metabolizm witaminy D3
Metabolizm witaminy D3 (cholekalcyferolu) jest złożonym procesem, który zachodzi w organizmie człowieka. Witamina D3 może pochodzić zarówno z diety, jak i być syntetyzowana w skórze pod wpływem promieni słonecznych. Synteza skórna rozpoczyna się od przekształcenia 7-dehydrocholesterolu w prowitaminę D3 pod wpływem promieniowania UVB, która następnie ulega spontanicznej izomeryzacji do witaminy D3.
Metabolizm witaminy D3 obejmuje dwa kluczowe etapy hydroksylacji. Pierwszy etap zachodzi w wątrobie, gdzie witamina D3 jest przekształcana przez enzym 25-hydroksylazę (CYP2R1) do 25-hydroksywitaminy D3 (kalcydiol). Drugi etap ma miejsce głównie w nerkach, gdzie 25-hydroksywitamina D3 ulega przekształceniu przez enzym 1α-hydroksylazę (CYP27B1) do 1,25-dihydroksywitaminy D3 (kalcytriol), który jest biologicznie aktywną formą witaminy D.
Regulacja metabolizmu witaminy D3 jest ściśle kontrolowana przez szereg czynników. Parathormon (PTH) stymuluje aktywność 1α-hydroksylazy w nerkach, zwiększając produkcję kalcytriolu, podczas gdy hiperkalcemia i hiperfosfatemia hamują ten proces. Również FGF23 (czynnik wzrostu fibroblastów 23) zmniejsza syntezę 1,25-dihydroksywitaminy D3. Sam kalcytriol wywiera ujemne sprzężenie zwrotne na swoją syntezę poprzez hamowanie 1α-hydroksylazy i stymulację 24-hydroksylazy (CYP24A1), enzymu odpowiedzialnego za katabolizm witaminy D.
Zaburzenia metabolizmu witaminy D3 mogą prowadzić do różnych stanów patologicznych. Niedobór witaminy D skutkuje osteomalacją u dorosłych i krzywicą u dzieci, podczas gdy nadmiar może prowadzić do hiperkalcemii, hiperkalciurii i zwapnień tkanek miękkich. Monitorowanie stężenia 25-hydroksywitaminy D3 w surowicy jest powszechnie stosowanym wskaźnikiem oceny statusu witaminy D w organizmie.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Thorens
Produkt leczniczy Thorens zawiera cholekalcyferol (witaminę D3) w stężeniu 25 000 IU/2,5 ml (10 000 IU/ml) i wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, chorobami układu krążenia oraz sarkoidozą. U pacjentów z niewydolnością nerek konieczne jest regularne monitorowanie stężenia wapnia i fosforanów, ze względu na ryzyko odkładania się złogów wapniowych oraz nieprawidłowy metabolizm witaminy D3. U chorych na sarkoidozę istnieje ryzyko nadmiernej aktywacji witaminy D3, co wymaga kontroli wapnia w surowicy i moczu. Ponadto, u pacjentów przyjmujących glikozydy nasercowe należy zachować ostrożność ze względu na potencjalne interakcje.
cholekalcyferol, choroba układu krążenia, ciężkie zaburzenie czynności nerek, glikozyd nasercowy, hiperkalcemia, kamień nerkowy, metabolizm wapnia, metabolizm witaminy D3, naparstnica, roztwór doustny, sarkoidoza, stężenie wapnia i fosforanów, suplementacja wapnia, suplementacja witaminy D3, zaburzenie czynności nerek, złogi wapniowe - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Calcium + Cholecalciferol Béres 600 mg + 800 j.m.
Produkt leczniczy Calcium + Cholecalciferol Béres zawiera 600 mg wapnia (w postaci 1500 mg węglanu wapnia) oraz 20 µg (800 IU) cholekalcyferolu (witamina D3). Wapń jest wchłaniany w przewodzie pokarmowym w około 30% po podaniu doustnym, a następnie dystrybuowany głównie do kości (99%) i płynów ustrojowych (1%). We krwi wapń występuje w formie zjonizowanej (50%), kompleksów (10%) oraz związanej z białkami osocza (40%). Eliminacja wapnia odbywa się przez kał, mocz i pot, z regulacją wydalania przez nerki, gdzie zachodzi przesączanie kłębuszkowe i wchłanianie zwrotne w kanalikach nerkowych. Witamina D3 jest wchłaniana w jelicie cienkim, zależnie od obecności tłuszczów, i podlega dwustopniowej hydroksylacji w wątrobie i nerkach, tworząc aktywny metabolit 1,25-dihydroksycholekalcyferol (kalcytriol), który zwiększa wchłanianie wapnia.
25-dihydroksycholekalcyferol, 25-hydroksycholekalcyferol, absorpcja w przewodzie pokarmowym, białko osocza, biodostępność wapnia, cholekalcyferol, cytrynian, dystrybucja w organizmie, farmakokinetyka wapnia, forma zjonizowana, gospodarka wapniowo-fosforanowa, interakcja farmakokinetyczna, jelito cienkie, kalcydiol, kalcytriol, macierz kostna, metabolizm witaminy D3, płyn wewnątrzkomórkowy, przesączanie kłębuszkowe, substancja lipofilna, tabletka powlekana, wchłanianie w przewodzie pokarmowym, wchłanianie zwrotne, węglan wapnia, witamina D3 - Leksykon leków
Interakcje leku – Calcium Sandoz + Vitamin D3 1000 mg + 880 IU
Preparat Calcium Sandoz + Vitamin D3 (1000 mg wapnia + 880 IU witaminy D3) wykazuje liczne interakcje farmakologiczne o istotnym znaczeniu klinicznym. Szczególnie wysokie ryzyko dotyczy jednoczesnego stosowania z antybiotykami z grupy tetracyklin i chinolonów, gdzie wapń tworzy nierozpuszczalne kompleksy lub chelatuje jony wapnia, co prowadzi do znacznego zmniejszenia biodostępności tych leków. Ponadto, obecność kwasu cytrynowego w preparacie może zwiększać wchłanianie glinu z leków zobojętniających kwas żołądkowy, co wymaga ostrożności i monitorowania. Alkohol negatywnie wpływa na wchłanianie wapnia i metabolizm witaminy D3, co obniża skuteczność suplementacji i może pogarszać metabolizm kostny, zwłaszcza u pacjentów z osteoporozą.
alkohol, biodostępność leku, bisfosfonian, chelatowanie, chinolon, cytrynian, digoksyna, fenobarbital, fenytoina, fluorouracyl, glikokortykosteroid, hiperkalcemia, indukcja enzymatyczna, interakcja lekowa, kompleks wapniowy, kumulacja glinu, kwas cytrynowy, lek przeciwnowotworowy, lek przeciwpadaczkowy, lek zobojętniający kwas żołądkowy, lewotyroksyna, metabolizm kostny, metabolizm witaminy D3, osteoporoza, parametr biochemiczny, preparat glinu, stężenie wapnia, suplementacja wapnia i witaminy D3, terapia hormonalna, tetracyklina, tiazydowy lek moczopędny, zaburzenie rytmu serca - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Orocal D3 500 mg + 10 mcg
Orocal D3 to preparat zawierający 500 mg wapnia w postaci węglanu wapnia oraz 10 µg (400 j.m.) cholekalcyferolu w jednej tabletce do żucia. Zalecane dawkowanie dla dorosłych i osób w podeszłym wieku to 1 tabletka dwa razy na dobę, co zapewnia dzienną podaż 1000 mg wapnia elementarnego oraz 20 µg (800 j.m.) witaminy D3. Lek nie jest wskazany dla dzieci i młodzieży oraz jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek. U pacjentów z łagodną lub umiarkowaną niewydolnością nerek zaleca się ostrożność i monitorowanie, natomiast u osób z niewydolnością wątroby nie wymaga się modyfikacji dawki. Tabletki należy żuć lub ssać, co poprawia biodostępność składników aktywnych.
biodostępność, cholekalcyferol, ciężka niewydolność nerek, cukrzyca, hiperkalcemia, hiperkalciuria, izomaltoza, kamica nerkowa, metabolizm witaminy D3, nietolerancja cukrów, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, podanie doustne, podeszły wiek, populacja pediatryczna, sacharoza, tabletki do żucia, węglan wapnia, witamina D3, zaburzenia funkcji wątroby - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Orocal D3 Lemon
Podczas przewlekłej terapii preparatem Orocal D3 Lemon, zawierającym węglan wapnia oraz cholekalcyferol, kluczowe jest systematyczne monitorowanie stężenia wapnia w surowicy oraz funkcji nerek poprzez oznaczanie kreatyniny. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów w podeszłym wieku, osoby z sarkoidozą, unieruchomione z osteoporozą oraz tych przyjmujących jednocześnie glikozydy nasercowe lub leki moczopędne. W przypadku hiperkalcemii lub zaburzeń czynności nerek wskazane jest zmniejszenie dawki lub czasowe wstrzymanie podawania leku. Ryzyko hiperkalcemii i zespołu mleczno-alkalicznego wzrasta przy jednoczesnym stosowaniu innych preparatów zawierających witaminę D lub suplementów wapnia, co wymaga ścisłego monitorowania parametrów biochemicznych, w tym stężenia wapnia i fosforanów w surowicy.
aktywny metabolit, cholekalcyferol, czynność nerek, dieta niskosodowa, dysfagia, glikozyd nasercowy, gospodarka wapniowo-fosforanowa, hiperkalcemia, kamica nerkowa, lek moczopędny, metabolizm witaminy D3, niedobór sacharazy-izomaltazy, nietolerancja fruktozy, osteoporoza, sarkoidoza, stężenie fosforanów, stężenie kreatyniny, stężenie wapnia w surowicy, upośledzenie funkcji nerek, węglan wapnia, zaburzenie funkcji nerek, zespół mleczno-alkaliczny, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, zwapnienie tkanek miękkich - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Solderol 30000 j.m.
Preparat Solderol zawiera cholekalcyferol (witaminę D3) w dawkach 800 j.m. (20 µg), 1000 j.m. (25 µg), 7000 j.m. (175 µg) oraz 30 000 j.m. (750 µg). Witamina D3, jako związek rozpuszczalny w tłuszczach, jest wchłaniana głównie w jelicie cienkim z udziałem kwasów żółciowych, które umożliwiają tworzenie miceli niezbędnych do transportu przez błonę śluzową. Po absorpcji witamina D3 trafia do układu chłonnego, a następnie do krwi, gdzie jest składnikiem chylomikronów i transportowana do wątroby. Tam ulega pierwszemu etapowi aktywacji – hydroksylacji do 25-hydroksywitaminy D3 (kalcydiolu), głównej formy metabolicznej krążącej w osoczu. Nadmiar witaminy jest magazynowany w tkance tłuszczowej i stopniowo uwalniany, a w krwiobiegu wiąże się z białkiem VDBP, co umożliwia jej transport do tkanek docelowych.
25-dwuhydroksywitamina D3, 25-hydroksywitamina D3, absorpcja w jelicie cienkim, białko wiążące witaminę D, cholekalcyferol, chylomikrony, dystrybucja leku, eliminacja witaminy D3, glukuronidacja, hydroksylacja wątrobowa, kalcydiol, kalcytriol, koncentrat cholekalcyferolu, kwasy żółciowe, laktoza jednowodna, metabolizm witaminy D3, micele, nerki, sacharoza, tkanka tłuszczowa, układ chłonny, VDBP, wchłanianie leku, witamina D3 - Leksykon leków
Interakcje leku – OlVit D3 14 400 IU/ml
Witamina D3 (cholekalcyferol) w preparacie OlVit D3 wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mogą wpływać na jej skuteczność terapeutyczną oraz bezpieczeństwo stosowania. Induktory enzymów CYP450 (np. ryfampicyna, karbamazepina, fenytoina) zwiększają metabolizm witaminy D3, co prowadzi do obniżenia jej stężenia i zwiększonego ryzyka niedoboru, wymagając zwiększenia dawki i monitorowania 25(OH)D. Izoniazyd hamuje aktywację metaboliczną witaminy D3, co również obniża jej efektywność. Leki zaburzające wchłanianie tłuszczów, takie jak orlistat i cholestyramina, zmniejszają biodostępność witaminy D3, dlatego zaleca się ich podawanie z odstępem co najmniej 2 godzin. Podwyższony poziom parathormonu (PTH) nasila metabolizm witaminy D, co wymaga dostosowania dawki u pacjentów z nadczynnością przytarczyc.
barbituran, cholekalcyferol, cholestyramina, cytochrom P450, diuretyk tiazydowy, fenytoina, glikokortykosteroid, glikozyd nasercowy, hiperkalcemia, hipermagnezemia, hormon przytarczyc, hydroksylacja witaminy D, induktor CYP450, induktor enzymatyczny, interakcja lekowa, izoniazyd, karbamazepina, metabolit witaminy D, metabolizm witaminy D3, monitorowanie EKG, nadczynność przytarczyc, niewydolność nerek, orlistat, parathormon, ryfampicyna, stężenie 25(OH)D, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie rytmu serca - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Vitaminum A + D3 Medana (10000 j.m. + 20000 j.m.)/ml
Produkt leczniczy Vitaminum A+D3 Medana zawiera witaminę A (retynol palmitynian) w dawce 20 000 j.m./ml oraz witaminę D3 (cholekalcyferol) w dawce 10 000 j.m./ml, co odpowiada 588 j.m. witaminy A i 294 j.m. witaminy D3 w pojedynczej kropli. Wchłanianie witaminy A odbywa się głównie w jelicie cienkim z wydajnością 60-90%, a jej dystrybucja cechuje się długim okresem półtrwania i kumulacją w wątrobie, gdzie jest magazynowana w postaci estrów retynolu. Metabolizm witaminy A zachodzi głównie w wątrobie, obejmując sprzęganie z kwasem glukuronowym i utlenianie do retinolu i kwasu retynowego, a eliminacja odbywa się głównie przez nerki oraz częściowo z żółcią.
aktywacja metaboliczna, alkohol benzylowy, białko wiążące, cholekalcyferol, dyfuzja bierna, eliminacja witaminy D3, ester retynolu, farmakokinetyka, glikol propylenowy, hepatocyt, hydroksylacja, jelito cienkie, kwas glukuronowy, kwas kalcytriolowy, kwas żółciowy, lipocyt, metabolizm witaminy A, metabolizm witaminy D3, okres półtrwania biologiczny, retynolu palmitynian, sprzęganie z kwasem glukuronowym, wchłanianie witaminy A, wchłanianie witaminy D3 - Leksykon leków
Interakcje leku – Vitamin D3 Krka 500 IU
Witamina D3 wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne z różnymi grupami leków, które mogą wpływać na jej metabolizm, wchłanianie oraz ryzyko działań niepożądanych. Leki indukujące enzymy wątrobowe, takie jak fenytoina i barbiturany, znacząco przyspieszają metabolizm witaminy D3, obniżając stężenie 25-hydroksywitaminy D w osoczu i osłabiając efekt terapeutyczny, co wymaga monitorowania i ewentualnej korekty dawki. Glikokortykosteroidy, ryfampicyna i izoniazyd również nasilają metabolizm witaminy D3, zmniejszając jej skuteczność. Zaburzenia wchłaniania witaminy D3 mogą wystąpić przy jednoczesnym stosowaniu orlistatu, żywic jonowymiennych (np. cholestyramina) oraz środków przeczyszczających zawierających olej mineralny, dlatego zaleca się podawanie witaminy D3 w odstępie co najmniej 2 godzin od tych leków.
25-hydroksywitamina D, analogi witaminy D, barbiturany, cholestyramina, choroba wątroby, digoksyna, EKG, enzymy wątrobowe, glikokortykosteroidy, glikozydy nasercowe, gospodarka wapniowo-fosforanowa, hiperkalcemia, hipermagnezemia, izoniazyd, kalcytriol, leki moczopędne, metabolizm witaminy D3, niewydolność nerek, orlistat, witamina D3, zaburzenia rytmu serca, żywice jonowymienne - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Vigalex Forte 2000 IU
Farmakokinetyka cholekalcyferolu (witaminy D3) obejmuje wchłanianie w jelicie cienkim, które jest zależne od obecności żółci i tłuszczów w diecie, co ma szczególne znaczenie u pacjentów z chorobami wątroby i dróg żółciowych, u których wchłanianie jest upośledzone. Po absorpcji cholekalcyferol transportowany jest do wątroby, gdzie enzym 25-hydroksylaza przekształca go do kalcyfediolu (25(OH)D3), głównego krążącego metabolitu o stężeniu fizjologicznym 10-125 nmol/l i okresie półtrwania około 16 dni. Kalcyfediol jest następnie transportowany do nerek, gdzie enzym 1α-hydroksylaza przekształca go w kalcytriol (1,25(OH)2D3), najbardziej aktywną formę witaminy D3, charakteryzującą się krótkim okresem półtrwania 3-6 godzin. Witamina D3 i jej metabolity są magazynowane głównie w wątrobie i tkance tłuszczowej, a ich wydalanie odbywa się głównie z żółcią po sprzęganiu z kwasem glukuronowym lub siarkowym.
1α-hydroksylaza, 24, 25, 25-dihydroksycholekalcyferol, 25-hydroksylaza, 25-trihydroksycholekacyferol, 26-dihydroksycholecalcyferol, białko wiążące witaminę D, cholekalcyferol, choroby dróg żółciowych, farmakokinetyka cholekalcyferolu, hormon wzrostu, hormony płciowe, hydroksylacja, insulina, kalcyfediol, kalcytriol, kanaliki proksymalne nerek, kortyzon, kwas glukuronowy, kwasica metaboliczna, metabolizm cholekalcyferolu, metabolizm witaminy D3, niedobór witaminy D3, okres półtrwania, parathormon, prolaktyna, prostaglandyna PGE2, tyroksyna, wchłanianie cholekalcyferolu - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Vigantoletten 1000 25 mcg (1000 j.m.)
Cholekalcyferol (witamina D3) podawany doustnie jest wchłaniany w jelicie cienkim, proces ten jest zależny od obecności żółci i białek transportujących, a także tłuszczu w diecie, co zwiększa jego absorpcję. Choroby wątroby i dróg żółciowych mogą znacząco obniżać wchłanianie witaminy D3. Po wchłonięciu, cholekalcyferol jest transportowany do wątroby, gdzie enzym 25-hydroksylaza przekształca go do kalcyfediolu (25(OH)D3), głównego krążącego metabolitu o stężeniu fizjologicznym 10-125 nmol/l i okresie półtrwania około 16 dni. Kalcyfediol jest następnie transportowany do nerek, gdzie enzym 1α-hydroksylaza przekształca go do kalcytriolu (1,25(OH)2D3), najbardziej aktywnej formy witaminy D, charakteryzującej się krótkim okresem półtrwania 3-6 godzin. Witamina D3 i jej metabolity magazynowane są głównie w wątrobie i tkance tłuszczowej, co umożliwia ich długotrwałe uwalnianie.
24, 24-hydroksylaza, 25, 25-dihydroksycholekalcyferol, 25-hydroksycholekalcyferol, 25-hydroksylaza, 25-trihydroksycholekacyferol, 26-dihydroksycholekalcyferol, cholekalcyferol, choroby wątroby i dróg żółciowych, dysfagia, hydroksylacja w pozycji 25, kalcyfediol, kalcytriol, kanaliki proksymalne nerek, kwas glukuronowy, metabolizm witaminy D3, niedobór witaminy D3, parathormon, uszkodzenie wątroby, wchłanianie cholekalcyferolu, witamina D3, wydalanie z żółcią