brak tętna
Brak tętna (asystolia) to stan nagłego zatrzymania krążenia, w którym dochodzi do całkowitego ustania aktywności elektrycznej i mechanicznej serca. Jest to najcięższa forma zatrzymania krążenia, objawiająca się na zapisie EKG jako płaska linia (czasem z niewielkimi artefaktami).
Stan ten wymaga natychmiastowej interwencji w ramach podstawowych i zaawansowanych zabiegów resuscytacyjnych. Protokół postępowania obejmuje uciskanie klatki piersiowej, wentylację, podaż adrenaliny (co 3-5 minut) oraz leczenie potencjalnie odwracalnych przyczyn zatrzymania krążenia (tzw. 4H i 4T: hipoksja, hipowolemja, hipo/hiperkaliemia, hipotermia, tamponada serca, toksyny, odma prężna, zakrzepica wieńcowa/płucna).
Brak tętna może być spowodowany wieloma przyczynami, m.in. zawałem serca, masywną zatorowością płucną, zaburzeniami elektrolitowymi czy wstrząsem. Długotrwały brak tętna prowadzi do nieodwracalnych uszkodzeń mózgu z powodu niedotlenienia. Rokowanie w asystolii jest gorsze niż w przypadku migotania komór czy częstoskurczu komorowym bez tętna.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Zespół przedziałów powięziowych – Objawy
Zespół przedziałów powięziowych (Compartment syndrome) to stan charakteryzujący się wzrostem ciśnienia wewnątrzprzedziałowego (ICP), prowadzącym do upośledzenia perfuzji tkanek i ryzyka martwicy. Ostra postać rozwija się nagle, zwykle w ciągu kilku godzin od urazu, z bólem nieproporcjonalnym do urazu nasilającym się przy biernym rozciąganiu mięśni, napięciem i twardością przedziału oraz parestezjami. Klasyczne objawy „5P” (ból, parestezje, bladość, porażenie, brak tętna) pojawiają się jednak późno, gdy uszkodzenia są już nieodwracalne. Pomiar ICP powyżej 30 mmHg lub różnica między ciśnieniem rozkurczowym a ICP <30 mmHg potwierdza rozpoznanie. Okno terapeutyczne jest bardzo wąskie – fasciotomia powinna być wykonana w ciągu 6 godzin od wystąpienia objawów, gdyż po 6-8 godzinach dochodzi do nieodwracalnego uszkodzenia mięśni i nerwów, a po 36 godzinach interwencja chirurgiczna zwykle nie przynosi korzyści. Nieleczony zespół może prowadzić do martwicy mięśni, trwałego uszkodzenia nerwów, rabdomiolizy, amputacji, a nawet zgonu.
bladość skóry, ból neuropatyczny, ból nieproporcjonalny, brak tętna, ciśnienie wewnątrzprzedziałowe, fasciotomia, hipoestezja, hipoksja, martwica tkanki, mioglobinuria, niedokrwienie, obrzęk mięśnia, opadanie stopy, parestezja, patofizjologia, porażenie mięśni, powięź, przedział mięśniowy, przedział przedni podudzia, przedział tylny głęboki, przedział tylny powierzchowny, przykurcz Volkmanna, rabdomioliza, rozpad mięśni, ruch bierny, uszkodzenie nerwu, zespół przedziału brzusznego, zespół przedziału powięziowego, złamanie przeciążeniowe - Leksykon chorób i schorzeń
Tętniak tętnicy podkolanowej – Objawy
Tętniak tętnicy podkolanowej (PAA) definiowany jest jako ogniskowe poszerzenie tętnicy podkolanowej przekraczające 50% jej prawidłowej średnicy (0,7-1,1 cm), co oznacza rozmiar około ≥1,5 cm. PAA stanowi 70-85% tętniaków obwodowych i jest drugim najczęstszym tętniakiem po aorcie brzusznej, z przewagą występowania u mężczyzn powyżej 65 roku życia. W około 45-50% przypadków pozostaje bezobjawowy, jednak może manifestować się bólem podudzia, obrzękiem, parestezjami oraz wyczuwalnym, pulsującym guzem w dole podkolanowym. Najpoważniejszym powikłaniem są zakrzepowo-zatorowe incydenty prowadzące do ostrego niedokrwienia kończyny, które występuje u około 30% nieleczonych pacjentów i wiąże się z ryzykiem amputacji (14-17% w ostrym niedokrwieniu, nawet do 50-70% przy pęknięciu tętniaka). Pęknięcie tętniaka jest rzadkie (2-7%) lecz stanowi stan zagrożenia życia z niekorzystnym rokowaniem.
bladość skóry, ból, brak tętna, chromanie przestankowe, dół podkolanowy, hipercholesterolemia, martwica, niedokrwienie kończyny, niedokrwistość, niewydolność wielonarządowa, ostre niedokrwienie kończyny, paraliż, parestezja, parestezje, pęknięcie tętniaka, poikilotermia, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, rewaskularyzacja, sepsa, statyna, tętniak aorty brzusznej, tętniak tętnicy podkolanowej, zaburzenie termoregulacji, zakrzepica tętniaka, zatorowość, zatorowość dystalna, zgorzel - Leksykon chorób i schorzeń
Takayasu arteritis – Diagnostyka i diagnoza
Takayasu arteritis (TA) to przewlekłe zapalenie naczyń dużego kalibru, głównie aorty i jej głównych odgałęzień, dotykające przede wszystkim kobiety poniżej 40. roku życia. Diagnostyka opiera się na kryteriach ACR/EULAR 2022, które wymagają spełnienia bezwzględnych kryteriów oraz uzyskania co najmniej 5 punktów z 10 dodatkowych, z czułością 93,8% i swoistością 99,2%. W badaniu fizykalnym kluczowe są objawy takie jak osłabienie lub brak tętna na kończynach górnych, różnica ciśnienia tętniczego ≥10 mmHg między kończynami oraz szmery naczyniowe nad tętnicami podobojczykowymi lub aortą. Markery zapalne, takie jak OB >50 mm/h i podwyższone CRP, mogą wspierać rozpoznanie, jednak u 50% pacjentów z aktywną chorobą mogą pozostawać w normie. Diagnostyka obrazowa, z MRA jako złotym standardem, umożliwia ocenę pogrubienia ściany naczynia, zwężeń i poszerzeń, a także monitorowanie aktywności choroby bez ekspozycji na promieniowanie rentgenowskie. CTA i ultrasonografia dopplerowska stanowią uzupełnienie diagnostyki, natomiast PET-CT pozwala na wykrycie aktywnego zapalenia nawet przed zmianami strukturalnymi.
angiografia konwencjonalna, angiografia rezonansu magnetycznego, angiografia tomografii komputerowej, antygen leukocytarny, badanie przedmiotowe, białko C-reaktywne, brak tętna, dysplazja włóknisto-mięśniowa, EULAR, fluorodeoksyglukoza, kryteria ACR, kryteria ACR/EULAR, nadciśnienie płucne, niedokrwistość normocytarna, obrazowanie naczyniowe, odczyn Biernackiego, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, pozytonowa tomografia emisyjna, szmer naczyniowy, Takayasu arteritis, tętniak wewnątrzczaszkowy, tętnice wewnątrzczaszkowe, ultrasonografia dopplerowska, zapalenie naczyń - Leksykon chorób i schorzeń
Migotanie komór – Objawy
Migotanie komór (ventricular fibrillation, V-fib) to zagrażająca życiu arytmia charakteryzująca się chaotyczną, nieskoordynowaną aktywnością elektryczną komór serca, prowadzącą do ich drgań zamiast efektywnych skurczów. Skutkuje to natychmiastowym zatrzymaniem krążenia, gwałtownym spadkiem ciśnienia tętniczego oraz brakiem perfuzji mózgu i innych narządów. Objawy prodromalne mogą pojawić się na kilka minut do godziny przed epizodem i obejmują ból w klatce piersiowej, tachykardię (>100/min), zawroty głowy, nudności, duszność, kołatanie serca oraz nadmierne pocenie się. W momencie migotania komór pacjent traci przytomność, nie reaguje na bodźce, nie oddycha prawidłowo (oddech agonalny), nie ma wyczuwalnego tętna, a skóra może być blada lub sina. Na EKG widoczny jest nieregularny, chaotyczny wzór, początkowo grubofalowy, który z czasem staje się drobniejszy i bardziej płaski, co koreluje ze zmniejszającą się skutecznością defibrylacji.
arytmia serca, ból klatki piersiowej, brak tętna, burza elektryczna, ciśnienie krwi, defibrylacja, deficyt neurologiczny, dławica piersiowa, duszność, elektrokardiogram, fibrylacja, kołatanie serca, krążenie krwi, mięsień sercowy, migotanie komór, nagła śmierć sercowa, niedotlenienie, niedotlenienie mózgu, niewydolność serca, oddech agonalny, resuscytacja krążeniowo-oddechowa, tachykardia, uszkodzenie nerek, uszkodzenie wątroby, utrata przytomności, wstrząs kardiogenny, zatrzymanie krążenia