model dwuuderzeniowy
Model dwuuderzeniowy (ang. two-hit model) to koncepcja teoretyczna w onkologii, która zakłada, że do rozwoju nowotworu konieczne jest wystąpienie dwóch następujących po sobie mutacji genetycznych. Pierwsza mutacja, często dziedziczna, predysponuje komórkę do transformacji nowotworowej, podczas gdy druga mutacja, zwykle nabyta w ciągu życia, prowadzi do pełnej transformacji nowotworowej.
Model ten został po raz pierwszy zaproponowany przez Alfreda Knudsona w 1971 roku w odniesieniu do siatkówczaka (retinoblastoma) – nowotworu złośliwego siatkówki oka występującego u dzieci. Knudson zauważył, że w przypadku postaci dziedzicznej siatkówczaka pierwsza mutacja jest obecna we wszystkich komórkach organizmu, a do rozwoju nowotworu wystarczy pojedyncza, somatyczna mutacja drugiego allelu. W przypadku postaci sporadycznej konieczne są dwie niezależne mutacje somatyczne w tej samej komórce.
Model dwuuderzeniowy znalazł zastosowanie w wyjaśnianiu mechanizmów powstawania wielu nowotworów dziedzicznych, w tym między innymi zespołu Li-Fraumeni, zespołu von Hippel-Lindau czy rodzinnej polipowatości gruczolakowatej jelita grubego. W szerszym ujęciu koncepcja ta została rozszerzona do modelu wielouderzeniowego, który zakłada, że do pełnej transformacji nowotworowej konieczna jest akumulacja wielu mutacji genetycznych.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Schwannomatosis – Etiologia i przyczyny
Schwannomatosis to rzadka choroba genetyczna, należąca do grupy neurofibromatoz, charakteryzująca się występowaniem mnogich łagodnych guzów osłonek nerwowych – schwannoma. Etiologia schorzenia wiąże się z mutacjami genów supresorowych nowotworów zlokalizowanych na chromosomie 22: NF2, SMARCB1 oraz LZTR1. Mechanizm patogenetyczny jest złożony i obejmuje tzw. model czteroetapowy (4-hit/3-step), w którym mutacje zarodkowe w SMARCB1 lub LZTR1 oraz somatyczne mutacje i utraty heterozygotyczności w genie NF2 prowadzą do rozwoju guzów. Schwannomatosis dziedziczy się autosomalnie dominująco, jednak penetracja jest niepełna, a większość przypadków (75-85%) ma charakter sporadyczny. Mutacje SMARCB1 i LZTR1 wykrywane są odpowiednio w około 48% przypadków rodzinnych i 9,8% sporadycznych, a mutacje NF2 związane są z postacią NF2-zależną schwannomatosis, charakteryzującą się obustronnym schwannoma nerwu przedsionkowego.
białko merlin, gen supresorowy nowotworu, guz osłonki nerwowej, korelacja genotyp-fenotyp, model dwuuderzeniowy, mutacja missensowna, mutacja nonsensowna, mutacja somatyczna, nerwiak osłonkowy, neurofibromatoza, neurofibromatoza typu 1, neurofibromatoza typu 2, oponiak, przesunięcie ramki odczytu, schwannoma, schwannoma nerwu przedsionkowego, schwannomatosis, utrata heterozygotyczności - Leksykon chorób i schorzeń
Ostra białaczka szpikowa – Patofizjologia i mechanizm
Ostra białaczka szpikowa (AML) to heterogenna choroba nowotworowa charakteryzująca się klonalną ekspansją niedojrzałych blastów mieloidalnych w szpiku i krwi obwodowej, wynikającą z licznych mutacji somatycznych (średnio 5 na pacjenta) zaburzających proliferację i różnicowanie komórek hematopoetycznych. Kluczowy jest model dwuuderzeniowy, gdzie mutacje typu I (np. FLT3-ITD, TKD, RAS, c-KIT) aktywują szlaki pro-proliferacyjne, a mutacje typu II (np. fuzje AML1/ETO, MLL/AF9, PML/RAR) blokują różnicowanie. Mutacje FLT3-ITD występują u około 33% pacjentów i wiążą się z wysokim ryzykiem nawrotu oraz krótkim przeżyciem całkowitym. Inne istotne mutacje to DNMT3A, TET2, IDH1/2 (15-20% przypadków), NPM1 (30%), CEBPA (bialleliczne mutacje z korzystnym rokowaniem) oraz TP53, które determinują przebieg choroby i rokowanie. AML cechuje się także dysfunkcją mikrośrodowiska szpiku kostnego, które wspiera przeżycie i oporność komórek białaczkowych (LSC), metabolicznie zależnych od oksydacyjnej fosforylacji (OXPHOS). Wysokie poziomy ROS i heterogenność klonalna wpływają na progresję i nawroty choroby.
2-hydroksyglutaran, apoptoza, białko Bcl-2, blasty szpiku kostnego, ewolucja klonalna, hydroksymetylacja DNA, inhibitor FLT3, inhibitor IDH, komórki macierzyste białaczki, komórki macierzyste raka, leukemogeneza, metylacja DNA, mezenchymalne komórki macierzyste, mieloblast, mikrośrodowisko szpiku kostnego, model dwuuderzeniowy, modyfikacje histonów, mutacja CEBPA, mutacja FLT3-ITD, mutacja NPM1, mutacja TET2, mutacje IDH, mutacje somatyczne, neutropenia, ostra białaczka szpikowa, reaktywne formy tlenu, receptor c-kit, transformacja nowotworowa, układ krwiotwórczy