ekspansja CAG
Ekspansja CAG to proces genetyczny polegający na zwiększeniu liczby powtórzeń trójnukleotydu CAG (cytozyna-adenina-guanina) w określonych genach. Jest to patologiczne zjawisko, które leży u podłoża chorób neurodegeneracyjnych z grupy chorób poliglutaminowych, w tym choroby Huntingtona.
W warunkach prawidłowych gen HTT kodujący białko huntingtynę zawiera około 10-35 powtórzeń CAG. Ekspansja powyżej 36-40 powtórzeń prowadzi do produkcji nieprawidłowego białka z wydłużonym ciągiem glutaminy, co skutkuje neurodegeneracją. Istnieje wyraźna korelacja między liczbą powtórzeń CAG a wiekiem zachorowania i nasileniem objawów – zjawisko to nazywane jest antycypacją genetyczną.
Ekspansja CAG występuje również w innych chorobach neurodegeneracyjnych, takich jak ataksje rdzeniowo-móżdżkowe (SCA1, SCA2, SCA3, SCA6, SCA7), choroba Kennedy’ego (SBMA) czy ataksja Friedreicha. Diagnostyka molekularna tych zaburzeń opiera się na określeniu liczby powtórzeń CAG metodami biologii molekularnej, najczęściej z wykorzystaniem reakcji PCR i elektroforezy.
Mechanizm ekspansji CAG nie jest w pełni poznany, ale wiąże się z niestabilnością DNA podczas replikacji i nieprawidłowościami w systemach naprawy DNA. Zjawisko to ma istotne znaczenie w poradnictwie genetycznym, szczególnie w kontekście planowania rodziny przez osoby z ryzykiem transmisji zmutowanego genu.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Pląsawica huntingtona – Epidemiologia
Pląsawica Huntingtona (HD) to rzadkie, genetyczne schorzenie neurodegeneracyjne ostatecznie śmiertelne, bez obecnie dostępnego leczenia przyczynowego. Chorobowość globalna wynosi 4,88 na 100 000 osób, co stanowi wzrost względem wcześniejszych danych (2,71/100 000). Występuje wyraźne zróżnicowanie geograficzne: najwyższe wskaźniki obserwuje się w Europie (5,65/100 000), Ameryce Północnej (7,43/100 000) i Oceanii (8,61/100 000), natomiast najniższe w Azji (0,99/100 000) i Afryce (0,25/100 000). Zapadalność wynosi 0,48 na 100 000 osobolat, z podobnym rozkładem geograficznym. Choroba ujawnia się najczęściej w wieku 30-50 lat, z szczytem chorobowości w grupie 60-69 lat (16,8/100 000). Młodzieńcza postać HD (JHD) stanowi około 4,92% przypadków i częściej wiąże się z dziedziczeniem od ojca. Różnice epidemiologiczne wynikają głównie z czynników genetycznych, takich jak długość powtórzeń CAG w genie HTT i haplogrupy specyficzne dla populacji europejskich.
antycypacja genetyczna, badanie genetyczne, badanie kliniczne, choroba neurodegeneracyjna, chorobowość, czynnik genetyczny, czynnik środowiskowy, dodatnia wartość predykcyjna, efekt założyciela, ekspansja CAG, kryteria diagnostyczne, mutacja de novo, nadzór epidemiologiczny, naturalna historia choroby, pląsawica Huntingtona, rejestr pacjentów, spermatogeneza, system informacji zdrowotnej, trend epidemiologiczny, zapadalność