tętnica końcowa
Tętnica końcowa (arteria terminalis) to naczynie krwionośne, które nie tworzy połączeń z innymi tętnicami, nie uczestniczy w tworzeniu krążenia obocznego. Charakteryzuje się tym, że zaopatruje w krew wyłącznie określony obszar narządu lub tkanki, bez możliwości kompensacji przez inne naczynia w przypadku niedrożności.
W przeciwieństwie do tętnic posiadających anastomozy (połączenia) z innymi naczyniami, zamknięcie tętnicy końcowej prowadzi do całkowitego niedokrwienia zaopatrywanego obszaru i nieuchronnej martwicy tkanek w regionie jej unaczynienia. Klasycznym przykładem tętnicy końcowej jest tętnica środkowa siatkówki, której zamknięcie powoduje nagłą, często nieodwracalną utratę wzroku.
Znajomość lokalizacji tętnic końcowych ma kluczowe znaczenie w praktyce klinicznej, szczególnie w chirurgii naczyniowej, neurochirurgii oraz w leczeniu stanów niedokrwiennych. Zatory lub zakrzepy w tętnicach końcowych stanowią szczególnie niebezpieczne stany nagłe wymagające natychmiastowej interwencji medycznej w celu przywrócenia przepływu krwi.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przeciwwskazania – Marcaine – Adrenaline 0,5% (5 mg + 0,005 mg)/ml
Lek Marcaine-Adrenaline 0,5% zawiera chlorowodorek bupiwakainy 5 mg/ml oraz adrenalinę w dawce 5 µg/ml, co czyni go skutecznym środkiem znieczulającym do iniekcji, jednak z licznymi przeciwwskazaniami. Bezwzględnie przeciwwskazane jest stosowanie u pacjentów z nadwrażliwością na amidowe środki znieczulające, parabeny (metylo- i propyloparaben) oraz pirosiarczan sodu (0,5 mg/ml), który może wywoływać reakcje alergiczne. Nie należy stosować bupiwakainy w znieczuleniu dożylnym (blokada Bier’a) ze względu na ryzyko ostrej toksyczności układowej. Ponadto, podawanie leku w obszarach zaopatrywanych przez tętnice końcowe, takich jak opuszki palców czy okolice prącia, jest przeciwwskazane z powodu ryzyka niedokrwiennej martwicy tkanek wywołanej przez działanie obkurczające naczynia przez adrenalinę. Preparat zawiera także 3,3 mg/ml sodu, co należy uwzględnić u pacjentów z ograniczeniami sodu w diecie (np. niewydolność serca, nadciśnienie, choroby nerek).
blokada Biera, blokada prącia, bupiwakaina, chlorowodorek bupiwakainy, kwas paraaminobenzoesowy, lek miejscowo znieczulający z grupy amidów, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość na składniki leku, niedokrwienna martwica tkanek, niewydolność serca, parahydroksybenzoesan, pirosiarczan sodu, przewlekła choroba nerek, reakcja alergiczna, tętnica końcowa, winian adrenaliny, zaburzenie przewodnictwa serca, znieczulenie dożylne odcinkowe - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Marcaine – Adrenaline 0,5%
Produkt leczniczy Marcaine-Adrenaline 0,5% (5 mg bupiwakainy + 0,005 mg adrenaliny/ml) wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych, w tym zatrzymania akcji serca i zgonu, zwłaszcza przy znieczuleniu zewnątrzoponowym i blokadzie nerwów obwodowych. Donaczyniowe podanie leku lub wysokie stężenia ogólnoustrojowe mogą prowadzić do toksyczności układu nerwowego i sercowo-naczyniowego, manifestującej się komorowymi zaburzeniami rytmu, migotaniem komór oraz nagłym zatrzymaniem akcji serca. Znieczulenia regionalne powinny być wykonywane wyłącznie w warunkach szpitalnych z dostępem do monitoringu i sprzętu resuscytacyjnego, a personel musi być przeszkolony w rozpoznawaniu i leczeniu powikłań. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów w podeszłym wieku, z ciężką niewydolnością wątroby lub nerek, a także u osób z blokami przewodzenia mięśnia sercowego oraz u pacjentów przyjmujących leki przeciwarytmiczne klasy III (np. amiodaron), ze względu na ryzyko nasilenia działań kardiotoksycznych.
bezdech, blokada nerwów obwodowych, bradykardia, całkowity blok przewodzenia, chlorowodorek bupiwakainy, chondroliza, choroba wieńcowa, ciężka choroba wątroby, ciężka niewydolność nerek, dysfunkcja mięśni oka, hipotensja, hipowolemia, komorowe zaburzenia rytmu, lek miejscowo znieczulający, lek przeciwarytmiczny klasy III, migotanie komór, nadczynność tarczycy, niewydolność naczyń mózgowych, pirosiarczan sodu, polekowe uszkodzenie wątroby, reakcja anafilaktyczna, tętnica końcowa, winian adrenaliny, zaburzenie czynności wątroby, zatrzymanie czynności serca, znieczulenie okołogałkowe, znieczulenie okołoszyjkowe, znieczulenie pozagałkowe, znieczulenie regionalne, znieczulenie zewnątrzoponowe, znieczulenie zewnątrzoponowe piersiowe