Charakterystyka farmakodynamiczna flukonazolu

Flukonazol należy do grupy farmakoterapeutycznej leków przeciwgrzybiczych do stosowania wewnętrznego, pochodnych triazolu, oznaczonej kodem ATC: J 02 AC 01. Jest to substancja czynna o silnym i specyficznym działaniu, która hamuje enzymy niezbędne do syntezy ergosterolu w komórkach grzybów.¹

Aktywność farmakologiczna w badaniach na zwierzętach

Badania przedkliniczne wykazały stosunkowo niewielką aktywność farmakologiczną flukonazolu u różnych gatunków zwierząt. Zaobserwowano następujące efekty farmakologiczne:

• Przedłużenie czasu snu wywołanego podaniem pentobarbitalu u myszy (podanie doustne)²
• Wzrost wartości średniego ciśnienia tętniczego i ciśnienia krwi w lewej komorze po podaniu dożylnym kotom w znieczuleniu ogólnym³
• Wzrost częstości skurczów serca po podaniu dożylnym kotom w znieczuleniu ogólnym⁴
• Hamowanie aktywności aromatazy w jajnikach samic szczura przy wysokich stężeniach flukonazolu⁵

Spektrum aktywności przeciwgrzybiczej

Efektywność przeciwgrzybicza flukonazolu została potwierdzona w badaniach na modelach zwierzęcych zarówno po podaniu doustnym, jak i dożylnym. Wykazano skuteczność w następujących zakażeniach grzybiczych:⁶

• Zakażenia oportunistyczne wywołane przez Candida spp., w tym systemowe kandydozy u zwierząt z obniżoną odpornością⁷
• Zakażenia wywołane przez Cryptococcus neoformans, włącznie z zakażeniami wewnątrzczaszkowymi⁸
• Zakażenia wywołane przez Microsporum spp. i Trichophyton spp.⁹

Badania na modelach zwierzęcych wykazały również aktywność flukonazolu w przypadkach endemicznych zakażeń grzybiczych, takich jak:¹⁰

• Zakażenia wywołane przez Blastomyces dermatitides¹¹
• Zakażenia wywołane przez Coccidoides immitis, w tym zakażenia wewnątrzczaszkowe¹²
• Zakażenia wywołane przez Histoplasma capsulatum u zwierząt z pełną lub obniżoną odpornością¹³

Naturalna i nabyta oporność na flukonazol

Należy zwrócić uwagę na występowanie nadkażeń wywołanych przez gatunki Candida inne niż C. albicans, które często charakteryzują się zmniejszoną wrażliwością lub opornością na flukonazol:¹⁴

• C. glabrata – gatunek o zmniejszonej wrażliwości na flukonazol¹⁵
• C. krusei i C. auris – gatunki oporne na flukonazol¹⁶

W przypadku zakażeń wywołanych przez powyższe gatunki może być konieczne zastosowanie alternatywnej metody leczenia przeciwgrzybiczego.¹⁷

Specyficzność działania na enzymy układu cytochromu P-450

Flukonazol charakteryzuje się wysoką specyficznością w stosunku do enzymów układu cytochromu P-450 komórek grzybów, co przekłada się na minimalny wpływ na metabolizm steroidów u ludzi:¹⁸

• Dawki 50 mg na dobę stosowane przez 28 dni nie wpływały na stężenie testosteronu w osoczu krwi mężczyzn ani na stężenie steroidów u kobiet w wieku rozrodczym¹⁹
• Dawki 200-400 mg na dobę wpływały w nieistotnym klinicznie stopniu na stężenie endogennych steroidów i odpowiedź na stymulację ACTH u zdrowych mężczyzn ochotników²⁰
• Jednorazowe lub wielokrotne podanie flukonazolu w dawce 50 mg nie wpływa na metabolizm antypiryny²¹

Skuteczność kliniczna w grzybicy owłosionej skóry głowy

Skuteczność flukonazolu w leczeniu grzybicy owłosionej skóry głowy została oceniona w dwóch randomizowanych i kontrolowanych badaniach klinicznych z udziałem 878 pacjentów, gdzie porównano go z gryzeofulwiną. Wyniki tych badań wykazały, że:²²

Leczenie flukonazolem stosowanym przez 6 tygodni w dawce dobowej 6 mg/kg mc. nie okazało się skuteczniejsze od 6-tygodniowego leczenia gryzeofulwiną w dawce dobowej 11 mg/kg mc. Całkowita skuteczność leczenia oceniana po 6 tygodniach była niska we wszystkich badanych grupach.²³

Uzyskane wyniki nie były niezgodne z odnotowaną częstością samoistnych wyleczeń w grupie nieleczonej, co wskazuje na potrzebę dalszych badań nad optymalnymi schematami leczenia grzybicy owłosionej skóry głowy.²⁴