparzenia, sepsa). Preparat charakteryzuje się osmolarnością 270 mOsm/l i pH 6-8, co czyni go niemal izotonicznym względem osocza, umożliwiając podawanie zarówno do żył centralnych, jak i obwodowych. Gęstość emulsji wynosi 0,986, zbliżona do gęstości osocza, co minimalizuje ryzyko uszkodzenia naczyń podczas infuzji.
całkowite żywienie pozajelitowe, ciężkie niedożywienie, emulsja do infuzji, niedrożność jelit, niedrożność przewodu pokarmowego, niewydolność jelit, niezbędne kwasy tłuszczowe, oddział intensywnej terapii, olej sojowy oczyszczony, olej z oliwek oczyszczony, przetoka przewodu pokarmowego, rozległe oparzenia, roztwór aminokwasów, sepsa, zaburzenie połykania, zaburzenie świadomości, zapalenie jelit, zapalenie trzustki, zespół krótkiego jelita, żywienie dojelitowe, żywienie doustne, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Lipidem 200 mg/ml
Produkt Lipidem 200 mg/ml to emulsja lipidowa do infuzji zawierająca 20% triglicerydów, w tym triglicerydy nasyconych kwasów tłuszczowych o średniej długości łańcucha, oczyszczony olej sojowy oraz kwasy omega-3. Dawkowanie powinno być indywidualnie dostosowane do stanu klinicznego, masy ciała i wieku pacjenta. U dorosłych standardowa dawka wynosi 0,7-1,5 g lipidów/kg mc./dobę, z maksymalną dawką 2,0 g/kg mc./dobę stosowaną jedynie przy zwiększonym zapotrzebowaniu energetycznym (np. u pacjentów onkologicznych). Maksymalna dobowa objętość dla pacjenta 70 kg to 700 ml produktu. U dzieci dawkę stopniowo zwiększa się o 0,5-1,0 g/kg mc./dobę, a u wcześniaków i niemowląt nie należy przekraczać 2,0-3,0 g/kg mc./dobę podawanych w ciągłej infuzji przez 24 godziny. W przypadku długotrwałego żywienia pozajelitowego domowego oraz zespołu krótkiego jelita dawka nie powinna przekraczać 1,0 g/kg mc./dobę.
całkowite żywienie pozajelitowe, cukrzyca, emulsja tłuszczowa, hiperlipidemia, kwasy tłuszczowe, niewydolność nerek, niewydolność serca, olej sojowy, pacjent onkologiczny, podanie dożylne, triglicerydy omega-3, zaburzenie czynności serca, zaburzenie czynności wątroby, zespół krótkiego jelita, żywienie pozajelitowe - Leksykon chorób i schorzeń
Ostre niewydolność wątroby – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Ostra niewydolność wątroby (ALF) to nagłe, zagrażające życiu upośledzenie funkcji wątroby u pacjentów bez wcześniejszej choroby tego narządu, charakteryzujące się encefalopatią wątrobową oraz zaburzeniami funkcji syntetycznej (INR ≥ 1,5) rozwijającymi się w czasie krótszym niż 26 tygodni. Wymaga natychmiastowej hospitalizacji i intensywnego monitorowania parametrów neurologicznych (m.in. ocena stanu świadomości co 1-2 godziny, skala Glasgow), hemodynamicznych (utrzymanie MAP ≥ 65 mmHg, inwazyjne monitorowanie ciśnienia tętniczego) oraz laboratoryjnych (codzienna kontrola ALT, AST, bilirubiny, INR, poziomu amoniaku 47-65 μmol/L, glikemii co 1-2 godziny). Kluczowe jest także zapewnienie prawidłowej wentylacji, korekta zaburzeń elektrolitowych (szczególnie hipokaliemii) i koagulopatii, a także profilaktyka i leczenie encefalopatii wątrobowej (laktuloza, rifaksymina) oraz infekcji. W przypadku niewydolności nerek stosuje się terapię nerkozastępczą (CRRT). Leczenie przyczynowe, w tym podawanie N-acetylocysteiny w zatruciu paracetamolem, oraz przygotowanie do przeszczepienia wątroby są nieodzowne dla poprawy rokowania.
benzodiazepiny, benzoesan sodu, bilans płynów, całkowite żywienie pozajelitowe, ciśnienie śródczaszkowe, ciśnienie w tętnicy płucnej, encefalopatia wątrobowa, enzymy wątrobowe, gazometria, glikemia, hipokaliemia, hiponatremia, immunosupresja, INR, kwas ursodeoksycholowy, laktuloza, morfologia krwi, N-acetylocysteina, neomycyna, ośrodkowe ciśnienie żylne, ostra niewydolność wątroby, parametry krzepnięcia, parametry nerkowe, parametry życiowe, poziom amoniaku, profilaktyka antybiotykowa, profilaktyka przeciwgrzybicza, przedawkowanie paracetamolu, resuscytacja płynowa, rifaksymina, saturacja krwi, skala Glasgow, skala MELD, średnie ciśnienie tętnicze, stłuszczenie wątroby, świeżo mrożone osocze, terapia nerkozastępcza, transplantacja wątroby, węgiel aktywowany, wentylacja mechaniczna, witamina K, zapalenie wątroby typu B, zastój żółci, żywienie enteralne - Leksykon substancji czynnych
Sodu fluorek – Dawkowanie i sposób podawania
Fluorek sodu jest kluczowym składnikiem preparatów do żywienia pozajelitowego noworodków i niemowląt, niezbędnym dla prawidłowego rozwoju kości i zębów. Pediaven NN1 dostarcza 20,0 µg fluoru na 250 ml roztworu (80 µg/1000 ml), a zalecana dawka wynosi 80 ml/kg mc./dobę, co odpowiada podaży 8 g glukozy i 1,2 g aminokwasów na kg mc./dobę. Preparat Peditrace, stosowany u niemowląt i dzieci do 15 kg, zawiera 2 µg fluoru na ml i podawany jest w dawce 1 ml/kg mc./dobę (2 µg fluoru/kg mc./dobę), natomiast u dzieci powyżej 15 kg dawka wynosi 15 ml (30 µg fluoru/dobę). Oba preparaty podaje się wyłącznie dożylnie, z zachowaniem odpowiednich zasad rozcieńczania (Peditrace) i ochrony przed światłem (Pediaven NN1).
całkowite żywienie pozajelitowe, elektrolit, fluorek sodu, infuzja do żyły centralnej, infuzja dożylna, koncentrat do sporządzania roztworu, masa urodzeniowa, niemowlę, noworodek, Pediaven NN1, Peditrace, pierwiastki śladowe, roztwór do infuzji, roztwór infuzyjny, stan kliniczny, wcześniak, witaminy rozpuszczalne w tłuszczach, witaminy rozpuszczalne w wodzie, zapotrzebowanie na elektrolity, żyła obwodowa, żyła pępkowa, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Calcium Gluconate hameln 95 mg/ml
Calcium Gluconate hameln w stężeniu 95 mg/ml jest wskazany wyłącznie do natychmiastowej korekty ostrej, objawowej hipokalcemii. Preparat jest przeciwwskazany u pacjentów z hiperkalcemią, hiperkalciurią, nadwrażliwością na substancję czynną lub substancje pomocnicze, a także u osób leczonych glikozydami nasercowymi ze względu na ryzyko nasilenia ich toksyczności. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z nadczynnością przytarczyc, hiperwitaminozą D, chorobami nowotworowymi z odwapnieniem kości, niewydolnością nerek, sarkoidozą, zespołem Burnetta oraz u pacjentów unieruchomionych z osteoporozą. Preparat nie powinien być stosowany w całkowitym żywieniu pozajelitowym (TPN) z powodu ryzyka kumulacji glinu.
całkowite żywienie pozajelitowe, ceftriakson, glikozyd nasercowy, glukonian wapnia, hiperkalcemia, hiperkalciuria, hiperkaliemia, hiperwitaminoza D, hipokalcemia, kamień nerkowy, nadczynność gruczołów przytarczycznych, niewydolność nerek, odwapnienie kości, osteoporoza, parathormon, resorpcja kostna, sarkoidoza, zatrucie glikozydami nasercowymi, zespół Burnetta, zespół mleczno-alkaliczny, żywienie pozajelitowe - Leksykon substancji czynnych
L-arginina – Właściwości farmakodynamiczne
L-arginina jest aminokwasem półegzogennym, kluczowym składnikiem roztworów aminokwasowych stosowanych w żywieniu pozajelitowym, dostępnym w różnych stężeniach, np. 9,66 g/1000 ml w Aminomel 10E, 12,08 g/1000 ml w Aminomel 12,5E, 10,72 g/1000 ml w Aminosteril N-Hepa 8%, 11,3 g/1000 ml w Vamin 18 Electrolyte-Free oraz 4,1 g/1000 ml w Vaminolact. L-arginina pełni funkcję substratu do syntezy białek ustrojowych i jest integralną częścią profilów aminokwasowych dostosowanych do specyficznych potrzeb klinicznych, takich jak niewydolność wątroby czy żywienie pediatryczne. Preparaty takie jak Aminosteril N-Hepa 8% zawierają zwiększoną ilość aminokwasów o rozgałęzionym łańcuchu i zmniejszoną ilość aminokwasów aromatycznych, co jest korzystne w terapii encefalopatii wątrobowej. Wartości energetyczne roztworów wahają się od 240 kcal/l (Vaminolact) do 500 kcal/l (Aminomel 12,5E), a ich osmolarność/osmolalność oraz pH są dostosowane do bezpiecznego podawania pozajelitowego.
aminokwas aromatyczny, aminokwas o łańcuchu rozgałęzionym, aminokwas półegzogenny, całkowite żywienie pozajelitowe, działanie farmakodynamiczne, efekt termogenny, encefalopatia wątrobowa, katabolizm białek, L-arginina, niewydolność wątroby, osmolarność, preparat do infuzji, proces anaboliczny, roztwór do infuzji, śpiączka wątrobowa, stan odżywienia, synteza białek ustrojowych, zaburzenie równowagi aminokwasowej, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Skład i postać leku – Pediaven NN2 –
Pediaven NN2 to roztwór do infuzji w dwukomorowych workach, przeznaczony do żywienia pozajelitowego, zawierający kompleks aminokwasów, glukozy, elektrolitów i pierwiastków śladowych. Każda komora zawiera 125 ml roztworu, które po zmieszaniu dają 250 ml preparatu. Profil aminokwasowy obejmuje m.in. alaninę (0,41 g/250 ml), argininę (0,27 g/250 ml) oraz leucynę (0,46 g/250 ml). Glukoza stanowi 25 g/250 ml, a elektrolity takie jak sód (5 mmol/250 ml), potas (4,25 mmol/250 ml), wapń (1,9 mmol/250 ml) i magnez (0,4 mmol/250 ml) zapewniają równowagę jonową. Preparat dostarcza 118 kcal/250 ml (470 kcal/1000 ml) oraz 4,25 g aminokwasów/250 ml (17 g/1000 ml), z osmolarnością około 790 mOsm/l i pH 4,8–5,5. Pediaven NN2 jest sterylny, bezbarwny do lekko żółtawego, wolny od cząstek stałych, a jego stabilność chemiczna i fizyczna po zmieszaniu wynosi do 24 godzin w 25°C, jednak z mikrobiologicznego punktu widzenia preparat należy zużyć natychmiast.
acetylocysteina, aminokwas, aminokwasy niezbędne, aminokwasy warunkowo niezbędne, całkowite żywienie pozajelitowe, ceftriakson, elektrolity, emulsja tłuszczowa, nadtlenki, niezgodność fizyko-chemiczna, osmolarność, pierwiastki śladowe, równowaga elektrolitowa, roztwór do infuzji, sterylność preparatu, substancje pomocnicze, wartość odżywcza, warunki aseptyczne, żyły obwodowe, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Nephrotect
Nephrotect to roztwór do infuzji zawierający 100 g/l aminokwasów, przeznaczony do żywienia pozajelitowego pacjentów z ostrą lub przewlekłą niewydolnością nerek. Dawkowanie aminokwasów wynosi od 0,6 do 1,2 g/kg mc./dobę, co odpowiada objętości 6-12 ml/kg mc./dobę, w zależności od tego, czy pacjent jest dializowany. Maksymalna dawka dobowa to 0,8-1,2 g aminokwasów/kg mc. (8-12 ml/kg mc.), co dla pacjenta 70 kg oznacza 560-840 ml roztworu. Szybkość infuzji powinna wynosić do 0,1 g aminokwasów/kg mc./godz. przy żywieniu pozajelitowym oraz do 0,2 g/kg mc./godz. podczas dializ. Lek należy podawać w ciągłej infuzji dożylnej, jako część kompletnego żywienia pozajelitowego, łącznie z odpowiednimi źródłami energii, elektrolitami, witaminami i pierwiastkami śladowymi.
aminokwasy, całkowite żywienie pozajelitowe, dializoterapia, elektrolity, emulsja tłuszczowa, hemodializa, infuzja dożylna, kreatynina, niewydolność nerek, objętość roztworu, ostra niewydolność nerek, pierwiastki śladowe, roztwór aminokwasowy, roztwór infuzyjny, roztwór węglowodanów, żyła centralna, żyła obwodowa, żywienie podczas dializy, żywienie pozajelitowe - Leksykon substancji czynnych
Olej sojowy – Właściwości farmakodynamiczne
Olej sojowy oczyszczony jest kluczowym składnikiem preparatów do żywienia pozajelitowego i emulsji tłuszczowych, dostarczając niezbędne wielonienasycone kwasy tłuszczowe, głównie kwas linolowy (omega-6, 55-60%) oraz kwas alfa-linolenowy (omega-3, około 8%). W preparatach mieszanych, takich jak ClinOleic czy SmofKabiven, olej sojowy stanowi około 20% mieszaniny z olejem z oliwek (80%), co zapewnia korzystny profil kwasów tłuszczowych: 15% SFA, 65% MUFA i 20% EPUFA. Olej sojowy pełni funkcję wysokoenergetycznego źródła kalorii (około 9 kcal/g), dostarczając od 30% do 50% całkowitej wartości energetycznej w żywieniu pozajelitowym, co umożliwia oszczędzanie aminokwasów i efektywne wykorzystanie białek do syntezy. Jego metabolizm jest wolniejszy niż triglicerydów o średniej długości łańcucha (MCT), co wpływa na dłuższy czas przebywania w krążeniu i wykorzystanie głównie jako materiał budulcowy. Kombinacje z olejem z oliwek, MCT i olejem rybim poprawiają stabilność oksydacyjną, profil kwasów tłuszczowych oraz właściwości przeciwzapalne i immunomodulujące.
alfa-tokoferol, całkowite żywienie pozajelitowe, chondrocyt, choroba zwyrodnieniowa stawów, diacerina, działanie chondroprotekcyjne, eikozanoidy, jednonienasycone kwasy tłuszczowe, kolagenaza, kwas alfa-linolenowy, kwas dokozaheksaenowy, kwas eikozapentaenowy, kwas linolowy, leukotrien, lipaza lipoproteinowa, macierz zewnątrzkomórkowa chrząstki, nasycone kwasy tłuszczowe, niezbędne kwasy tłuszczowe, profil kwasów tłuszczowych, prostaglandyna, proteoglikany, siarczan chondroityny, stromelizyna, triglicerydy o średniej długości łańcucha, tromboksan, wielonienasycone kwasy tłuszczowe, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Biotrakson
Ceftriakson (Biotrakson) wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko ciężkich reakcji nadwrażliwości, w tym zespołu Kounisa oraz potencjalnie śmiertelnych zespołów skórnych, takich jak zespół Stevensa-Johnsona, toksyczna nekroliza naskórka i zespół DRESS. U noworodków, zwłaszcza wcześniaków, istnieje podwyższone ryzyko wytrącania się soli wapniowej ceftriaksonu, co może prowadzić do zgonów; dlatego bezwzględnie przeciwwskazane jest jednoczesne podawanie ceftriaksonu z roztworami zawierającymi wapń dożylnie. U pacjentów powyżej 28 dni życia dopuszcza się podawanie ceftriaksonu i roztworów wapniowych kolejno, z zachowaniem odpowiednich procedur infuzyjnych. Ceftriakson może wypierać bilirubinę z albumin, co stanowi przeciwwskazanie u wcześniaków i noworodków z ryzykiem encefalopatii bilirubinowej. W trakcie terapii należy monitorować morfologię krwi ze względu na ryzyko autoimmunologicznej niedokrwistości hemolitycznej, która może być ciężka i śmiertelna.
antybiotyk beta-laktamowy, autoimmunologiczna niedokrwistość hemolityczna, Biotrakson, całkowite żywienie pozajelitowe, cefalosporyna, ceftriakson, Clostridium difficile, encefalopatia, encefalopatia bilirubinowa, hiperkalciuria, kamica nerkowa, kamica żółciowa, niewydolność nerek, reakcja Jarischa-Herxheimera, reakcja polekowa z eozynofilią, rzekomobłoniaste zapalenie jelita, test Coombsa, toksyczna nekroliza naskórka, wytrącanie soli wapniowej, zapalenie jelita grubego, zapalenie trzustki, zastój żółci, zawał mięśnia sercowego, zespół DRESS, zespół Kounisa, zespół Lyella, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół krótkiego jelita – Leczenie
Zespół krótkiego jelita (SBS) to poważne zaburzenie wchłaniania wynikające z resekcji ponad 2/3 jelita cienkiego lub jego dysfunkcji, wymagające kompleksowego leczenia wielodyscyplinarnego. Terapia obejmuje fazy ostre, adaptacyjne i utrzymania, z kluczowym zastosowaniem żywienia pozajelitowego (TPN) oraz dojelitowego (EN), dostosowanego do długości i funkcji pozostałego jelita. W początkowej fazie TPN dostarcza pełne zapotrzebowanie na białka, węglowodany, tłuszcze, witaminy i minerały, często przez cewnik centralny, a w fazie adaptacji stopniowo zwiększa się udział żywienia dojelitowego i doustnego. Zalecenia dietetyczne obejmują małe, częste posiłki, dietę bogatą w białko, unikanie napojów hipertonicznych oraz suplementację witamin (B12, A, D, E, K) i minerałów (wapń, magnez, potas, cynk, żelazo, selen). Kluczowe jest także utrzymanie odpowiedniej diurezy (>1500 ml/dobę) i nawodnienia, stosując doustne roztwory nawadniające (ORS) oraz monitorowanie bilansu płynów i elektrolitów.
adaptacja jelitowa, autonomia jelitowa, całkowite żywienie pozajelitowe, cholestaza, choroba wątroby związana z żywieniem pozajelitowym, doustny roztwór nawadniający, enteroplastyka poprzeczna seryjna, gastrostomia, inhibitor pompy protonowej, inżynieria tkankowa, jejunostomia, kamica nerkowa, marskość wątroby, niewydolność jelit, procedura Bianchi, przerost bakteryjny jelita cienkiego, resekcja jelita cienkiego, równowaga płynowo-elektrolitowa, somatropina, teduglutyd, terapia komórkami macierzystymi, transplantacja jelita, zakrzepica żylna, zastawka krętniczo-kątnicza, zespół krótkiego jelita, zwłóknienie wątroby, żywienie dojelitowe, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Primene 10% –
Primene 10% to roztwór aminokwasowy do infuzji, przeznaczony do żywienia pozajelitowego pacjentów pediatrycznych, w tym noworodków (zarówno urodzonych o czasie, jak i wcześniaków), niemowląt oraz dzieci w wieku od 28 dni do 12 lat. Preparat zawiera 100 g/l aminokwasów o całkowitej zawartości azotu 15 g/l, z podwyższonym stężeniem lizyny (1,100 g/100 ml), leucyny (1,000 g/100 ml) i argininy (0,840 g/100 ml), a także tauryny (0,060 g/100 ml) i cysteiny (0,189 g/100 ml), które są kluczowe dla rozwoju OUN i metabolizmu wcześniaków. Osmolarność roztworu wynosi 780 mOsm/l, co determinuje konieczność doboru odpowiedniej drogi podania (żyła centralna lub obwodowa). Wskazania do stosowania obejmują niemożliwość lub niewystarczalność odżywiania doustnego/dojelitowego oraz przeciwwskazania do tych dróg, np. w przypadku wad wrodzonych przewodu pokarmowego, zespołu krótkiego jelita, czy ciężkich stanów zapalnych jelit.
aminokwas, aminokwas egzogenny, aminokwas rozgałęziony, arginina, bilans azotowy, całkowite żywienie pozajelitowe, cykl mocznikowy, cysteina, leucyna, lizyna, martwicze zapalenie jelit, niedowaga, niedrożność mechaniczna, niedrożność przewodu pokarmowego, nieswoiste zapalenie jelit, niewydolność jelit, niska masa urodzeniowa, odżywianie pozajelitowe, synteza hemoglobiny, tauryna, wada wrodzona przewodu pokarmowego, zaburzenie wchłaniania, zapalenie jelit, zespół krótkiego jelita - Leksykon leków
Skład i postać leku – Vitalipid N Adult –
Vitalipid N Adult to koncentrat do sporządzania emulsji do infuzji, stanowiący kompleksowe źródło witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, przeznaczony do suplementacji w żywieniu pozajelitowym. Preparat charakteryzuje się osmolalnością około 300 mOsm/kg wody oraz pH około 8. W 1 ml koncentratu zawarte są: retynolu palmitynian 194,1 μg (witamina A: 99 μg, 330 IU), fitomenadion 15 μg (witamina K1: 15 μg), ergokalcyferol 0,5 μg (witamina D2: 0,5 μg, 20 IU) oraz all-rac-α-tokoferol 0,91 mg (witamina E: 0,91 mg, 1 IU). Produkt zawiera również olej sojowy, fosfolipidy jaja kurzego, glicerol bezwodny, sodu wodorotlenek 1 M oraz wodę do wstrzykiwań, tworząc sterylną emulsję typu olej w wodzie. Vitalipid N Adult jest dostępny w ampułkach po 10 ml i wymaga rozcieńczenia przed podaniem, gdyż stosowanie nierozcieńczonego koncentratu jest przeciwwskazane.
all-rac-α-tokoferol, aseptyka, całkowite żywienie pozajelitowe, emulsja olej w wodzie, ergokalcyferol, fitomenadion, fosfolipidy jaja kurzego, glicerol bezwodny, koncentrat do sporządzania emulsji, olej sojowy oczyszczony, retynolu palmitynian, substancja aktywna, substancja pomocnicza, witamina A, witamina D2, witamina E, witamina K1, witaminy rozpuszczalne w tłuszczach, zgodność farmaceutyczna, żywienie pozajelitowe - Leksykon substancji czynnych
Olej sojowy oczyszczony – Wskazania do stosowania
Olej sojowy oczyszczony (Soiae oleum raffinatum) jest kluczowym składnikiem emulsji tłuszczowych stosowanych w żywieniu pozajelitowym, dostarczającym energii oraz niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych, zwłaszcza z grup omega-6 i omega-3. Wskazania do jego stosowania obejmują pacjentów, u których żywienie doustne lub dojelitowe jest niemożliwe, niewystarczające lub przeciwwskazane, a także osoby z niedoborem niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych (EFAD). Preparaty zawierające olej sojowy są stosowane u różnych grup wiekowych, od wcześniaków i noworodków, przez dzieci powyżej 2 lat, aż po dorosłych, z uwzględnieniem specyficznych potrzeb i wskazań klinicznych.
całkowite żywienie pozajelitowe, emulsja tłuszczowa, infuzja dożylna, kwas alfa-linolenowy, kwas dokozaheksaenowy, kwas eikozapentaenowy, kwas linolowy, niedobór niezbędnych kwasów tłuszczowych, niedobór niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych, niezbędny nienasycony kwas tłuszczowy, olej sojowy oczyszczony, osmolalność, preparat wielokomorowy, trigliceryd o średniej długości łańcucha, triglicerydy o średniej długości łańcucha, wartość energetyczna, żywienie doustne, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Olimel N9E
OLIMEL N9E to specjalistyczny preparat do żywienia pozajelitowego, dedykowany pacjentom dorosłym oraz dzieciom powyżej 2. roku życia, u których żywienie doustne lub jelitowe jest niemożliwe, niewystarczające lub przeciwwskazane. Preparat dostępny jest w trójkomorowych workach o objętościach 1000 ml, 1500 ml i 2000 ml, dostarczających odpowiednio 1070 kcal, 1600 kcal oraz 2140 kcal energii całkowitej. Zawiera emulsję tłuszczową (40-80 g), roztwór aminokwasów (56,9-113,9 g) oraz glukozę (110-220 g), z optymalnym stosunkiem energii niebiałkowej do azotu 93 kcal/g oraz zbilansowanym udziałem energii z glukozy i tłuszczów (52/48). Preparat charakteryzuje się pH 6,4 i osmolarnością 1310 mOsm/l, co wymaga podawania przez żyłę centralną.
aminokwas egzogenny, całkowite żywienie pozajelitowe, choroba zapalna jelit, emulsja do infuzji, emulsja tłuszczowa, kwas tłuszczowy, niedrożność przewodu pokarmowego, niewydolność jelit, osmolarność, rozległe oparzenie, roztwór hipertoniczny, stan kataboliczny, suplementacja elektrolitów, trójkomorowy worek, wartość energetyczna niebiałkowa, wyniszczenie nowotworowe, zapalenie trzustki, żyła centralna, żywienie doustne, żywienie pozajelitowe - Leksykon substancji czynnych
L-walina – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
L-walina, aminokwas egzogenny stosowany w preparatach do żywienia pozajelitowego, występuje w różnych stężeniach, m.in. w Aminomel 10E (5,00 g/l), Aminomel 12,5E (6,25 g/l), Aminosteril N-Hepa 8% (10,08 g/l), Vamin 18 Electrolyte-Free (7,3 g/l) oraz Vaminolact (3,6 g/l). Analiza charakterystyk tych produktów wykazuje, że L-walina nie wykazuje bezpośredniego działania sedatywnego ani wpływu na ośrodkowy układ nerwowy, co oznacza brak wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. Wyjątkiem jest Aminosteril N-Hepa 8%, gdzie jednoznacznie stwierdzono brak wpływu na tę zdolność, natomiast dla pozostałych preparatów brak jest danych lub temat jest uznany za nieistotny klinicznie. W praktyce klinicznej, ze względu na kontekst stosowania (żywienie pozajelitowe w warunkach szpitalnych lub domowych), kwestia prowadzenia pojazdów jest zwykle nieistotna u pacjentów hospitalizowanych, natomiast u pacjentów ambulatoryjnych należy uwzględnić inne czynniki wpływające na sprawność psychomotoryczną.
5E, aminokwas egzogenny, aminokwas rozgałęziony, Aminomel 10E, Aminomel 12, Aminosteril N-Hepa, BCAA, całkowite żywienie pozajelitowe, choroba wątroby, domowe żywienie pozajelitowe, działanie sedatywne, encefalopatia, hiperamonemia, hipoglikemia, hiponatremia, L-walina, leczenie żywieniowe, ośrodkowy układ nerwowy, preparat aminokwasowy, TPN, Vamin 18 Electrolyte-Free, Vaminolact, zaburzenie elektrolitowe, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Pediaven G15 –
Lek Pediaven G15 to roztwór do infuzji przeznaczony do żywienia pozajelitowego u pacjentów pediatrycznych, u których żywienie doustne lub dojelitowe jest niemożliwe, niewystarczające lub przeciwwskazane. Preparat dedykowany jest dla niemowląt, dzieci i młodzieży w stanie stabilnym, bez ciężkiego niedożywienia i nadmiernych strat składników odżywczych przez przewód pokarmowy. Pediaven G15 zapewnia kompleksowe pokrycie dziennego zapotrzebowania na azot (2,14 g w formie aminokwasów lewoskrętnych), glukozę (150 g), elektrolity (m.in. Na 30 mmol, K 25 mmol, Ca 6 mmol, Mg 4 mmol) oraz pierwiastki śladowe (np. Fe 500 µg, Zn 2000 µg) i płyny, dostarczając łącznie 660 kcal energii całkowitej na 1000 ml roztworu o osmolarności około 1091 mOsm/l i pH 4,8–5,5.
aminokwas lewoskrętny, całkowite żywienie pozajelitowe, ciężkie niedożywienie, elektrolit, mieszanina odżywcza, osmolarność, pierwiastek śladowy, płyn przezroczysty, populacja pediatryczna, roztwór aminokwasów, roztwór glukozy, stan stabilny, terapia żywieniowa, worek dwukomorowy, żywienie dojelitowe, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Vitalipid N Infant –
Vitalipid N Infant to koncentrat do sporządzania emulsji do infuzji, zawierający witaminy rozpuszczalne w tłuszczach: witaminę A (retinolu palmitynian 135,3 μg/ml, 230 IU), D2 (ergokalcyferol 1,0 μg/ml, 40 IU), E (all-rac-α-tokoferol 0,64 mg/ml, 0,7 IU) oraz K1 (fitomenadion 20 μg/ml). Preparat jest przeznaczony do żywienia pozajelitowego niemowląt i dzieci do 11 lat, uzupełniając ich dobowe zapotrzebowanie na te witaminy w sytuacjach, gdy podaż doustna lub enteralna jest niemożliwa lub niewystarczająca. Wskazania obejmują całkowite i częściowe żywienie pozajelitowe, stany pooperacyjne, zaburzenia wchłaniania oraz wcześniactwo. Produkt charakteryzuje się osmolalnością około 300 mOsm/kg i pH około 8, co jest istotne dla jego stabilności i bezpieczeństwa stosowania.
all-rac-α-tokoferol, całkowite żywienie pozajelitowe, dobowe zapotrzebowanie, emulsja do infuzji, emulsja tłuszczowa dożylna, ergokalcyferol, fitomenadion, mieszanina do żywienia pozajelitowego, osmolalność, retynolu palmitynian, wcześniactwo, witamina A, witamina D2, witamina E, witamina K1, witaminy rozpuszczalne w tłuszczach, zaburzenia wchłaniania, żywienie enteralne, żywienie pozajelitowe - Leksykon substancji czynnych
Kwas alfa-linolenowy – Dawkowanie i sposób podawania
Kwas alfa-linolenowy (omega-3) jest kluczowym składnikiem emulsji lipidowych stosowanych w żywieniu pozajelitowym, a jego dawkowanie powinno być indywidualnie dostosowane do wieku, stanu klinicznego oraz zapotrzebowania energetycznego pacjenta. Standardowa dawka u dorosłych wynosi 0,7-1,5 g lipidów/kg masy ciała/dobę, z maksymalną dawką do 2,0 g/kg mc./dobę, szczególnie u pacjentów z podwyższonym zapotrzebowaniem, np. onkologicznych. Dla pacjenta 70 kg maksymalne dawki dobowe to: Lipidem 700 ml (200 mg/ml), Lipofundin MCT/LCT 10% – 1400 ml, Lipofundin MCT/LCT 20% – 700 ml. U dzieci i młodzieży dawki stopniowo zwiększa się o 0,5-1,0 g/kg mc./dobę, nie przekraczając 2,0-3,0 g/kg mc./dobę, a u wcześniaków i niemowląt maksymalna dawka wynosi do 3,0-4,0 g/kg mc./dobę, podawana w infuzji ciągłej przez 24 godziny. W przypadku długotrwałego żywienia (>6 miesięcy) oraz zespołu krótkiego jelita zaleca się ograniczenie podaży do 1,0 g/kg mc./dobę. U osób starszych dawkowanie jest podobne do dorosłych, z uwzględnieniem chorób współistniejących.
całkowite żywienie pozajelitowe, choroba nowotworowa, działanie niepożądane, emulsja lipidowa, emulsja tłuszczowa, hiperlipidemia, infuzja, kwas alfa-linolenowy, Lipidem, Lipofundin MCT/LCT, niewydolność nerek, niewydolność serca, roztwór aminokwasów, triglicerydy, wcześniak, zespół krótkiego jelita, żyła centralna, żyła obwodowa, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Vamin 14 Electrolyte-Free –
Vamin 14 Electrolyte-Free to roztwór do żywienia pozajelitowego zawierający 85 g/l aminokwasów, w tym 38,7 g/l aminokwasów niezbędnych, o pH 5,6 i osmolalności 810 mOsm/kg wody. Preparat dostarcza 13,5 g/l azotu i 1,4 MJ/l (350 kcal/l) energii, zawiera około 90 mmol/l octanu (kwas octowy i octan lizyny) i jest pozbawiony innych elektrolitów oraz substancji przeciwutleniających. Skład aminokwasowy obejmuje pełen profil aminokwasów egzogennych i endogennych, co umożliwia efektywną syntezę białek. Produkt jest wskazany u dorosłych pacjentów z umiarkowanie zwiększonym zapotrzebowaniem na aminokwasy, np. po zabiegach chirurgicznych, w stanach katabolicznych (urazy, oparzenia), chorobach przewodu pokarmowego, niedożywieniu przedoperacyjnym oraz w przebiegu chorób nowotworowych z nasilonym katabolizmem.
aminokwasy, aminokwasy egzogenne, aminokwasy endogenne, całkowite żywienie pozajelitowe, choroba zapalna jelit, emulsja tłuszczowa, infuzja, kwas L-glutaminowy, kwas octowy, L-alanina, L-arginina, L-cysteina, L-fenyloalanina, L-histydyna, L-izoleucyna, L-leucyna, L-metionina, L-tryptofan, L-tyrozyna, niedrożność przewodu pokarmowego, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, octan L-lizyny, octan lizyny, osmolalność, równowaga azotowa, stan kataboliczny, synteza białek, TPN, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenie wchłaniania, zespół krótkiego jelita, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Vaminolact –
Vaminolact to roztwór do infuzji przeznaczony do żywienia pozajelitowego pacjentów pediatrycznych, zawierający 65,3 g/l aminokwasów, w tym 31,9 g/l aminokwasów niezbędnych, takich jak cysteina, histydyna i tyrozyna. Preparat charakteryzuje się pH 5,2, osmolalnością 510 mOsm/kg wody oraz zawartością azotu 9,3 g/l, a jego wartość energetyczna wynosi 1,0 MJ/l (240 kcal/l). Vaminolact nie zawiera elektrolitów ani substancji przeciwutleniających, co wymaga uwzględnienia w planowaniu całkowitego żywienia pozajelitowego. Skład aminokwasowy obejmuje m.in. L-alaninę (6,3 g/l), L-argininę (4,1 g/l), L-glutaminowy kwas (7,1 g/l), L-leucynę (7,0 g/l) oraz taurynę w ilości 300 mg/l, co jest istotne dla rozwoju układu nerwowego i funkcji wątroby u noworodków i niemowląt.
- Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Magnesium sulfate Kalceks 200 mg/ml
Magnesium sulfate Kalceks to roztwór do wstrzykiwań/infuzji zawierający 200 mg/ml siarczanu magnezu siedmiowodnego, co odpowiada 98,6 mg magnezu na 1 g substancji. Stężenie terapeutyczne osiągane jest niemal natychmiast po podaniu dożylnym, a po domięśniowym w ciągu 60 minut. W leczeniu hipomagnezemii zaleca się dawki początkowe 8-12 g w ciągu pierwszych 24 godzin, następnie 4-6 g/dobę, z maksymalną szybkością infuzji 2 g/godz. Celem terapii jest utrzymanie stężenia magnezu w surowicy powyżej 0,4 mmol/l. Standardowo podaje się 10-20 ml roztworu (2-4 g siarczanu magnezu) powoli dożylnie (300 mg/min), domięśniowo lub podskórnie (bolesna droga podania). W żywieniu pozajelitowym dawka wynosi 1-3 g/dobę dożylnie. U dzieci stosuje się stężenie 100 mg/ml, z maksymalną szybkością 0,1 ml/kg mc./min (10 mg/kg mc./min). Dawkowanie jest indywidualizowane, uwzględniając wiek i stan kliniczny.
arytmia, bolus dożylny, całkowite żywienie pozajelitowe, działanie niepożądane, EKG, glukonian wapnia, hipermagnezemia, hipomagnezemia, niewydolność nerek, odruchy ścięgniste, podanie dożylne, roztwór do wstrzykiwań, rzucawka, siarczan magnezu siedmiowodny, stan przedrzucawkowy, stężenie magnezu, szybkość infuzji, torsade de pointes, wlew dożylny, wstrzyknięcie domięśniowe, zaburzenia czynności wątroby, żywienie pozajelitowe