układ Hisa-Purkinjego
Układ Hisa-Purkinjego to wyspecjalizowana część układu przewodzącego serca, odpowiedzialna za szybkie i skoordynowane rozprzestrzenianie impulsu elektrycznego w mięśniu sercowym. Składa się z pęczka Hisa, który wychodzi z węzła przedsionkowo-komorowego, a następnie rozgałęzia się na odnogi pęczka Hisa (prawą i lewą) oraz sieć włókien Purkinjego, które docierają do komórek roboczych mięśnia sercowego.
Anatomicznie pęczek Hisa przebiega przez przegrodę międzykomorową, gdzie dzieli się na odnogę prawą (biegnącą do prawej komory) oraz odnogę lewą (ulegającą dalszemu podziałowi na wiązkę przednią i tylną). Włókna Purkinjego stanowią końcowe rozgałęzienia układu, docierając do miokardium komór. Układ ten charakteryzuje się znacznie szybszym przewodzeniem impulsu (2-4 m/s) niż zwykłe komórki mięśnia sercowego.
Zaburzenia funkcjonowania układu Hisa-Purkinjego mogą prowadzić do różnych form bloku przewodzenia, takich jak blok odnogi pęczka Hisa (RBBB lub LBBB), blok dwupęczkowy czy trójpęczkowy. Diagnostyka opiera się głównie na badaniu EKG, które pozwala ocenić przewodzenie impulsu elektrycznego przez poszczególne części układu. W przypadku poważnych zaburzeń przewodzenia może być konieczne wszczepienie stymulatora serca.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Wczesne skurcze komorowe – Etiologia i przyczyny
Wczesne skurcze komorowe (PVCs) to przedwczesne pobudzenia elektryczne pochodzące z komór serca, które mogą wynikać z mechanizmów takich jak re-entry, zwiększona automatyczność lub aktywność wyzwalana. Etiologia PVCs jest zróżnicowana i obejmuje choroby strukturalne serca (np. choroba niedokrwienna, kardiomiopatie, wady zastawkowe, niewydolność serca), zaburzenia elektrolitowe (hipokaliemia, hipomagnezemia, hiperkalcemia), stany endokrynologiczne (hipertyreoza), niedotlenienie, a także wpływ leków kardiotoksycznych i substancji stymulujących (digoksyna, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, kofeina, alkohol, nikotyna). U pacjentów z chorobami strukturalnymi obecność PVCs zwiększa ryzyko groźnych arytmii komorowych, w tym migotania komór, a po zawale serca ryzyko nagłej śmierci sercowej wzrasta trzykrotnie.
aktywność wyzwalana, aminofilina, amitryptylina, arytmogenna kardiomiopatia prawej komory, bezdech senny, blok lewej odnogi pęczka Hisa, blok odnogi pęczka Hisa, bradykardia, choroba niedokrwienna serca, dekstrometorfan, digoksyna, droga odpływu prawej komory, fluoksetyna, hiperkalcemia, hiperkapnia, hipokaliemia, hipoksja, hipomagnezemia, kardiomiopatia, migotanie komór, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, nagła śmierć sercowa, niewydolność serca, pobudzenie ektopowe, pseudoefedryna, tachykardia, układ Hisa-Purkinjego, wada zastawkowa serca, wczesny skurcz komorowy, węzeł przedsionkowo-komorowy, węzeł zatokowo-przedsionkowy, wrodzona wada serca, wypadanie zastawki mitralnej, zaburzenie gospodarki wapniowej, zapalenie mięśnia sercowego, zawał mięśnia sercowego - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Tonicard 150 mg
Lek Tonicard zawiera propafenonu chlorowodorek w dawkach 150 mg oraz 300 mg w postaci tabletek powlekanych i jest wskazany do leczenia objawowych tachyarytmii nadkomorowych, takich jak częstoskurcz węzłowy, częstoskurcz nadkomorowy u pacjentów z zespołem Wolffa-Parkinsona-White’a oraz napadowe migotanie przedsionków. Terapia powinna być rozważana wyłącznie u pacjentów z udokumentowanymi arytmiami powodującymi istotne dolegliwości kliniczne (np. kołatanie serca, zawroty głowy, duszność) i po nieskuteczności innych metod leczenia, w tym manewrów wagowych. Dostępność dwóch dawek (150 mg i 300 mg) oraz możliwość dzielenia tabletek 300 mg umożliwia indywidualizację terapii zgodnie z potrzebami pacjenta.
badanie EKG, częstoskurcz komorowy, częstoskurcz nadkomorowy, częstoskurcz węzłowy, duszność, kołatanie serca, lek antyarytmiczny, manewr wagalny, migotanie komór, monitorowanie holterowskie, napadowe migotanie przedsionków, niestabilność hemodynamiczna, omdlenie, pęczek Hisa, propafenonu chlorowodorek, tachyarytmia komorowa, tachyarytmia nadkomorowa, trzepotanie komór, układ Hisa-Purkinjego, węzeł przedsionkowo-komorowy, zespół Wolffa-Parkinsona-White’a, zespół WPW - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Tonicard 300 mg
Propafenonu chlorowodorek, substancja czynna leku Tonicard, jest klasyfikowany jako lek przeciwarytmiczny klasy Ic wg Vaughana Williamsa (kod ATC: C01BC03). Dostępny w tabletkach powlekanych o dawkach 150 mg i 300 mg, propafenon działa poprzez stabilizację błon komórkowych mięśnia sercowego, głównie poprzez blokadę szybkiego prądu jonów sodowych. Efektem jest zwolnienie prędkości depolaryzacji kardiomiocytów oraz wydłużenie czasu przewodzenia impulsów w przedsionkach, węźle przedsionkowo-komorowym oraz układzie Hisa-Purkinjego, gdzie efekt jest najbardziej wyraźny. Ponadto lek podnosi próg stymulacji mięśnia sercowego i migotania komór, co zmniejsza pobudliwość elektryczną serca.
czas refrakcji, depolaryzacja błony komórkowej, dodatkowa droga przewodzenia, klasyfikacja Vaughana-Williamsa, lek przeciwarytmiczny klasy IC, mięsień sercowy, pobudliwość mięśnia sercowego, prąd jonów sodowych, próg migotania komór, próg stymulacji, propafenonu chlorowodorek, przewodzenie impulsów, stabilizacja błony komórkowej, tabletka powlekana, Tonicard, układ bodźcoprzewodzący serca, układ Hisa-Purkinjego, węzeł przedsionkowo-komorowy, właściwość β-adrenolityczna, zaburzenie rytmu serca, zespół Wolfa-Parkinsona-White’a - Leksykon leków
Przedawkowanie – Betaloc ZOK 25 23,75 mg
Przedawkowanie metoprololu bursztynianu, substancji czynnej Betaloc ZOK, prowadzi do poważnych zaburzeń układu sercowo-naczyniowego i oddechowego, w tym niedociśnienia tętniczego, niewydolności serca, bradykardii, bradyarytmii, zaburzeń przewodzenia serca oraz skurczu oskrzeli. Mechanizmy patofizjologiczne obejmują nadmierną blokadę receptorów β1-adrenergicznych, co skutkuje zmniejszeniem kurczliwości mięśnia sercowego, obniżeniem rzutu serca i zaburzeniami przewodzenia, a także blokadę receptorów β2 w drogach oddechowych, prowadzącą do wzrostu oporu dróg oddechowych i ryzyka niewydolności oddechowej. Objawy kliniczne obejmują m.in. spadek ciśnienia tętniczego, duszność, obrzęki, bradykardię poniżej 60/min, wydłużenie odstępu PR, poszerzenie zespołów QRS oraz świsty i duszność wydechową.
adrenalina, adrenomimetyk, agonista receptorów α₁-adrenergicznych, agonista receptorów β2-adrenergicznych, aminofilina, asystolia, atropina, blok przedsionkowo-komorowy, bradyarytmia, bradykardia, ciśnienie tętnicze, dobutamina, ECMO, elektrostymulacja serca, fenoterol, fenylefryna, gazometria krwi tętniczej, glikokortykosteroid, glukagon, hemodializa, hipoksemia, hipoperfuzja narządowa, hipoperfuzja obwodowa, intensywna terapia, intubacja dotchawicza, kardiomiocyt, krążenie płucne, kurczliwość mięśnia sercowego, kwasica oddechowa, lek antycholinergiczny, lek inotropowy, metoprolol bursztynian, monitorowanie EKG, niedociśnienie tętnicze, niewydolność oddechowa, niewydolność serca, noradrenalina, obrzęk obwodowy, obrzęk płuc, płukanie żołądka, pochodna metyloksantyny, pulsoksymetria, receptor β-adrenergiczny, receptor β1-adrenergiczny, receptor β2-adrenergiczny, równowaga kwasowo-zasadowa, salbutamol, skurcz oskrzeli, układ bodźcoprzewodzący serca, układ Hisa-Purkinjego, układ sercowo-naczyniowy, węgiel aktywny, wentylacja mechaniczna, węzeł zatokowo-przedsionkowy, wydłużenie odstępu PR, zaburzenie hemodynamiczne, zaburzenie rytmu - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Tonicard 150 mg
Propafenon chlorowodorek, substancja czynna leku Tonicard dostępnego w tabletkach o dawkach 150 mg i 300 mg, jest klasyfikowany jako lek przeciwarytmiczny klasy Ic (kod ATC: C01BC03). Jego podstawowy mechanizm działania polega na stabilizacji błon komórkowych mięśnia sercowego poprzez blokadę szybkiego prądu jonów sodowych, co prowadzi do zwolnienia depolaryzacji komórek oraz wydłużenia czasu przewodzenia impulsów w przedsionkach, węźle przedsionkowo-komorowym oraz układzie Hisa-Purkinjego, z najsilniejszym efektem w tym ostatnim. Propafenon zwiększa próg stymulacji mięśnia sercowego oraz próg migotania komór, co zmniejsza pobudliwość elektryczną serca i stabilizuje rytm serca.
blokowanie kanału sodowego, czas refrakcji, depolaryzacja komórek, dodatkowa droga przewodzenia, działanie adrenolityczne, efekt elektrofizjologiczny, elektrofizjologia mięśnia sercowego, lek przeciwarytmiczny klasy IC, pobudliwość elektryczna, prąd jonów sodowych, próg migotania komór, propafenonu chlorowodorek, stabilizacja błony komórkowej, układ bodźco-przewodzący serca, układ Hisa-Purkinjego, węzeł przedsionkowo-komorowy, właściwość β-adrenolityczna, zespół preekscytacji, zespół Wolffa-Parkinsona-White’a, zespół WPW - Leksykon chorób i schorzeń
Bradykardia – Patofizjologia i mechanizm
Bradykardia definiowana jest jako częstość akcji serca poniżej 60 uderzeń na minutę (bpm), choć praktyczniejszą granicą jest 50 bpm, gdyż większość pacjentów z HR 50-60 bpm pozostaje bezobjawowa. Etiologia bradykardii obejmuje dysfunkcję węzła zatokowo-przedsionkowego (SA), zaburzenia przewodzenia węzła przedsionkowo-komorowego (AV) oraz bloki w układzie Hisa-Purkinjego. Dysfunkcja węzła SA (zespół chorego węzła zatokowego) wiąże się z włóknieniem, amyloidozą, hipoplazją i może manifestować się zarówno bradykardią, jak i tachykardią. Bloki SA i AV klasyfikowane są według stopnia zaawansowania, od opóźnień przewodzenia do całkowitego braku przewodzenia impulsów. Bradykardia może mieć podłoże genetyczne (mutacje w genach HCN4, kanałach Ca2+), metaboliczne (hiperkaliemia, hiponatremia), neurologiczne (wzrost ciśnienia wewnątrzczaszkowego, uraz rdzenia szyjnego) oraz być efektem działania leków (beta-blokery, digoksyna, blokery kanału wapniowego). Względna bradykardia obserwowana jest w wielu chorobach zakaźnych i stanach zapalnych, gdzie cytokiny wpływają na funkcję węzła zatokowego i autonomiczny układ nerwowy.
amyloidoza, blok AV pierwszego stopnia, blok AV trzeciego stopnia, blok dwupęczkowy, blok odnogi pęczka Hisa, blok przedsionkowo-komorowy, blok trójpęczkowy, blok zatokowo-przedsionkowy, bradykardia, bradykardia odruchowa, dysautonomia, dysfunkcja węzła zatokowego, dysrefleksja autonomiczna, gen HCN4, hiperkaliemia, hiponatremia, kanały sodowe, migotanie przedsionków, nerw błędny, niedoczynność tarczycy, odruch Cushinga, torsade de pointes, układ Hisa-Purkinjego, węzeł przedsionkowo-komorowy, węzeł zatokowo-przedsionkowy, względna bradykardia, zatrzymanie zatokowe, zespół chorego węzła zatokowego, zespół długiego QT - Leksykon chorób i schorzeń
Zaburzenia rytmu serca – Patofizjologia i mechanizm
Zaburzenia rytmu serca (arytmie) wynikają z dwóch głównych mechanizmów: nieprawidłowego powstawania impulsów (zwiększona lub nieprawidłowa automatyczność oraz aktywność wyzwalana) oraz zaburzeń przewodzenia (pobudzenie nawrotne, reentry). Automatyczność obejmuje zmiany w funkcji węzła zatokowego i ektopowych rozruszników, z udziałem mutacji genetycznych, np. kanału HCN4, prowadzących do bradykardii lub tachykardii. Aktywność wyzwalana dzieli się na późne (DAD) i wczesne następcze depolaryzacje (EAD), które są związane z zaburzeniami elektrolitowymi, uszkodzeniem mięśnia sercowego i działaniem katecholamin, np. w katecholaminergicznym polimorficznym częstoskurczu komorowym (CPVT). Reentry, odpowiedzialne za 80-90% klinicznych arytmii, wymaga substratu tkankowego, jednokierunkowego bloku przewodzenia i wolnego przewodzenia alternatywnego, i może mieć charakter anatomiczny (np. nawrotny częstoskurcz przedsionkowo-komorowy) lub funkcjonalny (np. migotanie przedsionków). Zaburzenia jonowe, w tym mutacje kanałów jonowych (np. Kir2.1, NaV1.5), oraz elektrolitowe (hipokaliemia, hipermagnezemia, hiperkalcemia) znacząco wpływają na patogenezę arytmii.
aktywność wyzwalana, blok przewodzenia, bradykardia zatokowa, choroba niedokrwienna serca, częstoskurcz komorowy, dysfunkcja serca, hiperkalcemia, hipoglikemia, hipoksja, kardiomiopatia, kardiomiopatia zapalna, kardiowersja, kardiowerter-defibrylator, katecholaminergiczny polimorficzny częstoskurcz komorowy, koenzym Q10, mechanizm elektrofizjologiczny, migotanie przedsionków, nadczynność tarczycy, nagła śmierć sercowa, nawrotny częstoskurcz przedsionkowo-komorowy, nawrotny częstoskurcz węzłowy, niedoczynność tarczycy, niewydolność serca, okres refrakcji, pobudzenie nawrotne, polimorficzny częstoskurcz komorowy, potencjał czynnościowy, późna następcza depolaryzacja, retikulum endoplazmatyczne, sarkoidoza serca, stres oksydacyjny, tachyarytmia, trzepotanie przedsionków, układ Hisa-Purkinjego, wczesna następcza depolaryzacja, węzeł przedsionkowo-komorowy, węzeł zatokowo-przedsionkowy, zaburzenie rytmu serca, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie osierdzia, zapalenie wsierdzia, zawał mięśnia sercowego, zespół Andersena-Tawila, zespół Brugadów, zespół długiego QT, zespół WPW - Leksykon chorób i schorzeń
Arytmia serca – Etiologia i przyczyny
Arytmie serca wynikają z dysfunkcji elektrycznego układu przewodzącego serca, manifestując się tachykardią, bradykardią lub nieregularnym rytmem. Etiologia arytmii jest wieloczynnikowa i obejmuje choroby serca takie jak choroba wieńcowa, zawał, kardiomiopatie, niewydolność serca, wady zastawkowe oraz zmiany strukturalne i zapalne mięśnia sercowego. Czynniki ryzyka sercowo-naczyniowe, w tym nadciśnienie tętnicze, cukrzyca, otyłość, palenie tytoniu i obturacyjny bezdech senny, również predysponują do rozwoju arytmii. Zaburzenia metaboliczne i hormonalne, takie jak nadczynność i niedoczynność tarczycy, zaburzenia elektrolitowe (potas, magnez, sód, wapń), anemia i odwodnienie, mogą wpływać na przewodzenie impulsów elektrycznych i wywoływać arytmie.
ablacja przezskórna, anemia, arytmia serca, blok przedsionkowo-komorowy, bradykardia, bradykardia zatokowa, choroba wieńcowa, cukrzyca, hipertyreoza, hipotyreoza, kardiomiopatia, katecholaminergiczny częstoskurcz komorowy, mechanizm re-entry, migotanie przedsionków, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, niedoczynność tarczycy, niewydolność serca, obturacyjny bezdech senny, przerost lewej komory, tachykardia, tachykardia zatokowa, układ Hisa-Purkinjego, układ przewodzący serca, wada zastawkowa serca, węzeł przedsionkowo-komorowy, węzeł zatokowy, zaburzenie elektrolitowe, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie osierdzia, zawał serca, zespół Brugadów, zespół chorego węzła zatokowego, zespół długiego QT, zespół Wolfa-Parkinsona-White’a - Leksykon chorób i schorzeń
Arytmia serca – Patofizjologia i mechanizm
Arytmie serca wynikają z zaburzeń powstawania i przewodzenia impulsów elektrycznych, obejmując trzy główne mechanizmy patofizjologiczne: nieprawidłową automatyczność, aktywność wyzwalaną (wczesne i późne pobudzenia następcze) oraz reentry (nawrót pobudzenia). Automatyczność może być zmniejszona (bradykardia) lub zwiększona (tachykardia), a jej zaburzenia często wynikają z mutacji kanałów jonowych, np. HCN4, lub dysfunkcji węzła zatokowego w przebiegu niewydolności serca. Aktywność wyzwalana, związana z nieprawidłowymi depolaryzacjami następczymi, jest indukowana przez czynniki takie jak hipoksja, zaburzenia elektrolitowe (np. hipokaliemia, hiperkalcemia), leki przeciwarytmiczne oraz choroby serca (np. przerost, niewydolność). Reentry, zarówno anatomiczne, jak i funkcjonalne, wymaga obecności heterogenicznego substratu tkankowego, skrócenia refrakcji i spowolnienia przewodzenia, co sprzyja powstawaniu i utrzymaniu tachyarytmii, takich jak częstoskurcz nawrotny czy migotanie przedsionków.
amyloidoza sercowa, arytmia serca, autonomiczny układ nerwowy, badanie elektrofizjologiczne, dysfunkcja węzła zatokowego, hiperkalcemia, hipomagnezemia, infekcja wirusowa, kanał jonowy, kardiomiopatia przerostowa, katecholaminergiczny częstoskurcz komorowy, migotanie przedsionków, nadciśnienie płucne, peptydyloarginina deiminaza, potencjał czynnościowy, proces zapalny, reaktywna forma tlenu, układ Hisa-Purkinjego, węzeł przedsionkowo-komorowy, węzeł zatokowo-przedsionkowy, włóknienie mięśnia sercowego, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie rytmu serca, zespół Brugadów, zespół długiego QT