śródnaskórkowy rak kolczystokomórkowy
Śródnaskórkowy rak kolczystokomórkowy (carcinoma in situ, choroba Bowena) to wczesna postać raka kolczystokomórkowego skóry (SCC), który ogranicza się do naskórka i nie przekracza błony podstawnej. Stanowi zmianę przedinwazyjną z potencjałem do progresji do inwazyjnego SCC u około 3-5% pacjentów.
Klinicznie objawia się jako dobrze odgraniczona, wolno rosnąca, rumieniowa, łuszcząca się zmiana o nieregularnych granicach. Najczęstsze lokalizacje to obszary eksponowane na promieniowanie UV, choć może występować również na błonach śluzowych (erytroplakia) czy w okolicy okołopaznokciowej. Czynniki ryzyka obejmują ekspozycję na promieniowanie UV, infekcję HPV, immunosupresję oraz narażenie na arsen.
W obrazie histopatologicznym charakteryzuje się całkowitym zaburzeniem architektury naskórka z obecnością komórek atypowych na wszystkich poziomach, jednak bez naciekania skóry właściwej. Komórki wykazują atypia jądrowe, pleomorfizm i zwiększoną liczbę mitoz, w tym mitoz nieprawidłowych.
Leczenie obejmuje wycięcie chirurgiczne z marginesem, krioterapię, terapię fotodynamiczną, 5-fluorouracyl miejscowo lub imikwimod. Wybór metody zależy od lokalizacji, wielkości zmiany oraz stanu ogólnego pacjenta. Konieczne jest regularne monitorowanie ze względu na ryzyko nawrotu oraz możliwość rozwoju inwazyjnego SCC.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Choroba bowena – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Choroba Bowena, będąca przedinwazyjną postacią raka kolczystokomórkowego skóry (SCC in situ), ogranicza się do naskórka i nie daje przerzutów, jednak nieleczona może przekształcić się w inwazyjnego raka w około 3-5% przypadków. Klinicznie manifestuje się jako dobrze odgraniczona, rumieniowa, łuszcząca się plama, często na obszarach eksponowanych na UV, co może utrudniać różnicowanie z łuszczycą czy wypryskiem. Diagnostyka opiera się na badaniu fizykalnym i potwierdzeniu histopatologicznym, które wykazuje pełną grubość dysplazji naskórka, parakeratozę, akantozę oraz cechy atypii keratynocytów. W przypadku podejrzenia transformacji w raka inwazyjnego (np. krwawienie, owrzodzenie, guz) wskazane jest szybkie skierowanie do onkologa w ramach 2-tygodniowej ścieżki diagnostycznej.
5-fluorouracyl, ablacja laserowa, akantoza, badanie dermatologiczne, biopsja skóry, bliznowacenie, chirurgia mikrograficzna Mohsa, choroba Bowena, czerniak, dermatolog, dysplazja naskórka, hiperchromatyzm jądrowy, hiperpigmentacja, hipopigmentacja, imiquimod, keratynocyt, krioterapia, modyfikator odpowiedzi immunologicznej, nawrót choroby, owrzodzenie, parakeratoza, pleomorfizm, radioterapia, radioterapia rentgenowska, rak kolczystokomórkowy in situ, rak kolczystokomórkowy skóry, rak podstawnokomórkowy, rogowacenie słoneczne, śródnaskórkowy rak kolczystokomórkowy, terapia fotodynamiczna - Leksykon chorób i schorzeń
Keratoza aktyniczna (solar keratoza) – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Rogowacenie słoneczne (actinic keratosis, AK) to dysplastyczna proliferacja keratynocytów z potencjałem transformacji złośliwej, głównie w raka kolczystokomórkowego (SCC). Ryzyko złośliwej transformacji pojedynczej zmiany wynosi od 0,1% do 16% rocznie, a w perspektywie 10-letniej około 10% u pacjentów immunokompetentnych i 20% u immunosupresyjnych. U pacjentów z wieloma zmianami ryzyko jest znacznie wyższe. Średni czas do transformacji wynosi około 24,6 miesiąca (95% CI: 21,0-28,16 miesięcy). Obecność rozszerzenia przymieszkowego zwiększa ryzyko wcześniejszego raka inwazyjnego (1,8-krotnie) oraz czerniaka (11-krotnie). Około 63,1% zmian pozostaje stabilnych, 20-23% ulega samoistnej regresji, a wskaźniki regresji pojedynczych zmian po roku wahają się między 15% a 63%. Jednak nawroty dotyczą około 57% przypadków, a ryzyko pojawienia się nowych ognisk w ciągu roku wynosi około 60%.
czerniak inwazyjny, gen supresorowy, hiperkeratoza, kancerogeneza, nadzór onkologiczny, nieczerniakowy nowotwór skóry, nowotwór skóry, obniżona odporność, odpowiedź immunologiczna, pacjent immunokompetentny, populacja kaukaska, proliferacja keratynocytów, promieniowanie UV, rak kolczystokomórkowy, rak podstawnokomórkowy, randomizowane badanie kontrolowane, rogowacenie polowe, rogowacenie słoneczne, samoistna regresja, śródnaskórkowy rak kolczystokomórkowy, transformacja złośliwa, zmiana prekursorowa