wewnątrzkomórkowa domena Notch
Wewnątrzkomórkowa domena Notch (NICD – Notch Intracellular Domain) to fragment białka Notch, który po aktywacji receptora ulega proteolitycznemu odcięciu i przemieszcza się do jądra komórkowego. Notch jest białkiem przezbłonowym pełniącym kluczową rolę w mechanizmach sygnalizacji międzykomórkowej podczas rozwoju oraz w dorosłych tkankach.
Aktywacja NICD zachodzi w wyniku kaskady proteolitycznej zapoczątkowanej przez wiązanie ligandu (najczęściej białek Delta lub Jagged) do zewnątrzkomórkowej części receptora Notch. Po uwolnieniu, NICD przemieszcza się do jądra komórkowego, gdzie tworzy kompleks z białkiem CSL (CBF1/RBP-Jκ, Su(H), Lag-1) i koaktywatorami, aktywując transkrypcję genów docelowych, głównie z rodziny Hes i Hey.
Zaburzenia szlaku sygnałowego Notch i nieprawidłowa aktywność NICD są powiązane z wieloma stanami patologicznymi, w tym nowotworami (szczególnie białaczkami T-komórkowymi, rakiem piersi i trzustki) oraz chorobami rozwojowymi. W kontekście onkologii, nadmierna aktywacja NICD może promować proliferację komórek nowotworowych, hamować apoptozę i sprzyjać angiogenezie, co czyni ten szlak potencjalnym celem terapeutycznym.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Guzy desmoidowe – Patofizjologia i mechanizm
Guzy desmoidowe to rzadkie, niemetastazujące, ale miejscowo agresywne nowotwory tkanki miękkiej, wywodzące się z monoklonalnej proliferacji fibroblastów i miofibroblastów. Patogeneza tych guzów opiera się głównie na dysregulacji szlaku Wnt/β-katenina, z mutacjami w genie CTNNB1 (w 85-90% sporadycznych przypadków) lub genie APC (w guzach związanych z rodzinną polipowatością gruczolakowatą, FAP). Mutacja 45F w CTNNB1 wiąże się z wysokim ryzykiem nawrotu. Dodatkowo, szlak Notch jest zaangażowany w rozwój guzów, a jego aktywacja następuje poprzez γ-sekretazę, co stanowi cel terapeutyczny. Czynniki hormonalne, zwłaszcza estrogeny, oraz urazy chirurgiczne lub mechaniczne są istotnymi czynnikami ryzyka, wpływającymi na proliferację i lokalizację guzów. Guzy wykazują tendencję do naciekania mięśni, naczyń i nerwów, co komplikuje leczenie chirurgiczne i zwiększa ryzyko nawrotów.
ablacja przezskórna, aktywacja konstytutywna, czynnik wzrostu, fibromatoza agresywna, fibromatoza desmoidalna, gen APC, gen supresorowy, guz desmoidowy, inhibitor aromatazy, inhibitor gamma-sekretazy, inhibitor kinazy, lek cytotoksyczny, lek przeciwzapalny, mutacja aktywująca, mutacja CTNNB1, mutacja somatyczna, nowotwór tkanki miękkiej, pochodzenie mezenchymalne, proliferacja fibroblastów, proliferacja miofibroblastów, rodzinna polipowatość gruczolakowata, szlak Notch, szlak Wnt, terapia hormonalna, wewnątrzkomórkowa domena Notch - Leksykon chorób i schorzeń
Guzy desmoidowe – Etiologia i przyczyny
Guzy desmoidowe to rzadkie, miejscowo inwazyjne nowotwory tkanki miękkiej, klasyfikowane jako łagodne, lecz wykazujące agresywny wzrost i naciekające okoliczne struktury, co może prowadzić do znacznej chorobowości i śmiertelności. Patogeneza opiera się głównie na zaburzeniach szlaku Wnt/β-katenina, z mutacjami w genie CTNNB1 (obecnymi w około 85% sporadycznych przypadków, w tym mutacja 45F związana z wysokim ryzykiem nawrotu) oraz w genie APC (odpowiedzialnym za guzy związane z rodzinną polipowatością gruczolakowatą – FAP – oraz 10-15% sporadycznych przypadków). Inne mutacje, m.in. w genach AKT1, BRAF i TP53, mogą również uczestniczyć w rozwoju tych nowotworów. Czynniki ryzyka obejmują FAP (z 850-krotnie zwiększonym ryzykiem), zespół Gardnera, wpływ estrogenów (szczególnie w ciąży i przy stosowaniu antykoncepcji hormonalnej), urazy mechaniczne (obserwowane w 25% przypadków) oraz zabiegi chirurgiczne, zwłaszcza u pacjentów z FAP. Guzy desmoidowe najczęściej występują u osób w wieku 15-60 lat, z przewagą u kobiet, co podkreśla rolę hormonów w ich etiologii.
beta-katenina, doustny środek antykoncepcyjny, estrogen, fibroblast, gen supresorowy APC, guz desmoidowy, miofibroblast, mutacja genu APC, mutacja genu BRAF, mutacja genu TP53, mutacja somatyczna, Notch1, nowotwór tkanki miękkiej, profilaktyczna kolektomia, resekcja chirurgiczna, rodzinna polipowatość gruczolakowata, szlak Notch, trisomia chromosomów, wewnątrzkomórkowa domena Notch, zespół Gardnera