kandydoza systemowa
Kandydoza systemowa, znana również jako układowa lub inwazyjna, to poważna infekcja grzybicza wywołana przez drożdżaki z rodzaju Candida, która rozprzestrzenia się do różnych narządów i układów organizmu. Najczęstszym czynnikiem etiologicznym jest Candida albicans, choć coraz częściej identyfikuje się zakażenia gatunkami niealbicans, takimi jak C. glabrata, C. parapsilosis czy C. krusei, które mogą wykazywać oporność na standardowe leki przeciwgrzybicze.
Do głównych czynników ryzyka rozwoju kandydozy systemowej należą: przedłużona hospitalizacja na oddziałach intensywnej terapii, stosowanie antybiotyków o szerokim spektrum działania, obecność centralnych cewników żylnych, żywienie pozajelitowe, immunosupresja (w tym neutropenia), rozległe zabiegi chirurgiczne (zwłaszcza w obrębie jamy brzusznej) oraz cukrzyca. Kandydemia, czyli obecność drożdżaków we krwi, jest najczęstszą manifestacją inwazyjnej kandydozy i wiąże się ze śmiertelnością sięgającą 40-60%.
Diagnostyka kandydozy systemowej opiera się na posiewach krwi i innych płynów ustrojowych, badaniach serologicznych wykrywających antygeny mannanu i przeciwciała antymannanowe, testach PCR oraz badaniach obrazowych. Kluczowe znaczenie ma wczesne rozpoznanie, ponieważ opóźnienie terapii przeciwgrzybiczej o 12-24 godziny może znacząco zwiększyć śmiertelność.
Leczenie kandydozy systemowej obejmuje stosowanie leków przeciwgrzybiczych (echinokandyny jako leki pierwszego wyboru, a następnie flukonazol po stabilizacji stanu pacjenta), usunięcie potencjalnych źródeł zakażenia (np. cewników naczyniowych) oraz, w wybranych przypadkach, interwencję chirurgiczną. Czas trwania terapii powinien wynosić minimum 14 dni od ostatniego dodatniego posiewu krwi i ustąpienia objawów klinicznych.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Flukonazol – Właściwości farmakodynamiczne
Flukonazol, będący triazolowym lekiem przeciwgrzybiczym, działa poprzez selektywne hamowanie enzymu cytochromu P-450 odpowiedzialnego za demetylację 14-alfa-lanosterolu, co prowadzi do zaburzenia biosyntezy ergosterolu w błonie komórkowej grzybów. W dawkach do 400 mg/dobę nie wykazuje istotnego wpływu na stężenia endogennych steroidów u ludzi. Wykazuje szerokie spektrum działania przeciwgrzybiczego in vitro, skuteczny przeciwko większości klinicznie istotnych szczepów Candida (z wyjątkiem C. krusei i C. auris, które są oporne, oraz C. glabrata o zmniejszonej wrażliwości), a także na Cryptococcus neoformans, Cryptococcus gattii oraz endemiczne grzyby pleśniowe. Wartości MIC dla poszczególnych gatunków wahają się, np. dla C. albicans MIC ≤2 mg/l oznacza wrażliwość, a >4 mg/l oporność; dla C. glabrata wszystkie szczepy klasyfikowane są jako „I” (wrażliwe przy zwiększonej ekspozycji), a szczepy z MIC >16 mg/l jako oporne. Flukonazol nie jest zalecany do leczenia zakażeń wywołanych przez C. krusei ze względu na naturalną oporność.
biosynteza ergosterolu, Blastomyces dermatiditis, Candida, Candida spp., Coccidioides immitis, Cryptococcus gattii, Cryptococcus neoformans, cytochrom P-450, demetylacja 14 alfa-lanosterolu, dysfagia, ergosterol, farmakokinetyka/farmakodynamika, gryzeofulwina, grzybica owłosionej skóry głowy, Histoplasma capsulatum, hormon adrenokortykotropowy, kandydoza jamy ustnej, kandydoza systemowa, minimalne stężenie hamujące, nadkażenie, Paracoccidioides brasiliensis, stężenie graniczne flukonazolu, triazol przeciwgrzybiczny, układ enzymatyczny, wartość MIC, zakażenie grzybicze, zakażenie wewnątrzczaszkowe - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Fluconazin 5 mg/ml
Flukonazol, pochodna triazolu z kodem ATC J02AC01, wykazuje silne i specyficzne działanie przeciwgrzybicze poprzez hamowanie enzymów syntezy ergosterolu w komórkach grzybów. Badania przedkliniczne na zwierzętach wykazały minimalne efekty farmakologiczne, takie jak przedłużenie snu po pentobarbitalu u myszy oraz wzrost ciśnienia tętniczego i częstości skurczów serca u kotów. Flukonazol jest skuteczny w leczeniu zakażeń wywołanych przez Candida spp. (w tym systemowe kandydozy), Cryptococcus neoformans, Microsporum spp., Trichophyton spp., a także endemicznych grzybic jak Blastomyces dermatitides, Coccidioides immitis i Histoplasma capsulatum. Należy jednak zwrócić uwagę na zmniejszoną wrażliwość lub oporność gatunków Candida glabrata, krusei i auris, które mogą wymagać alternatywnej terapii. Flukonazol wykazuje wysoką specyficzność wobec enzymów cytochromu P-450 grzybów, co minimalizuje wpływ na metabolizm steroidów u ludzi, nawet przy dawkach do 400 mg/dobę.
aromataza, Candida albicans, ciśnienie tętnicze, Cryptococcus neoformans, cytochrom P-450, flukonazol, gryzeofulwina, grzybica owłosionej skóry głowy, kandydoza systemowa, lek przeciwgrzybiczny, nadkażenie, pochodna triazolu, randomizowane kontrolowane badanie kliniczne, synteza ergosterolu, zakażenie grzybicze, zakażenie oportunistyczne, zakażenie wewnątrzczaszkowe