Dawkowanie i sposób podawania
Kwas glutaminowy

Kwas glutaminowy – wprowadzenie do dawkowania i sposobu podawania

Kwas glutaminowy (glutaminian) jest jednym z aminokwasów zawartych w różnych produktach do żywienia pozajelitowego. Jako składnik roztworu aminokwasów odgrywa istotną rolę w metabolizmie białek i funkcjonowaniu komórek. Dawkowanie kwasu glutaminowego zależy od ogólnego zapotrzebowania na aminokwasy, stanu klinicznego pacjenta oraz przede wszystkim od konkretnego preparatu, w którym się znajduje.¹

Dawkowanie ogólne kwasu glutaminowego

Kwas glutaminowy jako składnik preparatów do żywienia pozajelitowego nie jest podawany oddzielnie, lecz jako część roztworu aminokwasów. W związku z tym dawkowanie kwasu glutaminowego jest określane przez zalecane dawkowanie całkowitej ilości aminokwasów i specyficznego preparatu.²

Dawkowanie u dorosłych

U pacjentów dorosłych dawkowanie jest uzależnione od następujących czynników:

• Stan odżywienia pacjenta³
• Stopień katabolizmu azotu związany z chorobą podstawową⁴
• Masa ciała pacjenta⁵
• Zdolność metabolizowania składników⁶

Typowe zapotrzebowanie na aminokwasy u dorosłych wynosi:

• 0,16-0,35 g azotu/kg masy ciała/dobę, co odpowiada 1-2 g aminokwasów/kg masy ciała/dobę w typowych przypadkach⁷
• Do 0,4 g azotu/kg masy ciała/dobę (2,5 g aminokwasów/kg) w przypadkach szczególnych populacji pacjentów⁸

Zawartość kwasu glutaminowego w poszczególnych produktach jest zróżnicowana i wynosi najczęściej od 2,16 g do 16,2 g na 1000 ml roztworu, w zależności od preparatu.^{9 10}

Dawkowanie u dzieci i młodzieży

Dawkowanie u dzieci powinno uwzględniać wiek, masę ciała, stadium rozwojowe oraz chorobę podstawową.¹¹

^{12 13 14}

Dawkowanie u noworodków

U noworodków, zwłaszcza wcześniaków, dawkowanie wymaga szczególnej uwagi:¹⁵

¹⁶

Maksymalna szybkość infuzji aminokwasów

Szybkość infuzji powinna być dostosowana do stanu klinicznego pacjenta i nie powinna przekraczać zalecanych maksymalnych wartości:¹⁷

• Dorośli: 0,1 g aminokwasów/kg masy ciała/godz.¹⁸
• Dzieci 2-11 lat: 0,08-0,20 g aminokwasów/kg masy ciała/godz.¹⁹
• Dzieci 12-18 lat: 0,08-0,12 g aminokwasów/kg masy ciała/godz.²⁰

Sposób zwiększania szybkości infuzji

Szybkość infuzji należy zwiększać stopniowo, zwłaszcza w początkowej fazie podawania:²¹

1. W pierwszej godzinie należy stopniowo zwiększać szybkość infuzji
2. Docelowa szybkość infuzji powinna być osiągnięta po około 30 minutach
3. Na godzinę przed zakończeniem infuzji należy stopniowo zmniejszać szybkość podawania, aby zapobiec hipoglikemii

^{22 23}

Czas trwania leczenia

Czas trwania leczenia zależy od wskazania klinicznego, stanu pacjenta i reakcji na leczenie:²⁴

• Zalecany czas trwania infuzji worka żywieniowego: 12-24 godzin²⁵
• W przypadku preparatów do podawania obwodowego (np. Omegaflex peri) – nie przekraczać 7 dni podawania przez to samo wkłucie obwodowe²⁶
• W przypadku długotrwałego żywienia pozajelitowego (żyła centralna) czas trwania terapii nie jest ograniczony, ale wymaga regularnej oceny klinicznej i laboratoryjnej pacjenta²⁷

Szczególne grupy pacjentów

Pacjenci z niewydolnością nerek

U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek dawkowanie wymaga indywidualnego dostosowania.²⁸ Przy ciężkiej niewydolności nerek preferowane są produkty specjalistyczne o zmodyfikowanym składzie aminokwasów (np. Aminomel Nephro).²⁹

U pacjentów poddawanych hemodializie:³⁰

• Maksymalna szybkość infuzji: do 2 ml/kg masy ciała/godz.
• Maksymalna dawka dobowa: 17 ml/kg masy ciała/dobę (odpowiada około 1 g aminokwasów/kg masy ciała/dobę)

U pacjentów poddawanych hemofiltracji:³¹

• 1-1,5 g białka/kg masy ciała/dobę

Specjalistyczne preparaty do śróddializacyjnego żywienia pozajelitowego (IDPN) mogą być podawane w wyższych dawkach godzinowych:³²

• Maksymalna szybkość infuzji: do 3,6 ml/kg/godz.
• Odpowiada to 0,2 g aminokwasów/kg/godz.

Pacjenci z niewydolnością wątroby

U pacjentów z zaburzeniami funkcji wątroby dawkowanie wymaga indywidualnego dostosowania.³³ Przy ciężkiej niewydolności wątroby preferowane są produkty specjalistyczne o zmodyfikowanym składzie aminokwasów (np. Aminoplasmal Hepa).³⁴

Pacjenci z chorobliwą otyłością

U pacjentów z chorobliwą otyłością dawkę należy obliczać na podstawie idealnej masy ciała (IBW), a nie rzeczywistej masy ciała.³⁵

Sposób podawania

Sposób podawania preparatów zawierających kwas glutaminowy zależy od ich składu, osmolarności i przeznaczenia:^{36 37}

• Preparaty wysokoosmolarne (>900 mOsm/l) – wyłącznie do infuzji przez żyłę centralną³⁸
• Preparaty niskoosmolarne – mogą być podawane do żyły obwodowej lub centralnej³⁹
• Przed infuzją roztwór należy ogrzać do temperatury pokojowej⁴⁰

W przygotowaniu infuzji należy zachować aseptyczne procedury i zapoznać się z instrukcją przygotowania konkretnego preparatu.⁴¹

Szczegółowa tabela dawkowania kwasu glutaminowego

Poniższa tabela przedstawia orientacyjne dawkowanie kwasu glutaminowego w zależności od typu preparatu i zapotrzebowania pacjenta:

^{42 43 44}

Monitorowanie leczenia

Podczas stosowania preparatów zawierających kwas glutaminowy w ramach żywienia pozajelitowego należy regularnie monitorować:⁴⁵

• Bilans płynów i elektrolitów
• Parametry nerkowe i wątrobowe
• Stan metaboliczny (glikemia)
• Stan odżywienia pacjenta

Szczególnie istotna jest kontrola u pacjentów, u których żywienie pozajelitowe trwa dłużej niż 14 dni.⁴⁶

Szczególne ostrzeżenia dotyczące dawkowania

• Podczas podawania preparatów zawierających kwas glutaminowy należy pamiętać o konieczności uzupełniania witamin i pierwiastków śladowych⁴⁷
• W przypadku długotrwałego żywienia pozajelitowego należy uzupełniać tłuszcze jako źródło niezbędnych kwasów tłuszczowych oraz dodatkowej energii⁴⁸
• U dzieci poniżej 2 lat, roztwór w workach i zestawach do podawania powinien być chroniony przed światłem do momentu zakończenia podawania⁴⁹

Wszystkie powyższe zalecenia stanowią wskazówki, a dokładne dawkowanie powinno być zawsze dostosowane indywidualnie przez lekarza prowadzącego, z uwzględnieniem aktualnego stanu pacjenta i jego indywidualnych potrzeb metabolicznych.⁵⁰