zaburzenia gospodarki żelazem

Zaburzenia gospodarki żelazem obejmują szereg schorzeń, w których dochodzi do nieprawidłowego metabolizmu tego pierwiastka w organizmie. Żelazo jest niezbędnym składnikiem hemoglobiny, mioglobiny oraz wielu enzymów i białek uczestniczących w procesach oksydoredukcyjnych. Zaburzenia te można podzielić na stany niedoboru żelaza oraz stany jego nadmiaru.

Niedobór żelaza to najczęstsza postać zaburzeń gospodarki tym pierwiastkiem, prowadząca do niedokrwistości mikrocytarnej. Rozwija się w wyniku niedostatecznej podaży żelaza w diecie, upośledzonego wchłaniania, zwiększonego zapotrzebowania (ciąża, okres wzrostu) lub utraty krwi. Klinicznie objawia się zmęczeniem, osłabieniem, bladością powłok, zaburzeniami koncentracji i zmianami w obrębie paznokci.

Nadmiar żelaza może wystąpić w postaci hemochromatozy pierwotnej (uwarunkowanej genetycznie) lub wtórnej (nabytej). W hemochromatozie dochodzi do nadmiernego wchłaniania żelaza z przewodu pokarmowego i jego gromadzenia w wątrobie, trzustce, sercu i innych narządach. Prowadzi to do ich uszkodzenia, manifestującego się marskością wątroby, cukrzycą, kardiomiopatią i zaburzeniami hormonalnymi. Diagnostyka obejmuje oznaczenie stężenia ferrytyny, żelaza, transferryny i jej wysycenia oraz badania genetyczne.

Leczenie zaburzeń gospodarki żelazem zależy od ich przyczyny. W niedoborach stosuje się suplementację preparatami żelaza oraz leczenie przyczyny (np. krwawienia). W hemochromatozie podstawową metodą jest regularnie wykonywana flebotomia (upusty krwi), a w przypadkach, gdy nie można jej stosować – leki chelatujące żelazo.