powtórzenie trinukleotydowe
Powtórzenie trinukleotydowe to rodzaj mutacji genetycznej, w której określona sekwencja trzech nukleotydów (triplet) ulega zwielokrotnieniu w obrębie genu. W normalnych warunkach takie sekwencje występują w określonej liczbie kopii, jednak w przypadku mutacji dochodzi do nadmiernej ekspansji tych powtórzeń.
Zjawisko to stanowi molekularną podstawę wielu chorób neurodegeneracyjnych i neuromięśniowych. Do najlepiej poznanych schorzeń wywołanych przez ekspansję powtórzeń trinukleotydowych należą: choroba Huntingtona (powtórzenia CAG), zespół łamliwego chromosomu X (CGG), ataksja Friedreicha (GAA), dystrofia miotoniczna (CTG) oraz kilka rodzajów ataksji rdzeniowo-móżdżkowych.
Charakterystyczną cechą chorób związanych z powtórzeniami trinukleotydowymi jest zjawisko antycypacji, czyli nasilanie się objawów i wcześniejsze występowanie choroby w kolejnych pokoleniach. Wynika to z niestabilności tych regionów podczas gametogenezy, co prowadzi do dalszego zwiększania liczby powtórzeń u potomstwa.
Mechanizm patogenezy w tych schorzeniach może być związany z toksycznością transkryptu RNA zawierającego powtórzenia, zaburzeniami w procesie translacji lub powstawaniem nieprawidłowych białek z wydłużonymi ciągami aminokwasów (np. poliglutaminowymi w chorobie Huntingtona), które tworzą agregaty wewnątrzkomórkowe.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Dystrofia fuchsa – Zapobieganie i profilaktyka
Dystrofia Fuchsa to dziedziczna, wielogenowa choroba rogówki, charakteryzująca się zmniejszoną liczbą komórek śródbłonka i postępującym pogorszeniem widzenia. Najczęstszym czynnikiem genetycznym jest ekspansja powtórzeń trinukleotydowych CTG18.1 w genie TCF4, z ryzykiem dziedziczenia na poziomie co najmniej 50%. Profilaktyka wtórna opiera się na regularnych badaniach okulistycznych, szczególnie po 50. roku życia, oraz zarządzaniu czynnikami ryzyka środowiskowego, takimi jak zaprzestanie palenia, kontrola cukrzycy, ochrona przed promieniowaniem UV i zrównoważona dieta bogata w przeciwutleniacze. Zabiegi refrakcyjne, takie jak LASIK, są przeciwwskazane, a operacje zaćmy wymagają modyfikacji procedury. Pooperacyjna opieka obejmuje unikanie urazów oka, stosowanie ochrony i ścisłą higienę oczu oraz stosowanie przepisanych kropli, unikając niesterylnych produktów i nieprzepisanych leków.
blizna rogówki, chirurgia refrakcyjna, chlorek sodu, choroba rogówki, czynnik wzrostu fibroblastów, Descemet Stripping Only, dystrofia Fuchsa, dystrofia rogówki, fotofobia, gen TCF4, keratoplastyka endotelialna, komórka śródbłonka, LASIK, obrzęk rogówki, operacja zaćmy, podłoże genetyczne, powtórzenie trinukleotydowe, promieniowanie UV, przeciwutleniacz, przeszczep rogówki, ripasudil, rogówka guttata, stres oksydacyjny, zabieg refrakcyjny - Leksykon chorób i schorzeń
Wieloogniskowa neoplazja endokrynna typu 1 (men 1) – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Wieloogniskowa neoplazja endokrynna typu 1 (MEN 1) to autosomalnie dominujący zespół predysponujący do nowotworów gruczołów endokrynnych, głównie przytarczyc, trzustki, dwunastnicy i przysadki mózgowej. Pacjenci z nieleczonym MEN 1 mają skróconą przeżywalność, z 50% ryzykiem zgonu przed 50. rokiem życia, a średni wiek zgonu wynosi 55-60 lat. Najczęstszą przyczyną zgonów są złośliwe nowotwory neuroendokrynne (NET), zwłaszcza niefunkcjonalne NET trzustki (NF-pNET), gastrinoma oraz NET grasicy, z całkowitą penetracją NET dwunastnicy i trzustki sięgającą 80%. Rokowanie NET grasicy jest szczególnie złe (mediana przeżycia 8,4 roku, 10-letnie przeżycie 33%), natomiast NET żołądka i płuc cechują się lepszym przebiegiem. Kluczowymi czynnikami prognostycznymi w MEN 1 są wielkość guza (NF-pNET ≤2 cm obserwacja, >2 cm resekcja) oraz stopień zróżnicowania histopatologicznego (grade 2 oznacza wysoki ryzyko). Przerzuty do wątroby w gastrinoma wiążą się z gorszym rokowaniem, natomiast przerzuty do węzłów chłonnych nie wpływają negatywnie na przeżycie.
antycypacja genetyczna, badanie biochemiczne, badanie radiologiczne, dziedziczenie autosomalne dominujące, gastrinoma, insulinoma, MEN 1, mutacja germinalna, mutacja nonsensowna, mutacja przesunięcia ramki odczytu, mutacja zmiany sensu, nadzór onkologiczny, nosiciel genu, nowotwór gruczołu endokrynnego, pNET, powtórzenie trinukleotydowe, przerzut do wątroby, przerzut do węzła chłonnego, przysadka mózgowa, rakowiak, stopień zróżnicowania nowotworu - Leksykon chorób i schorzeń
Ataksja – Epidemiologia
Ataksja to zespół neurologiczny charakteryzujący się niezgrabnością i nieskoordynowanymi ruchami, wynikający z uszkodzeń móżdżku, rdzenia kręgowego, nerwów lub korzeni nerwowych. Częstość występowania ataksji u dzieci wynosi około 26/100 000, a dziedzicznych ataksji – 10/100 000. Ataksje rdzeniowo-móżdżkowe (SCA) mają częstość 3-5,6/100 000, z SCA3 (choroba Machado-Josepha) jako najczęstszym typem dominującym. Ataksja Friedreicha, najczęstsza autosomalna recesywna ataksja w populacji kaukaskiej, występuje z częstością 1 na 29 000 do 1 na 50 000, z nosicielstwem 1:60-1:90. Ataksja-telangiektazja (A-T) ma częstość 1 na 40 000 do 1 na 100 000, z ryzykiem nowotworów złośliwych (głównie białaczka i chłoniak) wynoszącym 10-38%. Ostra ataksja móżdżkowa u dzieci stanowi 50-60% przypadków ataksji dziecięcej, z częstością 1 na 100 000 do 1 na 500 000 rocznie.
ataksja dziedziczna, ataksja Friedreicha, ataksja rdzeniowo-móżdżkowa, ataksja-teleangiektazja, autosomalny dominujący wzorzec dziedziczenia, chłoniak, choroba Machado-Josepha, choroba neurodegeneracyjna, defekt naprawy DNA, defekt odporności komórkowej, efekt założyciela, móżdżek, mutacja ATM, nosicielstwo, obrazowanie MRI, ostra ataksja móżdżkowa, paraplegia spastyczna, populacja kaukaska, powtórzenie trinukleotydowe, układ nerwowy, zespół móżdżkowy, zespół neurologiczny