mechanizm konia trojańskiego
Mechanizm konia trojańskiego to koncepcja z zakresu immunologii i patologii, opisująca sposób, w jaki niektóre patogeny ukrywają się przed układem odpornościowym gospodarza, wykorzystując komórki tego układu jako „pojazd” do rozprzestrzeniania się w organizmie.
W tym mechanizmie patogeny (wirusy, bakterie, pasożyty) są fagocytowane przez komórki układu odpornościowego, takie jak makrofagi czy komórki dendrytyczne, ale zamiast zostać zniszczone, przeżywają wewnątrz nich. Następnie wykorzystują te komórki jako transport do przemieszczania się po organizmie, jednocześnie będąc chronionymi przed przeciwciałami i innymi mechanizmami odpornościowymi.
Przykładami patogenów stosujących mechanizm konia trojańskiego są: wirus HIV (infekując limfocyty T CD4+), Mycobacterium tuberculosis (w makrofagach), Leishmania (w makrofagach) oraz wirus Ebola (w monocytach i makrofagach). Zrozumienie tego mechanizmu ma kluczowe znaczenie dla opracowywania nowych strategii terapeutycznych w leczeniu chorób zakaźnych.
Powiązane wpisy
-
Leksykon chorób i schorzeń
Toksoplazmoza, wywoływana przez wewnątrzkomórkowego pierwotniaka Toxoplasma gondii, jest powszechną chorobą pasożytniczą o globalnym zasięgu, zainfekującą około jednej trzeciej populacji światowej. Pasożyt posiada złożony cykl życiowy, w którym koty stanowią żywiciela ostatecznego, a u ludzi występuje w formach tachyzoitów, bradyzoitów i oocyst. Zarażenie następuje głównie przez spożycie niedogotowanego mięsa z cystami, kontakt z oocystami lub zakażenie przezłożyskowe. Tachyzoity aktywnie penetrują komórki gospodarza, namnażając się w wakuolach pasożytniczych, co prowadzi do martwicy tkanek i rozprzestrzeniania się pasożyta, zwłaszcza w mięśniach, mózgu i oczach. U osób z upośledzoną odpornością, w tym pacjentów z AIDS (CD4 <200/μL), toksoplazmoza może prowadzić do ciężkich powikłań, takich jak zapalenie mózgu, zapalenie płuc czy retinochoroiditis. Wrodzona toksoplazmoza wiąże się z ryzykiem zakażenia płodu wynoszącym 25% w I trymestrze i 65% w III trymestrze, z poważnymi konsekwencjami neurologicznymi i oftalmologicznymi.
bradyzoity, choroba pasożytnicza, cykl życiowy, cysta tkankowa, ferroptoza, hydroksylaza fenyloalaniny, mechanizm konia trojańskiego, ognisko martwicze, oocysty, padaczka kryptogenna, retinochoroiditis, tachyzoity, toksoplazmowe zapalenie mózgu, toksoplazmoza oczna, toksoplazmoza wrodzona, Toxoplasma gondii, układ neuroprzekaźników, wakuola pasożytnicza, zakażenie przezłożyskowe -
Leksykon chorób i schorzeń
Listerioza jest zakażeniem wywołanym przez Gram-dodatnie, fakultatywnie beztlenowe pałeczki Listeria monocytogenes, które wykazują zdolność namnażania się w szerokim zakresie temperatur, w tym w temperaturach chłodniczych od -1,5°C do 44°C. Główną drogą zakażenia jest spożycie skażonej żywności, zwłaszcza wędlin, niepasteryzowanych produktów mlecznych, ryb i owoców morza oraz surowych warzyw i owoców. L. monocytogenes jest patogenem wewnątrzkomórkowym, wykorzystującym mechanizm „konia trojańskiego” do unikania odpowiedzi immunologicznej i rozprzestrzeniania się w organizmie. Szczególnie narażone na ciężki przebieg zakażenia są kobiety w ciąży (10-20-krotnie wyższe ryzyko), noworodki, osoby starsze (>65 lat) oraz pacjenci z obniżoną odpornością, w tym zakażeni HIV/AIDS, chorzy onkologiczni i po przeszczepach. Dawka zakaźna jest stosunkowo wysoka, ale zdolność bakterii do namnażania się w warunkach chłodniczych zwiększa ryzyko infekcji mimo standardowych środków ostrożności.
biofilm, chemioterapia, ciąża, inwazja komórkowa, komórka fagocytarna, kortykosteroid, lek immunosupresyjny, listeria ivanovii, Listeria monocytogenes, makrofag, marskość wątroby, martwy poród, mechanizm konia trojańskiego, nowotwór złośliwy, obniżona odporność, pałeczka beztlenowa, pasteryzacja, patogen wewnątrzkomórkowy, poród przedwczesny, poronienie, posocznica, reumatoidalne zapalenie stawów, ser miękki, transmisja pionowa, transmisja przezłożyskowa, zakażenie odzwierzęce, zakażenie szpitalne, zanieczyszczenie krzyżowe, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych -
Leksykon chorób i schorzeń
Listeria monocytogenes to Gram-dodatnia bakteria o zdolnościach wewnątrzkomórkowych, która wywołuje listeriozę, chorobę o szerokim spektrum klinicznym, od łagodnych postaci żołądkowo-jelitowych po ciężkie zakażenia inwazyjne, w tym zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i sepsę. Patogenność L. monocytogenes opiera się na złożonym cyklu wewnątrzkomórkowym, obejmującym adhezję i inwazję komórek nabłonkowych (głównie przewodu pokarmowego) za pośrednictwem internalin (InlA, InlB), ucieczkę z fagosomu dzięki listeriolizynie O (LLO) i fosfolipazom, a także ruchliwość i rozprzestrzenianie się międzykomórkowe z udziałem białka ActA. Regulacja ekspresji czynników wirulencji odbywa się głównie przez PrfA, a także przez mechanizmy transkrypcyjne i potranslacyjne, w tym czynnik sigma B. Dawka infekcyjna u osób podatnych wynosi od 10 do 10^3 komórek, a u zdrowych powyżej 10 bakterii. L. monocytogenes wykazuje odporność na niskie pH (np. pH 5,5) i sole żółciowe, co umożliwia kolonizację przewodu pokarmowego i przejście do krwiobiegu, gdzie może wywołać bakteriemię i zakażenia narządowe, zwłaszcza u osób z upośledzoną odpornością komórkową.
bakteria Gram-dodatnia, bariera jelitowa, bariera krew-mózg, białko ActA, cytotoksyczny limfocyt T, czynnik wirulencji, fosfolipaza, internalina, Listeria monocytogenes, listeriolizyna O, listerioza, listerioza inwazyjna, listerioza nieinwazyjna, listerioza noworodkowa, mechanizm konia trojańskiego, polimeryzacja aktyny, sekwencjonowanie całego genomu, sepsa, zapalenie łożyska, zapalenie mózgu, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, ziarniniakowe zapalenie wątroby -
Leksykon chorób i schorzeń
Borelioza mózgu, czyli kleszczowe zapalenie mózgu (TBE), jest neuroinfekcją wywołaną przez wirus TBEV z rodziny Flaviviridae, przenoszonym głównie przez ukąszenia zakażonych kleszczy. Patogeneza obejmuje pokonanie przez wirusa barier fizycznych, immunologicznych i bariery krew-mózg (BBB), co prowadzi do wiremii i inwazji ośrodkowego układu nerwowego (OUN). Wirus replikuje się w komórkach skóry i regionalnych węzłach chłonnych, a następnie rozprzestrzenia się do układu siateczkowo-śródbłonkowego, utrzymując wiremię przez kilka dni. Przekroczenie BBB następuje prawdopodobnie poprzez mechanizmy takie jak migracja zakażonych komórek układu immunologicznego („koń trojański”), cytokiny prozapalne (TNF-α, IL-6), zakażenie neuronów węchowych lub transport wsteczny wzdłuż nerwów obwodowych. Wirus wykazuje wysokie powinowactwo do neuronów, które są głównym miejscem replikacji, co prowadzi do ich śmierci, reaktywnej gliozy i neuronofagii, szczególnie w pniu mózgu, móżdżku i wzgórzu. Histopatologicznie obserwuje się okołonaczyniowe i miąższowe nacieki limfocytów T i B oraz makrofagów, związane z martwicą neuronów.
bariera krew-mózg, białko E, borelioza mózgu, endocytoza receptorowa, Flaviviridae, interferon typu I, kleszczowe zapalenie mózgu, komórki dendrytyczne, mechanizm konia trojańskiego, neuroinwazyjność, neuronofagia, objawy neurologiczne, ośrodkowy układ nerwowy, polimeraza RNA zależna od RNA, przeciwciała neutralizujące, receptory rozpoznające wzorce, retikulum endoplazmatyczne, ukąszenie kleszcza, układ siateczkowo-śródbłonkowy, wirus kleszczowego zapalenia mózgu, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie rdzenia -
Leksykon chorób i schorzeń
Listeria monocytogenes to Gram-dodatnia, fakultatywnie wewnątrzkomórkowa bakteria odpowiedzialna za listeriozę, szeroko rozpowszechniona w środowisku i zdolna do namnażania się w niskich temperaturach, co sprzyja przenoszeniu przez żywność. Patogen wykorzystuje liczne czynniki wirulencji, takie jak internaliny (InlA, InlB), listeriolizynę O (LLO), fosfolipazy (PlcA, PlcB) oraz białko ActA, które umożliwiają inwazję, ucieczkę z fagosomu, namnażanie wewnątrzkomórkowe i rozprzestrzenianie się między komórkami. Ekspresja tych czynników jest regulowana przez PrfA oraz inne regulatory (SigB, Rex, VirR/S), co pozwala na adaptację do warunków środowiskowych i optymalizację patogenności w temperaturze 37°C. Dawka infekcyjna wynosi od 10⁴ do 10⁷ komórek u osób z obniżoną odpornością i powyżej 10⁷ u osób zdrowych. L. monocytogenes przekracza barierę jelitową głównie poprzez mechanizmy zależne od InlA, LAP oraz transcytozę przez komórki M, a następnie rozprzestrzenia się do wątroby, śledziony, OUN i łożyska, wykorzystując m.in. zakażone monocyty jako „konia trojańskiego”.
bakteria wewnątrzkomórkowa, bariera krew-mózg, bariera łożyskowa, białko ActA, chorioamnionitis, czynnik wirulencji, dehydrogenaza glutaminianowa, E-kadheryna, fosfolipaza, hiperwirulentny szczep, internalina, kwas lipotejchojowy, limfocyt T CD8, listeria ivanovii, Listeria monocytogenes, listeriolizyna O, listerioza, mechanizm konia trojańskiego, odporność humoralna, odporność komórkowa, odporność wrodzona, patogen pokarmowy, stres oksydacyjny, wyspa patogenności
