skurcz propulsywny
Skurcz propulsywny to skoordynowany ruch mięśni przewodu pokarmowego, który przesuwa treść pokarmową w kierunku odbytu. Jest to podstawowy mechanizm perystaltyki, odpowiedzialny za transport pokarmu przez cały układ trawienny.
W fizjologii przewodu pokarmowego skurcz propulsywny charakteryzuje się falą skurczową przesuwającą się wzdłuż ściany przewodu pokarmowego. Składa się z dwóch głównych elementów: skurczu mięśni okrężnych powyżej masy pokarmowej oraz rozkurczu mięśni poniżej, co pozwala na efektywne przesuwanie treści.
Zaburzenia skurczów propulsywnych mogą prowadzić do różnych patologii przewodu pokarmowego, takich jak zaparcia, niedrożność czynnościowa czy zespół jelita drażliwego. W diagnostyce zaburzeń motoryki przewodu pokarmowego ocena prawidłowości skurczów propulsywnych stanowi istotny element badania.
Regulacja skurczów propulsywnych odbywa się zarówno na poziomie układu nerwowego śródściennego (splot mięśniowy Auerbacha), jak i poprzez wpływy autonomicznego układu nerwowego oraz hormony przewodu pokarmowego. Zakłócenia tej regulacji mogą prowadzić do dysfunkcji motoryki przewodu pokarmowego.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Vellofent 800 mcg
Vellofent, zawierający fentanyl w dawkach od 67 do 800 µg, jest silnym opioidowym lekiem przeciwbólowym działającym poprzez agonizm receptorów µ-opioidowych. Jego podstawowe efekty terapeutyczne to zniesienie bólu oraz działanie uspokajające, przy czym skuteczność przeciwbólowa koreluje ze stężeniem fentanylu w osoczu. Wśród działań niepożądanych obserwuje się depresję oddechową (zależną od dawki i zmniejszoną u pacjentów z tolerancją), bradykardię, hipotermię, zaparcia, miozę, a także uzależnienie fizyczne i euforię. Fentanyl wpływa również na układ moczowy (zwiększenie napięcia mięśni gładkich, co może powodować zarówno częstomocz, jak i trudności w mikcji) oraz przewód pokarmowy (wydłużenie pasażu jelitowego i zaparcia). Ponadto, lek modyfikuje funkcjonowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza i podwzgórze-przysadka-gonady, powodując wzrost prolaktyny oraz obniżenie kortyzolu i testosteronu w osoczu.
agonista receptora opioidowego, ból przebijający, bradykardia, cytrynian, depresja oddechowa, działanie uspokajające, euforia, fentanyl, hipotermia, intensywność bólu, kortyzol, mięśnie gładkie, mikcja, oś podwzgórze-przysadka-gonady, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, placebo, pochodna fenylopiperydyny, prolaktyna, receptor opioidowy μ, skurcz propulsywny, testosteron, uzależnienie fizyczne, zaparcie, zniesienie bólu, zwężenie źrenicy - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Gasprid 5 mg
Cyzapryd, substancja czynna leku Gasprid, jest selektywnym agonistą receptorów serotoninowych 5-HT4, co prowadzi do stymulacji motoryki przewodu pokarmowego poprzez nasilanie uwalniania acetylocholiny z nerwowych splotów błony mięśniowej jelita. W dawkach terapeutycznych nie wykazuje działania na receptory muskarynowe, nikotynowe ani dopaminergiczne, ani nie hamuje acetylocholinoesterazy, co odróżnia go od innych prokinetyków. Farmakodynamicznie cyzapryd działa kompleksowo na różne odcinki przewodu pokarmowego: pobudza perystaltykę przełyku i zwiększa napięcie dolnego zwieracza przełyku, poprawiając barierę przeciwrefluksową; zwiększa kurczliwość mięśniówki żołądka i dwunastnicy, usprawniając opróżnianie; oraz poprawia perystaltykę i przyspiesza pasaż treści przez jelito cienkie i grube, co jest korzystne w zaburzeniach motoryki tych odcinków.
acetylocholina, acetylocholinoesteraza, agonista receptora serotoninowego, cyzapryd, dolny zwieracz przełyku, działanie cholinomimetyczne, lek prokinetyczny, metoklopramid, motoryka przewodu pokarmowego, opróżnianie żołądka, pasaż treści pokarmowej, perystaltyka przełyku, powinowactwo do receptorów, prolaktyna, receptor dopaminergiczny, receptor muskarynowy, receptor nikotynowy, refluks żołądkowo-przełykowy, skurcz propulsywny, wydzielanie kwasu żołądkowego, zaburzenia czynnościowe przewodu pokarmowego, zaparcia czynnościowe - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Submena 100 mcg
Fentanyl, substancja czynna produktu Submena, jest silnym μ-opioidowym lekiem przeciwbólowym z grupy pochodnych fenylopiperydyny (kod ATC: N02AB03), o sile analgetycznej około 100-krotnie większej niż morfina. Charakteryzuje się szybkim początkiem działania i krótkim czasem efektu. Minimalne skuteczne stężenie fentanylu w surowicy u opioidowo-naïwnych pacjentów wynosi 0,3-1,2 ng/ml, natomiast stężenia 10-20 ng/ml wywołują znieczulenie chirurgiczne i głęboką depresję oddechową. Submena, dostępna w formie tabletek podjęzykowych o dawkach 100, 200, 400 i 800 μg (odpowiednio 157, 314, 628 i 1257 μg fentanylu cytrynianu mikronizowanego), wykazała w badaniach klinicznych istotną skuteczność w łagodzeniu bólu przebijającego u pacjentów z przewlekłym bólem nowotworowym, z zauważalną poprawą już po 10 minutach od podania oraz zmniejszonym zapotrzebowaniem na leki ratunkowe.
agonista receptora μ-opioidowego, ból przebijający, bradykardia, depresja oddechowa, działanie analgetyczne, euforia, fentanyl cytrynian mikronizowany, hiperprolaktynemia, hipogonadyzm, hipokortyzolemia, hipotermia, mioza, motoryka przewodu pokarmowego, napięcie mięśni gładkich, oś podwzgórze-przysadka-gonada, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, ośrodkowy układ nerwowy, pasaż żołądkowo-jelitowy, skurcz propulsywny, stężenie we krwi, tabletka podjęzykowa, tolerancja lekowa, uzależnienie fizyczne, zaparcie - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Sevredol 20 mg
Morfina siarczan, substancja czynna Sevredolu, jest silnym opioidowym lekiem przeciwbólowym z grupy naturalnych alkaloidów opium (kod ATC: N02AA01), działającym jako wybiórczy agonista receptorów opioidowych, głównie mi (μ), a w mniejszym stopniu kappa (κ) i delta (δ). Jej działanie obejmuje silne efekty przeciwbólowe oraz uspokajające, w tym nasenne i anksjolityczne. Morfina wywołuje depresję ośrodkowego układu oddechowego poprzez wpływ na ośrodki w rdzeniu przedłużonym, a także działa przeciwkaszlowo, hamując odruch kaszlu przy dawkach niższych niż te stosowane w leczeniu bólu. Charakterystycznym objawem jest mioza, czyli zwężenie źrenic, które może wskazywać na przedawkowanie, choć nie jest objawem specyficznym. W przypadku ciężkiego niedotlenienia spowodowanego przedawkowaniem może wystąpić paradoksalne rozszerzenie źrenic.
alkaloid opium, depresja oddechowa, drogi żółciowe, działanie przeciwbólowe, działanie przeciwkaszlowe, kortyzol, mioza, morfina siarczan, motoryka przewodu pokarmowego, niedociśnienie ortostatyczne, niedotlenienie narządów, odruch kaszlu, opioidowy lek przeciwbólowy, oś podwzgórze-przysadka-gonady, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, ośrodek kaszlu, ośrodek oddechowy, ośrodkowy układ nerwowy, przedawkowanie opioidu, rdzeń przedłużony, receptor delta, receptor kappa, receptor mi, receptor opioidowy, rozszerzenie naczyń obwodowych, ruch perystaltyczny, skurcz propulsywny, stężenie prolaktyny, testosteron, układ immunologiczny, układ sercowo-naczyniowy, uszkodzenie mostu, uwalnianie histaminy, zaparcie, zwężenie źrenic, zwieracz Oddiego, zwieracz pęcherza moczowego - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – MST Continus 200 mg
MST Continus, zawierający siarczan morfiny (kod ATC: N02AA01), jest silnym agonistą receptorów opioidowych, głównie μ, wykazującym działanie przeciwbólowe, uspokajające oraz nasenne. Morfina wpływa depresyjnie na ośrodek oddechowy w rdzeniu przedłużonym, powodując zwolnienie i spłycenie oddechu, a także hamuje odruch kaszlu, co może wystąpić przy mniejszych dawkach niż te stosowane w terapii bólu. Charakterystycznym objawem jest mioza, wynikająca ze stymulacji jądra Edingera-Westphala, jednak w przypadku przedawkowania i niedotlenienia może dojść do rozszerzenia źrenic. Morfina wpływa również na przewód pokarmowy, powodując zwiększenie napięcia mięśni gładkich odźwiernika i dwunastnicy, co skutkuje opóźnieniem trawienia i zaparciami, a także wywołuje skurcz zwieracza Oddiego i wzrost ciśnienia w drogach żółciowych. W układzie moczowym obserwuje się skurcz zwieracza pęcherza moczowego i mięśniówki dróg moczowych, co może prowadzić do zatrzymania moczu.
agonista receptorów opioidowych, alkaloid opium, depresja oddechowa, drogi żółciowe, działanie przeciwbólowe, histamina, jądro Edingera-Westphala, mioza, niedociśnienie ortostatyczne, odźwiernik, oś podwzgórze-przysadka-gonady, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, ośrodek kaszlu, ośrodek oddechowy, rdzeń przedłużony, receptor opioidowy, siarczan morfiny, skurcz propulsywny, źrenica szpileczkowata, zwieracz Oddiego - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – MST Continus 100 mg
MST Continus to preparat zawierający siarczan morfiny w formie tabletek powlekanych o zmodyfikowanym uwalnianiu, dostępny w dawkach 10 mg, 30 mg, 60 mg, 100 mg oraz 200 mg. Morfina, będąca silnym opioidowym agonistą receptorów μ (mi), wykazuje działanie przeciwbólowe, uspokajające, nasenne oraz przeciwlękowe. Ponadto wywołuje depresję ośrodków oddechowych w rdzeniu przedłużonym oraz działanie przeciwkaszlowe, które może pojawić się przy dawkach niższych niż te stosowane w terapii bólu. Charakterystycznym objawem działania morfiny jest mioza, jednak w przypadku przedawkowania może dojść do paradoksalnego rozszerzenia źrenic. Morfina wpływa także na układ pokarmowy, powodując zwiększenie napięcia mięśni gładkich odźwiernika i dwunastnicy, co skutkuje opóźnionym trawieniem i zaparciami, a także skurcz zwieracza Oddiego i wzrost ciśnienia w drogach żółciowych. Dodatkowo kurczy zwieracz pęcherza moczowego i mięśniówkę dróg moczowych, co może wpływać na funkcję układu moczowego.
alkaloid opium, czynność motoryczna przewodu pokarmowego, depresja oddechowa, działanie przeciwkaszlowe, efekt przeciwbólowy, kortyzol, mioza, niedociśnienie ortostatyczne, opioidowy lek przeciwbólowy, oś podwzgórze-przysadka-gonady, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, ośrodek kaszlu, prolaktyna, rdzeń przedłużony, receptor delta, receptor kappa, receptor mi, receptor opioidowy, siarczan morfiny, skurcz propulsywny, tabletka o zmodyfikowanym uwalnianiu, testosteron, uwalnianie histaminy, zwężenie źrenic, zwieracz Oddiego - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Submena 800 mcg
Fentanyl, będący silnym opioidowym lekiem przeciwbólowym z grupy pochodnych fenylopiperydyny (kod ATC: N02AB03), wykazuje około 100-krotnie większą siłę działania przeciwbólowego niż morfina. Jego farmakodynamika opiera się na aktywacji receptorów μ-opioidowych, co skutkuje szybkim początkiem analgezji i krótkim czasem działania. Minimalne stężenie fentanylu w surowicy wywołujące efekt przeciwbólowy u pacjentów opioidowo naiwnych wynosi 0,3-1,2 ng/ml, natomiast stężenia rzędu 10-20 ng/ml indukują znieczulenie chirurgiczne z towarzyszącą głęboką depresją oddechową. Preparat Submena wykazał skuteczność w leczeniu bólu przebijającego u pacjentów z przewlekłym bólem nowotworowym, redukując natężenie bólu już po 10 minutach od podania oraz zmniejszając zapotrzebowanie na leki ratunkowe.
agonista receptora μ-opioidowego, ból przebijający, bradykardia, depresja oddechowa, działanie depresyjne opioidu, działanie przeciwbólowe, epizod bólu przebijającego, euforia, fentanyl, hipotermia, mioza, morfina, napięcie mięśni gładkich, opioidowy lek przeciwbólowy, oś podwzgórze-przysadka-gonada, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, ośrodek oddechowy, ośrodkowy układ nerwowy, parcie na mocz, przewlekły ból nowotworowy, przewód pokarmowy, receptor μ-opioidowy, skurcz propulsywny, stężenie kortyzolu, stężenie prolaktyny, stężenie testosteronu, trudność w oddawaniu moczu, układ hormonalny, układ moczowy, układ oddechowy, układ sercowo-naczyniowy, uzależnienie fizyczne, zaparcie, zwężenie źrenicy