rilonacept
Rilonacept to rekombinowane białko fuzyjne, które składa się z domeny wiążącej ligand receptora interleukiny-1 (IL-1) połączonej z fragmentem Fc ludzkiej immunoglobuliny G1. Działa jako pułapka dla IL-1, wiążąc zarówno IL-1α, jak i IL-1β, co zapobiega ich interakcji z receptorami powierzchniowymi komórek i hamuje kaskadę prozapalną.
Lek jest stosowany w leczeniu zespołów okresowych zależnych od kriopiryny (CAPS), w tym rodzinnego zespołu autozapalnego związanego z zimnem (FCAS) oraz zespołu Muckle-Wellsa (MWS). W 2021 roku FDA rozszerzyła wskazania rilonaceutu o nawracające zapalenie osierdzia, co stanowiło przełom w leczeniu tej trudnej do opanowania choroby.
Rilonacept podawany jest we wstrzyknięciach podskórnych, najczęściej raz w tygodniu. Najczęstsze działania niepożądane obejmują reakcje w miejscu wstrzyknięcia, infekcje górnych dróg oddechowych oraz zwiększone ryzyko poważnych infekcji. Ze względu na mechanizm działania, pacjenci przyjmujący rilonacept nie powinni otrzymywać żywych szczepionek.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Dna moczanowa – Leczenie
Dna moczanowa jest przewlekłym zapaleniem stawów wywołanym przez odkładanie kryształów moczanu jednosodowego, manifestującym się ostrymi napadami bólu, obrzękiem i stanem zapalnym. Leczenie ostrego napadu powinno być wdrożone w ciągu 24 godzin od pojawienia się objawów i obejmuje stosowanie NLPZ (np. ibuprofen, naproksen, indometacyna), kolchicyny (dawka początkowa 1-1,2 mg, następnie 0,5-0,6 mg co godzinę, a potem 0,5-0,6 mg 2x/dzień do 48 godzin po ustąpieniu napadu) oraz kortykosteroidów (np. prednizon 40 mg/dzień z późniejszym stopniowym odstawianiem). Wybór terapii zależy od chorób współistniejących, zwłaszcza funkcji nerek, gdzie NLPZ są często przeciwwskazane, a kolchicyna wymaga redukcji dawki. Po ustąpieniu napadu celem jest obniżenie stężenia kwasu moczowego poniżej 6 mg/dl (360 μmol/l) za pomocą inhibitorów oksydazy ksantynowej (allopurynol, febuksostat) lub leków urykozurycznych (probenecyd), a w przypadkach opornych – peglotykazy. Terapia obniżająca kwas moczowy powinna być prowadzona z profilaktyką napadów (kolchicyna w niskich dawkach, NLPZ lub kortykosteroidy) przez 3-6 miesięcy, a leczenie nie powinno być przerywane podczas napadów.
allopurynol, anakinra, choroba nerek, dieta DASH, dieta śródziemnomorska, dna moczanowa, febuksostat, fizjoterapia, guzki dnawe, hiperurykemia, inhibitor interleukiny-1, inhibitor oksydazy ksantynowej, kamica nerkowa, kanakinumab, kolchicyna, kortykosteroidy, lek urykozuryczny, moczan jednosodowy, niesteroidowe leki przeciwzapalne, ostry napad dny, peglotykaza, poziom kwasu moczowego, probenecyd, przewlekła choroba nerek, rilonacept, terapia manualna - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba stilla u dorosłych – Leczenie
Choroba Stilla u dorosłych (AOSD) to rzadka, wielogenowa choroba autozapalna charakteryzująca się gorączką, wysypką i zapaleniem stawów, z patogenezą opartą na nadmiernym uwalnianiu cytokin prozapalnych (IL-1, IL-6, TNF-α). Leczenie jest zindywidualizowane i zależy od fenotypu choroby – postaci ogólnoustrojowej lub przewlekłej stawowej. NLPZ stosowane są jako terapia uzupełniająca, skuteczne jedynie u 7-15% pacjentów, natomiast glikokortykosteroidy (prednizon 0,5-1 mg/kg/dobę) pozostają podstawą terapii z odsetkiem odpowiedzi 76-95%, choć ich długotrwałe stosowanie wiąże się z ryzykiem działań niepożądanych. W przypadku steroidozależności lub niewystarczającej odpowiedzi wprowadza się csDMARDs, głównie metotreksat (7,5-25 mg/tydzień), a w ciężkich lub opornych przypadkach – leki biologiczne, które zrewolucjonizowały leczenie AOSD.
adalimumab, anakinra, azatiopryna, ból stawów, choroba autozapalna, choroba Stilla u dorosłych, cyklosporyna A, cytokiny, cytokiny zapalne, destrukcja stawów, diklofenak, endoprotezoplastyka stawu, etanercept, glikokortykosteroidy, hydroksychlorochina, ibuprofen, infliksymab, inhibitory JAK, kanakinumab, leflunomid, leki biologiczne, leki modyfikujące przebieg choroby, limfadenopatia, metotreksat, metyloprednizolon, morfologia krwi, mykofenolan mofetylu, naproksen, niesteroidowe leki przeciwzapalne, OB i CRP, osteoporoza, patogeneza choroby, prednizon, remisja kliniczna, rilonacept, rytuksymab, suplementacja wapnia i witaminy D, sztywność poranna, tocilizumab, wysypka skórna, zapalenie stawów, zespół aktywacji makrofagów - Leksykon chorób i schorzeń
Febris mediterranea familiaris – Leczenie
Febris mediterranea familiaris (FMF) to dziedziczna choroba autozapalna charakteryzująca się nawracającymi atakami gorączki i zapalenia błon surowiczych. Podstawą leczenia jest kolchicyna, stosowana w dawkach indywidualizowanych: u dorosłych 1-2 mg/dobę, z możliwością zwiększenia do 3 mg/dobę, u dzieci 0,3-1,2 mg/dobę, maksymalnie do 2 mg/dobę. Kolchicyna zapobiega atakom u ponad 90% pacjentów, zmniejsza ich nasilenie oraz chroni przed amyloidozą AA – najgroźniejszym powikłaniem FMF. Leczenie jest przewlekłe, a przerwanie terapii prowadzi do nawrotów i zwiększa ryzyko amyloidozy. Monitorowanie skuteczności i toksyczności powinno odbywać się co 6 miesięcy, w tym badania krwi i moczu co najmniej dwa razy w roku. Oporność na kolchicynę dotyczy 5-10% pacjentów i wymaga potwierdzenia maksymalną tolerowaną dawką przez minimum 6 miesięcy.
amyloidoza AA, amyloidoza wtórna, anakinra, azoospermia, białko fuzyjne, białkomocz, chemotaksja neutrofilów, choroba autozapalna, febris mediterranea familiaris, inhibitor interleukiny-1, inhibitor receptora IL-6, inhibitor TNF-alfa, kanakinumab, kolchicyna, lek modyfikujący przebieg choroby, nefropatia amyloidowa, nieprzestrzeganie zaleceń, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność nerek, oligospermia, rilonacept, strategia treat-to-target, tocilizumab, wariant MEFV, zapalenie opłucnej, zapalenie otrzewnej, zapalenie stawów krzyżowo-biodrowych - Leksykon chorób i schorzeń
Febris mediterranea familiaris – Patofizjologia i mechanizm
Rodzinna gorączka śródziemnomorska (FMF) jest monogenową chorobą autozapalną spowodowaną mutacjami gain-of-function w genie MEFV, kodującym białko pirynę, kluczowe w regulacji inflammasomu pirynowego. Mutacje, zwłaszcza w domenie B30.2 kodowanej przez ekson 10 (np. M694V, M680I, V726A), prowadzą do konstytutywnej aktywacji inflammasomu, nadprodukcji IL-1β oraz nadmiernego stanu zapalnego manifestującego się nawracającymi epizodami gorączki i zapalenia błon surowiczych. Mechanizmy patogenetyczne obejmują zaburzenia fosforylacji piryny, interakcje z białkami regulatorowymi 14-3-3, mikrotubulami oraz wpływ toksyn bakteryjnych na aktywację inflammasomu. Epigenetyczne modyfikacje, takie jak metylacja DNA i zmiany w ekspresji miRNA (miRNA-155, miRNA-204), również modulują fenotyp choroby i jej przebieg kliniczny. W trakcie ataków obserwuje się podwyższone stężenia cytokin prozapalnych (IL-1, IL-6, IL-8, TNF-α, IL-22) oraz uwalnianie neutrofilowych sieci zewnątrzkomórkowych (NET), które mogą ograniczać nasilenie zapalenia.
amyloidoza, anakinra, białko amyloidu A, choroba autozapalna, cytokina prozapalna, febris mediterranea familiaris, fosforylacja, gen MEFV, IL-1β, inhibitor IL-1, kanakinumab, kaspaza-1, komórki mieloidalne, kryteria Tel Hashomer, modyfikacja histonów, mutacja gain-of-function, niekodujące RNA, penetracja genu, receptor rozpoznający wzorce, rilonacept, rodzinna gorączka śródziemnomorska, sieć zewnątrzkomórkowa neutrofilów, surowiczy amyloid A, wrodzona odpowiedź immunologiczna, zapalenie błon surowiczych