cynkowa protoporfiryna
Cynkowa protoporfiryna (ZPP, ang. Zinc Protoporphyrin) to związek powstający w erytrocytach podczas syntezy hemu, gdy dostępność żelaza jest ograniczona. W warunkach niedoboru żelaza, cynk zastępuje żelazo w procesie biosyntezy, prowadząc do zwiększonej produkcji ZPP zamiast prawidłowego hemu.
Pomiar stężenia cynkowej protoporfiryny we krwi stanowi wartościowy wskaźnik diagnostyczny w ocenie niedoboru żelaza oraz w diagnostyce niedokrwistości z niedoboru żelaza. Podwyższony poziom ZPP może wskazywać również na zatrucie ołowiem, ponieważ metal ten hamuje aktywność enzymu ferrochtalazy odpowiedzialnego za włączanie żelaza do protoporfiryny.
W praktyce klinicznej oznaczanie ZPP jest stosowane jako badanie przesiewowe w kierunku niedokrwistości, monitorowaniu leczenia niedoboru żelaza oraz w medycynie pracy do wykrywania narażenia na ołów. Metoda jest nieinwazyjna, szybka i względnie tania, co czyni ją użytecznym narzędziem diagnostycznym, szczególnie w pediatrii i medycynie pracy.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Niedokrwistość z niedoboru żelaza – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Niedokrwistość z niedoboru żelaza (IDA) jest powszechnym zaburzeniem hematologicznym, które znacząco wpływa na rokowanie w wielu chorobach przewlekłych, w tym ostrym zespole wieńcowym (ACS), niewydolności serca (HF), chorobach nowotworowych oraz COVID-19. Niedobór żelaza, niezależnie od obecności niedokrwistości, jest silnym predyktorem zdarzeń sercowo-naczyniowych, z HR 1,52 (95% CI 1,03-2,26; p=0,037) dla zawału mięśnia sercowego i śmiertelności sercowo-naczyniowej, nawet po korekcie o czynniki takie jak NT-proBNP, troponina i hemoglobina. W niewydolności serca istotnym markerem prognostycznym jest wysycenie transferyny (TSAT ≤20%), które koreluje z wyższą śmiertelnością i hospitalizacjami. Wartość odcięcia dla żelaza w surowicy wynosi 64 μg/dl. U pacjentów kardio-onkologicznych niedobór żelaza i niedokrwistość są niezależnymi predyktorami śmiertelności, a w COVID-19 marker cynkowej protoporfiryny (ZnPP) oraz stosunek ZnPP/L wykazują potencjał prognostyczny dla ciężkości choroby. Niskie MCHC wiąże się z gorszymi wynikami w ostrym zawale serca i zatorowości płucnej.
antygen karcynoembrionalny, badanie kału na krew utajoną, choroba nowotworowa, cukrzyca, cynkowa protoporfiryna, D-dimer, ferrytyna, hiperlipidemia, nadciśnienie tętnicze, niedobór żelaza, niedokrwistość z niedoboru żelaza, niewydolność serca, ostra zdekompensowana niewydolność serca, ostry zespół wieńcowy, peptyd natriuretyczny typu B, przewlekła choroba nerek, regresja Coxa, śmiertelność sercowo-naczyniowa, średnia objętość krwinki, stosunek neutrofilów do limfocytów, troponina, wskaźnik masy ciała, wysycenie transferyny, zaburzenie hematologiczne, zawał mięśnia sercowego