Właściwości farmakokinetyczne
Vigantoletten 500 12,5 mcg (500 j.m.)

Właściwości farmakokinetyczne leku Vigantoletten 500

Lek Vigantoletten 500, zawierający 12,5 mikrogramów cholekalcyferolu (równoważnego 500 j.m. witaminy D), charakteryzuje się złożoną farmakokinetyką, obejmującą procesy wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu oraz wydalania. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis właściwości farmakokinetycznych tego preparatu.¹

Proces wchłaniania

Cholekalcyferol po podaniu doustnym podlega absorpcji w jelicie cienkim. Proces ten jest warunkowany obecnością żółci oraz swoistych białek uczestniczących w tym procesie. Istotnym czynnikiem zwiększającym efektywność wchłaniania jest obecność tłuszczu. Należy podkreślić, że schorzenia wątroby oraz dróg żółciowych mogą znacząco obniżać stopień absorpcji cholekalcyferolu.²

Dystrybucja w organizmie

Po wchłonięciu do krwiobiegu, cholekalcyferol jest transportowany do wątroby, gdzie zachodzi pierwszy etap jego bioaktywacji. Pod wpływem enzymu 25-hydroksylazy następuje konwersja do kalcyfediolu (25-hydroksycholekalcyferolu, 25(OH)D₃). Ten metabolit jest następnie transportowany z udziałem specyficznych białek nośnikowych (Vitamin D-binding protein) do nerek. W nerkach, za sprawą działania enzymu 1α-hydroksylazy-25(OH)D₃, kalcyfediol ulega dalszej przemianie do kalcytriolu (1,25(OH)₂D₃), który stanowi najbardziej aktywną biologicznie formę witaminy D₃.³

Witamina D₃ oraz jej aktywne metabolity wykazują zdolność do długotrwałego magazynowania, głównie w wątrobie oraz tkance tłuszczowej. U osób zdrowych fizjologiczne stężenie witaminy D₃ w surowicy krwi wynosi 1,3 nmol/l, a jej okres półtrwania (t½) mieści się w zakresie od 19 do 25 godzin. Okres półtrwania kalcyfediolu jest znacznie dłuższy i wynosi około 16 dni, natomiast dla kalcytriolu parametr ten kształtuje się w przedziale od 3 do 6 godzin.⁴

Metabolizm witaminy D₃

Metabolizm witaminy D₃ prowadzi do powstania farmakologicznie aktywnych metabolitów. Pierwszy etap przemiany zachodzi w wątrobie, gdzie następuje hydroksylacja w pozycji 25, katalizowana przez enzym 25-hydroksylazę. W wyniku tej reakcji powstaje kalcyfediol (25(OH)D₃). Szybkość tego procesu jest ściśle zależna od podaży substratu. Warto zaznaczyć, że aktywność 25-hydroksylazy jest obniżona u wcześniaków oraz u pacjentów z chorobami wątroby.⁵

Kalcyfediol jest głównym krążącym metabolitem witaminy D₃ w krwiobiegu, charakteryzującym się relatywnie niewielką aktywnością biologiczną. Jego fizjologiczne stężenie w surowicy mieści się w zakresie od 10 do 125 nmol/l, a okres półtrwania wynosi od 10 do 20 dni.⁶

Końcowy etap bioaktywacji witaminy D₃ odbywa się przede wszystkim w proksymalnych kanalikach nerkowych, a w mniejszym stopniu również w łożysku, makrofagach oraz komórkach układu limfatycznego. Proces ten dotyczy hydroksylacji w pozycji 1α i prowadzi do powstania kalcytriolu. Aktywność enzymu 1α-hydroksylazy 25(OH)D₃ w nerkach podlega złożonej regulacji na drodze hormonalnej i metabolicznej.⁷

Regulatory metabolizmu witaminy D₃

Na aktywność 1α-hydroksylazy wpływa szereg czynników. Do substancji zwiększających aktywność tego enzymu należą:

• Parathormon
• Prolaktyna
• Hormon wzrostu
• Hormony płciowe
• Insulina
• Prostaglandyna PGE₂

Zwiększoną aktywność tego enzymu obserwuje się również u dzieci z niedoborem witaminy D₃ oraz przy niedoborze wapnia i fosforanów w diecie.⁸

Natomiast do czynników zmniejszających aktywność 1α-hydroksylazy należą:

• Kortyzon
• Tyroksyna
• Kwasica metaboliczna
• Etanol
• Podwyższone stężenie wapnia i fosforanów we krwi

⁹

Alternatywne szlaki metaboliczne

Poza głównym szlakiem metabolicznym, kalcyfediol może być przekształcany w 24,25-dihydroksycholekalcyferol (24,25(OH)₂D₃), co zachodzi w nerkach przy wystarczającym stężeniu wapnia i aktywnych metabolitów witaminy D₃. Ten metabolit charakteryzuje się niewielką aktywnością biologiczną.¹⁰

Kalcytriol (1,25(OH)₂D₃) uczestniczy w regulacji własnego metabolizmu – indukuje aktywność 24-hydroksylazy, a jednocześnie hamuje 1α-hydroksylazę. W procesie metabolizmu witaminy D₃ mogą powstawać również inne metabolity, takie jak 1,24,25-trihydroksycholekacyferol oraz 25,26-dihydroksycholekalcyferol.¹¹

Część metabolitów (około 25% dawki) ulega sprzęganiu z kwasem glukuronowym lub siarkowym i jest wydalana z żółcią.¹²

Wydalanie z organizmu

Witamina D₃ i jej aktywne metabolity po połączeniu w wątrobie z kwasem glukuronowym, glicyną lub tauryną są wydalane głównie z żółcią do przewodu pokarmowego. Jedynie niewielkie ilości tych związków pojawiają się w moczu. Warto odnotować, że witamina D₃ w ograniczonym stopniu przenika do mleka ludzkiego.¹³

Dane farmakokinetyczne metabolitów witaminy D₃