hamowanie COX-1

Hamowanie COX-1 (cyklooksygenazy-1) to mechanizm działania wielu leków przeciwzapalnych, który ma istotne znaczenie kliniczne. COX-1 jest enzymem konstytutywnym, obecnym w większości tkanek organizmu, odpowiedzialnym za syntezę prostaglandyn pełniących funkcje fizjologiczne, w tym ochronę błony śluzowej żołądka, regulację przepływu krwi przez nerki oraz udział w agregacji płytek krwi.

Leki hamujące COX-1, takie jak kwas acetylosalicylowy (aspiryna) i tradycyjne niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), blokują ten enzym, co prowadzi do zmniejszenia produkcji prostaglandyn. Efekt ten jest odpowiedzialny za działanie przeciwbólowe, przeciwgorączkowe i przeciwzapalne tych leków, ale również za ich działania niepożądane, szczególnie ze strony przewodu pokarmowego.

W praktyce klinicznej istotne jest rozróżnienie między nieselektywnymi inhibitorami COX (hamującymi zarówno COX-1, jak i COX-2) a selektywnymi inhibitorami COX-2, które w mniejszym stopniu wpływają na COX-1. Selektywne hamowanie COX-2 zapewnia efekt przeciwzapalny przy mniejszym ryzyku działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego, jednak może zwiększać ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych.

Aspiryna w małych dawkach (75-150 mg/dobę) wywiera trwały efekt przeciwpłytkowy poprzez nieodwracalne hamowanie COX-1 w płytkach krwi, co jest wykorzystywane w profilaktyce chorób sercowo-naczyniowych. Ten mechanizm działania odróżnia aspirynę od innych NLPZ, które hamują COX-1 w sposób odwracalny.

Powiązane wpisy

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl