przekaźniki nerwowe

Przekaźniki nerwowe, znane również jako neuroprzekaźniki, to związki chemiczne uwalniane z zakończeń nerwowych, które umożliwiają przekazywanie sygnałów między komórkami nerwowymi (neuronami) lub między neuronami a komórkami efektorowymi. Odgrywają kluczową rolę w funkcjonowaniu układu nerwowego, wpływając na procesy poznawcze, emocjonalne oraz kontrolę funkcji motorycznych.

Do głównych neuroprzekaźników należą: acetylocholina, dopamina, serotonina, noradrenalina, GABA (kwas gamma-aminomasłowy), glutaminian oraz glicyna. Każdy z nich pełni specyficzne funkcje w organizmie – na przykład dopamina uczestniczy w regulacji nastroju i motywacji, serotonina wpływa na nastrój i sen, a GABA działa hamująco na układ nerwowy.

Zaburzenia w funkcjonowaniu przekaźników nerwowych wiążą się z wieloma chorobami neurologicznymi i psychiatrycznymi. Niedobór dopaminy jest charakterystyczny dla choroby Parkinsona, zaburzenia w przekaźnictwie serotoninergicznym wiążą się z depresją, a nieprawidłowości w systemie glutaminianergicznym mogą prowadzić do chorób neurodegeneracyjnych jak choroba Alzheimera.

Liczne leki neurologiczne i psychiatryczne działają poprzez modyfikację stężenia neuroprzekaźników w szczelinie synaptycznej, hamowanie ich wychwytu zwrotnego lub wpływ na receptory dla tych substancji. Przykładami są inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny (SSRI) stosowane w leczeniu depresji, leki przeciwpsychotyczne blokujące receptory dopaminowe czy leki przeciwpadaczkowe modulujące działanie GABA.

Powiązane wpisy

  1. 11.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl