rogowacenie polowe
Rogowacenie polowe (łac. keratosis actinica, ang. actinic keratosis) to zmiany skórne, które rozwijają się na obszarach długotrwale narażonych na promieniowanie ultrafioletowe (UV). Stanowią one stany przedrakowe, które mogą przekształcić się w raka kolczystokomórkowego (SCC) w około 5-10% przypadków.
Klinicznie rogowacenie polowe manifestuje się jako szorstkie, hiperkeratotyczne grudki lub plamy o zabarwieniu od cielistego do czerwonobrązowego, często pokryte łuskami. Zmiany te najczęściej pojawiają się na odsłoniętych częściach ciała, takich jak twarz, uszy, skalp u osób łysiejących, grzbiety rąk i przedramiona. Histopatologicznie charakteryzują się dysplazją keratynocytów warstwy podstawnej naskórka.
Czynniki ryzyka obejmują jasny fototyp skóry, starszy wiek, płeć męską, przewlekłą ekspozycję na promieniowanie UV, immunosupresję oraz predyspozycje genetyczne. Diagnostyka opiera się głównie na badaniu klinicznym, jednak w przypadkach wątpliwych stosuje się biopsję i badanie histopatologiczne.
Leczenie rogowacenia polowego obejmuje metody miejscowe (krioterapia, 5-fluorouracyl, imikwimod, diklofenak, kwas 5-aminolewulinowy z terapią fotodynamiczną), a także zabiegi destrukcyjne (łyżeczkowanie, elektrokoagulacja, laseroterapia). Profilaktyka polega przede wszystkim na ochronie przeciwsłonecznej i regularnych badaniach dermatologicznych, szczególnie u osób z grupy podwyższonego ryzyka.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Keratoza aktyniczna (solar keratoza) – Epidemiologia
Rogowacenie słoneczne (actinic keratosis, AK) to powszechne zmiany dysplastyczne naskórka u osób o jasnej karnacji, przewlekle eksponowanych na promieniowanie UV, stanowiące istotny problem zdrowia publicznego. Częstość występowania AK jest zróżnicowana geograficznie, sięgając od 11-25% w populacjach półkuli północnej do 40-60% w Australii u osób powyżej 40. roku życia. Czynniki ryzyka obejmują wiek (częstość wzrasta do ponad 90% u osób >80 lat, OR do 41,5 powyżej 70 lat), płeć męską (OR 1,7-3,9), jasną karnację (fototypy I i II Fitzpatricka), lokalizację geograficzną bliżej równika, immunosupresję oraz historię wcześniejszych nowotworów skóry. AK lokalizuje się głównie na twarzy, skórze głowy, ramionach i grzbietach dłoni. Roczne tempo progresji AK do raka kolczystokomórkowego (SCC) wynosi około 0,24% na zmianę, a obecność ≥10 zmian AK wiąże się z 14% ryzykiem rozwoju SCC w ciągu 5 lat. AK jest markerem rogowacenia polowego, zwiększającego ryzyko inwazyjnego SCC, zwłaszcza u pacjentów immunosupresyjnych, np. biorców przeszczepów narządów.
AIDS, białaczka, biopsja diagnostyczna, biorca przeszczepu, czerniak, dermatoskopia, dysplazja naskórka, elastoza skórna, fototyp skóry, immunosupresja, lek immunosupresyjny, mikroskopia konfokalna, nieczerniakowy rak skóry, oparzenie słoneczne, parakeratoza, promieniowanie UV, przerzut, rak kolczystokomórkowy, rak podstawnokomórkowy, rogowacenie polowe, rogowacenie słoneczne - Leksykon chorób i schorzeń
Keratoza aktyniczna (solar keratoza) – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Rogowacenie słoneczne (actinic keratosis, AK) to dysplastyczna proliferacja keratynocytów z potencjałem transformacji złośliwej, głównie w raka kolczystokomórkowego (SCC). Ryzyko złośliwej transformacji pojedynczej zmiany wynosi od 0,1% do 16% rocznie, a w perspektywie 10-letniej około 10% u pacjentów immunokompetentnych i 20% u immunosupresyjnych. U pacjentów z wieloma zmianami ryzyko jest znacznie wyższe. Średni czas do transformacji wynosi około 24,6 miesiąca (95% CI: 21,0-28,16 miesięcy). Obecność rozszerzenia przymieszkowego zwiększa ryzyko wcześniejszego raka inwazyjnego (1,8-krotnie) oraz czerniaka (11-krotnie). Około 63,1% zmian pozostaje stabilnych, 20-23% ulega samoistnej regresji, a wskaźniki regresji pojedynczych zmian po roku wahają się między 15% a 63%. Jednak nawroty dotyczą około 57% przypadków, a ryzyko pojawienia się nowych ognisk w ciągu roku wynosi około 60%.
czerniak inwazyjny, gen supresorowy, hiperkeratoza, kancerogeneza, nadzór onkologiczny, nieczerniakowy nowotwór skóry, nowotwór skóry, obniżona odporność, odpowiedź immunologiczna, pacjent immunokompetentny, populacja kaukaska, proliferacja keratynocytów, promieniowanie UV, rak kolczystokomórkowy, rak podstawnokomórkowy, randomizowane badanie kontrolowane, rogowacenie polowe, rogowacenie słoneczne, samoistna regresja, śródnaskórkowy rak kolczystokomórkowy, transformacja złośliwa, zmiana prekursorowa