cytochrom P4503A4

Cytochrom P4503A4 (CYP3A4) to najważniejszy i najobficiej występujący enzym z rodziny cytochromu P450, zlokalizowany głównie w wątrobie i jelicie cienkim. Odpowiada za metabolizm około 50% wszystkich stosowanych obecnie leków, co czyni go kluczowym elementem w farmakokinetyce i interakcjach lekowych.

Aktywność CYP3A4 charakteryzuje się dużą zmiennością międzyosobniczą, która może wynikać z polimorfizmów genetycznych, czynników środowiskowych oraz interakcji typu lek-lek. Enzym ten może być indukowany przez niektóre substancje (np. rifampicynę, fenobarbital, ziele dziurawca) lub hamowany przez inne (np. ketokonazol, erytromycynę, sok grejpfrutowy), co prowadzi do istotnych klinicznie zmian w stężeniach leków metabolizowanych tą drogą.

W praktyce klinicznej znajomość substratów, inhibitorów i induktorów CYP3A4 jest niezbędna do przewidywania i zapobiegania potencjalnie niebezpiecznym interakcjom lekowym. Monitorowanie stężeń leków o wąskim indeksie terapeutycznym metabolizowanych przez CYP3A4 może być konieczne przy jednoczesnym stosowaniu innych substancji wpływających na aktywność tego enzymu.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Bupivacaini Noridem 2,5 mg/ml

Farmakokinetyka bupiwakainy charakteryzuje się zmiennym wchłanianiem zależnym od drogi podania, dawki oraz unaczynienia tkanki, co wpływa na stężenia osoczowe leku. Najwyższe stężenia (do 4 mg/L po 400 mg) obserwuje się przy blokadzie nerwów międzyżebrowych, natomiast najniższe po podaniu podskórnym w okolicy brzucha. U dzieci po zewnątrzoponowej blokadzie krzyżowej stężenia osiągają 1-1,5 mg/L po dawce 3 mg/kg. Wchłanianie z przestrzeni zewnątrzoponowej przebiega dwufazowo: faza szybka z okresem półtrwania około 7 minut oraz faza powolna z okresem półtrwania około 6 godzin, co wpływa na wydłużony pozorny okres półtrwania leku w tej formie podania. Objętość dystrybucji wynosi 73 L, a wiązanie z białkami osocza jest wysokie (96%), głównie z kwaśną alfa-1-glikoproteiną, co ma znaczenie w stanach patologicznych, np. po operacjach, gdzie wzrost stężenia tego białka podnosi całkowite stężenie bupiwakainy w osoczu, nie zmieniając jednak poziomu frakcji wolnej, farmakologicznie aktywnej.
4-hydroksy-bupiwakaina, bariera łożyskowa, blokada krzyżowa, blokada nerwów międzyżebrowych, bupiwakaina, cytochrom P4503A4, ekstrakcja wątrobowa, farmakokinetyka bupiwakainy, hydroksylacja, klirens, kwaśna alfa-1-glikoproteina, metabolizm wątrobowy, N-dealkilacja, objętość dystrybucji, okres półtrwania, perfuzja wątrobowa, przestrzeń zewnątrzoponowa, stężenie w osoczu, wiązanie z białkami osocza, wstrzyknięcie podskórne, zaburzenie czynności wątroby
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Atractin 10 mg

Atorwastatyna, substancja czynna leku Atractin, charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym, osiągając maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) w ciągu 1-2 godzin. Biodostępność tabletek powlekanych wynosi 95-99%, jednak całkowita biodostępność ogólnoustrojowa jest znacznie niższa i wynosi około 12%, co wynika z metabolizmu pierwszego przejścia i usuwania przez komórki błony śluzowej przewodu pokarmowego. Atorwastatyna wykazuje dużą objętość dystrybucji (~381 l) oraz wysokie wiązanie z białkami osocza (≥98%). Metabolizm zachodzi głównie w wątrobie przez cytochrom P4503A4, prowadząc do powstania aktywnych metabolitów orto- i parahydroksylowych, które odpowiadają za około 70% całkowitej aktywności hamującej reduktazę HMG-CoA. Okres półtrwania leku w osoczu wynosi około 14 godzin, natomiast okres półtrwania aktywności hamującej to 20-30 godzin, co ma znaczenie dla schematu dawkowania.
atorwastatyna, białko oporności raka piersi, białko oporności wielolekowej, biodostępność, biotransformacja, cytochrom P4503A4, dystrybucja tkankowa, farmakokinetyka atorwastatyny, glukuronidacja, klasyfikacja Tannera, krążenie jelitowo-wątrobowe, maksymalne stężenie w osoczu, metabolizm pierwszego przejścia, OATP1B1, poalkoholowe uszkodzenie wątroby, pole pod krzywą stężenia leku, polimorfizm genetyczny, polipeptydy transportujące aniony organiczne, profil farmakokinetyczny, rabdomioliza, reduktaza HMG-CoA, rodzinna hipercholesterolemia, stężenie maksymalne, substancja czynna
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Soloxelam 7,5 mg

Midazolam w formie roztworu do stosowania w jamie ustnej (Soloxelam) charakteryzuje się szybkim wchłanianiem z biodostępnością około 75% u dorosłych i 87% u dzieci z ciężką malarią i drgawkami. Maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) u dzieci osiągane jest w około 30 minut, a objętość dystrybucji wynosi 5,3 L/kg. Lek wykazuje wysokie wiązanie z białkami osocza (96-98%), głównie albuminami, i jest intensywnie metabolizowany w wątrobie przez CYP3A4 do alfa-hydroksymidazolamu, którego stosunek AUC do midazolamu wynosi 0,46 u dzieci. Klirens osoczowy u dzieci wynosi 30 mL/kg/min, a okres półtrwania eliminacji jest dwufazowy: początkowo 27 minut, a końcowo 204 minuty. Midazolam jest wydalany głównie przez nerki (60-80%) w postaci sprzężonego metabolitu, z mniej niż 1% dawki w formie niezmienionej.
albumina, alfa-hydroksymidazolam, bariera łożyskowa, biodostępność midazolamu, cytochrom P4503A4, dawkowanie, epizod drgawkowy, klirens osoczowy, kwas glukuronowy, maksymalne stężenie w osoczu, marskość wątroby, midazolam, niewydolność serca, objętość dystrybucji, okres półtrwania w fazie eliminacji, płyn mózgowo-rdzeniowy, pole powierzchni pod krzywą, profil farmakokinetyczny, przewlekła niewydolność nerek, roztwór do stosowania w jamie ustnej, stan krytyczny pacjenta, substancja lipofilna, wiązanie z białkami osocza, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Bupivacaini Noridem 5 mg/mL

Bupiwakaina, substancja czynna Bupivacaini Noridem, wykazuje złożony profil farmakokinetyczny zależny od drogi podania, dawki, unaczynienia miejsca wstrzyknięcia oraz wieku pacjenta. Maksymalne stężenia osoczowe osiągane są podczas blokady nerwów międzyżebrowych (około 4 mg/L po dawce 400 mg), natomiast najniższe po podaniu podskórnym w okolicy brzucha. U dzieci, zwłaszcza po zewnątrzoponowej blokadzie krzyżowej, obserwuje się szybkie wchłanianie i stężenia 1–1,5 mg/L po dawce 3 mg/kg. Wchłanianie z przestrzeni zewnątrzoponowej przebiega dwufazowo z okresami półtrwania 7 minut (faza szybka) i 6 godzin (faza powolna), co wpływa na wydłużony pozorny okres półtrwania w porównaniu do podania dożylnego. Objętość dystrybucji wynosi 73 L, a bupiwakaina wiąże się z białkami osocza w 96%, głównie z kwaśną alfa-1-glikoproteiną, co ma kliniczne znaczenie w okresie pooperacyjnym i u kobiet ciężarnych, gdzie stężenie całkowite może wzrastać, podczas gdy frakcja wolna pozostaje stabilna.
4-hydroksy-bupiwakaina, blokada nerwów międzyżebrowych, Bupivacaini Noridem, bupiwakaina, całkowity klirens, cytochrom P4503A4, dwufazowe wchłanianie, dystrybucja, eliminacja bupiwakainy, farmakokinetyka, klirens bupiwakainy, kwaśna alfa-1-glikoproteina, metabolizm, metabolizm wątrobowy, N-dealkilacja, objętość dystrybucji, okres półtrwania, okres półtrwania w fazie eliminacji, pipecoloxylidide, przenikanie przez łożysko, przestrzeń zewnątrzoponowa, wchłanianie, wiązanie z białkami osocza, wstrzyknięcie podskórne
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Budesonide Easyhaler 400 mcg/dawkę

Budezonid stosowany wziewnie w formie Easyhaler zawiera mieszaninę epimerów 22R i 22S, z których 22R wykazuje dwukrotnie większą aktywność względem receptorów glikokortykosteroidowych. Epimery nie ulegają interkonwersji, a ich okres półtrwania wynosi 2-3 godziny. W astmie oskrzelowej depozycja płucna wynosi 15-25% dawki, reszta osadza się w jamie ustnej i gardle, co podkreśla konieczność płukania jamy ustnej po inhalacji. Maksymalne stężenie w osoczu po inhalacji osiągane jest po około 30 minutach, co jest szybsze niż po podaniu doustnym (1-2 godziny). Biodostępność doustna wynosi 6-13%. Budezonid charakteryzuje się dużą objętością dystrybucji (~3,0 l/kg) i wysokim wiązaniem z białkami osocza (85-90%).
astma oskrzelowa, biodostępność, biotransformacja wątrobowa, budezonid wziewny, choroba wątroby, cytochrom P4503A4, dysfagia, ekspozycja lekowa, epimer, farmakokinetyka, farmakokinetyka liniowa, glikokortykosteroid, inaktywacja metaboliczna, klirens ogólnoustrojowy, metabolit, metabolizm wątrobowy, objętość dystrybucji, okres półtrwania, receptor glikokortykosteroidowy, stężenie osoczowe, wiązanie z białkami osocza
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Budesonide Easyhaler 100 mcg/dawkę

Budezonid, będący mieszaniną epimerów 22R i 22S, wykazuje różnice w aktywności farmakologicznej, gdzie epimer 22R ma dwukrotnie większe powinowactwo do receptorów glikokortykosteroidowych. Po inhalacji do płuc dociera 15-25% dawki, a reszta jest połykana, co wpływa na biodostępność. Maksymalne stężenie w osoczu osiągane jest po 30 minutach po podaniu wziewnym oraz po 1-2 godzinach po podaniu doustnym, z dostępnością biologiczną 6-13% po podaniu doustnym. Budezonid charakteryzuje się wysokim wiązaniem z białkami osocza (85-90%) oraz objętością dystrybucji około 3,0 l/kg. Metabolizm wątrobowy przez CYP3A4 prowadzi do powstania nieaktywnych metabolitów, a eliminacja odbywa się przez mocz i kał. Farmakokinetyka jest proporcjonalna do dawki, co ułatwia dostosowanie terapii.
budezonid, cytochrom P4503A4, dawkowanie pediatryczne, dostępność biologiczna, ekspozycja na lek, epimer, farmakokinetyka, glikokortykosteroid, klirens, metabolizm wątrobowy, objętość dystrybucji, okres półtrwania, podanie doustne, podanie wziewne, proporcjonalność do dawki, stężenie w osoczu, wiązanie z białkami
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Atractin 40 mg

Atorwastatyna, substancja czynna leku Atractin, charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym, osiągając maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) w ciągu 1-2 godzin. Biodostępność całkowita wynosi około 12%, a aktywność hamująca reduktazę HMG-CoA – 30%, co wynika z intensywnego metabolizmu wątrobowego i eliminacji przez komórki przewodu pokarmowego. Lek wykazuje dużą objętość dystrybucji (~381 l) oraz wysoki stopień wiązania z białkami osocza (>98%). Metabolizm zachodzi głównie przez CYP3A4, prowadząc do aktywnych metabolitów hydroksylowych, które odpowiadają za około 70% całkowitej aktywności farmakologicznej. Okres półtrwania atorwastatyny w osoczu wynosi około 14 godzin, natomiast aktywność hamująca reduktazę utrzymuje się 20-30 godzin dzięki metabolitom. Substratami są transportery OATP1B1, OATP1B3 oraz pompy MDR1 i BCRP, co wpływa na farmakokinetykę i eliminację leku.
atorwastatyna, beta-oksydacja, białko oporności raka piersi, białko oporności wielolekowej, biodostępność leku, cytochrom P4503A4, efekt pierwszego przejścia, glukuronidacja, heterozygotyczna rodzinna hipercholesterolemia, klasyfikacja Tannera, klirens żółciowy, krążenie jelitowo-wątrobowe, metabolit hydroksylowy, metabolizm wątrobowy, objętość dystrybucji, okres półtrwania, poalkoholowe uszkodzenie wątroby, pole pod krzywą stężenia, polimorfizm genu SLCO1B1, polipeptydy transportujące aniony organiczne, rabdomioliza, reduktaza HMG-CoA, skalowanie allometryczne, stężenie LDL-C, stężenie w osoczu, tabletka do rozgryzania, transporter wątrobowy, wchłanianie leku, wiązanie z białkami osocza, wychwyt wątrobowy
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Soloxelam 5 mg

Midazolam podawany w postaci roztworu do stosowania w jamie ustnej (Soloxelam) charakteryzuje się szybkim wchłanianiem i wysoką biodostępnością (około 75% u dorosłych, 87% u dzieci z ciężką malarią i drgawkami). Maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) osiągane jest w ciągu 30 minut u dzieci, a AUC0-inf różni się w zależności od wieku i dawki (np. 168 ng·h/mL przy 2,5 mg u niemowląt 3 mies.–<1 roku, do 254 ng·h/mL przy 7,5 mg u dzieci 5–<10 lat). Midazolam wykazuje dużą lipofilność, objętość dystrybucji wynosi około 5,3 L/kg, a wiązanie z białkami osocza sięga 96-98%. Metabolizm zachodzi głównie w wątrobie przez CYP3A4, z alfa-hydroksymidazolanem jako głównym metabolitem (stosunek AUC metabolitu do leku u dzieci wynosi 0,46). Klirens osoczowy u dzieci wynosi 30 mL/kg/min, a eliminacja przebiega dwufazowo z okresem półtrwania 27 minut (faza początkowa) i 204 minut (faza eliminacji). Wydalanie odbywa się głównie przez nerki w postaci sprzężonego metabolitu (60-80%), z mniej niż 1% leku niezmienionego.
alfa-hydroksymidazolam, badanie farmakokinetyczne, bariera łożyskowa, białko osocza, biodostępność, cytochrom P4503A4, drgawki, dysfunkcja nerek, hydroksylacja, klirens osoczowy, kwas glukuronowy, lipofilność, marskość wątroby, midazolam w jamie ustnej, napad drgawkowy, niewydolność serca, objętość dystrybucji, okres półtrwania, parametr farmakokinetyczny, płyn mózgowo-rdzeniowy, pole powierzchni pod krzywą, przewlekła niewydolność nerek, Soloxelam, stężenie maksymalne leku
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Midanium 1 mg/ml

Midazolam, będący składnikiem leku MIDANIUM, wykazuje zróżnicowany profil farmakokinetyczny zależny od drogi podania oraz specyficznych cech pacjenta. Po podaniu domięśniowym osiąga maksymalne stężenie w osoczu w około 30 minut, z biodostępnością przekraczającą 90%, natomiast po podaniu doodbytniczym biodostępność wynosi około 50%. Lek charakteryzuje się wysokim wiązaniem z białkami osocza (96-98%), głównie albuminami, oraz objętością dystrybucji w fazie stacjonarnej 0,7-1,2 l/kg. Midazolam jest metabolizowany w wątrobie przez cytochrom P4503A4 do aktywnego alfa-hydroksymidazolamu, którego stężenie w osoczu stanowi około 12% stężenia leku macierzystego. Okres półtrwania u zdrowych dorosłych wynosi 1,5-2,5 godziny, a klirens osoczowy 300-500 ml/min. Wydalanie odbywa się głównie przez nerki (60-80% dawki) w postaci sprzężonego metabolitu, z mniej niż 1% dawki wydalanej w formie niezmienionej.
alfa-hydroksymidazolam, benzodiazepina, białko osocza, biodostępność, biotransformacja, cytochrom P4503A4, klirens osoczowy, kwas glukuronowy, marskość wątroby, midazolam, objętość dystrybucji, okres półtrwania eliminacji, płyn mózgowo-rdzeniowy, podanie domięśniowe, podanie doodbytnicze, przewlekła niewydolność nerek, sedacja, stężenie w osoczu, wlew dożylny, zastoinowa niewydolność serca