fibromatoza desmoidalna
Fibromatoza desmoidalna (guzy desmoidalne) to rzadki typ nowotworu tkanek miękkich, który charakteryzuje się agresywnym rozrostem fibroblastów. Mimo że histologicznie łagodny, wykazuje miejscowo inwazyjny wzrost i wysoką tendencję do nawrotów po chirurgicznym usunięciu. Guzy te nie dają przerzutów odległych, ale mogą naciekać okoliczne struktury, powodując znaczące uszkodzenia narządów.
Etiologia fibromatozy desmoidalnej obejmuje mutacje w genie CTNNB1 (kodującym β-kateninę) lub w genie APC. Występuje w dwóch głównych postaciach: sporadycznej (najczęściej brzusznej lub pozabrzusznej) oraz związanej z zespołem rodzinnej polipowatości gruczolakowatej (FAP). Czynniki ryzyka obejmują urazy, zabiegi chirurgiczne, ciążę oraz predyspozycje genetyczne.
Diagnostyka opiera się na badaniach obrazowych (MRI, CT) oraz biopsji z oceną histopatologiczną i immunohistochemiczną. Leczenie jest wielodyscyplinarne i zależy od lokalizacji, wielkości oraz dynamiki wzrostu guza. Obejmuje chirurgię, radioterapię, leczenie systemowe (inhibitory kinaz tyrozynowych, chemioterapię, terapię hormonalną) oraz coraz częściej stosowane podejście „wait and see” u pacjentów z guzami bezobjawowymi.
Rokowanie jest zróżnicowane, zależne od lokalizacji guza, zakresu resekcji i odpowiedzi na leczenie. Kluczowe znaczenie ma długoterminowa obserwacja ze względu na możliwość późnych nawrotów, nawet po wielu latach od pierwotnego leczenia. Prowadzone są badania nad nowymi terapiami celowanymi w oparciu o szlaki molekularne odpowiedzialne za rozwój fibromatozy desmoidalnej.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Guzy desmoidowe – Leczenie
Guzy desmoidowe (fibromatoza desmoidalna) to miejscowo agresywne nowotwory tkanki łącznej, charakteryzujące się brakiem przerzutów, ale wysokim ryzykiem naciekania tkanek i nawrotów (25-60% po leczeniu chirurgicznym). Obecnie preferowaną strategią pierwszego rzutu jest aktywna obserwacja („watch and wait”) z monitorowaniem obrazowym co 3-6 miesięcy, gdyż około 20% guzów ulega samoistnej regresji. Chirurgia jest zarezerwowana dla guzów ściany brzucha opornych na obserwację lub powodujących poważne objawy, a celem jest wycięcie guza z marginesem zdrowej tkanki, co bywa utrudnione ze względu na naciekający charakter zmian. Radioterapia stosowana jest jako leczenie uzupełniające lub ratunkowe, z dawkami mediana 54 Gy (zakres 39-66 Gy), skuteczna u około 75% pacjentów, ale z ryzykiem powikłań, zwłaszcza w obrębie jamy brzusznej. Terapie systemowe, w tym nowo zatwierdzony w 2023 r. nirogacestat (150 mg p.o. 2x dziennie), inhibitory kinazy tyrozynowej (sorafenib, imatynib, pazopanib) oraz chemioterapia (schematy oparte na doksorubicynie lub metotreksacie z alkaloidami vinca), są wskazane w przypadku progresji, objawowych guzów lub u pacjentów z FAP. Nirogacestat wykazał w badaniu DeFi 41% odpowiedzi obiektywnych i 76% przeżycia wolnego od progresji po 2 latach.
aktywna obserwacja, antyoksydant, badanie obrazowe, biopsja gruboigłowa, chemioterapia, cyklooksygenaza-2, dakarbazyna, doksorubicyna, działanie niepożądane, fibromatoza desmoidalna, guz desmoidowy, hormonoterapia, ibuprofen, imatynib, inhibitor gamma-sekretazy, inhibitor kinazy tyrozynowej, karboplatyna, krioablacja, leczenie chirurgiczne, leczenie ratunkowe, leczenie uzupełniające, metotreksat, mięsak, naciekanie tkanki, naproksen, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nirogacestat, pazopanib, przeztętnicza chemoembolizacja, radioterapia, rodzinna polipowatość gruczolakowata, samoistna regresja, sorafenib, strategia watch and wait, sulindak, tamoksyfen, tkanka łączna, wiązka promieniowania, winblastyna, winorelbina, wtórny nowotwór złośliwy, zespół specjalistyczny, złamanie patologiczne - Leksykon chorób i schorzeń
Guzy desmoidowe – Patofizjologia i mechanizm
Guzy desmoidowe to rzadkie, niemetastazujące, ale miejscowo agresywne nowotwory tkanki miękkiej, wywodzące się z monoklonalnej proliferacji fibroblastów i miofibroblastów. Patogeneza tych guzów opiera się głównie na dysregulacji szlaku Wnt/β-katenina, z mutacjami w genie CTNNB1 (w 85-90% sporadycznych przypadków) lub genie APC (w guzach związanych z rodzinną polipowatością gruczolakowatą, FAP). Mutacja 45F w CTNNB1 wiąże się z wysokim ryzykiem nawrotu. Dodatkowo, szlak Notch jest zaangażowany w rozwój guzów, a jego aktywacja następuje poprzez γ-sekretazę, co stanowi cel terapeutyczny. Czynniki hormonalne, zwłaszcza estrogeny, oraz urazy chirurgiczne lub mechaniczne są istotnymi czynnikami ryzyka, wpływającymi na proliferację i lokalizację guzów. Guzy wykazują tendencję do naciekania mięśni, naczyń i nerwów, co komplikuje leczenie chirurgiczne i zwiększa ryzyko nawrotów.
ablacja przezskórna, aktywacja konstytutywna, czynnik wzrostu, fibromatoza agresywna, fibromatoza desmoidalna, gen APC, gen supresorowy, guz desmoidowy, inhibitor aromatazy, inhibitor gamma-sekretazy, inhibitor kinazy, lek cytotoksyczny, lek przeciwzapalny, mutacja aktywująca, mutacja CTNNB1, mutacja somatyczna, nowotwór tkanki miękkiej, pochodzenie mezenchymalne, proliferacja fibroblastów, proliferacja miofibroblastów, rodzinna polipowatość gruczolakowata, szlak Notch, szlak Wnt, terapia hormonalna, wewnątrzkomórkowa domena Notch - Leksykon chorób i schorzeń
Guzy desmoidowe – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Guzy desmoidowe (fibromatosis desmoides) to rzadkie, łagodne nowotwory mezenchymalne tkanki łącznej, charakteryzujące się lokalną inwazyjnością i wysokim ryzykiem nawrotów, szczególnie w obrębie kończyn, jamy brzusznej i szyi. Mimo braku przerzutów odległych, guzy te mogą powodować znaczne obciążenie kliniczne, w tym przewlekły ból (do 63% pacjentów), zaburzenia snu (73%), drażliwość (46%) oraz lęk i depresję (15%). Szczególnie niebezpieczne są guzy wewnątrzbrzuszne, zwłaszcza u pacjentów z rodzinną polipowatością gruczolakowatą (FAP). Diagnostyka i leczenie wymagają interdyscyplinarnego podejścia, obejmującego chirurgów onkologów, onkologów klinicznych, radiologów, patologów, radioterapeutów, pielęgniarki onkologiczne, farmaceutów, fizjoterapeutów, dietetyków, pracowników socjalnych oraz zespoły genetyczne. Standard leczenia obejmuje aktywną obserwację (monitorowanie co 3-6 miesięcy), leczenie chirurgiczne, radioterapię, chemioterapię, terapie celowane (np. inhibitory kinazy tyrozynowej sorafenib) oraz terapię hormonalną, a także nowo zatwierdzony przez FDA nirogacestat – inhibitor gamma-sekretazy.
agresywna fibromatoza, aktywna obserwacja, badanie obrazowe, ból przewlekły, chemioterapia, chemioterapia dożylna, FAP, fibromatoza desmoidalna, guz desmoidowy, hepatotoksyczność, inhibitor COX-2, inhibitor gamma-sekretazy, inhibitor kinazy tyrozynowej, krioablacja, leczenie chirurgiczne, lęk i depresja, mielosupresja, mięsak, neuropatia, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nirogacestat, nowotwór mezenchymalny, nudności i wymioty, opieka paliatywna, radioterapia, rezonans magnetyczny, rodzinna polipowatość gruczolakowata, sorafenib, supresja szpiku kostnego, terapia hormonalna, zapalenie błon śluzowych, zespół multidyscyplinarny, zmęczenie