1α-hydroksylaza
1α-hydroksylaza (1α-hydroksylaza 25-hydroksycholekalcyferolu) to kluczowy enzym w metabolizmie witaminy D, który katalizuje konwersję 25-hydroksycholekalcyferolu (25(OH)D) do 1,25-dihydroksycholekalcyferolu (1,25(OH)2D), czyli kalcytriolu – biologicznie aktywnej formy witaminy D. Enzym ten jest kodowany przez gen CYP27B1 i występuje głównie w komórkach kanalików proksymalnych nerek.
Aktywność 1α-hydroksylazy jest ściśle regulowana przez różne czynniki fizjologiczne. Hormon przytarczyc (PTH), niskie stężenie wapnia i fosforu we krwi stymulują jej aktywność, natomiast FGF23 (fibroblast growth factor 23) i sam kalcytriol hamują jej funkcję. Ta precyzyjna regulacja jest kluczowa dla utrzymania homeostazy wapniowo-fosforanowej organizmu.
Zaburzenia aktywności 1α-hydroksylazy mogą prowadzić do poważnych schorzeń. Niedobór enzymu powoduje krzywicę witamino-D-zależną typu 1 (rzadka choroba genetyczna), natomiast nadmierna aktywność 1α-hydroksylazy może występować w sarkoidozie, gruźlicy i innych chorobach ziarniniakowych, prowadząc do hiperkalcemii. W praktyce klinicznej ocena funkcji tego enzymu ma znaczenie w diagnostyce zaburzeń gospodarki wapniowo-fosforanowej.
Powiązane wpisy
-
Leksykon leków
Farmakokinetyka cholekalcyferolu (witamina D3) obejmuje wchłanianie w jelicie cienkim, które jest zależne od obecności żółci, białek transportowych oraz tłuszczów w diecie, co zwiększa biodostępność. Zaburzenia wchłaniania mogą wystąpić przy chorobach wątroby i dróg żółciowych. Po absorpcji, cholekalcyferol jest transportowany do wątroby, gdzie ulega hydroksylacji do kalcyfediolu (25(OH)D3) przez enzym 25-hydroksylazę. Kalcyfediol, główny krążący metabolit o stężeniu fizjologicznym 10-125 nmol/l i okresie półtrwania około 16 dni, jest następnie transportowany do nerek, gdzie enzym 1α-hydroksylaza przekształca go do kalcytriolu (1,25(OH)2D3), aktywnej formy o krótkim okresie półtrwania 3-6 godzin. Stężenie cholekalcyferolu w surowicy u osób zdrowych wynosi około 1,3 nmol/l, a jego okres półtrwania to 19-25 godzin.
1α-hydroksylaza, 24, 25-dihydroksycholekalcyferol, 25-hydroksylaza, białko transportowe, białko wiążące witaminę D, biodostępność, cholekalcyferol, farmakokinetyka, jelito cienkie, kalcyfediol, kalcytriol, kanalik proksymalny nerki, kwas glukuronowy, kwasica metaboliczna, niedobór witaminy D, okres półtrwania, parathormon, prostaglandyna PGE2, schorzenie dróg żółciowych, tkanka tłuszczowa, wątroba, żółć -
Leksykon leków
Cholekalcyferol (witamina D3) zawarty w preparacie Solderol charakteryzuje się farmakokinetyką typową dla związków lipofilnych. Wchłanianie zachodzi głównie w jelicie cienkim z udziałem kwasów żółciowych, a transport do krwiobiegu odbywa się przez układ chłonny w postaci inkorporowanej do miceli. Po absorpcji witamina D3 jest transportowana w krwi jako składnik chylomikronów i wiązana z białkiem VDBP, co umożliwia jej dystrybucję do wątroby i tkanki tłuszczowej. W wątrobie następuje hydroksylacja do 25-hydroksywitaminy D3 (kalcydiolu), głównej formy krążącej, a następnie w nerkach do aktywnej formy 1,25-dwuhydroksywitaminy D3 (kalcytriolu), odpowiedzialnej za regulację gospodarki wapniowo-fosforanowej. Eliminacja zachodzi zarówno z kałem, jak i z moczem, głównie w formie hydrofilnych metabolitów.
1α-hydroksylaza, 25-dwuhydroksywitamina D3, 25-hydroksylaza, 25-hydroksywitamina D3, białko wiążące witaminę D, cholekalcyferol, chylomikron, glukuronidacja, gospodarka wapniowo-fosforanowa, hydroksylacja, kalcydiol, kalcytriol, krążenie wątrobowo-jelitowe, laktoza jednowodna, micele, nietolerancja składników, tabletka powlekana, witamina D3 -
Leksykon leków
Produkt Calcium Sandoz + Vitamin D3 dostarcza 1000 mg jonów wapnia w formie węglanu wapnia oraz 22 µg (880 IU) cholekalcyferolu. Wapń charakteryzuje się ograniczoną biodostępnością (30-40% dawki absorbowanej głównie w proksymalnej części jelita cienkiego) i jest w organizmie głównie zmagazynowany w kościach (99%), gdzie występuje jako hydroksyapatyt. We krwi wapń występuje w trzech formach: 50% zjonizowanej (biologicznie czynnej), 5% w kompleksach z anionami oraz 45% związanej z białkami osocza. Wydalanie wapnia odbywa się przez nerki, przewód pokarmowy i pot, a jego homeostaza jest regulowana hormonalnie przez parathormon i witaminę D3, wpływając na filtrację i reabsorpcję kanalikową w nerkach.
1α-hydroksylaza, 25-hydroksylaza, białko osocza, biodostępność, cholekalcyferol, enterocyt, filtracja kłębuszkowa, hydroksyapatyt, kalcydiol, kalcytriol, krążenie jelitowo-wątrobowe, kwas żółciowy, lipaza trzustkowa, okres półtrwania, parathormon, regulacja hormonalna, wapń zjonizowany, wchłanianie kanalikowe, węglan wapnia, związek lipofilny -
Leksykon leków
Produkt leczniczy THORENS zawierający cholekalcyferol (witaminę D3) w stężeniu 10 000 IU/ml wykazuje liczne interakcje farmakologiczne, które mogą wpływać na jego skuteczność i bezpieczeństwo stosowania. Leki indukujące enzymy wątrobowe, takie jak fenytoina i barbiturany, przyspieszają inaktywację metaboliczną witaminy D3, co prowadzi do obniżenia stężenia aktywnych metabolitów i zmniejszenia efektu terapeutycznego. Glikokortykosteroidy (np. prednizon, deksametazon) antagonizują działanie witaminy D3, a leki przeciwgrzybicze z grupy pochodnych imidazolu oraz aktynomycyna hamują enzym 1α-hydroksylazę, obniżając poziom 1,25-dihydroksywitaminy D3. Ponadto, żywice jonowymienne (kolestyramina, kolestypol), orlistat oraz olej parafinowy ograniczają wchłanianie witaminy D3 z przewodu pokarmowego, co może skutkować zmniejszeniem jej biodostępności. W przypadku stosowania diuretyków tiazydowych (np. hydrochlorotiazyd) istnieje ryzyko hiperkalcemii, dlatego konieczne jest regularne monitorowanie stężenia wapnia w surowicy. Szczególną ostrożność należy zachować przy jednoczesnym stosowaniu glikozydów nasercowych (digoksyna, digitoksyna), gdyż witamina D3 może nasilać ich toksyczność poprzez zwiększenie stężenia wapnia, co zwiększa ryzyko zaburzeń rytmu serca.
1α-hydroksylaza, 25-dihydroksywitamina D3, 25-hydroksywitamina D3, aktynomycyna, alkoholowa choroba wątroby, barbiturany, cholekalcyferol, digoksyna, diuretyki tiazydowe, elektrokardiografia, fenytoina, glikokortykosteroidy, glikozydy nasercowe, gospodarka wapniowo-fosforanowa, hiperkalcemia, hydrochlorotiazyd, indukcja enzymów wątrobowych, induktory enzymów wątrobowych, inhibitor lipazy, interakcje lekowe, kolestypol, kolestyramina, kortykosteroidy, leki przeciwdrgawkowe, naparstnica, olej parafinowy, orlistat, pochodne imidazolu, suplementacja witaminy D, zatrucie naparstnicą, żywice jonowymienne -
Leksykon leków
Farmakokinetyka cholekalcyferolu (witaminy D3) obejmuje wchłanianie w jelicie cienkim, które jest zależne od obecności żółci i tłuszczów w diecie, co ma szczególne znaczenie u pacjentów z chorobami wątroby i dróg żółciowych, u których wchłanianie jest upośledzone. Po absorpcji cholekalcyferol transportowany jest do wątroby, gdzie enzym 25-hydroksylaza przekształca go do kalcyfediolu (25(OH)D3), głównego krążącego metabolitu o stężeniu fizjologicznym 10-125 nmol/l i okresie półtrwania około 16 dni. Kalcyfediol jest następnie transportowany do nerek, gdzie enzym 1α-hydroksylaza przekształca go w kalcytriol (1,25(OH)2D3), najbardziej aktywną formę witaminy D3, charakteryzującą się krótkim okresem półtrwania 3-6 godzin. Witamina D3 i jej metabolity są magazynowane głównie w wątrobie i tkance tłuszczowej, a ich wydalanie odbywa się głównie z żółcią po sprzęganiu z kwasem glukuronowym lub siarkowym.
1α-hydroksylaza, 24, 25, 25-dihydroksycholekalcyferol, 25-hydroksylaza, 25-trihydroksycholekacyferol, 26-dihydroksycholecalcyferol, białko wiążące witaminę D, cholekalcyferol, choroby dróg żółciowych, farmakokinetyka cholekalcyferolu, hormon wzrostu, hormony płciowe, hydroksylacja, insulina, kalcyfediol, kalcytriol, kanaliki proksymalne nerek, kortyzon, kwas glukuronowy, kwasica metaboliczna, metabolizm cholekalcyferolu, metabolizm witaminy D3, niedobór witaminy D3, okres półtrwania, parathormon, prolaktyna, prostaglandyna PGE2, tyroksyna, wchłanianie cholekalcyferolu -
Leksykon leków
Preparat Thorens zawierający witaminę D3 (cholekalcyferol) wykazuje liczne interakcje farmakologiczne, które mogą wpływać na skuteczność terapii oraz bezpieczeństwo pacjenta. Leki indukujące enzymy wątrobowe, takie jak fenytoina i barbiturany, przyspieszają metabolizm witaminy D3, co wymaga dostosowania dawki i monitorowania stężenia witaminy D. Diuretyki tiazydowe zwiększają ryzyko hiperkalcemii poprzez zmniejszenie wydalania wapnia, dlatego konieczne jest regularne kontrolowanie stężenia wapnia w surowicy. Glikokortykoidy obniżają wchłanianie witaminy D3 i wapnia oraz zwiększają ich wydalanie, co może wymagać zwiększenia dawki witaminy D3. Szczególną uwagę należy zwrócić na interakcję z glikozydami nasercowymi, gdzie podwyższone stężenie wapnia może nasilać toksyczność naparstnicy, wskazując na konieczność ścisłego nadzoru klinicznego, w tym monitorowania EKG i poziomu wapnia.
1α-hydroksylaza, 25-dihydroksywitamina D3, 25-hydroksywitamina D3, aktynomycyna, arytmia, barbituran, chlorowodorek kolestypolu, cholekalcyferol, diuretyk tiazydowy, elektrokardiografia, enzym wątrobowy, fenytoina, glikokortykoid, glikozyd nasercowy, hiperkalcemia, interakcja lekowa, kolestyramina, lek przeciwdrgawkowy, lek przeciwgrzybiczny, naparstnica, olej parafinowy, orlistat, stężenie wapnia, żywica jonowymienna -
Leksykon substancji czynnych
Ergokalcyferol (witamina D₂) stosowany w preparatach do żywienia pozajelitowego, takich jak Vitalipid N Adult (0,5 μg/ml, 20 IU) oraz Vitalipid N Infant (1,0 μg/ml, 40 IU), wykazuje charakterystyczne właściwości farmakokinetyczne wynikające z jego lipofilnej natury i podania w postaci emulsji tłuszczowej. Po dożylnym podaniu omija wchłanianie jelitowe i trafia bezpośrednio do krążenia systemowego, gdzie jest transportowany przez białka wiążące witaminę D (VDBP) do tkanek docelowych i wątroby. Ergokalcyferol ulega dwustopniowej aktywacji: w wątrobie przez 25-hydroksylazę do 25(OH)D₂ – głównej formy krążącej, oraz w nerkach przez 1α-hydroksylazę do biologicznie aktywnej formy 1,25(OH)₂D₂. Okres półtrwania 25(OH)D₂ wynosi około 10-24 dni, natomiast 1,25(OH)₂D₂ jest eliminowany szybciej, w ciągu 4-6 godzin.
1α-hydroksylaza, 25-dihydroksyergokalcyferol, 25-hydroksyergokalcyferol, 25-hydroksylaza, białko wiążące witaminę D, chylomikron, emulsja tłuszczowa, emulsja typu olej w wodzie, ergokalcyferol, jednostka międzynarodowa, krążenie jelitowo-wątrobowe, krążenie systemowe, mineralizacja kości, okres półtrwania, osmolalność, substancja lipofilna, VDBP, Vitalipid N Adult, Vitalipid N Infant, witamina rozpuszczalna w tłuszczach, żywienie pozajelitowe -
Leksykon leków
Lek Vigantoletten 500 zawiera 12,5 µg cholekalcyferolu (500 j.m. witaminy D), który po podaniu doustnym jest absorbowany w jelicie cienkim, proces ten jest zależny od obecności żółci i tłuszczów oraz może być upośledzony w chorobach wątroby i dróg żółciowych. Po wchłonięciu cholekalcyferol transportowany jest do wątroby, gdzie enzym 25-hydroksylaza przekształca go do kalcyfediolu (25(OH)D₃), głównego metabolitu krążącego w surowicy o stężeniu fizjologicznym 10-125 nmol/l i okresie półtrwania około 16 dni. Kalcyfediol następnie trafia do nerek, gdzie enzym 1α-hydroksylaza przekształca go do kalcytriolu (1,25(OH)₂D₃), najbardziej aktywnej formy witaminy D, o okresie półtrwania 3-6 godzin. Witamina D i jej metabolity są magazynowane głównie w wątrobie i tkance tłuszczowej, a ich metabolizm i aktywność enzymatyczna podlegają złożonej regulacji hormonalnej i metabolicznej.
1α-hydroksylaza, 24, 25, 25-dihydroksycholekalcyferol, 25-hydroksylaza, 25-trihydroksycholekacyferol, 26-dihydroksycholekalcyferol, absorpcja w jelicie cienkim, białko wiążące witaminę D, cholekalcyferol, hormon wzrostu, hydroksylacja, insulina, kalcyfediol, kalcytriol, kanaliki nerkowe, kortyzon, kwas glukuronowy, kwasica metaboliczna, metabolizm wątrobowy, niedobór fosforanów, niedobór witaminy D, okres półtrwania, parathormon, prolaktyna, prostaglandyna, regulacja hormonalna, schorzenia dróg żółciowych, tauryna, tyroksyna -
Leksykon leków
Cholekalcyferol (witamina D3) zawarty w preparacie Vigalex Max (100 µg, 4000 IU) wykazuje złożoną farmakokinetykę obejmującą wchłanianie w jelicie cienkim, zależne od obecności żółci i tłuszczów w diecie, dystrybucję oraz metabolizm w wątrobie i nerkach. Po absorpcji cholekalcyferol jest hydroksylowany w wątrobie do kalcyfediolu (25(OH)D3) przez enzym 25-hydroksylazę, a następnie w nerkach przekształcany do kalcytriolu (1,25(OH)2D3) przez 1α-hydroksylazę, będącego najbardziej aktywną formą biologiczną witaminy D3. Stężenia fizjologiczne w surowicy wynoszą około 1,3 nmol/l dla cholekalcyferolu, 10-125 nmol/l dla kalcyfediolu, a okresy półtrwania to 19-25 godzin, około 16 dni i 3-6 godzin odpowiednio. Metabolity są magazynowane głównie w wątrobie i tkance tłuszczowej, a eliminacja odbywa się przede wszystkim z żółcią po sprzężeniu z kwasem glukuronowym lub siarkowym.
1α-hydroksylaza, 24, 25, 25-dihydroksycholekalcyferol, 25-hydroksycholekalcyferol, 25-hydroksylaza, 25-trihydroksycholekacyferol, 26-dihydroksycholecalcyferol, białko wiążące witaminę D, cholekalcyferol, dysfagia, dystrybucja, hiperfosfatemia, hiperkalcemia, hormon wzrostu, hormony płciowe, insulina, kalcyfediol, kalcytriol, kortyzon, kwas glukuronowy, kwasica metaboliczna, metabolizm, metabolizm nerkowy, metabolizm wątrobowy, parathormon, prolaktyna, prostaglandyna PGE2, tyroksyna, ujemne sprzężenie zwrotne, wchłanianie, witamina D3, wydalanie
