gwiaździak rozlany
Gwiaździak rozlany (ang. diffuse astrocytoma) to pierwotny nowotwór ośrodkowego układu nerwowego wywodzący się z komórek astrogleju. Jest to guz o niskim stopniu złośliwości (II stopień według klasyfikacji WHO), charakteryzujący się powolnym wzrostem i naciekaniem otaczających tkanek mózgu.
Histopatologicznie gwiaździak rozlany cechuje się umiarkowaną gęstością komórkową, niewielką atypią jądrową oraz brakiem lub niewielkim indeksem mitotycznym. W diagnostyce molekularnej kluczowe znaczenie ma obecność mutacji genu IDH1/IDH2 oraz kodelecji 1p/19q, które pomagają w różnicowaniu z innymi guzami glejakowymi.
Objawy kliniczne gwiaździaka rozlanego zależą od jego lokalizacji i mogą obejmować napady padaczkowe, bóle głowy, deficyty neurologiczne oraz objawy wzmożonego ciśnienia śródczaszkowego. W diagnostyce obrazowej charakterystyczne są słabo odgraniczone zmiany hipointensywne w obrazach T1-zależnych i hiperintensywne w T2-zależnych, zwykle bez wzmocnienia po podaniu środka kontrastowego.
Leczenie gwiaździaka rozlanego obejmuje maksymalnie bezpieczną resekcję chirurgiczną, często uzupełnioną radioterapią. Rola chemioterapii jest ograniczona, choć stosuje się ją w przypadkach nawrotów lub guzów nieoperacyjnych. Pomimo niskiego stopnia złośliwości, gwiaździaki rozlane mają tendencję do progresji do wyższych stopni złośliwości, co pogarsza rokowanie.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Astrocytoma – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Rokowanie w gwiaździakach jest silnie zróżnicowane i zależy od stopnia złośliwości guza, wieku pacjenta, statusu mutacji IDH, zakresu resekcji oraz metylacji promotora MGMT. Gwiaździaki I stopnia cechują się 5-letnim przeżyciem na poziomie 90-100% i medianą przeżycia powyżej 10 lat, natomiast gwiaździaki IV stopnia (glioblastoma) mają 5-letnie przeżycie zaledwie 5-10% i medianę około 15 miesięcy. Mutacja IDH oraz metylacja MGMT są korzystnymi markerami prognostycznymi, szczególnie w niższych stopniach złośliwości, podczas gdy delecja CDKN2A/B, amplifikacja EGFR, mutacja promotora TERT i aneuploidia wiążą się z gorszym rokowaniem. Wiek pacjenta ≥35 lat oraz podwyższony indeks proliferacji Ki-67 są niezależnymi czynnikami negatywnymi, a całkowita resekcja guza znacząco poprawia przeżycie, zwłaszcza przy usunięciu ≥80% masy guza.
delecja CDKN2A/B, glejak niskiego stopnia, glejak skąpodrzewiasty, glejak wielopostaciowy, gwiaździak, gwiaździak anaplastyczny, gwiaździak pilocytyczny, gwiaździak rdzenia kręgowego, gwiaździak rozlany, indeks proliferacji Ki-67, kodelecja 1p/19q, metylacja MGMT, MGMT, mutacja genetyczna, mutacja IDH, mutacja TERT, ocena neurologiczna, radioterapia, resekcja, skala Karnofsky’ego, stopień złośliwości guza, sztuczna inteligencja w medycynie, temozolomid - Leksykon chorób i schorzeń
Oligodendroglioma – Diagnostyka i diagnoza
Oligodendroglioma to rzadki glejak mózgu wywodzący się z oligodendrocytów, charakteryzujący się specyficznym obrazem histopatologicznym („smażone jajko”) oraz obecnością mikrozwapnień w 90% przypadków. Diagnostyka opiera się na badaniach klinicznych, neurologicznych, obrazowych (MRI i CT) oraz kluczowo na analizie molekularnej, w której potwierdzenie mutacji IDH1/IDH2 oraz kodelecji 1p/19q jest niezbędne do rozpoznania zgodnie z klasyfikacją WHO. MRI wykazuje hiperintensywne zmiany w sekwencjach T2 i FLAIR, a wzmocnienie kontrastowe, obecne u około 50% pacjentów, koreluje z wyższym stopniem zaawansowania i gorszym rokowaniem. Tomografia komputerowa jest szczególnie przydatna do wykrywania zwapnień, które są charakterystyczne dla tego guza. Stopień zaawansowania wg WHO (II lub III) determinuje rokowanie – mediana przeżycia wynosi ponad 10 lat dla stopnia II i około 3,5 roku dla stopnia III.
badanie histopatologiczne, badanie neurologiczne, biopsja stereotaktyczna, dysembrioplastyczny guz neuroepitelialny, fluorescencyjna hybrydyzacja in situ, glejak wielopostaciowy, gwiaździak rozlany, gwiaździak włosowatokomórkowy, kodelecja 1p/19q, lek przeciwpadaczkowy, metylacja promotora MGMT, mutacja IDH, mutacja promotora TERT, napad padaczkowy, nerw czaszkowy, oligodendrocyt, oligodendroglioma, pozytonowa tomografia emisyjna, rezonans magnetyczny, sekwencja FLAIR, tomografia komputerowa, transformacja złośliwa, wyściółczak, wznowa guza, zwapnienie