napięciowo-zależny kanał sodowy

Napięciowo-zależny kanał sodowy to integralne białko błonowe, które odgrywa kluczową rolę w generowaniu i przewodzeniu potencjałów czynnościowych w komórkach pobudliwych, takich jak neurony i komórki mięśniowe. Kanały te selektywnie przepuszczają jony sodu (Na+) przez błonę komórkową w odpowiedzi na zmiany potencjału błonowego.

Struktura kanału sodowego obejmuje główną podjednostkę α, która formuje por przewodzący jony, oraz dodatkowe podjednostki β modulujące aktywność kanału. Podjednostka α składa się z czterech homologicznych domen (I-IV), każda zawierająca sześć segmentów transbłonowych (S1-S6). Segment S4 funkcjonuje jako sensor napięcia, reagując na depolaryzację błony komórkowej.

Napięciowo-zależne kanały sodowe występują w trzech głównych stanach: spoczynkowym (zamkniętym), aktywnym (otwartym) i inaktywowanym. Depolaryzacja błony komórkowej powoduje konformacyjną zmianę białka, prowadzącą do otwarcia kanału i gwałtownego napływu jonów Na+ do wnętrza komórki. Po krótkim czasie (milisekundy) kanał przechodzi do stanu inaktywacji, co jest kluczowym mechanizmem dla repolaryzacji błony.

Dysfunkcje kanałów sodowych leżą u podłoża wielu chorób, określanych wspólnie jako kanałopatie sodowe. Należą do nich m.in. zespół długiego QT typu 3, zespół Brugadów, niektóre formy padaczki, migreny rodzinnej czy zaburzenia czucia bólu. Wiele leków przeciwpadaczkowych, przeciwarytmicznych i miejscowo znieczulających działa poprzez modulację aktywności napięciowo-zależnych kanałów sodowych.

Powiązane wpisy

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl