deacetylaza histonów
Deacetylaza histonów (HDAC) to enzym odpowiedzialny za usuwanie grup acetylowych z reszt lizynowych histonów, co prowadzi do zagęszczenia struktury chromatyny i zmniejszenia ekspresji genów. Enzymy te odgrywają kluczową rolę w epigenetycznej regulacji transkrypcji genów, wpływając na dostępność DNA dla czynników transkrypcyjnych.
W medycynie inhibitory deacetylaz histonów znajdują zastosowanie w terapiach przeciwnowotworowych. Wykazują one zdolność do reaktywacji wyciszonych genów supresorowych nowotworów, indukowania apoptozy komórek nowotworowych oraz hamowania angiogenezy. Leki takie jak worinostat, romidepsyna czy belinostat zostały zatwierdzone w leczeniu niektórych typów chłoniaków i białaczek.
Dysfunkcja deacetylaz histonów wiązana jest z patogenezą wielu chorób, w tym nowotworów, chorób neurodegeneracyjnych, zaburzeń metabolicznych i zapalnych. Badania wskazują na potencjalne zastosowanie inhibitorów HDAC również w leczeniu choroby Alzheimera, Parkinsona, dystrofii mięśniowej czy chorób autoimmunologicznych poprzez normalizację zaburzonych wzorców ekspresji genów.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Mięsak – Patofizjologia i mechanizm
Mięsaki to rzadkie, złośliwe nowotwory mezenchymalne, stanowiące około 1% wszystkich nowotworów złośliwych u dorosłych, z zachorowalnością około 50 przypadków na milion osób. Charakteryzują się dużą heterogennością morfologiczną i molekularną, dzieląc się na mięsak o prostym kariotypie, z charakterystycznymi translokacjami chromosomowymi i białkami fuzyjnymi (np. EWS-FLI1 w 85-95% mięsaka Ewinga, SYT-SSX w mięsaku maziówkowym), oraz mięsak o złożonym kariotypie z licznymi niespecyficznymi zmianami genomowymi, często obejmującymi zaburzenia szlaków Rb i p53. Kluczowe mechanizmy onkogenne obejmują deregulację transkrypcyjną, zaburzenia sygnalizacji komórkowej (szlaki MAPK/RAS/ERK, PI3K/AKT/mTOR, Sonic Hedgehog) oraz epigenetyczne zmiany, w tym nadekspresję HDAC klasy I, co czyni je potencjalnymi celami terapeutycznymi. W mięsaku Ewinga, białko fuzyjne EWS-FLI1 wymaga białek BET do regulacji genów proliferacji i przeżycia, a inhibitory HDAC wykazują obiecujące działanie. Amplifikacje genów takich jak MDM2 (w 70% mięsaków intimalnych) i CDK4 (w tłuszczakowatokomórkowym) wpływają na deregulację cyklu komórkowego i apoptozy, co jest istotne dla terapii celowanych, np. milademetanem – inhibitorem MDM2.
apoptoza, białko fuzyjne, biomarker prognostyczny, chimeryczny czynnik transkrypcyjny, chrzęstniakomięsak, CRISPR/Cas9, cykl komórkowy, cytokina zapalna, deacetylaza histonów, deregulacja epigenetyczna, dermatofibrosarcoma protuberans, ferroptoza, GIST, inhibitor HDAC, inhibitor MDM2, inhibitor punktów kontrolnych immunologicznych, kostniakomięsak, liposarcoma, macierz zewnątrzkomórkowa, mięsak Ewinga, mięsak gładkokomórkowy, mięsak Kaposiego, mięsak maziówkowy, mięsak nabłonkowaty, mikrośrodowisko immunologiczne, mutacja germinalna, naczyniakomięsak, naczyniakomięsak piersi, niestabilność genomowa, nowotwór mezenchymalny, nowotwór podścieliskowy przewodu pokarmowego, obrzęk limfatyczny, onkogen, promieniowanie jonizujące, przeciwciało monoklonalne, receptor limfocytów T, śluzakowłókniakomięsak, supresor nowotworów, szlak MAPK, szlak PI3K, szlak Rb, szlak Sonic Hedgehog, szlak YAP/TAZ, terapia celowana, terapia kombinowana, tkanka łączna, translokacja chromosomowa