mutacja genu JAK2
Mutacja genu JAK2 (Janus kinase 2) jest najczęściej wykrywaną anomalią genetyczną w nowotworach mieloproliferacyjnych. Najistotniejsza klinicznie jest mutacja V617F, polegająca na zamianie waliny na fenyloalaninę w pozycji 617 białka. Prowadzi ona do konstytutywnej aktywacji kinazy JAK2, co skutkuje niekontrolowaną proliferacją komórek hematopoetycznych.
Mutacja JAK2 występuje w około 95% przypadków czerwienicy prawdziwej (PV), 50-60% przypadków nadpłytkowości samoistnej (ET) i 50-60% pierwotnej mielofibrozy (PMF). Badanie obecności mutacji JAK2 stanowi kluczowe kryterium diagnostyczne w nowotworach mieloproliferacyjnych według klasyfikacji WHO.
Wykrycie mutacji JAK2 ma znaczenie nie tylko diagnostyczne, ale również prognostyczne i terapeutyczne. Pacjenci z nowotworami mieloproliferacyjnymi i obecną mutacją JAK2 mogą kwalifikować się do leczenia inhibitorami JAK2, takimi jak ruksolitynib, które blokują nadmierną aktywność szlaku sygnałowego JAK-STAT.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Nadpłytkowość – Etiologia i przyczyny
Nadpłytkowość, definiowana jako liczba płytek krwi >450 000/µl (450 × 10⁹/l), dzieli się na pierwotną (trombocytemia esencjalna, ET) i wtórną (reaktywną). ET jest klonalnym nowotworem mieloproliferacyjnym charakteryzującym się autonomiczną proliferacją megakariocytów w szpiku, najczęściej związanym z mutacjami JAK2V617F (50-60% przypadków), CALR i MPL, prowadzącymi do nadaktywności szlaku JAK/STAT i zaburzeń trombopoezy. Nadpłytkowość wtórna, stanowiąca 80-90% przypadków, jest reakcją na stany zapalne, infekcje (np. zapalenie płuc, RSV, HRV), niedokrwistość z niedoboru żelaza, nowotwory (płuca, przewód pokarmowy, piersi, jajnik, chłoniaki), splenektomię oraz inne czynniki (urazy, leki, choroby nerek). Mechanizm wtórnej nadpłytkowości opiera się na zwiększonej produkcji trombopoetyny stymulowanej przez cytokiny prozapalne, zwłaszcza IL-6. U dzieci nadpłytkowość wtórna jest niemal zawsze związana z infekcjami, a ET jest rzadkością.
anagrelid, choroba von Willebranda, czerwienica prawdziwa, erytromelalgia, hiposplenizm, hydroksymocznik, interferon alfa, interleukina-6, megakariocyt, mutacja genu JAK2, nadpłytkowość, nadpłytkowość pierwotna, nadpłytkowość wtórna, niedokrwistość hemolityczna, niedokrwistość z niedoboru żelaza, nieswoiste zapalenie jelit, nowotwór mieloproliferacyjny, pierwotne zwłóknienie szpiku, płytka krwi, przewlekła białaczka szpikowa, reumatoidalne zapalenie stawów, rozsiane wykrzepianie wewnątrznaczyniowe, sarkoidoza, splenektomia, szlak sygnałowy JAK/STAT, szpik kostny, trombocytemia esencjalna, trombocytoza, trombopoetyną, udar mózgu, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zakrzepica żył głębokich, zapalenie naczyń, zapalenie nerek, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół Budda-Chiariego, zespół nerczycowy, zwłóknienie szpiku kostnego - Leksykon chorób i schorzeń
Erytrocytoza – Diagnostyka i diagnoza
Erytrocytoza definiowana jest jako podwyższenie hemoglobiny powyżej 18,5 g/dl u mężczyzn i 16,5 g/dl u kobiet oraz hematokrytu powyżej 52% u mężczyzn i 48% u kobiet. Diagnostyka wymaga rozróżnienia erytrocytozy względnej (zmniejszenie objętości osocza) od bezwzględnej (wzrost masy erytrocytów) oraz podziału na erytrocytozę pierwotną i wtórną. Kluczowe badania obejmują morfologię krwi, rozmaz, oznaczenie poziomu erytropoetyny (EPO) oraz badania genetyczne w kierunku mutacji JAK2 (V617F lub ekson 12), obecnych u 95-98% pacjentów z czerwienicą prawdziwą (polycythemia vera). Niski poziom EPO wskazuje na erytrocytozę pierwotną, natomiast prawidłowy lub podwyższony na wtórną. Diagnostyka rozszerzona obejmuje badanie szpiku, gazometrię krwi tętniczej, pomiar karboksyhemoglobiny oraz badania genetyczne w kierunku wrodzonych mutacji (EPOR, VHL, EGLN1, EPAS1, BPGM) i wariantów hemoglobiny o wysokim powinowactwie do tlenu.
badanie szpiku kostnego, biopsja szpiku kostnego, czerwienica prawdziwa, czerwona krwinka, erytrocytoza, erytrocytoza bezwzględna, erytrocytoza idiopatyczna, erytrocytoza pierwotna, erytrocytoza wrodzona, erytrocytoza wtórna, erytrocytoza względna, erytropoetyna, gazometria krwi tętniczej, hematokryt, hemoglobina, hipoksemia, hydroksymocznik, karboksyhemoglobina, leczenie cytoredukcyjne, morfologia krwi, mutacja genu JAK2, objętość osocza, policytemia, rozmaz krwi obwodowej, saturacja krwi tlenem, upust krwi - Leksykon chorób i schorzeń
Policytemia vera – Diagnostyka i diagnoza
Policytemia vera (PV) to przewlekły nowotwór mieloproliferacyjny charakteryzujący się nadprodukcją erytrocytów, z częstością około 50 przypadków na 100 000 osób. Diagnostyka opiera się na kryteriach WHO z 2022 roku, które uwzględniają podwyższony poziom hemoglobiny (≥16,5 g/dl u mężczyzn, ≥16,0 g/dl u kobiet) lub hematokrytu (≥49% u mężczyzn, ≥48% u kobiet), obecność mutacji JAK2 (V617F lub ekson 12) oraz hiperkomórkowość szpiku z panmielozą i pleomorficznymi megakariocytami. Obniżony poziom erytropoetyny w surowicy stanowi kryterium dodatkowe. Diagnostyka różnicowa obejmuje wykluczenie wtórnej czerwienicy oraz innych nowotworów mieloproliferacyjnych. Badania dodatkowe, takie jak USG jamy brzusznej, badania cytogenetyczne i molekularne, wspomagają ocenę zaawansowania i rokowania choroby.
aberracja chromosomowa, badanie cytogenetyczne, biopsja szpiku kostnego, czerwienica prawdziwa, czerwienica wtórna, epizod zakrzepowy, erytromelalgia, erytropoetyna, flebotomia, hiperkomórkowość, hydroksymocznik, interferon pegylowany, kwas acetylosalicylowy, leczenie cytoredukcyjne, megakariocyt, mielofibroza, morfologia krwi obwodowej, mutacja genu JAK2, mutacja JAK2 V617F, nadpłytkowość samoistna, nowotwór mieloproliferacyjny, ostra białaczka szpikowa, panmieloza, pierwotna mielofibroza, podwyższony hematokryt, policytemia vera, ruksolitynib, szpik kostny, trepanobiopsja, włóknienie szpiku