kwas N-acetylo-5-aminosalicylowy
Kwas N-acetylo-5-aminosalicylowy, znany również jako 5-ASA lub mesalazyna, to aktywny składnik wielu leków stosowanych w leczeniu nieswoistych chorób zapalnych jelit, szczególnie wrzodziejącego zapalenia jelita grubego i choroby Leśniowskiego-Crohna.
Mechanizm działania kwasu N-acetylo-5-aminosalicylowego polega na hamowaniu szlaku cyklooksygenazy i lipooksygenazy, co prowadzi do zmniejszenia produkcji prostaglandyn i leukotrienów w błonie śluzowej jelita. Dodatkowo wykazuje działanie przeciwzapalne poprzez hamowanie czynnika jądrowego kappa B (NF-κB), co skutkuje redukcją ekspresji cytokin prozapalnych.
W praktyce klinicznej kwas N-acetylo-5-aminosalicylowy stosowany jest zarówno w indukcji remisji, jak i terapii podtrzymującej w łagodnych i umiarkowanych postaciach wrzodziejącego zapalenia jelita grubego. Dostępny jest w różnych postaciach farmaceutycznych, w tym tabletek dojelitowych, granulatów, zawiesin doodbytniczych i czopków, co pozwala na optymalne dostarczanie substancji czynnej do miejsca stanu zapalnego.
Profil bezpieczeństwa kwasu N-acetylo-5-aminosalicylowego jest korzystny, choć możliwe działania niepożądane obejmują bóle głowy, nudności, bóle brzucha, a w rzadkich przypadkach nefrotoksyczność. Z tego powodu zaleca się monitoring funkcji nerek, szczególnie na początku leczenia i u pacjentów z współistniejącą chorobą nerek.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Salofalk 1,5 g
Mesalazyna w postaci granulatu Salofalk (dawki 1000 mg, 1,5 g, 3 g) może być stosowana u kobiet w ciąży jedynie wtedy, gdy korzyści terapeutyczne przewyższają potencjalne ryzyko. Dane kliniczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania mesalazyny w ciąży są ograniczone i nie wykazują jednoznacznych działań niepożądanych na przebieg ciąży, rozwój płodu czy noworodka. Jednakże pojedynczy przypadek niewydolności nerek u noworodka po długotrwałym stosowaniu dużych dawek (2-4 g/dobę) mesalazyny wskazuje na konieczność ostrożności. Badania przedkliniczne nie wykazały negatywnego wpływu na przebieg ciąży, rozwój zarodkowy, poród ani rozwój pourodzeniowy, co wspiera możliwość stosowania leku przy zachowaniu indywidualnej oceny korzyści i ryzyka.
biegunka u niemowląt, działanie niepożądane mesalazyny, ekspozycja na produkt leczniczy, granulat o przedłużonym uwalnianiu, granulat Salofalk, karmienie piersią, kwas N-acetylo-5-aminosalicylowy, mesalazyna, niewydolność nerek noworodka, reakcja nadwrażliwości, rozwój płodowy, rozwój pourodzeniowy, rozwój zarodkowy, Salofalk, wiek rozrodczy - Leksykon substancji czynnych
Kwas 5-aminosalicylowy – Właściwości farmakokinetyczne
Kwas 5-aminosalicylowy (mesalazyna) charakteryzuje się specyficznym profilem farmakokinetycznym, który determinuje jego skuteczność terapeutyczną. Wchłanianie leku jest największe w proksymalnych odcinkach jelit i maleje w kierunku dystalnym. Mesalazyna ulega metabolizmowi w błonie śluzowej jelit oraz w wątrobie do nieaktywnego metabolitu N-acetylo-5-aminosalicylowego (N-Ac-5-ASA), którego acetylacja nie zależy od fenotypu pacjenta. Wiązanie z białkami osocza wynosi 43% dla mesalazyny i 78% dla N-Ac-5-ASA. Eliminacja odbywa się głównie przez kał oraz nerki (20-50% całkowitej eliminacji, zależnie od formy i drogi podania), z minimalnym wydalaniem żółciowym. Około 1% dawki doustnej przenika do mleka kobiecego, głównie jako N-Ac-5-ASA.
acetylacja mesalazyny, bakterie jelitowe, białka osocza, błona śluzowa jelita, farmakokinetyka, fenotyp acetylacji, jelito grube, kwas 5-aminosalicylowy, kwas N-acetylo-5-aminosalicylowy, mesalazyna, N-Ac-5-ASA, okolica krętniczo-kątnicza, okrężnica wstępująca, postać farmaceutyczna, przewód pokarmowy, Salofalk, stan równowagi, stężenie maksymalne, tabletki dojelitowe, wydalanie nerkowe - Leksykon substancji czynnych
Mesalazyna – Właściwości farmakokinetyczne
Mesalazyna (kwas 5-aminosalicylowy, 5-ASA) wykazuje zmienną farmakokinetykę zależną od postaci farmaceutycznej, dawki oraz miejsca podania, z wchłanianiem wynoszącym zazwyczaj 5-20%. Po podaniu doustnym w dawce 500 mg trzy razy dziennie u pacjentów z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego, stężenia 5-ASA i acetylomesalazyny w osoczu wynoszą odpowiednio 0,7 µg/ml i 1,2 µg/ml. Maksymalne stężenia w osoczu przy postaciach o przedłużonym uwalnianiu osiągane są po około 5 godzinach. Wchłanianie jest opóźnione przez wysokotłuszczowe posiłki, które zwiększają ogólnoustrojową ekspozycję (Cmax o 91%, AUC o 16%). Mesalazyna wiąże się umiarkowanie z białkami osocza (43%), a jej metabolit acetylowany silniej (78-83%). Objętość dystrybucji wynosi około 18-25 L, a okres półtrwania mesalazyny to 0,7-2,4 godziny, natomiast metabolitu 7-12 godzin. Wydalanie odbywa się głównie przez nerki (klirens nerkowy mesalazyny 1,8-6,4 L/godz., metabolitu 12-15 L/godz.) oraz kał, z udziałem acetylacji w jelitach i wątrobie. Nie obserwowano kumulacji przy długotrwałym stosowaniu wlewów doodbytniczych (1-4 g/dobę).
acetylacja, acetylomesalazyna, acetylowana mesalazyna, choroba zapalna jelit, czopek z mesalazyną, farmakokinetyka, filtracja kłębuszkowa, klirens nerkowy, kwas 5-aminosalicylowy, kwas N-acetylo-5-aminosalicylowy, mesalazyna, N-acetylotransferaza-1, objętość dystrybucji, okres półtrwania, przewlekła zapalna choroba jelita grubego, sprzężenie z kwasem glukuronowym, tabletka dojelitowa, wiązanie z białkami osocza, wlew doodbytniczy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wydalanie cewkowe, zawiesina doodbytnicza