hiponatremia z rozcieńczenia
Hiponatremia z rozcieńczenia, zwana również hiponatremią rozcieńczeniową, to stan obniżonego stężenia sodu w surowicy krwi (poniżej 135 mmol/l) spowodowany względnym nadmiarem wody w stosunku do ilości sodu w organizmie. Występuje, gdy ilość wody w przestrzeni pozakomórkowej wzrasta szybciej niż ilość sodu, prowadząc do rozcieńczenia elektrolitów.
Najczęstszymi przyczynami hiponatremii z rozcieńczenia są: zespół nieprawidłowego wydzielania hormonu antydiuretycznego (SIADH), nadmierna podaż płynów hipotonicznych, niewydolność serca, marskość wątroby, niewydolność nerek oraz niektóre leki (np. diuretyki tiazydowe, SSRI, leki przeciwpadaczkowe). W sytuacjach klinicznych stan ten może wystąpić po zabiegach operacyjnych, u pacjentów z chorobami neurologicznymi lub podczas intensywnego wysiłku fizycznego połączonego z nadmiernym spożyciem wody.
Objawy hiponatremii zależą od stopnia nasilenia i szybkości rozwoju zaburzenia. Przy łagodnej hiponatremii (130-135 mmol/l) pacjenci mogą być bezobjawowi. Umiarkowana (125-130 mmol/l) i ciężka hiponatremia (<125 mmol/l) mogą powodować nudności, wymioty, bóle głowy, zmęczenie, zaburzenia świadomości, drgawki, a w skrajnych przypadkach obrzęk mózgu i śpiączkę. Objawy neurologiczne są szczególnie niebezpieczne przy szybko rozwijającej się hiponatremii.
Leczenie hiponatremii z rozcieńczenia zależy od nasilenia objawów i przyczyny. Obejmuje ono ograniczenie podaży płynów, leczenie choroby podstawowej, a w ciężkich przypadkach ostrożne podawanie hipertonicznego roztworu soli. Kluczowe jest unikanie zbyt szybkiej korekcji stężenia sodu (nie więcej niż 8-10 mmol/l/dobę), gdyż może to prowadzić do zespołu osmotycznej demielinizacji (centralnej mielinolizy mostu).
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Skopryl Plus
Produkt Skopryl Plus zawiera lizynopryl (inhibitor ACE) oraz hydrochlorotiazyd (diuretyk tiazydowy) i wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z ryzykiem niedociśnienia tętniczego, zwłaszcza przy zmniejszonej wolemii spowodowanej m.in. leczeniem moczopędnym, dietą niskosodową, dializoterapią czy biegunką. Należy monitorować elektrolity, szczególnie potas, który może ulec hiperkaliemii w przypadku współistniejących zaburzeń nerek, cukrzycy lub stosowania leków oszczędzających potas. Diuretyki tiazydowe są nieskuteczne przy klirensie kreatyniny ≤ 30 ml/min, a stosowanie Skopryl Plus jest przeciwwskazane przy klirensie ≤ 80 ml/min bez uprzedniego ustalenia dawek składników. U pacjentów z chorobą niedokrwienną serca lub naczyniami mózgowymi nadmierne obniżenie ciśnienia może prowadzić do zawału lub incydentu naczyniowo-mózgowego, dlatego w razie niedociśnienia należy ułożyć pacjenta na plecach i ewentualnie podać dożylnie sól fizjologiczną. Lizynopryl może dodatkowo obniżać ciśnienie u chorych z niewydolnością serca, co zwykle nie wymaga przerwania terapii, o ile niedociśnienie nie jest objawowe.
agranulocytoza, choroba naczyń mózgowych, choroba niedokrwienna serca, cukrzyca utajona, diuretyk tiazydowy, hiperkaliemia, hiperurykemia, hipoaldosteronizm, hipokaliemia, hipomagnezemia, hiponatremia, hiponatremia z rozcieńczenia, incydent naczyniowo-mózgowy, inhibitor konwertazy angiotensyny, kardiomiopatia przerostowa, klirens kreatyniny, kolagenoza naczyń, leczenie moczopędne, małopłytkowość, nadciśnienie naczyniowo-nerkowe, nadczynność przytarczyc, neutropenia, niedociśnienie tętnicze objawowe, niedokrwistość, niewydolność serca, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk naczynioruchowy jelit, obustronne zwężenie tętnic nerkowych, piorunująca martwica wątroby, śpiączka wątrobowa, zapalenie wątroby, zasadowica hipochloremiczna, zawał mięśnia sercowego, żółtaczka cholestatyczna, zwężenie zastawki aorty, zwężenie zastawki dwudzielnej