niezbędne kwasy tłuszczowe

Niezbędne kwasy tłuszczowe (NKT) to wielonienasycone kwasy tłuszczowe, których organizm ludzki nie potrafi samodzielnie syntetyzować, a które są konieczne do prawidłowego funkcjonowania. Do tej grupy należą kwasy omega-3 (głównie kwas alfa-linolenowy, ALA) oraz omega-6 (głównie kwas linolowy, LA). Muszą być dostarczane z dietą, gdyż stanowią niezbędny element budulcowy błon komórkowych, hormonów tkankowych oraz uczestniczą w procesach przeciwzapalnych.

Kwasy omega-3, zwłaszcza EPA (eikozapentaenowy) i DHA (dokozaheksaenowy), które organizm może syntetyzować z ALA, wykazują działanie przeciwzapalne, kardioprotekcyjne i neuroprotekcyjne. Źródłem tych kwasów są głównie tłuste ryby morskie, olej lniany, orzechy włoskie i nasiona chia. Kwasy omega-6 znajdują się przede wszystkim w olejach roślinnych, orzechach i nasionach.

W praktyce klinicznej istotny jest odpowiedni stosunek kwasów omega-6 do omega-3, który powinien wynosić około 4:1. Współczesna dieta zachodnia charakteryzuje się często nadmiernym spożyciem kwasów omega-6 przy niedoborze omega-3, co może przyczyniać się do rozwoju stanów zapalnych i chorób przewlekłych. Suplementacja NKT bywa zalecana w profilaktyce chorób sercowo-naczyniowych, zaburzeniach neurologicznych oraz stanach zapalnych.

Powiązane wpisy

Leksykon substancji czynnych
Olej rybny – Wpływ na płodność, ciążę i laktację

Olej rybny, będący źródłem kwasów omega-3 (EPA i DHA), stosowany w emulsjach tłuszczowych do żywienia pozajelitowego (m.in. Omegaven 10%, SMOFlipid, SmofKabiven i ich warianty), wymaga szczególnej ostrożności u kobiet w ciąży i karmiących piersią. Dostępne dane kliniczne dotyczące bezpieczeństwa tych preparatów w tej grupie pacjentek są niewystarczające, a brak badań toksyczności reprodukcyjnej na zwierzętach dodatkowo ogranicza pełną ocenę ryzyka. W przypadku Omegaven stosowanie jest przeciwwskazane, chyba że jest to bezwzględnie konieczne, natomiast preparaty wieloskładnikowe zawierające olej rybny mogą być stosowane jedynie po starannym rozważeniu wskazań i potencjalnych korzyści względem ryzyka. Decyzje terapeutyczne powinny uwzględniać dokładną ocenę stanu odżywienia, alternatywne metody leczenia oraz monitorowanie matki i płodu/dziecka.
całkowite żywienie pozajelitowe, ciąża, emulsja tłuszczowa, karmienie piersią, kwas dokozaheksaenowy, kwas eikozapentaenowy, kwasy omega-3, mieszanina olejów, niezbędne kwasy tłuszczowe, olej rybny, płodność, profil bezpieczeństwa, stan odżywienia, stosunek korzyści do ryzyka, toksyczny wpływ na reprodukcję, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – SmofKabiven

SmofKabiven to roztwór do żywienia pozajelitowego (kod ATC: B05BA10), łączący emulsję tłuszczową SMOFlipid, aminokwasy oraz glukozę, co zapewnia kompleksowe wsparcie odżywcze. Emulsja tłuszczowa zawiera olej sojowy (55-60% kwasu linolowego omega-6, ~8% kwasu alfa-linolenowego omega-3), triglicerydy MCT jako szybkie źródło energii, olej z oliwek z jednonienasyconymi kwasami tłuszczowymi oraz olej rybny bogaty w EPA i DHA, które wspierają integralność błon komórkowych i regulują procesy immunologiczne. Badania kliniczne, w tym pediatryczne, potwierdziły bezpieczeństwo SmofKabiven oraz skuteczną inkorporację kwasów omega-3 do struktur organizmu, co przejawia się w zmienionym profilu lipidowym po 4 tygodniach terapii. Aminokwasy dostarczane dożylnie pełnią funkcję budulcową białek oraz wykazują efekt termogenny, co może mieć znaczenie u pacjentów z zaburzeniami termoregulacji. Glukoza stanowi podstawowe źródło energii dla tkanek glukozozależnych, zapobiegając katabolizmowi i stabilizując gospodarkę węglowodanową.
białka tkankowe, eikozanoidy, emulsja tłuszczowa, erytrocyt, fosfolipidy błon erytrocytów, glukoneogeneza, homeostaza energetyczna, homeostaza wodno-elektrolitowa, jednonienasycony kwas tłuszczowy, kwas alfa-linolenowy, kwas dokozaheksaenowy, kwas eikozapentaenowy, kwas linolowy, kwasy tłuszczowe omega-3, lipoproteiny osocza, niezbędne kwasy tłuszczowe, profil kwasów tłuszczowych, przewodnictwo nerwowe, równowaga elektrolitowa, równowaga kwasowo-zasadowa, termogeneza, triglicerydy nasyconych kwasów tłuszczowych, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Lipofundin MCT/LCT 10% 10%

Lipofundin MCT/LCT 10% to emulsja tłuszczowa do infuzji zawierająca 50 g/l oczyszczonego oleju sojowego oraz 50 g/l triglicerydów nasyconych kwasów tłuszczowych, dostarczająca niezbędnych kwasów tłuszczowych, w tym kwasu linolowego (24,0-29,0 g/l) i α-linolenowego (2,5-5,5 g/l). Preparat charakteryzuje się wartością kaloryczną 4330 kJ/l (1035 kcal/l) oraz teoretyczną osmolarnością 345 mOsm/l, zawierając mniej niż 1 mmol/l sodu, co jest istotne dla pacjentów na diecie niskosodowej. Przed zastosowaniem należy uwzględnić przeciwwskazania specyficzne dla emulsji tłuszczowych, takie jak nadwrażliwość na białka jaja, olej sojowy, ciężka hiperlipidemia, zaburzenia krzepnięcia, ciężka niewydolność wątroby, cholestaza, oraz stany zwiększonego ryzyka zakrzepowo-zatorowego i kwasica metaboliczna.
cholestaza wewnątrzwątrobowa, choroba zakrzepowa, ciężka hiperlipidemia, emulsja do infuzji, hipokaliemia, kwas linolowy, kwas α-linolenowy, kwasica metaboliczna, nadwrażliwość na proteiny jaja, niestabilność hemodynamiczna, niestabilność układu krążenia, niestabilny stan metaboliczny, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, niezbędne kwasy tłuszczowe, obrzęk płuc, odwodnienie hipotoniczne, olej sojowy oczyszczony, osmolarność, posocznica, skaza krwotoczna, śpiączka, stan pourazowy, terapia nerkozastępcza, triglicerydy nasyconych kwasów tłuszczowych, udar, wstrząs, zaburzenie krzepnięcia krwi, zaburzenie równowagi płynowej, zator tłuszczowy, zawał mięśnia sercowego, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – ClinOleic 20% –

ClinOleic 20% to emulsja do infuzji zawierająca 20 g/100 ml mieszaniny oczyszczonego oleju z oliwek i oleju sojowego, stosowana jako źródło tłuszczów w żywieniu pozajelitowym. Preparat dostarcza 200 kcal (0,836 MJ) na 100 ml oraz 4 g niezbędnych kwasów tłuszczowych, co jest istotne w przypadku pacjentów z niemożnością lub niewystarczalnością żywienia doustnego i dojelitowego, np. przy ciężkich zaburzeniach połykania, niedrożności przewodu pokarmowego, zespole krótkiego jelita, ciężkim niedożywieniu czy zwiększonym zapotrzebowaniu energetycznym (np. oparzenia, sepsa). Preparat charakteryzuje się osmolarnością 270 mOsm/l i pH 6-8, co czyni go niemal izotonicznym względem osocza, umożliwiając podawanie zarówno do żył centralnych, jak i obwodowych. Gęstość emulsji wynosi 0,986, zbliżona do gęstości osocza, co minimalizuje ryzyko uszkodzenia naczyń podczas infuzji.
całkowite żywienie pozajelitowe, ciężkie niedożywienie, emulsja do infuzji, niedrożność jelit, niedrożność przewodu pokarmowego, niewydolność jelit, niezbędne kwasy tłuszczowe, oddział intensywnej terapii, olej sojowy oczyszczony, olej z oliwek oczyszczony, przetoka przewodu pokarmowego, rozległe oparzenia, roztwór aminokwasów, sepsa, zaburzenie połykania, zaburzenie świadomości, zapalenie jelit, zapalenie trzustki, zespół krótkiego jelita, żywienie dojelitowe, żywienie doustne, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Nutriflex Peri

Nutriflex Peri jest złożonym roztworem dożylnym zawierającym aminokwasy, węglowodany oraz elektrolity, stosowanym w żywieniu pozajelitowym. Produkt dostępny jest w opakowaniach 1000 ml i 2000 ml, zawierających odpowiednio 40 g i 80 g aminokwasów oraz 80 g i 160 g węglowodanów, co przekłada się na całkowitą wartość energetyczną 480 kcal i 960 kcal. Preparat charakteryzuje się osmolarnością około 900 mOsm/l, co wymaga ostrożności u pacjentów z podwyższoną osmolarnością surowicy. W trakcie terapii konieczne jest monitorowanie stężenia glukozy (z uwzględnieniem ryzyka hiperglikemii przy stężeniu >14 mmol/l), elektrolitów (w tym sodu, potasu, magnezu, fosforanów i wapnia), równowagi wodno-elektrolitowej, kwasowo-zasadowej, a także funkcji wątroby, nerek i parametrów krzepnięcia. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko zespołu ponownego odżywienia, zwłaszcza u pacjentów niedożywionych, z koniecznością suplementacji elektrolitów i stopniowego zwiększania podaży energii.
aminokwasy, bariera krew-mózg, ciśnienie śródczaszkowe, czerwone krwinki, czynniki krzepnięcia, elektrolity, hemodializa, hemofiltracja, hiperglikemia, hipofosfatemia, hipoglikemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, niewydolność nadnerczy, niewydolność nerek, niewydolność płuc, niewydolność serca, niewydolność wątroby, niezbędne kwasy tłuszczowe, obrzęk płuc, osmolarność surowicy, pseudoaglutynacja, równowaga kwasowo-zasadowa, roztwór do infuzji, stężenie glukozy we krwi, węglowodany, zespół ponownego odżywienia, żywienie pozajelitowe
Leksykon substancji czynnych
Triglicerydy nasyconych kwasów tłuszczowych o średniej długości łańcucha – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

Triglicerydy nasyconych kwasów tłuszczowych o średniej długości łańcucha (MCT) są kluczowym składnikiem emulsji tłuszczowych stosowanych w żywieniu pozajelitowym, pełniąc rolę źródła energii i niezbędnych kwasów tłuszczowych. Ze względu na indywidualną zdolność eliminacji tłuszczów u pacjentów, konieczne jest rutynowe monitorowanie stężenia triglicerydów w surowicy, zwłaszcza podczas infuzji. U dorosłych zaleca się zmniejszenie szybkości infuzji przy stężeniu triglicerydów >4,6 mmol/l (400 mg/dl) oraz przerwanie infuzji przy stężeniu >11,4 mmol/l (1000 mg/dl) ze względu na ryzyko ostrego zapalenia trzustki. U niemowląt i dzieci progi te są odpowiednio niższe (2,8 mmol/l i 4,6 mmol/l). Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z zaburzeniami metabolizmu tłuszczów, takimi jak niewydolność nerek, cukrzyca, zapalenie trzustki, zaburzenia czynności wątroby, niedoczynność tarczycy, posocznica czy zespół metaboliczny, z częstszym monitorowaniem parametrów biochemicznych i dostosowaniem dawkowania.
cukrzyca, emulsja tłuszczowa, fosfolipidy jaja, gospodarka tłuszczowa, hiperbilirubinemia, hiperglikemia, hiperlipidemia, hydronadtlenki triglicerydów, kwasica metaboliczna, morfologia krwi, niedoczynność tarczycy, niewydolność nerek, niezbędne kwasy tłuszczowe, obrzęk płuc, olej rybny, olej sojowy, ostre zapalenie trzustki, parametry krzepnięcia, posocznica, pseudoaglutynacja, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, reakcja krzyżowa, równowaga kwasowo-zasadowa, równowaga wodno-elektrolitowa, stężenie triglicerydów, triglicerydy nasyconych kwasów tłuszczowych o średniej długości łańcucha, wolne kwasy tłuszczowe, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie metabolizmu tłuszczów, zapalenie trzustki, zastoinowa niewydolność krążenia, zatorowość, zespół metaboliczny, zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej, zespół przeciążenia tłuszczem, złożona hiperlipidemia, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Lipofundin MCT/LCT 10% 10%

Lipofundin MCT/LCT 10% to emulsja do infuzji będąca źródłem kalorii i niezbędnych kwasów tłuszczowych (NNKT) stosowana w żywieniu pozajelitowym. Preparat zawiera 50 g/1000 ml oleju sojowego oraz 50 g/1000 ml triglicerydów średniołańcuchowych (MCT), które charakteryzują się szybszym metabolizmem niż długołańcuchowe kwasy tłuszczowe. Wartość energetyczna emulsji wynosi 4330 kJ/l (1035 kcal/l). Lipofundin dostarcza istotne ilości kwasu linolowego (24,0-29,0 g/1000 ml) i α-linolenowego (2,5-5,5 g/1000 ml), niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu, których niedobór może prowadzić do zaburzeń metabolicznych. Preparat ma osmolarność 345 mOsm/l i pH w zakresie 6,5-8,8, co zapewnia kompatybilność z podawaniem dożylnym.
całkowite żywienie pozajelitowe, choroby przewodu pokarmowego, ciężkie oparzenia, emulsja oleju w wodzie, kwas linolowy, kwas α-linolenowy, niewydolność jelit, niezbędne kwasy tłuszczowe, okres okołooperacyjny, olej sojowy oczyszczony, osmolarność, roztwór aminokwasów, stan kataboliczny, triglicerydy nasycone, triglicerydy średniołańcuchowe, zaburzenia metaboliczne, żywienie pozajelitowe
Leksykon substancji czynnych
Omega-3-kwasów triglicerydy – Wskazania do stosowania

Preparat Lipidem, będący emulsją do infuzji o stężeniu omega-3-kwasów triglicerydów 20,0 g/1000 ml (10% całkowitej zawartości lipidów), stanowi istotny element żywienia pozajelitowego, dostarczając niezbędne kwasy tłuszczowe omega-3, w tym EPA i DHA w stężeniach 8,6-17,2 g/l oraz kwas alfa-linolenowy w zakresie 4,0-8,8 g/l. Preparat zapewnia 7990 kJ/l (1910 kcal/l) energii i zawiera MCT oraz oczyszczony olej sojowy, co umożliwia efektywne wsparcie metaboliczne pacjentów z przeciwwskazaniami do żywienia doustnego lub dojelitowego. Wskazania obejmują m.in. stany hiperkataboliczne, choroby przewodu pokarmowego uniemożliwiające żywienie enteralne, okres okołooperacyjny u niedożywionych, a także wsparcie żywieniowe wcześniaków i dzieci z niedojrzałością przewodu pokarmowego.
choroba nowotworowa, enzymy wątrobowe, funkcja wątroby, gospodarka kwasowo-zasadowa, kwas alfa-linolenowy, kwas dokozaheksaenowy, kwas eikozapentaenowy, morfologia krwi, niedobór niezbędnych kwasów tłuszczowych, niedrożność przewodu pokarmowego, niezbędne kwasy tłuszczowe, okres okołooperacyjny, olej sojowy oczyszczony, omega-3 kwasy triglicerydy, parametry krzepnięcia, przetoka przewodu pokarmowego, sepsa, stan hiperkataboliczny, triglicerydy nasyconych kwasów tłuszczowych, triglicerydy w surowicy, wcześniactwo, zapalenie trzustki, zespół krótkiego jelita, żywienie dojelitowe, żywienie doustne, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Lipofundin MCT/LCT 20% 20%

Preparat Lipofundin MCT/LCT 20% został oceniony pod kątem bezpieczeństwa na podstawie ograniczonych danych przedklinicznych, obejmujących głównie badania toksyczności na psach i królikach przy dawkach do 6 g tłuszczów/kg masy ciała oraz prędkościach infuzji znacznie przekraczających zalecane u ludzi. W trakcie sześciotygodniowych badań nie zaobserwowano istotnych objawów toksyczności, uszkodzeń wątroby ani innych narządów, a także nie wykazano działania uczulającego. Brak badań dotyczących potencjału rakotwórczego, mutagenności oraz teratogenności uzasadniono naturalnym pochodzeniem składników i ich rolą jako pośrednich produktów metabolizmu fizjologicznego, co wskazuje na niskie ryzyko takich działań. Ponadto, badania na modelach zwierzęcych nie wykazały negatywnego wpływu na płodność i rozrodczość.
badanie toksyczności, dawka dożylna, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, emulsja tłuszczowa, kwas linolowy, kwas α-linolenowy, kwasy tłuszczowe o średniej długości łańcucha, Lipofundin MCT/LCT, niezbędne kwasy tłuszczowe, osmolarność teoretyczna, potencjał rakotwórczy, potencjał rakotwórczy i mutagenny, restrykcja sodowa, uszkodzenie wątroby, wartość kaloryczna, właściwość uczulająca, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Lipidem 200 mg/ml

Lipidem 200 mg/ml to mlecznobiała emulsja lipidowa do infuzji, zawierająca 200 mg/ml triglicerydów, zaprojektowana do żywienia pozajelitowego w sytuacjach, gdy żywienie doustne lub dojelitowe jest niemożliwe lub niewystarczające. Preparat dostarcza 7990 kJ/l (1910 kcal/l) energii oraz zawiera zbilansowaną mieszaninę lipidów: 100 g MCT, 80 g oleju sojowego (źródło omega-6) oraz 20 g triglicerydów omega-3 na litr emulsji. Osmolalność wynosi około 410 mOsm/kg, a pH mieści się w zakresie 6,0-8,5, co zapewnia dobrą tolerancję i minimalizuje ryzyko podrażnień naczyń podczas infuzji. Produkt jest wskazany do stosowania u dorosłych, wcześniaków, noworodków, niemowląt oraz dzieci i młodzieży wymagających wsparcia żywieniowego w stanach klinicznych uniemożliwiających normalne odżywianie.
ciężkie zapalenie trzustki, działanie immunomodulujące, działanie przeciwzapalne, emulsja do infuzji, emulsja olej w wodzie, intubacja, kwas alfa-linolenowy, kwas dokozaheksaenowy, kwas eikozapentaenowy, kwas linolowy, kwasy omega-3, kwasy omega-6, mieszanina lipidów, modulacja odpowiedzi zapalnej, niedrożność pooperacyjna, niedrożność przewodu pokarmowego, niezbędne kwasy tłuszczowe, ostra niewydolność jelit, triglicerydy MCT, triglicerydy nasycone, zaburzenie połykania, zaburzenie świadomości, zespół krótkiego jelita, żywienie dojelitowe, żywienie doustne, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Skład i postać leku – Olimel N9E

OLIMEL N9E to trójkomorowa emulsja do infuzji dożylnej, zawierająca roztwór glukozy z wapniem, emulsję tłuszczową (80% oleju z oliwek, 20% oleju sojowego) oraz roztwór aminokwasów z elektrolitami. Dostępna jest w trzech pojemnościach: 1000 ml, 1500 ml i 2000 ml, zawierających odpowiednio 110 g, 165 g i 220 g glukozy; 40 g, 60 g i 80 g tłuszczów; oraz 56,9 g, 85,4 g i 113,9 g aminokwasów. Profil aminokwasowy obejmuje m.in. alaninę, argininę, lizynę, metioninę i tryptofan, a elektrolity takie jak sód (35-70 mmol), potas (30-60 mmol), magnez (4-8 mmol), wapń (3,5-7 mmol) i fosforany (15-30 mmol) są obecne w zrównoważonych ilościach. Produkt charakteryzuje się pH 6,4, osmolarnością 1310 mOsm/l oraz wartością energetyczną od 1070 do 2140 kcal w zależności od objętości, z tłuszczami stanowiącymi 37% całkowitej kaloryczności i stosunkiem energii glukoza/tłuszcze 52/48.
aminokwasy, elektrolity, emulsja do infuzji, emulsja tłuszczowa, fosfolipidy z jaja kurzego, glukoza jednowodna, infuzja dożylna, kopolimery poliolefiniczne, kwas octowy lodowaty, kwas solny, magnezu chlorek, niezbędne kwasy tłuszczowe, octan lizyny, octan polietylenowinylu, oczyszczony olej sojowy, oczyszczony olej z oliwek, osmolarność, potasu chlorek, pseudoaglutynacja, roztwór aminokwasów, roztwór glukozy z wapniem, sodu glicerofosforan, sodu octan trójwodny, wapnia chlorek, wartość energetyczna, wartość odżywcza, węglowodany, woda do wstrzykiwań, wytrącenie osadu
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Numeta G16%E –

Numeta G16%E to kompleksowy roztwór do żywienia pozajelitowego dedykowany pacjentom pediatrycznym, sklasyfikowany w grupie ATC B05BA10. Preparat dostarczany jest w trójkomorowym worku zawierającym 155 ml 50% roztworu glukozy, 221 ml 5,9% pediatrycznego roztworu aminokwasów z elektrolitami oraz 124 ml 12,5% emulsji tłuszczowej. Zawiera 20 L-aminokwasów (w tym 8 niezbędnych, stanowiących 47,5% całkowitej zawartości aminokwasów) o łącznej masie 13,0 g, a także 15,5 g lipidów pochodzących głównie z oleju z oliwek (80%) i oleju sojowego (20%). Glukoza dostarczana jest w ilości 77,5 g, stanowiąc podstawowe źródło energii. Kompleks elektrolitów w worku trójkomorowym (500 ml) obejmuje m.in. sód 12,0 mmol, potas 11,4 mmol, magnez 1,6 mmol, wapń 3,1 mmol oraz fosforany 4,4 mmol, co zapewnia utrzymanie homeostazy elektrolitowej i kwasowo-zasadowej. Preparat charakteryzuje się pH około 5,5 oraz osmolarnością około 1230 mOsm/l, co ma znaczenie przy doborze drogi podania.
aminokwasy BCAA, aminokwasy niezbędne, aminokwasy o rozgałęzionych łańcuchach, bilans azotowo-energetyczny, emulsja do infuzji, emulsja tłuszczowa, gospodarka wodna, homeostaza elektrolitowa, L-aminokwasy, metabolizm energetyczny, mononienasycone kwasy tłuszczowe, nasycone kwasy tłuszczowe, niezbędne kwasy tłuszczowe, oczyszczony olej sojowy, oczyszczony olej z oliwek, osmolarność emulsji, peroksydacja lipidów, potencjał błonowy, równowaga kwasowo-zasadowa, roztwór aminokwasów, roztwór glukozy, stres oksydacyjny, transmisja nerwowa, wartość energetyczna niebiałkowa, wielonienasycone kwasy tłuszczowe, worek trójkomorowy, żywienie pozajelitowe
Leksykon substancji czynnych
Acetylotyrozyna – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

Acetylotyrozyna, będąca składnikiem aminokwasowym preparatu Aminoplasmal Hepa – 10%, zawiera 0,70 g tyrozyny na 1000 ml roztworu i charakteryzuje się całkowitą zawartością aminokwasów 100 g/l oraz azotu 15,3 g/l. Preparat ma wartość energetyczną 1675 kJ/l (400 kcal/l) i teoretyczną osmolarność 875 mOsm/l przy pH 5,5–6,5. Stosowanie acetylotyrozyny wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z zaburzeniami metabolizmu aminokwasów, niewydolnością nerek, niewydolnością serca oraz zwiększoną osmolarnością surowicy. Dawkowanie powinno być dostosowane na podstawie monitorowania stężeń mocznika i kreatyniny, a także stanu hemodynamicznego i równowagi elektrolitowej, w tym wyrównania hiponatremii, hipokaliemii i odwodnienia hipotonicznego.
acetylotyrozyna, aminoplasmal hepa, dieta niskosodowa, encefalopatia wątrobowa, hipokaliemia, hiponatremia, laktuloza, metabolizm aminokwasów, niewydolność nerek, niewydolność serca, niezbędne kwasy tłuszczowe, odwodnienie hipotoniczne, parametry biochemiczne, pierwiastki śladowe, pochodna tyrozyny, równowaga kwasowo-zasadowa, roztwór aminokwasowy, stężenie białka, stężenie elektrolitów, stężenie mocznika i kreatyniny, zaburzenie metabolizmu aminokwasów, zaburzenie metabolizmu tyrozyny, żywienie pozajelitowe
Leksykon substancji czynnych
Kwas dokozaheksaenowy – Wskazania do stosowania

Kwas dokozaheksaenowy (DHA), długołańcuchowy wielonienasycony kwas tłuszczowy z grupy omega-3, jest kluczowym składnikiem błon komórkowych tkanki nerwowej, mózgu i siatkówki. W praktyce klinicznej stosowany jest głównie w żywieniu pozajelitowym, gdzie preparaty takie jak Lipidem (8,6-17,2 g/l DHA i EPA) oraz Omegaven (1,44-3,09 g/100 ml DHA) dostarczają niezbędnych kwasów tłuszczowych i energii pacjentom z przeciwwskazaniami do żywienia doustnego lub dojelitowego. DHA wykazuje także działanie przeciwzapalne i modulujące odpowiedź immunologiczną, co jest szczególnie istotne u pacjentów w stanie krytycznym, po zabiegach kardiochirurgicznych oraz z niewydolnością przewodu pokarmowego. Preparat Omacor, zawierający 380 mg estru etylowego DHA i 460 mg EPA na kapsułkę, jest wskazany w leczeniu hipertriglicerydemii typu IV (monoterapia) oraz typu IIb/III (w skojarzeniu ze statynami), gdzie obniża stężenie triglicerydów poprzez zmniejszenie syntezy VLDL i zwiększenie beta-oksydacji kwasów tłuszczowych.
atrofia skóry, beta-oksydacja kwasów tłuszczowych, błona komórkowa, błona śluzowa, D-alfa-tokoferol, działanie przeciwzapalne, emulsja tłuszczowa, hipertriglicerydemia, hipertriglicerydemia typu IIb/III, hipertriglicerydemia typu IV, krzywica, kwas dokozaheksaenowy, kwas eikozapentaenowy, kwasy omega-3, kwasy omega-6, lipoproteiny bardzo niskiej gęstości, menopauza, narząd wzroku, niewydolność przewodu pokarmowego, niezbędne kwasy tłuszczowe, odpowiedź immunologiczna, olej rybi, olej wątłuszowy, operacja kardiochirurgiczna, osteoporoza, przeciwutleniacz, siatkówka oka, stan krytyczny, statyny, stężenie triglicerydów, tkanka kostna, tkanka nerwowa, triglicerydy omega-3, układ kostny, układ nerwowy, VLDL, wielonienasycony kwas tłuszczowy, witaminy A i D, zabieg chirurgiczny, żywienie dojelitowe, żywienie doustne, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Skład i postać leku – ClinOleic 20% –

ClinOleic 20% to emulsja lipidowa do żywienia pozajelitowego, zawierająca 20 g mieszaniny olejów roślinnych (oczyszczony olej z oliwek i sojowy) na 100 ml, co dostarcza 4 g niezbędnych kwasów tłuszczowych oraz 2000 kcal/l (8,36 MJ/l). Preparat charakteryzuje się osmolarnością 270 mOsm/l, pH w zakresie 6-8 oraz gęstością 0,986. Fosfolipidy jajeczne, glicerol, sodu oleinian i wodorotlenek sodu pełnią funkcje emulgatorów i regulatorów pH, zapewniając stabilność emulsji. Produkt dostępny jest w workach o pojemnościach od 100 ml do 1000 ml, z okresem ważności 18 miesięcy, przechowywany w temperaturze poniżej 25°C, chroniony przed światłem i bez możliwości zamrażania. Szczególną ostrożność należy zachować u noworodków i dzieci poniżej 2 lat, chroniąc roztwór przed światłem podczas podawania.
aminokwasy, elektrolity, emulgator, emulsja do infuzji, fosfolipidy, fosfolipidy jajeczne, glicerol, nadtlenki, niezbędne kwasy tłuszczowe, osmolarność, pierwiastki śladowe, pochłaniacz tlenu, sodu oleinian, sodu wodorotlenek, terapia żywieniowa, warunki aseptyczne, węglowodany, woda do wstrzykiwań, zator powietrzny, zestaw do przetaczania, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Intralipid 20% 200 mg/ml

Intralipid 20% to emulsja do infuzji zawierająca 200 mg/ml oczyszczonego oleju sojowego, o osmolalności 350 mOsm/kg wody i pH około 8, dostarczająca 8,4 MJ (2000 kcal) energii oraz 15 mmol fosforanów organicznych na 1000 ml. Dokumentacja rejestracyjna produktu jednoznacznie wskazuje na brak wpływu Intralipid 20% na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych oraz obsługi maszyn, co wynika z jego farmakokinetycznych i farmakodynamicznych właściwości. Emulsja tłuszczowa nie oddziałuje na ośrodkowy układ nerwowy w sposób zaburzający koncentrację, czas reakcji czy koordynację wzrokowo-ruchową, co jest istotne w kontekście terapii żywieniowej wymagającej zachowania pełnej sprawności psychofizycznej pacjenta.
działanie ośrodkowe, emulsja do infuzji, emulsja tłuszczowa, farmakodynamika, farmakokinetyka, farmakoterapia, fosforany organiczne, funkcje poznawcze i motoryczne, interakcje lekowe, Intralipid, koordynacja wzrokowo-ruchowa, leczenie żywieniowe, niezbędne kwasy tłuszczowe, olej sojowy oczyszczony, osmolalność, ośrodkowy układ nerwowy, podawanie dożylne, podawanie parenteralne, terapia żywieniowa, żywienie pozajelitowe
Leksykon substancji czynnych
Olej sojowy oczyszczony – Właściwości farmakodynamiczne

Olej sojowy oczyszczony (Soiae oleum raffinatum) jest kluczowym składnikiem emulsji tłuszczowych stosowanych w żywieniu pozajelitowym, m.in. w preparatach Intralipid 20%, Kabiven, Kabiven Peripheral oraz Lipidem. Dostarcza niezbędnych i nieniezbędnych długołańcuchowych kwasów tłuszczowych, w tym kwasu linolowego (omega-6) w stężeniu 38,4-46,4 g/l oraz kwasu alfa-linolenowego (omega-3) w stężeniu 4,0-8,8 g/l, które pełnią funkcje energetyczne oraz strukturalne w błonach komórkowych. Emulsje te nie wywołują istotnych zmian hemodynamicznych ani klinicznie znaczących zaburzeń funkcji układu oddechowego przy stosowaniu zgodnym z zaleceniami. Przejściowy wzrost aktywności enzymów wątrobowych obserwowany u niektórych pacjentów jest odwracalny i występuje również przy żywieniu pozajelitowym bez oleju sojowego.
błona komórkowa, cytokiny prozapalne, cytokiny przeciwzapalne, długołańcuchowe kwasy tłuszczowe, emulsja tłuszczowa, enzymy wątrobowe, kwas alfa-linolenowy, kwas dokozaheksaenowy, kwas eikozapentaenowy, kwas linolowy, kwasy omega-3, kwasy tłuszczowe omega-6, lipaza lipoproteinowa, niedobór karnityny, niezbędne kwasy tłuszczowe, olej sojowy oczyszczony, parametry hemodynamiczne, posocznica, reakcja zapalna, transport zależny od karnityny, triglicerydy długołańcuchowe, triglicerydy średniołańcuchowe, układ oddechowy, wielonienasycone kwasy tłuszczowe, żywienie pozajelitowe
Leksykon substancji czynnych
Triglicerydy nasyconych kwasów tłuszczowych o średniej długości łańcucha – Właściwości farmakodynamiczne

Triglicerydy nasyconych kwasów tłuszczowych o średniej długości łańcucha (MCT) są kluczowym składnikiem emulsji tłuszczowych stosowanych w żywieniu pozajelitowym, ze względu na ich unikalne właściwości metaboliczne. MCT charakteryzują się szybszą hydrolizą, szybszą eliminacją z krążenia oraz wyższym stopniem utleniania w porównaniu do triglicerydów długołańcuchowych, co czyni je preferowanym źródłem energii w stanach wymagających szybkiego dostarczenia substratu energetycznego. Są szczególnie wskazane u pacjentów z zaburzeniami metabolizmu długołańcuchowych triglicerydów, takimi jak niedobór lipazy lipoproteinowej, kofaktorów tej lipazy, karnityny lub upośledzenie transportu zależnego od karnityny. W preparatach takich jak SmofKabiven czy Lipidem, MCT są łączone z olejem sojowym (źródło kwasów omega-6 i omega-3), olejem z oliwek (jednonienasycone kwasy tłuszczowe) oraz olejem rybim (EPA i DHA), co pozwala na kompleksowe wsparcie metaboliczne i przeciwzapalne.
chylomikrony, cytokiny prozapalne, cytokiny przeciwzapalne, eikozanoidy przeciwzapalne, jednonienasycone kwasy tłuszczowe, karnityna, kwas alfa-linolenowy, kwas arachidonowy, kwas dokozaheksaenowy, kwas eikozapentaenowy, kwas linolowy, kwasy tłuszczowe omega-3, kwasy tłuszczowe omega-6, lipaza lipoproteinowa, MCT, niezbędne kwasy tłuszczowe, olej rybi, olej sojowy, olej z oliwek, posocznica, reakcja hiperzapalna, triglicerydy długołańcuchowe, triglicerydy nasyconych kwasów tłuszczowych, wielonienasycone kwasy tłuszczowe, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Aminoplasmal 15%

Aminoplasmal 15% to wysokoskoncentrowany roztwór aminokwasów (150 g/l) przeznaczony do żywienia pozajelitowego, o osmolarności teoretycznej 1290 mOsm/l i wartości energetycznej 600 kcal/l. Produkt wymaga szczególnej ostrożności w stosowaniu, zwłaszcza u pacjentów z zaburzeniami metabolizmu aminokwasów, niewydolnością serca, nerek lub wątroby. Przed rozpoczęciem terapii konieczne jest skorygowanie zaburzeń wodno-elektrolitowych, takich jak hiponatremia (<135 mmol/l), hipokaliemia (<3,5 mmol/l) oraz odwodnienie hipotoniczne. Monitorowanie terapii powinno obejmować regularne oznaczanie elektrolitów (Na 5,3 mmol/l), glukozy, równowagi kwasowo-zasadowej, czynności nerek (BUN, kreatynina) oraz parametrów wątrobowych i białka w surowicy.
aminotransferazy, azot mocznika, bilans elektrolitowy, elektrolity w surowicy, emulsja tłuszczowa, gazometria krwi, glukoza we krwi, hemodializa, hipokaliemia, hiponatremia, klirens kreatyniny, kompleksowe żywienie pozajelitowe, leczenie nerkozastępcze, metabolizm aminokwasów, nadciśnienie tętnicze, niewydolność serca, niewydolność wątroby, niezbędne kwasy tłuszczowe, odwodnienie hipotoniczne, osmolalność surowicy, pierwiastki śladowe, równowaga kwasowo-zasadowa, równowaga wodno-elektrolitowa, skala Child-Pugh, upośledzenie czynności nerek, witaminy rozpuszczalne w wodzie, żywienie pozajelitowe
Leksykon substancji czynnych
Kwas L-asparaginowy – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

Kwas L-asparaginowy, obecny w preparatach Aminomel 10E (1,91 g/1000 ml) oraz Aminomel 12,5E (2,39 g/1000 ml), wymaga szczególnej ostrożności podczas stosowania w żywieniu pozajelitowym. Nie jest wskazany u pacjentów z zasadowicą hipochloremiczno-hipokaliemiczną, hiperkaliemią, hipomagnezemią czy hipokalcemią. Istnieje ryzyko reakcji anafilaktycznych oraz powstawania osadów fosforanu wapnia w naczyniach płucnych, co może prowadzić do zgonu. Należy monitorować obecność osadów w zestawie infuzyjnym i cewniku oraz przerwać infuzję w przypadku objawów niewydolności oddechowej. Stosowanie cewników dożylnych wymaga aseptyki, aby zapobiec zakażeniom i sepsie, zwłaszcza u pacjentów z immunosupresją, hiperglikemią lub niedożywieniem. Ponadto, u pacjentów ciężko niedożywionych istnieje ryzyko zespołu ponownego odżywienia, wymagającego stopniowego zwiększania podaży składników odżywczych i monitorowania elektrolitów.
azotemia, ceftriakson, cholestaza, fosforan wapnia, hiperamonemia, hiperazotemia, hiperglikemia, hiperkalcemia, hiperkaliemia, hipermagnezemia, hiperwolemia, hipokalcemia, hipomagnezemia, immunosupresja, kamica nerkowa, kamica pęcherzyka żółciowego, klirens kreatyniny, kwas L-asparaginowy, kwasica metaboliczna, leukocytoza, marskość wątroby, miastenia, niedobór tiaminy, niedożywienie, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, niezbędne kwasy tłuszczowe, obrzęk płuc, osady w naczyniach płucnych, osmolarność surowicy, powikłania wątrobowe, reakcja anafilaktyczna, retencja sodu, równowaga kwasowo-zasadowa, sepsa, stłuszczenie wątroby, wrodzone zaburzenia metabolizmu aminokwasów, zaburzenia metabolizmu aminokwasów, zasadowica hipochloremiczno-hipokaliemiczna, zespół ponownego odżywienia, żywienie pozajelitowe
Leksykon substancji czynnych
Omega-3 kwasy estry etylowe – Właściwości farmakodynamiczne

Omega-3 kwasy estry etylowe, klasyfikowane w kodzie ATC jako C10AX06, stanowią istotny element terapii hipertriglicerydemii dzięki zdolności do obniżania stężenia triglicerydów poprzez redukcję lipoprotein VLDL. Preparat Omacor zawiera 1000 mg substancji czynnej na kapsułkę, w tym 460 mg estru etylowego kwasu eikozapentaenowego (EPA) oraz 380 mg estru etylowego kwasu dokozaheksaenowego (DHA), co łącznie daje 840 mg aktywnych omega-3. Mechanizm działania opiera się na hamowaniu syntezy triglicerydów w wątrobie poprzez ograniczenie estryfikacji kwasów tłuszczowych oraz zwiększenie β-oksydacji w peroksysomach, co zmniejsza dostępność wolnych kwasów tłuszczowych do syntezy triglicerydów. Dodatkowo, omega-3 wpływają na hemostazę, zmniejszając produkcję tromboksanu A2 i nieznacznie wydłużając czas krwawienia, bez istotnego wpływu na inne czynniki krzepnięcia.
beta-oksydacja kwasów tłuszczowych, cholesterol HDL, cholesterol LDL, choroba niedokrwienna serca, czas krwawienia, czynniki krzepnięcia, D-alfa-tokoferol, ester etylowy kwasu dokozaheksaenowego, ester etylowy kwasu eikozapentaenowego, estryfikacja kwasów tłuszczowych, frakcje cholesterolu, hemostaza, hipertriglicerydemia, lipoproteiny VLDL, niezbędne kwasy tłuszczowe, omega-3 kwasy estry etylowe, profil lipidowy, ryzyko sercowo-naczyniowe, stężenie triglicerydów, synteza triglicerydów, tromboksan A2, układ krzepnięcia
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Olimel N9

Olimel N9 to emulsja do infuzji zawierająca trzy podstawowe składniki odżywcze: aminokwasy (14,2% roztwór), glukozę (27,5% roztwór) oraz tłuszcze (20% emulsja tłuszczowa z oleju z oliwek 80% i oleju sojowego 20%). Po podaniu dożylnym składniki te podlegają typowym procesom farmakokinetycznym, obejmującym dystrybucję, metabolizm i eliminację. Aminokwasy są wykorzystywane do syntezy białek, a ich nadmiar jest metabolizowany w wątrobie z wydaleniem azotu przez nerki. Glukoza stanowi główne źródło energii, ulegając glikolizie, magazynowaniu w postaci glikogenu lub lipogenezie. Tłuszcze są transportowane w formie cząsteczek podobnych do chylomikronów, podlegają lipolizie i są wykorzystywane w beta-oksydacji lub magazynowane w tkance tłuszczowej. Stosunek niezbędnych kwasów tłuszczowych wynosi 20%, co zapewnia optymalny profil metaboliczny.
aminokwasy, beta-oksydacja, białka osocza, chylomikrony, dystrybucja metabolizm eliminacja, elektrolity, emulsja do infuzji, emulsja tłuszczowa, glikogen, glikoliza, glukoza i tłuszcze, lipaza lipoproteinowa, lipogeneza, niezbędne kwasy tłuszczowe, olej sojowy, olej z oliwek, parametry fizykochemiczne, proces anaboliczny, proces farmakokinetyczny, przestrzeń pozanaczyniowa, roztwór aminokwasów, roztwór glukozy, synteza białek, zaburzenia funkcji nerek, zaburzenia funkcji wątroby, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Aminoplasmal Hepa 10%

Aminoplasmal Hepa 10% to roztwór do infuzji zawierający 100 g/l aminokwasów (15,3 g/l azotu całkowitego), dedykowany do żywienia pozajelitowego pacjentów z chorobami wątroby. Preparat charakteryzuje się osmolarnością teoretyczną 875 mOsm/l, pH 5,5–6,5 oraz wartością energetyczną 1675 kJ/l (400 kcal/l). Zawiera zbilansowany skład aminokwasów, m.in. leucynę 13,6 g/l, lizynę 7,51 g/l, argininę 8,8 g/l oraz elektrolity: octany 51 mmol/l, chlorki 10 mmol/l i sód 0,3–2,3 mmol/1000 ml (52,9 mg sodu/1000 ml, co stanowi 2,6% maksymalnej dobowej dawki sodu wg WHO). Ze względu na zawartość sodu, preparat wymaga ostrożności u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym i niewydolnością serca.
aminoplasmal hepa, choroba wątroby, emulsja tłuszczowa, encefalopatia wątrobowa, hipokaliemia, hiponatremia, kwasica metaboliczna, metabolizm aminokwasów, nadciśnienie tętnicze, niewydolność nerek, niewydolność serca, niezbędne kwasy tłuszczowe, odwodnienie hipotoniczne, osmolarność surowicy, pierwiastki śladowe, podaż sodu, przewodnienie, równowaga kwasowo-zasadowa, równowaga wodno-elektrolitowa, roztwór do infuzji, witaminy rozpuszczalne w wodzie, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Multimel N6-900E

Preparat Multimel N6-900 E to kompleksowa emulsja do infuzji, zawierająca aminokwasy, glukozę oraz tłuszcze, dostępna w trójkomorowych workach o objętościach 1000 ml, 1500 ml, 2000 ml i 2500 ml, przeznaczona do żywienia pozajelitowego. W skład emulsji tłuszczowej wchodzą oczyszczony olej z oliwek (ok. 80%) oraz olej sojowy (ok. 20%), a roztwór aminokwasów zawiera m.in. alaninę, argininę, glicynę, histydynę, izoleucynę, leucynę, lizynę, metioninę i fenyloalaninę. Preparat zawiera również elektrolity (sód, potas, magnez, wapń, fosforany, octany, chlorki) oraz glukozę jako podstawowe źródło energii. Aktualne dane kliniczne dotyczące stosowania Multimel N6-900 E u kobiet w ciąży i karmiących piersią są niewystarczające, brak jest badań oceniających bezpieczeństwo poszczególnych składników, w tym przenikanie do mleka matki oraz wpływ na płód i noworodka.
aminokwasy, aminokwasy egzogenne, bilans korzyści-ryzyko, elektrolity, emulsja do infuzji, emulsja tłuszczowa, karmienie piersią, laktacja, niezbędne kwasy tłuszczowe, olej sojowy, olej z oliwek, parametry biochemiczne, roztwór aminokwasów, roztwór glukozy, worek trójkomorowy, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Intralipid 10% 100 mg/ml

Emulsja tłuszczowa Intralipid 10% (100 mg/ml oleju sojowego oczyszczonego) jest stosowana jako źródło energii i niezbędnych kwasów tłuszczowych w żywieniu pozajelitowym, jednak posiada ściśle określone przeciwwskazania. Bezwzględnie nie należy jej podawać pacjentom w ostrym wstrząsie ze względu na ryzyko pogorszenia perfuzji tkankowej oraz u osób z ciężką hiperlipemią lub ciężką hipertriglicerydemią, które mogą prowadzić do nasilenia zaburzeń metabolicznych i zwiększenia ryzyka ostrego zapalenia trzustki. Ponadto, preparat jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby, gdzie upośledzony metabolizm lipidów może pogorszyć funkcje wątroby i zwiększyć ryzyko powikłań. Zespół hemofagocytarny (HPS) również stanowi bezwzględne przeciwwskazanie ze względu na ryzyko nasilenia zaburzeń metabolicznych i niewydolności wielonarządowej.
aktywacja makrofagów, cytokiny prozapalne, dysfagia, emulsja tłuszczowa, hiperlipemia, hipertriglicerydemia, metabolizm lipidów, niewydolność narządowa, niewydolność wątroby, niewydolność wielonarządowa, niezbędne kwasy tłuszczowe, osmolalność, ostre zapalenie trzustki, ostry wstrząs, perfuzja tkankowa, reakcja anafilaktyczna, terapia żywieniowa, zaburzenie mikrokrążenia, zespół hemofagocytarny, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Nutriflex Plus

Nutriflex Plus to zestaw dwóch roztworów do sporządzania roztworu do infuzji dożylnej, przeznaczony do żywienia pozajelitowego pacjentów z prawidłową tolerancją glukozy i płynów. Dawkowanie musi być indywidualnie dostosowane do stanu klinicznego, wieku i zapotrzebowania na aminokwasy, glukozę, energię, elektrolity i płyny. Dla dorosłych maksymalna dawka dobowa wynosi do 40 ml/kg m.c. (do 2800 ml dla pacjenta 70 kg), z maksymalną szybkością infuzji 1,6 ml/kg m.c./godz. (112 ml/godz. dla pacjenta 70 kg). Maksymalne dawki aminokwasów i glukozy to odpowiednio 1,92 g/kg m.c./dobę i 6,0 g/kg m.c./dobę, z szybkościami infuzji 0,077 g/kg m.c./godz. i 0,24 g/kg m.c./godz. Produkt jest przeciwwskazany u dzieci poniżej 2 lat, a u dzieci i młodzieży (2-17 lat) dawki są nieco wyższe: do 42 ml/kg m.c./dobę, 2,0 g/kg m.c./dobę aminokwasów i 6,3 g/kg m.c./dobę glukozy. Infuzję należy rozpoczynać stopniowo, zwiększając szybkość do wartości docelowej w ciągu pierwszych 30 minut, a podawanie powinno być ciągłe, z możliwością uzupełnienia o dodatkowe infuzje glukozy, aminokwasów lub lipidów w zależności od potrzeb klinicznych.
faza pooperacyjna, hemodializa, hiperglikemia, hipoksja, infuzja do żyły centralnej, infuzja dożylna, niestabilny stan metaboliczny, niewydolność narządowa, niewydolność wątroby, niezbędne kwasy tłuszczowe, osmolarność, pierwiastki śladowe, roztwór do infuzji, stan krytyczny, terapia nerkozastępcza, tolerancja glukozy, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie metabolizmu glukozy, zapotrzebowanie na aminokwasy, żywienie pozajelitowe
Leksykon substancji czynnych
Kwas glutaminowy – Dawkowanie i sposób podawania

Kwas glutaminowy, będący składnikiem roztworów aminokwasów stosowanych w żywieniu pozajelitowym, pełni kluczową rolę w metabolizmie białek i funkcjonowaniu komórek. Dawkowanie kwasu glutaminowego jest integralnie związane z całkowitym podaniem aminokwasów i zależy od stanu klinicznego pacjenta, masy ciała oraz rodzaju preparatu, w którym się znajduje. U dorosłych typowe zapotrzebowanie na aminokwasy wynosi 1-2 g/kg mc./dobę (0,16-0,35 g azotu/kg mc./dobę), a w stanach szczególnych do 2,5 g/kg mc./dobę (0,4 g azotu/kg mc./dobę). Zawartość kwasu glutaminowego w preparatach waha się od 2,16 do 16,2 g/1000 ml roztworu. U dzieci dawkowanie jest dostosowane do wieku, masy ciała i stanu klinicznego, z wyższym zapotrzebowaniem w stanach krytycznych (do 3,0 g aminokwasów/kg mc./dobę). Noworodki, zwłaszcza wcześniaki, wymagają szczególnej uwagi, z dawkami rozpoczynającymi się od 1,0-1,5 g/kg mc./dobę i stopniowym zwiększaniem o 0,5-1,0 g/kg mc./dobę od drugiego dnia życia.
aminokwasy, bilans płynów i elektrolitów, chorobliwa otyłość, ciężka niewydolność nerek, ciężka niewydolność wątroby, hemodializa, hemofiltracja, hipoglikemia, idealna masa ciała, kwas glutaminowy, metabolizm białek, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, niezbędne kwasy tłuszczowe, parametry nerkowe i wątrobowe, roztwór aminokwasów, śróddializacyjne żywienie pozajelitowe, stan metaboliczny, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie funkcji wątroby, żywienie pozajelitowe
Leksykon substancji czynnych
Olej sojowy – Właściwości farmakodynamiczne

Olej sojowy oczyszczony jest kluczowym składnikiem preparatów do żywienia pozajelitowego i emulsji tłuszczowych, dostarczając niezbędne wielonienasycone kwasy tłuszczowe, głównie kwas linolowy (omega-6, 55-60%) oraz kwas alfa-linolenowy (omega-3, około 8%). W preparatach mieszanych, takich jak ClinOleic czy SmofKabiven, olej sojowy stanowi około 20% mieszaniny z olejem z oliwek (80%), co zapewnia korzystny profil kwasów tłuszczowych: 15% SFA, 65% MUFA i 20% EPUFA. Olej sojowy pełni funkcję wysokoenergetycznego źródła kalorii (około 9 kcal/g), dostarczając od 30% do 50% całkowitej wartości energetycznej w żywieniu pozajelitowym, co umożliwia oszczędzanie aminokwasów i efektywne wykorzystanie białek do syntezy. Jego metabolizm jest wolniejszy niż triglicerydów o średniej długości łańcucha (MCT), co wpływa na dłuższy czas przebywania w krążeniu i wykorzystanie głównie jako materiał budulcowy. Kombinacje z olejem z oliwek, MCT i olejem rybim poprawiają stabilność oksydacyjną, profil kwasów tłuszczowych oraz właściwości przeciwzapalne i immunomodulujące.
alfa-tokoferol, całkowite żywienie pozajelitowe, chondrocyt, choroba zwyrodnieniowa stawów, diacerina, działanie chondroprotekcyjne, eikozanoidy, jednonienasycone kwasy tłuszczowe, kolagenaza, kwas alfa-linolenowy, kwas dokozaheksaenowy, kwas eikozapentaenowy, kwas linolowy, leukotrien, lipaza lipoproteinowa, macierz zewnątrzkomórkowa chrząstki, nasycone kwasy tłuszczowe, niezbędne kwasy tłuszczowe, profil kwasów tłuszczowych, prostaglandyna, proteoglikany, siarczan chondroityny, stromelizyna, triglicerydy o średniej długości łańcucha, tromboksan, wielonienasycone kwasy tłuszczowe, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Clinimix N17G35E –

Preparat CLINIMIX N17G35E jest wskazany do odżywiania pozajelitowego u pacjentów z niemożnością lub przeciwwskazaniami do odżywiania doustnego i dojelitowego, w tym w stanach takich jak niedrożność przewodu pokarmowego, ostre zapalenie trzustki, przetoki żołądkowo-jelitowe, zespoły złego wchłaniania oraz w okresie okołooperacyjnym. Preparat dostarcza kompleksowy profil 15 L-aminokwasów, w tym 41,3% aminokwasów niezbędnych oraz 19% BCAA, z proporcją niezbędnych aminokwasów do całkowitego azotu wynoszącą 2,83. Zawiera również glukozę (175-350 g/l w zależności od objętości), elektrolity (Na 35-70 mmol/l, K 30-60 mmol/l, Mg 2,5-5 mmol/l, Ca 2,3-4,5 mmol/l, Cl 40-80 mmol/l, fosforany 15-30 mmol/l, octany 75-150 mmol/l) oraz ma pH 6 i osmolarność 1625 mOsm/l, co wymaga podawania do żyły centralnej. Wartość energetyczna preparatu wynosi od 900 do 1800 kcal/l, z czego glukoza dostarcza 700-1400 kcal/l.
aminokwasy niezbędne, aminokwasy rozgałęzione, długotrwałe odżywianie pozajelitowe, emulsja tłuszczowa, gospodarka wodno-elektrolitowa, L-aminokwasy, niedrożność mechaniczna przewodu pokarmowego, niedrożność przewodu pokarmowego, niewydolność jelit, niezbędne kwasy tłuszczowe, odżywianie dojelitowe, odżywianie doustne, odżywianie pozajelitowe, okres okołooperacyjny, osmolarność, ostre zapalenie trzustki, posocznica, przetoka żołądkowo-jelitowa, rozległy zabieg operacyjny, roztwór do infuzji, roztwór hiperosmolarny, stan kataboliczny, zaburzenie połykania, zaburzenie wchłaniania, zapalenie jelit, zespół złego wchłaniania, żyła centralna
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Olimel Peri N4E

Produkt leczniczy OLIMEL PERI N4E to trójkomorowy preparat do żywienia pozajelitowego, zawierający emulsję tłuszczową (około 80% oleju z oliwek i 20% oleju sojowego), roztwór aminokwasów oraz roztwór glukozy. Badania toksykologiczne emulsji tłuszczowej wykazały zmiany typowe dla wysokiego poboru lipidów, takie jak stłuszczenie wątroby (nadmierne gromadzenie triglicerydów w hepatocytach), małopłytkowość oraz podwyższone stężenie cholesterolu w surowicy. Stosunek niezbędnych kwasów tłuszczowych do całkowitej zawartości kwasów tłuszczowych wynosi 20%, co jest zgodne z wymaganiami żywienia pozajelitowego.
alanina, aminokwasy aromatyczne, aminokwasy egzogenne, aminokwasy endogenne, aminokwasy rozgałęzione, aminokwasy siarkowe, arginina, badania toksykologiczne, cholesterol, emulsja tłuszczowa, fenyloalanina, hepatocyty, izoleucyna, krzepnięcie krwi, leucyna, małopłytkowość, metionina, niezbędne kwasy tłuszczowe, olej oczyszczony, płytki krwi, roztwór aminokwasów, roztwór glukozy, stłuszczenie wątroby, triglicerydy, tryptofan, tyrozyna, walina, zaburzenia funkcji wątroby, żywienie pozajelitowe
Leksykon substancji czynnych
Trójglicerydy nasyconych kwasów tłuszczowych o średniej długości łańcucha – Wskazania do stosowania

Trójglicerydy nasyconych kwasów tłuszczowych o średniej długości łańcucha (MCT), obecne w emulsji Lipofundin MCT/LCT 20%, stanowią istotny składnik żywienia pozajelitowego, dostarczając pacjentom łatwo przyswajalne źródło energii. Preparat zawiera 100 g MCT oraz 100 g oczyszczonego oleju sojowego na 1000 ml emulsji, co przekłada się na wysoką wartość kaloryczną 8095 kJ/l (1935 kcal/l). Lipofundin MCT/LCT 20% charakteryzuje się osmolarnością teoretyczną 380 mOsm/l oraz pH w zakresie 6,0-8,5, co zapewnia kompatybilność z fizjologicznym środowiskiem organizmu. Zawartość sodu jest niska (<1 mmol/l, tj. 23 mg/l), co jest istotne u pacjentów wymagających ograniczenia podaży sodu. Preparat dostarcza również niezbędne kwasy tłuszczowe: kwas linolowy w ilości 48,0-58,0 g/1000 ml oraz kwas α-linolenowy 5,0-11,0 g/1000 ml, które są niezbędne w żywieniu pacjentów z niedoborami tych składników.
emulsja mlecznobiała, emulsja oleju w wodzie, kwas alfa-linolenowy, kwas linolowy, Lipofundin MCT/LCT, niedobór kwasów tłuszczowych, niezbędne kwasy tłuszczowe, olej sojowy oczyszczony, osmolarność teoretyczna, przewlekłe niedożywienie, stan krytyczny pacjenta, trójglicerydy MCT, trójglicerydy nasyconych kwasów tłuszczowych, zaburzenie metabolizmu, żywienie enteralne, żywienie pozajelitowe
Leksykon substancji czynnych
Triglicerydy – Wskazania do stosowania

Triglicerydy są fundamentalnym składnikiem emulsji tłuszczowych stosowanych w żywieniu pozajelitowym, stanowiąc 33-39% całkowitej wartości energetycznej preparatów i dostarczając skoncentrowane źródło energii pozabiałkowej. Ich zastosowanie pozwala na redukcję podaży glukozy, co zmniejsza ryzyko powikłań metabolicznych związanych z nadmiarem węglowodanów. Emulsje zawierają niezbędne egzogenne kwasy tłuszczowe, takie jak kwas linolowy (omega-6) i alfa-linolenowy (omega-3), kluczowe dla funkcjonowania układu nerwowego, syntezy eikozanoidów oraz integralności błon komórkowych. Preparaty są dostosowane do różnych stopni katabolizmu i dostępów naczyniowych, z osmolarnością od około 850-950 mOsm/l dla podaży obwodowej do 1200-1545 mOsm/l dla podaży centralnej, oraz różnią się profilem kwasów tłuszczowych, łącząc triglicerydy MCT, LCT, olej z oliwek i olej rybi, co optymalizuje korzyści kliniczne i minimalizuje działania niepożądane.
błony komórkowe, działanie immunomodulujące, eikozanoidy, emulsja tłuszczowa, katabolizm, kwas oleinowy, kwasy omega-3, niewydolność wątroby, niezbędne kwasy tłuszczowe, olej rybi, olej z oliwek, osmolarność, podanie centralne, podanie obwodowe, powikłania wątrobowe, prostaglandyny, stan kataboliczny, stan septyczny, triglicerydy, triglicerydy długołańcuchowe, triglicerydy MCT, witaminy rozpuszczalne w tłuszczach, zapotrzebowanie energetyczne, zespół krótkiego jelita, żywienie dojelitowe, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – ClinOleic 20% –

ClinOleic 20% to emulsja do infuzji zawierająca 20,00 g oleju z oliwek i oleju sojowego na 100 ml, dostarczająca 2000 kcal/l (8,36 MJ/l) oraz 200 g tłuszczów/l. Preparat charakteryzuje się osmolarnością 270 mOsm/l, pH 6-8 i gęstością 0,986, co predestynuje go do stosowania dożylnego w warunkach szpitalnych, głównie w żywieniu pozajelitowym. Zgodnie z punktem 4.7 Charakterystyki Produktu Leczniczego, ClinOleic 20% nie wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych ani obsługi maszyn, co wynika z jego specyfiki podawania i braku istotnego klinicznie wpływu na funkcje psychomotoryczne pacjenta.
charakterystyka produktu leczniczego, emulsja do infuzji, farmakoterapia, niezbędne kwasy tłuszczowe, olej sojowy oczyszczony, olej z oliwek oczyszczony, osmolarność, podaż dożylna, wartość energetyczna, zdolności psychomotoryczne, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Multimel N6-900E

Multimel N6-900E to trójkomorowa emulsja do infuzji przeznaczona do żywienia pozajelitowego u dorosłych i dzieci powyżej 2 roku życia, stosowana gdy odżywianie doustne lub dojelitowe jest niemożliwe, niedostateczne lub przeciwwskazane. Preparat zawiera zbilansowaną mieszankę aminokwasów (5,6–14,0 g azotu, 34–85 g aminokwasów w zależności od objętości 1000–2500 ml), glukozy (120–300 g) oraz tłuszczów (40–100 g), a także elektrolity: sód (32–80 mmol), potas (24–60 mmol), magnez (2,2–5,5 mmol), wapń (2–5 mmol), fosforany (10–25 mmol), octany (53–132 mmol) i chlorki (46–115 mmol). Wartość energetyczna całkowita wynosi od 1015 do 2540 kcal, z czego energia niebiałkowa to 880–2200 kcal, w tym glukoza dostarcza 480–1200 kcal, a tłuszcze 400–1000 kcal. Tłuszcze pochodzą z mieszaniny oleju z oliwek (80%) i oleju sojowego (20%), zapewniając korzystny profil kwasów tłuszczowych.
choroba Leśniowskiego-Crohna, ciężki uraz, długotrwałe żywienie pozajelitowe, emulsja do infuzji, emulsja tłuszczowa, krwawienie z przewodu pokarmowego, niedrożność przewodu pokarmowego, nienasycone kwasy tłuszczowe, niezbędne kwasy tłuszczowe, oczyszczony olej sojowy, oczyszczony olej z oliwek, odżywianie dojelitowe, odżywianie doustne, odżywianie pozajelitowe, parametry biochemiczne, parametry kliniczne, problem z połykaniem, rozległy zabieg operacyjny, roztwór aminokwasów, roztwór glukozy, skład aminokwasowy, stres metaboliczny, worek trójkomorowy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wyniszczenie nowotworowe, zaburzenie świadomości, zaburzenie wchłaniania jelitowego, zwiększone zapotrzebowanie metaboliczne
Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Lipidem 200 mg/ml

Lipidem, emulsja do infuzji o stężeniu 200 mg/ml triglicerydów, zawiera mieszaninę triglicerydów nasyconych kwasów tłuszczowych o średniej długości łańcucha (100 g/1000 ml), oczyszczony olej sojowy (80 g/1000 ml) oraz omega-3 kwasy tłuszczowe (20 g/1000 ml). Preparat dostarcza niezbędne kwasy tłuszczowe: kwas linolowy (omega-6) w ilości 38,4-46,4 g/l, kwas alfa-linolenowy (omega-3) 4,0-8,8 g/l oraz kwasy eikozapentaenowy i dokozaheksaenowy (omega-3) 8,6-17,2 g/l. Produkt charakteryzuje się wartością energetyczną 7990 kJ/l (1910 kcal/l), osmolalnością około 410 mOsm/kg oraz pH w zakresie 6,0-8,5, co wskazuje na jego zastosowanie w specjalistycznym leczeniu szpitalnym, podawany jest wyłącznie dożylnie w warunkach klinicznych.
charakterystyka produktu leczniczego, emulsja do infuzji, emulsja olej w wodzie, infuzja dożylna, kwas alfa-linolenowy, kwas dokozaheksaenowy, kwas eikozapentaenowy, kwas linolowy, niezbędne kwasy tłuszczowe, oleinian sodu, olej sojowy, omega-3 triglicerydy, osmolalność, skutki uboczne, terapia żywieniowa, triglicerydy kwasów tłuszczowych, wodorotlenek sodu, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Skład i postać leku – Lipofundin MCT/LCT 10% 10%

Lipofundin MCT/LCT 10% to emulsja do infuzji typu „oleju w wodzie”, zawierająca 50 g oleju sojowego oraz 50 g triglicerydów nasyconych kwasów tłuszczowych na 1000 ml. Produkt dostarcza niezbędne kwasy tłuszczowe: kwas linolowy (24,0-29,0 g/l) oraz kwas α-linolenowy (2,5-5,5 g/l). Wartość energetyczna emulsji wynosi 4330 kJ/l (1035 kcal/l), a osmolarność teoretyczna 345 mOsm/l, co jest istotne przy dożylnym podawaniu. pH emulsji mieści się w zakresie 6,5-8,8, z kwasowością miareczkową <0,5 mmol/l, a zawartość sodu jest niska (<1 mmol/l), co jest ważne dla pacjentów z ograniczoną podażą sodu. Substancje pomocnicze to m.in. glicerol, lecytyna z jaja, α-tokoferol oraz sodu oleinian, które stabilizują emulsję i chronią lipidy przed utlenianiem.
Produkt dostępny jest w butelkach szklanych o pojemnościach 100, 250 i 500 ml, przechowywany w temperaturze poniżej 25°C, chroniony przed światłem i mrożeniem. Lipofundin MCT/LCT 10% nie może być stosowany jako nośnik dla koncentratów elektrolitów ani mieszany z innymi roztworami bez potwierdzenia farmaceutycznej zgodności, szczególnie przy jednoczesnym podawaniu jonów dwuwartościowych (Ca2+, Mg2+). Przed podaniem emulsję należy delikatnie wstrząsnąć i doprowadzić do temperatury pokojowej bez podgrzewania. Produkt jest przeznaczony do jednorazowego użytku, a po otwarciu należy go zużyć niezwłocznie. Szczególną ostrożność zaleca się u dzieci od wcześniaka do 2 lat, chroniąc emulsję przed światłem podczas całego okresu infuzji, aby zapobiec powstawaniu nadtlenków i produktów rozpadu.
emulsja do infuzji, emulsja oleju w wodzie, glicerol, infuzja emulsji tłuszczowej, kwas linolowy, kwas α-linolenowy, kwasowość miareczkowa, lecytyna jaja, nadtlenki, niezbędne kwasy tłuszczowe, olej sojowy oczyszczony, osmolarność teoretyczna, produkty rozpadu, sodu oleinian, triglicerydy nasyconych kwasów tłuszczowych, wartość kaloryczna, woda do wstrzykiwań, żywienie pozajelitowe, α-tokoferol
Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Aminomel 10 E –

Aminomel, dostępny w dwóch stężeniach: 10E (100 g/l L-aminokwasów) oraz 12,5E (125 g/l L-aminokwasów), jest stosowany w dożylnej infuzji kroplowej, głównie przez dostęp centralny ze względu na wysoką osmolarność (1145 mOsm/l dla 10E i 1430 mOsm/l dla 12,5E). Dawkowanie powinno być indywidualnie dostosowane do stanu klinicznego pacjenta i jego potrzeb metabolicznych, z zalecanym minimalnym zapotrzebowaniem na aminokwasy wynoszącym 0,8–1,0 g/kg mc., co odpowiada 8–10 ml/kg mc. dla Aminomel 10E oraz 6,4–8 ml/kg mc. dla Aminomel 12,5E. W stanach katabolicznych dawka może być zwiększona do 2,0 g/kg mc., przy maksymalnej dobowej podaży odpowiednio 20 ml/kg mc. (10E) i 16 ml/kg mc. (12,5E). Maksymalna prędkość wlewu nie powinna przekraczać 1 ml/kg mc./godz. dla 10E i 0,8 ml/kg mc./godz. dla 12,5E, co odpowiada około 20 i 16 kroplom/min przy masie ciała 70 kg. Należy również pamiętać o nieprzekraczaniu maksymalnej dobowej objętości płynów 40 ml/kg mc. u dorosłych pacjentów żywionych pozajelitowo.
aminokwas, centralny dostęp żylny, cewnik żyły głównej, dieta doustna, emulsja tłuszczowa, L-aminokwas, niezbędne kwasy tłuszczowe, osmolarność, parametry biochemiczne, potrzeby metaboliczne, prędkość wlewu, przemiana materii, roztwór apirogenny, roztwór jałowy, stan kataboliczny, stan kliniczny pacjenta, zapotrzebowanie na aminokwasy, żywienie dojelitowe, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Kabiven Peripheral –

Kabiven Peripheral jest emulsją do infuzji stosowaną w żywieniu pozajelitowym, zawierającą aminokwasy (34-57 g), tłuszcze (51-85 g), węglowodany (97-162 g) oraz elektrolity, podawaną dożylnie pacjentom hospitalizowanym lub pod ścisłą kontrolą medyczną. Ze względu na specyfikę podawania oraz stan kliniczny pacjentów, lek nie wykazuje wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn, co jest potwierdzone w charakterystyce produktu leczniczego (ChPL) adnotacją „Nie dotyczy”. Preparat dostarcza energii w zakresie 1000-1700 kcal w zależności od objętości worka i jest stosowany u pacjentów z przeciwwskazaniami do żywienia doustnego lub dojelitowego, np. po zabiegach operacyjnych, w stanach hiperkatabolicznych czy chorobach przewodu pokarmowego.
aminokwasy, cewnik centralny, elektrolit, emulsja do infuzji, funkcja poznawcza, glukoza, Kabiven Peripheral, koordynacja psychoruchowa, niezbędne kwasy tłuszczowe, olej sojowy, równowaga elektrolitowa, stan hiperkataboliczny, tłuszcz, węglowodan, zaburzenie gospodarki węglowodanowej, zaburzenie metaboliczne, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Omegaflex peri –

Omegaflex peri to trzykomorowa emulsja do infuzji przeznaczona do żywienia pozajelitowego dorosłych pacjentów w stanach łagodnego do umiarkowanie ciężkiego katabolizmu, u których odżywianie doustne jest niemożliwe, niewystarczające lub przeciwwskazane. Preparat dostarcza energię w postaci węglowodanów (64–160 g), tłuszczów (40–100 g) oraz aminokwasów (32–80 g) wraz z niezbędnymi kwasami tłuszczowymi omega-3 i omega-6, elektrolitami (np. sód 40–100 mmol, potas 24–60 mmol, magnez 2,4–6 mmol) oraz płynami, zapewniając kompleksowe wsparcie metaboliczne. Całkowita wartość kaloryczna waha się od 765 kcal (1000 ml) do 1910 kcal (2500 ml), a preparat charakteryzuje się osmolalnością 950 mOsm/kg i pH 5,0–6,0, co umożliwia podawanie przez żyły obwodowe.
aminokwasy, emulsja do infuzji, emulsja tłuszcza, homeostaza wodno-elektrolitowa, katabolizm, kwasy omega, niedrożność przewodu pokarmowego, niezbędne kwasy tłuszczowe, olej sojowy, osmolalność, osmolarność, triglicerydy kwasów omega-3, triglicerydy kwasów tłuszczowych, układ immunologiczny, wartość kaloryczna, worek trójkomorowy, zaburzenia połykania, zapotrzebowanie metaboliczne, żywienie pozajelitowe
Leksykon substancji czynnych
Olej z oliwek – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn

Olej z oliwek, będący składnikiem emulsji tłuszczowych stosowanych w żywieniu pozajelitowym, nie wykazuje wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. Analiza charakterystyk produktów leczniczych (ChPL) takich jak ClinOleic 20%, Finomel, SmofKabiven czy Olimel N5E-N12E wskazuje na brak istotnych przeciwwskazań w tym zakresie. W większości ChPL stosowane są określenia „nie dotyczy” lub „nieistotny”, a w nielicznych przypadkach brak jest danych, jednak nie ma przesłanek sugerujących negatywny wpływ. Produkty te są podawane głównie w warunkach szpitalnych, często u pacjentów w stanie krytycznym, co samo w sobie wyklucza prowadzenie pojazdów i obsługę maszyn. Emulsje zawierają olej z oliwek oczyszczony w połączeniu z olejem sojowym, zapewniając odpowiednią podaż niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych.
charakterystyka produktu leczniczego, ClinOleic, długotrwałe żywienie pozajelitowe, emulsja do infuzji, emulsja tłuszczowa, infuzja dożylna, niezbędne kwasy tłuszczowe, olej sojowy, olej z oliwek, Olimel, preparat wielokomorowy, SmofKabiven, stan krytyczny, żywienie pozajelitowe, żywienie pozajelitowe domowe
Leksykon substancji czynnych
Olej z oliwek – Wskazania do stosowania

Olej z oliwek oczyszczony jest kluczowym składnikiem emulsji tłuszczowych stosowanych w żywieniu pozajelitowym, dostarczającym energii oraz niezbędnych jednonienasyconych kwasów tłuszczowych, głównie kwasu oleinowego. Emulsje te, często łączone z olejem sojowym, rybim i triglicerydami o średniej długości łańcucha, wykazują korzystny profil metaboliczny, immunomodulacyjny oraz mniejszą podatność na peroksydację lipidów w porównaniu do tradycyjnych preparatów opartych wyłącznie na oleju sojowym. Preparaty takie jak ClinOleic 20% (około 80% oleju z oliwek i 20% oleju sojowego) czy SMOFlipid (zawierający 50 g/l oleju oliwkowego) są stosowane u pacjentów z niewydolnością przewodu pokarmowego, w okresach okołooperacyjnych, w zespole krótkiego jelita, ciężkich zapaleniach jelit, po chemioterapii, w stanach wyniszczenia nowotworowego oraz u wcześniaków (np. Numeta G13%E Preterm). Dawkowanie tłuszczów wynosi 0,7-1,5 g/kg m.c./dobę (3,5-7,5 ml emulsji 20%/kg m.c./dobę), z maksymalną dawką dobową 2,0 g/kg m.c., a szybkość infuzji nie powinna przekraczać 0,1-0,2 g tłuszczu/kg m.c./godz., monitorując stężenie triglicerydów, które nie powinno przekraczać 3 mmol/l.
cholestaza, choroba Leśniowskiego-Crohna, ciężkie oparzenia, cukrzyca niewyrównana, emulsja tłuszczowa, gospodarka lipidowa, hiperosmolarność, hipertriglicerydemia, jednonienasycone kwasy tłuszczowe, kwasica metaboliczna, kwasy omega-3, metabolizm lipidów, niedrożność przewodu pokarmowego, niewydolność nerek, niewydolność przewodu pokarmowego, niewydolność serca, niewydolność wątroby, niewydolność wielonarządowa, niezbędne kwasy tłuszczowe, obrzęk płuc, peroksydacja lipidów, równowaga kwasowo-zasadowa, sepsa, stan kataboliczny, stres oksydacyjny, triglicerydy o średniej długości łańcucha, wielonienasycone kwasy tłuszczowe, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wyniszczenie organizmu, zaburzenia krzepnięcia krwi, zawał serca, zespół krótkiego jelita, żywienie dojelitowe, żywienie pozajelitowe, żywienie pozajelitowe noworodków
Leksykon substancji czynnych
Histydyna – Wskazania do stosowania

Histydyna, aminokwas endogenny, jest kluczowym składnikiem preparatów aminokwasowych stosowanych w żywieniu pozajelitowym (PN), szczególnie u pacjentów z niemożnością lub przeciwwskazaniami do żywienia drogą przewodu pokarmowego. Wskazania do jej stosowania obejmują szerokie spektrum pacjentów – od noworodków, w tym wcześniaków, przez dzieci i młodzież, aż po dorosłych. Szczególną grupą są pacjenci z ostrą i przewlekłą niewydolnością nerek (w tym dializowani) oraz z ciężkimi zaburzeniami funkcji wątroby, gdzie stosuje się preparaty o zmodyfikowanym profilu aminokwasowym, uwzględniającym specyficzne wymagania metaboliczne. Dawkowanie histydyny i innych aminokwasów jest dostosowywane do wieku, masy ciała, stanu klinicznego oraz stopnia katabolizmu, co jest kluczowe dla optymalizacji terapii żywieniowej.
aminokwas endogenny, ciężki katabolizm, dializa, emulsja tłuszczowa, encefalopatia wątrobowa, glukoneogeneza, hemodializa, hemofiltracja, łagodny katabolizm, niedożywienie, niedrożność jelit, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, niezbędne kwasy tłuszczowe, noworodek przedwczesny, preparat aminokwasowy, przeciwwskazania do żywienia, roztwór glukozy, stan kataboliczny, terapia żywieniowa, zapalenie trzustki, żywienie pozajelitowe
Leksykon substancji czynnych
Prolina – Wskazania do stosowania

Prolina, aminokwas endogenny, jest kluczowym składnikiem mieszanin aminokwasowych stosowanych w żywieniu pozajelitowym, szczególnie u pacjentów, u których żywienie doustne lub dojelitowe jest niemożliwe, niewystarczające lub przeciwwskazane. Preparaty zawierające prolinę, takie jak Aminoplasmal 15% (7,35 g proliny/1000 ml), Aminoven Infant 10% (9,71 g/1000 ml) czy Nephrotect (3,00 g/1000 ml), dedykowane są szerokim grupom pacjentów – od wcześniaków i noworodków, przez dzieci, aż po dorosłych. Prolina jest szczególnie wskazana u pacjentów z katabolizmem o różnym nasileniu, niewydolnością nerek (w tym dializowanych), niewydolnością wątroby z encefalopatią oraz w długotrwałym żywieniu pozajelitowym. Preparaty te występują w formie worków dwukomorowych i trójkomorowych, łącząc aminokwasy z glukozą i emulsjami tłuszczowymi, co zapewnia optymalną podaż energii i składników odżywczych.
dializa, dializa otrzewnowa, długoterminowe żywienie pozajelitowe, emulsja tłuszczowa, encefalopatia wątrobowa, formulacja lecznicza, hemodializa, katabolizm, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, niezbędne kwasy tłuszczowe, odżywianie dojelitowe, pierwiastki śladowe, preparat do żywienia pozajelitowego, preparaty do żywienia pozajelitowego, prolina, synteza białek, terapia żywieniowa, wcześniak, żywienie kliniczne, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Lipidem 200 mg/ml

Produkt Lipidem to emulsja do infuzji zawierająca 200 mg/ml triglicerydów, w tym 100 g/1000 ml triglicerydów nasyconych kwasów tłuszczowych o średniej długości łańcucha, 80 g/1000 ml oleju sojowego oraz 20 g/1000 ml triglicerydów omega-3. W kontekście stosowania u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych i karmiących piersią, dane kliniczne są ograniczone, zwłaszcza w ciąży, gdzie brak jest jednoznacznych dowodów na bezpieczeństwo. Badania na modelach zwierzęcych z emulsją o podobnym składzie nie wykazały negatywnego wpływu na reprodukcję, jednak decyzja o zastosowaniu powinna być oparta na indywidualnej ocenie korzyści i ryzyka. Warto podkreślić, że składniki Lipidemu przenikają do mleka kobiecego, choć w dawkach terapeutycznych nie przewiduje się istotnego wpływu na noworodki, jednak ogólnie nie zaleca się karmienia piersią podczas żywienia pozajelitowego.
emulsja do infuzji, kwas alfa-linolenowy, kwas dokozaheksaenowy, kwas eikozapentaenowy, kwas linolowy, kwasy omega-3, kwasy omega-6, nadciśnienie tętnicze indukowane ciążą, nasycone kwasy tłuszczowe, niezbędne kwasy tłuszczowe, oleinian sodu, olej sojowy, trigliceryd, triglicerydy omega-3, wodorotlenek sodu, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Lipofundin MCT/LCT 10% 10%

Lipofundin MCT/LCT 10% to mlecznobiała emulsja do infuzji zawierająca 50 g/1000 ml oleju sojowego oraz 50 g/1000 ml triglicerydów nasyconych kwasów tłuszczowych, dostarczająca niezbędnych kwasów tłuszczowych, w tym kwasu linolowego (24,0-29,0 g/1000 ml) i α-linolenowego (2,5-5,5 g/1000 ml). Preparat charakteryzuje się wartością kaloryczną 4330 kJ/l (1035 kcal/l) oraz osmolarnością 345 mOsm/l. Dawkowanie powinno być indywidualnie dostosowane do stanu klinicznego pacjenta, masy ciała, wydolności narządowej oraz wieku (szczególnie u noworodków i niemowląt). U dorosłych standardowa dawka wynosi 0,7-1,5 g tłuszczów/kg mc./dobę, z maksymalną dawką do 2,0 g/kg mc./dobę w stanach zwiększonego zapotrzebowania energetycznego, np. u pacjentów onkologicznych. W pediatrii dawki początkowe u wcześniaków to 0,5-1,0 g/kg mc./dobę, z maksymalną dawką do 3,0-4,0 g/kg mc./dobę, podawane w infuzji ciągłej przez 24 godziny, z koniecznością ścisłego monitorowania stężenia triglicerydów w celu zapobiegania hiperlipidemii.
emulsja do infuzji, emulsja oleju w wodzie, hiperlipidemia, infuzja ciągła, kalorie pozabiałkowe, kwas linolowy, kwas α-linolenowy, niezbędne kwasy tłuszczowe, olej sojowy oczyszczony, osmolarność teoretyczna, podanie dożylne, roztwór aminokwasów, stężenie triglicerydów, terapia żywieniowa pozajelitowa, triglicerydy nasyconych kwasów tłuszczowych, wcześniak, zespół krótkiego jelita, żyła centralna, żyła obwodowa, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Numeta G13%E Preterm –

Numeta G13%E Preterm to trójkomorowa emulsja do żywienia pozajelitowego wcześniaków, zawierająca roztwór glukozy (40,0 g, 160 kcal), pediatryczny roztwór aminokwasów z elektrolitami (azot 1,4 g) oraz emulsję tłuszczową (olej z oliwek i sojowy w stosunku 80/20). Profil aminokwasowy obejmuje 20 L-aminokwasów, w tym 8 niezbędnych (47,5% całkowitej zawartości) oraz 24% aminokwasów o rozgałęzionych łańcuchach, co wspiera syntezę białek, wzrost i funkcje immunologiczne. Lipidy dostarczają 75 kcal (32% energii niebiałkowej, 28% całkowitej energii) i charakteryzują się wysoką zawartością alfa-tokoferolu, co ogranicza peroksydację lipidów u wcześniaków. Preparat ma pH ok. 5,5 i osmolarność 1150 mOsm/l (W3K) lub 1400 mOsm/l (W2K).
alfa-tokoferol, aminokwasy niezbędne, aminokwasy rozgałęzione, bilans azotowo-energetyczny, emulsja do infuzji, emulsja tłuszczowa, fosfolipidy, mononienasycone kwasy tłuszczowe, nasycone kwasy tłuszczowe, niezbędne kwasy tłuszczowe, osmolarność, peroksydacja lipidów, roztwór aminokwasów, terapia żywieniowa, trójkomorowy worek, wartość energetyczna niebiałkowa, wielonienasycone kwasy tłuszczowe, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Lipoflex peri –

Lipoflex peri to trójkomorowa emulsja do infuzji dożylnej, przeznaczona do żywienia pozajelitowego u pacjentów z łagodnym lub umiarkowanym katabolizmem, u których żywienie doustne lub dojelitowe jest niemożliwe, niewystarczające lub przeciwwskazane. Preparat dostarcza energię z trzech źródeł: tłuszczów (40-100 g), węglowodanów (64-160 g) oraz aminokwasów (32-80 g), a także elektrolity (m.in. Na 40-100 mmol, K 24-60 mmol, Mg 2,4-6 mmol, Ca 2,4-6 mmol) i płyny, zapewniając kompleksowe wsparcie metaboliczne. Całkowita wartość energetyczna emulsji waha się od 765 do 1910 kcal na 1000-2500 ml, z osmolalnością około 950 mOsm/kg i pH 5,0-6,0, co sprzyja dobrej tolerancji i bezpieczeństwu stosowania.
aminokwasy, chemioterapia, choroba zapalna jelit, długołańcuchowe kwasy tłuszczowe, egzogenne kwasy tłuszczowe, emulsja tłuszczowa, homeostaza jonowa, infuzja dożylna, katabolizm, MCT, motoryka przewodu pokarmowego, niezbędne kwasy tłuszczowe, osmolalność, ostre zapalenie trzustki, proces anaboliczny, stan kataboliczny, triglicerydy, wartość energetyczna, wielonienasycone kwasy tłuszczowe, worek trójkomorowy, zaburzenie metaboliczne, zespół złego wchłaniania, żywienie dojelitowe, żywienie pozajelitowe
Leksykon substancji czynnych
Trójglicerydy nasyconych kwasów tłuszczowych o średniej długości łańcucha – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

Preparat Lipofundin MCT/LCT 20% to emulsja do żywienia pozajelitowego zawierająca trójglicerydy nasyconych kwasów tłuszczowych o średniej długości łańcucha (MCT) oraz olej sojowy, dostarczająca niezbędnych kwasów tłuszczowych: linolowego (48-58 g/1000 ml) i α-linolenowego (5-11 g/1000 ml). Emulsja ma wartość energetyczną 8095 kJ (1935 kcal) i osmolarność teoretyczną 380 mOsm/l. Podawanie preparatu wymaga monitorowania poziomu triglicerydów w osoczu, z koniecznością dostosowania prędkości infuzji przy stężeniu >4,6 mmol/l oraz przerwania infuzji w przypadku ostrej hiperlipidemii (>11,4 mmol/l). Przed terapią należy wyrównać zaburzenia elektrolitowe i kwasowo-zasadowe, a w trakcie monitorować gospodarkę wodno-elektrolitową, równowagę kwasowo-zasadową oraz funkcje układu sercowo-naczyniowego. Długotrwałe stosowanie wymaga kontroli układu krzepnięcia, czynności szpiku i wątroby.
czynność wątroby, emulsja oleju w wodzie, emulsja tłuszczowa, fosfolipidy, gospodarka wodno-elektrolitowa, hipertriglicerydemia, kwasica metaboliczna, leukocyty, lipoproteina X, nadwrażliwość, niezbędne kwasy tłuszczowe, olej sojowy oczyszczony, osmolarność, ostra hiperlipidemia, płytki krwi, reakcja alergiczna, równowaga kwasowo-zasadowa, szpik kostny, triglicerydy w surowicy, trójglicerydy MCT, układ krzepnięcia, układ sercowo-naczyniowy, wolne kwasy tłuszczowe, zator, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Aminoplasmal B. Braun 10% E

Aminoplasmal B.Braun 10% E jest roztworem aminokwasów stosowanym w żywieniu pozajelitowym, zawierającym 100 g/l aminokwasów oraz 15,8 g/l azotu, co odpowiada wartości kalorycznej 1675 kJ/l (400 kcal/l). Preparat dostarcza 17 aminokwasów, zarówno egzogennych (m.in. izoleucyna, leucyna, lizyna), jak i endogennych (m.in. arginina, histydyna, alanina), oraz elektrolity (sód, potas, magnez, octany, chlorki, fosforany). Podawanie odbywa się wyłącznie dożylnie do żyły centralnej, jako element kompletnego żywienia pozajelitowego, wymagającego równoczesnego uzupełniania kalorii, kwasów tłuszczowych, witamin i pierwiastków śladowych.
aminokwasy egzogenne, aminokwasy endogenne, dawkowanie indywidualne, katabolizm, kompletne żywienie pozajelitowe, niezbędne kwasy tłuszczowe, pierwiastki śladowe, stan odżywienia, szybkość infuzji, wartość kaloryczna, zapotrzebowanie na aminokwasy, zawartość aminokwasów, zawartość azotu, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Skład i postać leku – Olimel N9

OLIMEL N9 to trójkomorowa emulsja do infuzji, zawierająca roztwór glukozy (27,5%), roztwór aminokwasów (14,2%) oraz emulsję tłuszczową (20%), które przed podaniem należy wymieszać poprzez rozerwanie spawów. Produkt dostępny jest w objętościach 1000 ml, 1500 ml i 2000 ml, z odpowiednio 40 g, 60 g i 80 g tłuszczów oraz 110 g, 165 g i 220 g glukozy. Emulsja tłuszczowa składa się z 80% oczyszczonego oleju z oliwek i 20% oleju sojowego, zapewniając stosunek niezbędnych kwasów tłuszczowych na poziomie 20%. Całkowita wartość energetyczna wynosi od 1070 kcal do 2140 kcal, z wartością energetyczną niebiałkową 840-1680 kcal i stosunkiem energii glukoza/tłuszcze 52/48. Produkt zawiera także elektrolity (fosforany 3-6 mmol, octany 40-80 mmol), ma pH 6,4 i osmolarność 1170 mOsm/l.
dysfagia, emulsja do infuzji, emulsja tłuszczowa, fosfolipidy z jaja kurzego, fosforany nieorganiczne, fosforany organiczne, kopolimery poliolefiniczne, kwas octowy, niezbędne kwasy tłuszczowe, octan lizyny, octan polietylenowinylu, olej sojowy, olej z oliwek, osmolarność, pseudoaglutynacja, roztwór aminokwasów, roztwór glukozy, roztwory aminokwasów, wartość energetyczna niebiałkowa, zator powietrzny